Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Sohbet (Flash Chat) Forumda Ara

-de, -da eki hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır?

Bu konu Cevaplanmış forumunda Misafir tarafından 14 Eylül 2009 (10:42) tarihinde açılmıştır.FacebookFacebook'ta Paylaş
43605 kez görüntülenmiş, 45 cevap yazılmış ve son mesaj 27 Mart 2014 (14:38) tarihinde gönderilmiştir.
  • 5 üzerinden 3.52  |  Oy Veren: 27      
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Bu konuyu arkadaşlarınızla paylaşın:    « Önceki Konu | Sonraki Konu »      Yazdırılabilir Sürümü GösterYazdırılabilir Sürümü Göster    AramaBu Konuda Ara  
Eski 14 Şubat 2012, 18:13

-de, -da eki hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır?

#31 (link)
DuRu
Ziyaretçi
DuRu - avatarı
Türkçede durum eki “-de” ile bağlaç olan “de”nin yazımı çoğu kez birbirine karıştırılır. Durum eki “-de”, adı üzerinde bir ektir ve kendinden önce gelen sözcüğe bitişik yazılır. Bağlaç olan “de” ise bir sözcüktür, kendinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır.

“de”nin bitişik mi, yoksa ayrı mı yazılması çoğu kişide sıkıntı yaratır. Diline gereken özeni göstermeyen, duyarlı olmayan bir kişi için “de”nin bitişik ya da ayrı yazılması arasında hiçbir fark yoktur. Güzel Türkçemizi sevmek, dilimize karşı sorumlu olduğumuzu bilmek “de”nin yazımını öğrenmemiz için yeterli olacaktır.

Öncelikle karşımıza bir “de” geldiğinde bunun durum eki mi, yoksa bağlaç mı olduğunu hiç tereddüt etmeden bilmemiz gerekir. Durum eki ile bağlacı birbirinden ayırabilirsek, geriye kalanlar birkaç küçük ayrıntıdan ibaret.

“de”nin yazımını iki başlık altında inceleyeceğiz: durum eki olan “-de”nin yazımı, bağlaç olan “de”nin yazımı.


a) Durum Eki Olan “de”nin Yazımı

Durum eki olan “-de” her şeyden önce bir ektir. Dolayısıyla kendinden önce gelen sözcüğe eklenir, yani bitişik yazılır. Durum eki “-de”nin ayrı yazılması gibi bir şey söz konusu olamaz. Durum eki “-de”nin kendinden önce gelen sözcüğün son hecesindeki ünlü ve ünsüzlerin özelliklerine göre “-da, -de; -ta, -te” biçimleri vardır. Bunlardan hangisi uygunsa, o yazılır.

Durum eklerini şöyle bir hatırlayacak olursak; belirtme durumu “-ı, -i, -u, -ü”, yönelme durumu “-a, -e”, bulunma durumu “-da, -de; -ta, -te”, ayrılma durumu “-dan, -den; -tan, -ten”, ilgi durumu “-ın, -in, -un, -ün”. İşte şu an üzerinde durduğumuz konu, bu durum eklerinden biri olan “bulunma durumu” eki “-da, -de; -ta, -te”dir.

Bulunma durumu eki olan “-de”nin yazımıyla ilgili olarak bilinmesi gereken özellik ve kuralları şu şekilde sıralayabiliriz.


Bulunma durumu eki olan “-de”;

* Bir ek olduğu için kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır.
* Kendinden önceki ünlü ve ünsüzlerin özelliklerine uygun olarak “-da, -de; -ta, -te” biçimlerine girebilir.
* Vurgu, kendinden önceki sözcük üzerinde değil, bizzat ekin kendisi üzerindedir. Yani vurgu, sözcükte değil, ektedir.
* Özel adlardan sonra geldiğinde kesme işaretiyle (’) ayrılır.
* Cümleden çıkardığımızda cümlenin yapısı ve anlamı bozulur. Yani durum eki olan “-de”yi cümleden atamayız, bir anlamda cümlenin olmazsa olmazıdır.
* Eklendiği sözcüğe “içinde, üzerinde” anlamlarını katar. Eklendiği sözcük “yer” anlamı taşır, “nerede?” sorusunun cevabıdır. Yalnız, bu “yer” anlamını biraz esnek düşünmemiz gerekir.


b) Bağlaç Olan “de”nin Yazımı

Bağlaç olan “de” her şeyden önce bir sözcüktür, bu sebeple kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Türkçede sözcük türleri dediğimizde aklımıza şunlar gelir: ad, fiil, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç ve ünlem. O halde bağlaç olan “de”, bu sekiz sözcük türünden biridir.

Bağlaç olan “de” kendinden önce gelen sözcükten ayrı yazılmasına rağmen, kendinden önceki sözcüğe kalınlık-incelik yönünden uyum sağlar, yani “da, de” biçimlerine girer.

