[virtuecat]

Fransız matematikçisi, fizikçisi, filozofu ve yazarı (1623-1662).

Clermont-Ferrand'da, kültürlü bir yüksek kentsoylu ailede doğan Pas­cal çok küçük yaşta bilime merak sardı. 16 yaşındayken önemli geometri ve fizik kitapları yazdı, sonra da bir hesap makinesi icat etti.

İşte bu dönemde Janseniusçuluğu (kadere dayanan din öğretisi) keşfet­ti: bu öğretiye göre Tanrı, daha do­ğar doğmaz bazı yaratıklara inayetini bağışlıyor ve böylece, bu kişiler «kurtulacaklarından» emin olabiliyorlardı.

1647'de Paris'e yerleşen Pascal, çok hasta olmasına rağmen, hem bilimsel incelemelerini (boşluk üzerine denemeler), hem de toplum yaşantısını vargücüyle sürdürüyordu. Ama çok geçmeden, kızkardeşi Jacqueline'in etkisiyle, Port-Royal des Champs Manastırı'na çekilip orada bir yalnızlık hayatı sürmeğe başladı.

Janseniusçu dostlarını, Cizvitlere karşı sürdürdükleri kavgada savun­mak üzere, yazdığı Taşra Mektupları, papa tarafından yasaklanmıştı. 39 yaşında, en önemli eseri olan Hıristiyan Dininin Savunması'nı tamamlayamadan öldü. Hayatını ve eserini etkileyen dinî inanca sonuna kadar sadık kalmıştı.

BAZI ESERLERİ

Bilimsel incelemeler: Koniler Üzerine Deneme, Boşluğun İncelemesi, Çevrime İlişkin Değirmi Mektup.

Dinsel ve felsefî eserler: Aşkın ihtirasları Üzerine Konuşma, Anılar, Tanrı İnayeti Üzerine Yazılar, Hıristiyan Dininin Savunması (ölümünden sonra "Düşünceler" adıyla yayımlandı).

[ThinkerBeLL]

Blaise PASCAL (1623–1662)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Fransız mate­matikçi, fizikçi ve filozof Blaise Pascal daha çocukken matematik konusunda olağanüstü yeteneğini ortaya koydu. 16 yaşındayken yaz­dığı "Essai pour les coniques" (1640; "Koniklere İlişkin Deneme") adlı kısa çalışmasıyla büyük matematikçi René Descartes'ın bile ilgisini çekmeyi başardı. Vergi mahkemesi başkanı olan babasının vergi hesaplan için çok zaman harcadığını gören Pascal, 1642–44 arasında, dişli çarklarla çalışan ve toplama çıkarma işlemleri yapabilen bir hesap makinesi geliş­tirdi. Bu aygıt ilk mekanik hesap makinesiydi (bak. Hesap Makinesi). Pascal'ın matematik alanındaki öbür başarıları arasında, diferansi­yel hesap ve olasılık kuramına katkıları sayıla­bilir (bak. Olasılık Kuramı).
Fizik alanında da Pascal'ın çok büyük katkıları olmuştur. 1643'te İtalyan Evangelis­ta Torricelli, yeryüzündeki her şeyin üzerinde bir hava basıncı olduğunu gösteren ve bu basıncı ölçen barometreyi bulmuştu. Pascal deniz düzeyinden yükseğe çıkıldıkça hava basıncının azalması gerektiğini düşündü ve 1648'de gerçekleştirdiği deneyle bunu kanıtla­dı. Bu deneyde Pascal'ın kardeşi, Auvergne' deki Puy de Dome Dağı'na çıkarak cıvalı bir barometre ile yaptığı ölçümlerle, yükseldikçe hava basıncının düştüğünü ortaya koydu.
Pascal, akışkanlarla ilgili çalışmaları sonu­cunda Pascal yasası olarak bilinen önemli bir ilkeyi ortaya koydu. Bu ilkeye göre kapalı bir kapta hareketsiz durumda bulunan bir akışka­nın (sıvı ya da gazın) herhangi bir noktasında­ki basınç değişimi, değerinde bir değişme olmadan akışkanın her yerine ve kabın çeper­lerine iletilir. Hidrolik pres ve hidrolik fren bu ilkeye dayanarak yapılmıştır (bak. Hidrolik). Uluslararası Birimler Sistemi'nde basınç birimi olan pascal (Pa) da adını bu ünlü bilim adamının adından almıştır.
1646'da babasının hastalığı sırasında baba­sına bakan Jansenci iki din adamıyla tanışan Pascal, adını Piskopos Cornélius Jansen'den alan ve Katoliklik'i özel bir biçimde yorumla­yan bu dinsel akımla ilgilenmeye başladı. 1655'te geçirdiği bir araba kazasından sonra bütün ilgisini bu akıma yöneltti ve Jansencilik'in Fransa'daki önemli merkezlerinden biri olan Port Royal Manastırı'na girdi.
Pascal'ın önemli yapıtları arasında, 1654'te yazdığı "Traité du triangle arithmétique" (1665; "Aritmetik Üçgenin İncelenmesi"), "De l'es­prit géométrique" (1658; "Geometri Anlayışı Üzerine"), "Expériences nouvelles touchant le vide" (1647; "Hava Boşluğuna İlişkin Yeni Deneyler") ve 1651'de yazdığı "Traités de l'équilibre des liqueurs et de la pesanteur de la masse de l'air" (1663; "Sıvıların Dengesi ve Hava Kütlesinin Ağırlığı Üzerine İnceleme­ler") sayılabilir.

