[virtuecat]

Fransız matematikçisi, fizikçisi, filozofu ve yazarı (1623-1662).

Clermont-Ferrand'da, kültürlü bir yüksek kentsoylu ailede doğan Pas­cal çok küçük yaşta bilime merak sardı. 16 yaşındayken önemli geometri ve fizik kitapları yazdı, sonra da bir hesap makinesi icat etti.

İşte bu dönemde Janseniusçuluğu (kadere dayanan din öğretisi) keşfet­ti: bu öğretiye göre Tanrı, daha do­ğar doğmaz bazı yaratıklara inayetini bağışlıyor ve böylece, bu kişiler «kurtulacaklarından» emin olabiliyorlardı.

1647'de Paris'e yerleşen Pascal, çok hasta olmasına rağmen, hem bilimsel incelemelerini (boşluk üzerine denemeler), hem de toplum yaşantısını vargücüyle sürdürüyordu. Ama çok geçmeden, kızkardeşi Jacqueline'in etkisiyle, Port-Royal des Champs Manastırı'na çekilip orada bir yalnızlık hayatı sürmeğe başladı.

Janseniusçu dostlarını, Cizvitlere karşı sürdürdükleri kavgada savun­mak üzere, yazdığı Taşra Mektupları, papa tarafından yasaklanmıştı. 39 yaşında, en önemli eseri olan Hıristiyan Dininin Savunması'nı tamamlayamadan öldü. Hayatını ve eserini etkileyen dinî inanca sonuna kadar sadık kalmıştı.

BAZI ESERLERİ

Bilimsel incelemeler: Koniler Üzerine Deneme, Boşluğun İncelemesi, Çevrime İlişkin Değirmi Mektup.

Dinsel ve felsefî eserler: Aşkın ihtirasları Üzerine Konuşma, Anılar, Tanrı İnayeti Üzerine Yazılar, Hıristiyan Dininin Savunması (ölümünden sonra "Düşünceler" adıyla yayımlandı).

[ThinkerBeLL]

Biaise PASCAL (1623–1662)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Blaise_Pascal.jpg

Fransız mate­matikçi, fizikçi ve filozof Blaise Pascal daha çocukken matematik konusunda olağanüstü yeteneğini ortaya koydu. 16 yaşındayken yaz­dığı Essai pour les coniques (1640; "Koniklere İlişkin Deneme") adlı kısa çalışmasıyla büyük matematikçi René Descartes'ın bile ilgisini çekmeyi başardı. Vergi mahkemesi başkanı olan babasının vergi hesaplan için çok zaman harcadığını gören Pascal, 1642–44 arasında, dişli çarklarla çalışan ve toplama çıkarma işlemleri yapabilen bir hesap makinesi geliş­tirdi. Bu aygıt ilk mekanik hesap makinesiydi (bak. Hesap Makinesi). Pascal'ın matematik alanındaki öbür başarıları arasında, diferansi­yel hesap ve olasılık kuramına katkıları sayıla­bilir (bak. Olasılık Kuramı).
Fizik alanında da Pascal'ın çok büyük katkıları olmuştur. 1643'te İtalyan Evangelis­ta Torricelli, yeryüzündeki her şeyin üzerinde bir hava basıncı olduğunu gösteren ve bu basıncı ölçen barometreyi bulmuştu. Pascal deniz düzeyinden yükseğe çıkıldıkça hava basıncının azalması gerektiğini düşündü ve 1648'de gerçekleştirdiği deneyle bunu kanıtla­dı. Bu deneyde Pascal'ın kardeşi, Auvergne' deki Puy de Dome Dağı'na çıkarak cıvalı bir barometre ile yaptığı ölçümlerle, yükseldikçe hava basıncının düştüğünü ortaya koydu.
Pascal, akışkanlarla ilgili çalışmaları sonu­cunda Pascal yasası olarak bilinen önemli bir ilkeyi ortaya koydu. Bu ilkeye göre kapalı bir kapta hareketsiz durumda bulunan bir akışka­nın (sıvı ya da gazın) herhangi bir noktasında­ki basınç değişimi, değerinde bir değişme olmadan akışkanın her yerine ve kabın çeper­lerine iletilir. Hidrolik pres ve hidrolik fren bu ilkeye dayanarak yapılmıştır (bak. Hidrolik). Uluslararası Birimler Sistemi'nde basınç birimi olan pascal (Pa) da adını bu ünlü bilim adamının adından almıştır.
1646'da babasının hastalığı sırasında baba­sına bakan Jansenci iki din adamıyla tanışan Pascal, adını Piskopos Cornélius Jansen'den alan ve Katoliklik'i özel bir biçimde yorumla­yan bu dinsel akımla ilgilenmeye başladı. 1655'te geçirdiği bir araba kazasından sonra bütün ilgisini bu akıma yöneltti ve Jansencilik'in Fransa'daki önemli merkezlerinden biri olan Port Royal Manastın'na girdi.
Pascal'ın önemli yapıtları arasında, 1654'te yazdığı Traité du triangle arithmétique (1665;
"Aritmetik Üçgenin İncelenmesi"), De l'es­prit géométrique (1658; "Geometri Anlayışı Üzerine"), Expériences nouvelles touchant le vide (1647; "Hava Boşluğuna İlişkin Yeni Deneyler") ve 1651'de yazdığı Traités de l'équilibre des liqueurs et de la pesanteur de la masse de l'air (1663; "Sıvıların Dengesi ve Hava Kütlesinin Ağırlığı Üzerine İnceleme­ler") sayılabilir.