Bağlaç olan “de” kendinden önceki sözcüğe ünsüz benzeşmesi yönünden uyum sağlamaz. Çünkü bağlaç olan “de”nin sadece yumuşak ünsüzlü biçimi vardır: “da,de”. Kendinden önce gelen sözcük ister yumuşak ünsüzle, ister sert ünsüzle bitsin bağlacımız her zaman “da, de” biçimindedir. Sert ünsüzle biten sözcüklerden sonra “de” bağlacını “ta, te” biçiminde sert ünsüzle yazmak bir yazım yanlışıdır.

Bağlaç olan “de”nin yazımıyla ilgili olarak bilinmesi gereken özellik ve kuralları şu şekilde sıralayabiliriz.


Bağlaç olan “de”;

* Bir sözcük olduğu için kendinden önceki sözcüğe bitişmez, her zaman ayrı yazılır.
* Yalnız “da, de” biçimi vardır, “ta, te” biçimi yoktur.
* Vurgu kendinden önceki sözcük üzerindedir.
* Özel adlardan sonra geldiğinde, özel ad ile bağlaç olan “de” arasına kesme işareti (’) konmaz.
* Cümleden çıkardığımızda cümlenin yapısında ve anlamında bozulma olmaz. Sadece cümlenin anlamında biraz daralma, eksilme görülür. Bu konuyu biraz açalım. “Peki cümleden attığımızda bozulma olmuyorsa, acaba ‘de’ bağlacını iş olsun diye mi kullanıyoruz? ‘de’ bağlacı, cümleye anlam yönünden hiçbir katkı sağlamıyor mu?” gibilerinden sorular aklımıza gelebilir. Elbette ki dilimizde kullandığımız her sözcüğün belli bir amacı vardır. “de” bağlacı da cümlelere türlü anlam incelikleri, anlam zenginliği katar. Kural şu: “de” bağlacını cümleden çıkardığımızda, cümlenin anlamı bozulmaz. Bu ifade doğru, fakat gerisi var. “de” bağlacı olan cümle ile “de” bağlacı çıkarılmış cümle, ifade ettiği anlam yönünden aynı değildir. “de” bağlacını cümleden atarken, aynı zamanda “de” bağlacının cümleye kazandırdığı belli bir anlam inceliğini de cümleden atmış oluruz.


“Yemeğin yanına salata da ister misin?”
“Ben ağlamayayım da kimler ağlasın?”
“Arabayı satıp da arsa mı alsak?”
“Onunla konuşsam da beni dinlemez.”
“Hırsızı görmüş de korkusundan sesini çıkaramamış.”
“Gecenin bir vakti annem de annem diye tutturdu.”
“Er geç kader bize de güler.”
“Seni gördüm de içim rahat etti.”
“Çocuklar okusun da ne okursa okusun.”
“Telefon da telefon diye her gün başımın etini yiyor.”
“Hoşuna gitse de gitmese de bu kurallara uyacaksın.”
“Nişanlın amma da cimriymiş.”
“Patronunla konuşsan da birkaç gün izin alsan.”
“Anadan geçilir de yârdan geçilmez.”
Rapor Et
Reklam
Eski 23 Mart 2012, 09:48

kinin yazımı

#32 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
kinin yazımına örnekler: eğer kinin yaına ler lar eki getirirsen ve o ler lar kiye uyuyorsa o ki ayrı yazılır




örnek:evdeki eşyalar bozuk (BU Kİ BITISIK YAZILIR CUNKU LER LAR UYUYOR.)





örnek:o öyle birşey yapıyor ki bilemezsin (bu ki ayrı yazılır.cunku ler lar eki uymuyor)
Rapor Et
Eski 29 Mart 2012, 00:53

-de, -da eki hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır?

#33 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
doğru olan da budur zaten

da ayrı mı yazılır ?
google birleşik gösteriyor
Rapor Et
Eski 21 Haziran 2012, 02:37

Cvp: Türkçede "de/da" Bağlacı ve "-de/-da" Eki

#34 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
merhaba bana sorulan bir soruda aklıma takılan bir soru oldu ve bana gelen soru ise şöyleydi Hayatın seni mutlu edicek ne olmasını istedin ?Burdaki hayatın kelimesinin sonuna da ekler isek yani hayatında seni mutlu edicek ne olmasını isterdin sorusundaki Da eki bir bağlaçmı yoksa Ek misidir birleşikmi yoksa ayrımı yazılır ( hayatın da yada hayatında ) gibi .... bilgilendirirseniz sevinirim ...Teşekkürler
Rapor Et
Eski 22 Haziran 2012, 10:23

Türkçede "de/da" Bağlacı ve "-de/-da" Eki

#35 (link)
SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI
nötrino - avatarı
Alıntı:
doğru olan da budur zaten

da ayrı mı yazılır ?
google birleşik gösteriyor
Bağlaçtır ve ayrı yazılır.

