Masaüstü Görünümü Üye Ol
Forum Ana Sayfa
Coğrafya > Dünya'nın Hareketleri ve Sonuçları
«Önceki KonuSonraki Konu»
_KleopatrA_20:24, 15 Şubat 2010 
DÜNYA’NIN HAREKETLERİ VE SONUÇLARI


Dünya kendi ekseni etrafındaki dönüşünü, batıdan doğuya doğru 24 saatte tamamlar. Buna 1 gün denir.
36


Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları
-Günlük basınç farkları oluşur.
-Meltem rüzgârları oluşur.
-Sürekli rüzgârların (Alize, Batı, Kutup) yönlerinde sapmalar meydana gelir.
-Okyanus akıntıları (Gulf - stream, Labrador, vs.) halkalar oluşturur ve yönlerinde sapmalar olur.
Dünyanın Ekseni Çevresinde Dönüşünde Doğan Hızlar

a) Çizgisel hız ve sonuçları (enleme bağlı)

b ) Açısal hız ve sonuçları (boylama bağlı)

Dünyanın açısal hızı; Açısal hız her yerde aynıdır.
24 saatte: 360°
1 saatte : 15°
4 dakikada :1° dir.



Dünya, kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşünü sürdürürken, bir yandan da Güneş’in çevresinde dolanır. Dünya, Güneş etrafındaki dönüşünü elips şeklindeki bir yörünge üzerinde 365 gün 6 saatte tamamlar. Buna 1 yıl denir.
Dünya, 939 milyon km lik yörüngesi üzerinde saatte 108 bin km. hızla hareket eder.

44

Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı sabit değildir. Bazen yaklaşırken, bazen uzaklaşır. Bunun nedeni, Dünya yörüngesinin elips şeklinde olmasıdır. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu 3 Ocak tarihine Perihel (Günberi) denir. Dünya’nın Güneş’ten en uzak olduğu 4 Temmuz tarihine ise Afel (Günöte) denir.


Dünyanın güneş etrafında izlediği elips şeklindeki yörüngesinin sonuçları
Not: Kısacası elipsoid yörünge mevsim sürelerinin farklı olmasında etkilidir. Dünyamızın yörüngesi daire biçiminde olsaydı; mevsim süreleri birbirine eşit olacaktı.


Dünya’nın Güneş Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları

Dünya’nın Eksen Eğikliği

Dünya’nın elips şeklindeki yörüngesinden geçen düzleme Ekliptik (yörünge) düzlemi, Ekvator’dan geçen düzleme ise Ekvator düzlemi denir
Bu iki düzlem birbiriyle çakışmaz. Çünkü, Dünya’nın ekseni ekliptik düzleme tam dik değildir. Başka bir ifadeyle, Dünya ekseni ile ekliptik düzlemi arasında 66° 33′, Ekvator düzlemi ile ekliptik düzlemi arasında 23° 27′ lık bir açı vardır.
İşte yukarıda, Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketinin sonuçlarında sayılanların asıl nedeni, Dünya’nın ekseninin eğik olmasıdır. Buradan, “Dünya’nın Güneş çevresinde dönüşünün sonuçları, eksen eğikliği ile birlikte ortaya çıkar” sonucunu çıkarabiliriz.

Dünya ekseninin 23°27′ eğik oluşunun sonuçları şunlardır:


Eksen Eğikliği Olmasaydı; (Ekvator Düzlemi İle Ekliptik Üst Üste Çakışsaydı Veya Yer Ekseni Ekliptiği Dik Olarak Kesseydi)


Eksen Eğikliği 20°Olsaydı: MEVSİMLER ve ÖZELLİKLERİ

Dünya’nın Güneş etrafında dönmesi ve eksen eğikliğine bağlı olarak dört önemli gün ortaya çıkar. Bu günler aynı zamanda mevsimlerin başlangıcıdır.
21 Mart ve 23 Eylül tarihlerine ekinoks (gece - gündüz eşitliği) tarihleri, 21 Aralık ve 21 Haziran tarihlerine de solstis (gündönümü) tarihleri denir.

21 HAZİRAN

73


a. Kuzey Yarım Kürede 21 haziran tarihinde görülen özellikler
b. Güney Yarım Küre 21 haziran tarihinde görülen özellikler
23 EYLÜL

82


Kuzey ve Güney Yarım Küre'de 23 Eylül
21 ARALIK
122


a. Kuzey Yarım Kürede 21 Aralık tarihinde görülen özellikler
b. Güney Yarım Küre 21 Aralık tarihinde görülen özellikler
21 MART
101


Kuzey ve Güney Yarım Küre'de 21 Mart
kaynak

Cevap
_KleopatrA_20:46, 15 Şubat 2010 
Başka bir kaynaktan;

Dünya'nın Hareketleri ve Sonuçları

Dünya'nın Günlük (Eksen) Hareketi

Dünya batı-doğu doğrultusunda kendi ekseni etrafında hızla dönerek 24 saatte günlük hareketini tamamlar. Bu harekete eksen hareketi de denir.