[nazmican331]

Blaise Pascal

Pascal (1623-1662) küçük yaşta kendini gösteren bir deha örneğidir. Henüz 12 yaşında iken, hiç geometri bilgisine sahip olmadığı halde daireler ve eşkenar üçgenler çizmeye başlayarak, bir üçgenin iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olduğunu kendi kendisine buldu. Çünkü avukat olan ve matematik ile çok ilgilenen babası, onun Latince ve Yunanca'yı iyice öğrenmeden matematiğe yönelmesini istemediğinden, bütün matematik kitaplarını saklayarak, Pascal'ın bu konu ile ilgilenmesini yasaklamıştı.
Pascal çocukluğunda "geometri neyi inceler?" sorusunu babasına sormuş, o da "doğru biçimde şekiller çizmeyi ve şekillerin kısımları arasındaki ilişkileri inceler" demişti. İşte bu cevaba dayanarak gizli gizli geometri teoremleri kurmaya ve kanıtlamaya başladı. Sonunda babası onun yeteneğini anladı ve ona Eukleides'in Elementler'ini ve Apollonius'un Konikler'ini verdi.

Dil derslerinden arta kalan boş zamanını bu kitapları okuyarak değerlendiren Pascal, 16 yaşında konikler üzerine bir eser yazdı. Bu eserin mükemmelliği karşısında, Descartes bunun Pascal kadar genç bir kimsenin eseri olduğuna inanmakta çok güçlük çekmişti. 19 yaşında, aritmetik işlemlerini mekanik olarak yapan bir hesap makinesi icat etti.

Pascal yalnızca teorik bilimlerde değil, pratik ve deneysel bilimlerde de yetenekli ve orijinal idi. 23 yaşında, Torriçelli'nin (1608-1647) atmosfer basıncı ile ilgili çalışmasını incelemiş ve bir dağa çıkartılan barometredeki civa sütununun düştüğünü, yani yükseklerde hava basıncının azaldığını, civa sütununu hava basıncının tuttuğunu, yoksa Aristotelesçilerin söylediği gibi, tabiatın boşluktan nefret etmesinin rolü olmadığını göstermiştir. Diş ağrısından uyuyamadığı bir gece de rulet oyunu ve sikloid ile ilgili düşünceler üzerinde durmuş ve sikloid eğrisinin özelliklerini keşfetmiştir. Pascal, Fermat ile yazışarak olasılık teorisini kurmuş ve bir binom açılımında katsayıları vermiştir. "Pascal Üçgeni"nin keşfi de ona aittir. 25 yaşında iken kendisini felsefi ve dini düşüncelere adamıştır. Sağlığı çok bozuktu ve 39 yaşında iken Paris'de öldü.

Pascal prensibi

Fizik bilimlerinde, Pascal yasası veya Pascal prensibi; hareketsiz ve sıkıştırılamayan bir akışkanın aynı mutlak yüksekliğe sahip tüm noktalarında, bazı yerlerde akışkana ek basınç uygulansa dahi, sıvı basıncı aynıdır, der.Öte taraftan, h1 ve h2 gibi yüksekliği verilen iki noktadaki basınç farkı aşağıdaki gibidir:
Burada ρ (rho) akışkanın yoğunluğu, g deniz seviyesindeki yerçekimi ve h1, h2 yüksekliktir.Bu formülün sezgisel açıklaması şudur ki; iki yükseklikteki basıncın değişimi, bu iki yükseklikteki akışkanın ağırlığına bağlıdır.
Yükseklikteki değişimin ek basınçlarla bağlantılı olmadığına dikkat ediniz.Bu yüzden Pascal yasası, herhangi bir noktaya uygulanan basınçtaki herhangi bir değişiklik akışkan boyunca aynen aktarılır.