Alıntı:
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı Mesajı Görüntüle

merhaba bana sorulan bir soruda aklıma takılan bir soru oldu ve bana gelen soru ise şöyleydi Hayatın seni mutlu edicek ne olmasını istedin ?Burdaki hayatın kelimesinin sonuna da ekler isek yani hayatında seni mutlu edicek ne olmasını isterdin sorusundaki Da eki bir bağlaçmı yoksa Ek mi dir birleşikmi yoksa ayrımı yazılır ( hayatın da yada hayatında ) gibi .... bilgilendirirseniz sevinirim ...Teşekkürler
Hayatında seni mutlu edecek ne olmasını isterdin? Buradaki -da bağlaç değildir.Ek olan -de / -da ekidir ve sözcüğe bitişik yazılır.Bağlaç olan ek ise ayrı yazılıyordur.Bunu anlamanın en kısa yolu cümlenin anlamına bakmaktır.Eğer cümleden çıkarılan -de /-da eki cümlenin anlamını bozmuyorsa bağlaçtır.Bu ek cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ek olan -de/-da' dır.
Rapor Et
Eski 7 Kasım 2012, 22:58

Cvp: -de, -da ekleri hangi durumlarda bitişik hangi durumlarda ayrı yazılır?

#36 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
eğer de da ekini cümlede ekliceğin zaman elinle kapat uyuyorsa ayrı yaz öğretmenimiz öyle öğretti
Rapor Et
Eski 8 Kasım 2012, 00:16

Cvp: -de, -da ekleri hangi durumlarda bitişik hangi durumlarda ayrı yazılır?

#37 (link)
MsXTeam
Mira - avatarı
-da,-de Bulunma Hal Eki ve -da, -de Bağlacının Yazımı

1. Hal eki olan "de" kelimeye bitişik yazılır. Özel isimlerin sonuna geldiğinde kesme işaretiyle ayrılır. Kendisinden önce gelen kelimenin son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar.
  • Ayakta durmaktan canım çıktır.
  • Otomobil bozulunca yolda kalmışlar.
  • Yurtta sulh cihanda sulh!
  • Dolabın anahtarı Ali'de olmalı.
2. Bağlaç olan "de" ayrı yazılır. Kendisinden önce gelen kelimenin son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar.
  • Onları da gördünüz mü?
  • Kerem de çalışmasını tamamlamış
Rapor Et
Eski 8 Kasım 2012, 12:35

-de, -da ekleri hangi durumlarda bitişik hangi durumlarda ayrı yazılır?

#38 (link)
SiNiRLi-RUTİNE AYKIRI
nötrino - avatarı
Alıntı:
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı Mesajı Görüntüle

eğer de da ekini cümlede ekliceğin zaman elinle kapat uyuyorsa ayrı yaz öğretmenimiz öyle öğretti
Cümleden çıkarılan -de /-da eki cümlenin anlamını bozmuyorsa bağlaçtır.Bu ek cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ek olan -de/-da' dır.

Örnek=> Karadelikler de uzayda gizemi çözülemeyen büyük bir sır.

* Yukarıdaki örnek cümlede ayrı yazılan -de eki bağlaç,bitişik yazılan -de eki ise hal ekidir.Ayrı yazılan -de eki cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorken,bitişik yazılan -de eki çıkarıldığında anlam bozuluyordur.
Rapor Et
Eski 13 Kasım 2012, 19:02

Cvp: -de, -da ekleri hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır?

#39 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
hal eki olan da,de ünsüz benzeşmenin kurallarına
Rapor Et
Eski 9 Ocak 2013, 17:40

-de, -da eki hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır?

#40 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
BENCE -da,-de Bulunma Hal Eki ve -da, -de Bağlacının Yazımı

1. Hal eki olan "de" kelimeye bitişik yazılır. Özel isimlerin sonuna geldiğinde kesme işaretiyle ayrılır. Kendisinden önce gelen kelimenin son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar.
Ayakta durmaktan canım çıktır.
Otomobil bozulunca yolda kalmışlar.
Yurtta sulh cihanda sulh!
Dolabın anahtarı Ali'de olmalı.
2. Bağlaç olan "de" ayrı yazılır. Kendisinden önce gelen kelimenin son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar.
Onları da gördünüz mü?
Kerem de çalışmasını tamamlamış


Kaynak: http://www.msxlabs.org/forum/soru-ce...#ixzz2HUe7w9Om
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
-de, -da eki hangi durumlarda bitişik, hangi durumlarda ayrı yazılır? Konusuna Benzer Konular
Gönderen: sor Forum: Soru-Cevap
Cevap: 24
Son Mesaj: 6 Mart 2014 16:16
Gönderen: Misafir Forum: Soru-Cevap
Cevap: 42
Son Mesaj: 29 Aralık 2013 15:48
Gönderen: daMLa- Forum: Soru-Cevap
Cevap: 23
Son Mesaj: 18 Kasım 2013 18:58
Gönderen: Misafir Forum: Soru-Cevap
Cevap: 70
Son Mesaj: 27 Mayıs 2012 14:36
Gönderen: Misafir Forum: Soru-Cevap
Cevap: 3
Son Mesaj: 27 Şubat 2010 11:33
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.213 saniyede (79.58% PHP - 20.42% MySQL) 16 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +3 - Saat: 04:42
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi