[asla_asla_deme]

Vanilya (Vanilla planifolia), Orchidaceae (canavarotugiller) familyasından birçok tropikal ülkelerde yetiştirilen, tırmanıcı gövdeli bir bitki türü.
Vatanı Meksika, Madagaskar, Cava ve Antillerdir. Bitkinin yaprakları sapsız, yassı ve etlidir. Meyveleri 15-20 cm uzunlukta, yassı, iki uca doğru incelmiş, parlak siyahımsı renkli bir kapsüldür. Kokusu özel ve tadı acıdır.

Kullanımı

Yeşilken toplanıp, sonra suda haşlandıktan sonra kurutulan meyveleri kullanılır. Özel kokulu vanilin maddesi ancak fermentatif bir kurutma sonucunda meydana gelmektedir. Vanilin meyveden glikosit ile bağlı durumdadır. Ancak böyle bir kurutma esnasındaki mayalanma ile serbest hale geçmektedir. Genellikle evlerde kullanılan vanilya doğal değildir. Pasta, çikolata, dondurma, şekerleme, kahve, kakao ve kola, likör gibi pek çok ürüne tat katmak için kullanılır. Vanilya, mide ve sinir sistemini üzerinde uyarıcı etkilere sahiptir. Koku verici olarak gıda sanayiinde kullanılmaktadır.

[YESiLBONCUK]

Vanilya (Vanilla planifolia)

Familyası: Salepgillerden, Knabenkrautgewaechse, Orchidaceae
Drugları: Vanilya meyvesi: Vanillae fructus
Vanilyanın fasulyenin kapcığına benzeyen meyvesi özel kurutmadan (fermantasyon) sonra çayı yapılır, baharat olarak veya eterikyağı aromaterapisinde kulanılır.
Giriş: Vatanı güney ve orta Amarika olan Vanilyanın oldukca çok türü vardır, fakat genelikle şifalı vanilya olarak bilinen vanilla plniflia’nın alttürleri kulanılır. 16. yüz yılda Fransızlar tarafından Avrupaya getirilen bitki birçok Asya ve Afrika ülkesinde, doğu Afrika, Mdagaskar, Reunion, Seylon, Endonezya ve Meksikada yetiştirilmektedir. Günümüzde en çok Meksika, Cava ve Boyrbo (Reunion) vanilyaları kulanılmaktadır.
Bu vanilya türlerinin birleşimindeki eterik yağlar birbirlerine oldukca yakındır. Asya ve Afrika ülkelerinde yetişen oldukca vanilyalar çiçek açmalarına ragmen meyveye dönüşmemesi insanları şaşırtmıştır. Yapılan araştırmalarda vanilyanın sinekkuşu veya tropik Amarikaya has böcekler tarafından dölendiği tesbitedilmiştir. Bunun üzerine Asya ve Afrika ülkelerinde sunni olarak çiçekleri iki parmakla hafif sıkmakla yapılmıştır.
Botanik: Gövdesi yetiştiği iklime ve toprağa göre 20 metre boyunda olabilir, tüysüz parlak ve etkilidir. Yapraklari mızrak şeklinde, kenarları bütün, koyu yeşil veya sarımsı yeşil rnkli, etli ve her yaprağın karşısında bir halizon vardır ve halizonlar çevresindeki ağaç, duvar veya çit tırmanır. Meyveleri fasulye kapcığını andırır ve uzuncadır. Olğunlaşan Meyveleri sarımsı renklidir.
Yetiştirilmesi: Vanilya tropik ülkelerde yetişen bir bitki olup Türkiyede ancak seralarda veya botanik bahçelerde yetiştirilebilir.
Hasat zamanı: Olğunlaşan meyveleri 3-4 dakika kaynarsuya daldırılıp çıkarıldıktan sonra küplerde terlemesi beklenir ve 3-4 hafta güneşte kurutuktan sonra kulanılır. Vanilya 15-25 cm uzunluğunda 5-10 mm eninde yastı, siyahımsı renktedir.