Dünyanın küresel şekli dönüş hızında farklılaşmalara neden olur. Ekvatorda hız 1670 km/saat olur iken kutuplara gidildikçe hız azalır. Kutup noktalarında sıfır olur.

Bunun sonucunda;

- Güneşin doğma ve batma anı ekvatordan kutuplara uzar.
- Aynı boylam üzerindeki tüm noktalarda yerel saat aynı olur.

Günlük Hareketin Sonuçları

1. Gece ve gündüzler oluşur.
2. Yerel saat farkları ortaya çıkar.
3. Doğu ve batı yönleri ortaya çıkar.
4. Dünya üzerinde herhangi bir yer, güneş ışınlarını gün içinde farklı açılarla alır.
5. Günlük sıcaklık ve basınç farklarının oluşması.

Bunun sonucunda da:
- Mekanik çözülme artar.
- Meltem rüzgarları oluşur.

6. Sürekli rüzgarların yönlerinde sapmalar olur.
7. 30° ve 60° enlemlerinde dinamik basınç kuşakları oluşur.
8. Okyanus akıntılarında sapma ve halkalar oluşur.
9. Aynı enlem üzerinde, Güneş farklı zamanlarda doğup batar.

Dünya'nın Yıllık (Yörünge) Hareketi

Dünyanın yörüngesi elips şeklindedir ve gün çevresindeki bu yörüngede 365 gün 6 saatte turunu tamamlar.

Güneş bu elipsin büyük çapı üzerinde ve odaklardan birinde yer alır. Bu yüzden Dünya Güneşe bazen yaklaşır (Günberi: 3 Ocak) bazen de uzaklaşır (Günöte: 4 Temmuz).

Bu uzaklaşma ve yaklaşma mevsimlerin oluşumunu etkileyecek kadar önemli değildir. Sadece kuzey ve güney yarıküreler arasındaki mevsim sürelerinin farklı olmasına neden olur. Mevsimler Güneş ışınlarının düşme açısıyla ilgilidir. Bu açının değişmesinin nedeni ise Dünyanın Ekseni ile yörünge düzlemi (Ekliptik) arasındaki açıdır. (66°33'). Ekvator düzlemi ile Ekvator yörünge düzlemi arasındaki açı da buna bağlı olarak oluşur. (23°27')

Eksen Eğikliğinin Sonuçları:

  1. Mevsimler oluşur.
  2. Güneş ışınlarının düşme açısı zaman içerisinde değişir.
  3. Gece - gündüz süreleri değişir.
  4. Güneş ışınlarının dik geldiği kesimlerin yıl içinde değişmesi ve Dönencelerin oluşması.
  5. Kutup dairelerinin enlem dereceleri oluşur.
  6. Aynı boylam üzerindeki noktalarda Güneş'in doğuş ve batış saatleri değişir.
  7. Kutup noktaları ile daireleri arasında sürekli gece ve gündüzler yaşanır.
  8. Kuzey ve Güney Yarım kürelerde farklı mevsimler yaşanır.
  9. Muson rüzgarları oluşur.
  10. Ekvatordan kutuplara gidildikçe gece-gündüz süreleri arasındaki farkın artması.

hareket

21 Haziran (Yaz Gündönümü)

Bu tarihte aşağıdaki şekilde de gösterildiği gibi Güneş ışınları Kuzey Yarım Kürede Yengeç Dönencesine dik (90°) açı ile gelirse Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.

21 Haziranda Kuzey Yarımkürede yaşanan olaylar aşağıda verilmiştir. Güney yarım kürede bu sıralama olayların tam tersi yaşanır.

Kuzey Yarım Kürede;

  1. Yaz mevsimi başlar.
  2. Kuzey Kutup Dairesi ile Kuzey Kutbu arasında gündüzler 24 saatten fazladır.
  3. En uzun gündüz ve kısa gece yaşanır.
  4. Türkiye'de saat 12oo 'de cisimlerin yıl içerisindeki en kısa gölgesi oluşur.
  5. Yengeç dönencesinde saat 12 oo 'de cisimlerin yıl içindeki en kısa gölgesi oluşur.
  6. Bu tarihten sonra gündüzler kısalır; geceler uzamaya başlar.

21 Aralık (Kış Gündönümü)

Bu tarihten aşağıdaki şekilde de gösterildiği gibi Güneş ışınları Güney Yarımkürede Oğlak Dönencesine dik gelir ve aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.

21 Aralık Kuzey yarım kürede yaşanan olaylar aşağıda verilmiştir. Güney Yarımkürede bu sırada bu dolayların tam tersi yaşanır.

Kuzey Yarımkürede;

  1. Kış mevsimi başlar.
  2. En uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
  3. Türkiye'de saat 12oo'de cisimlerin yıl içerisindeki en uzun gölgesi oluşur.
  4. Kuzey Kutup dairesi ile Kuzey kutbu arasındaki enlemlerde gece süresi 24 saatten fazladır.
  5. Yengeç dönencesinde saat 12oo de cisimlerin yıl içindeki en uzun gölgesi oluşur.
  6. Bu tarihten sonra geceler kısalmaya gündüzler uzamaya başlar.

21 Mart - 23 Eylül

(Ekinoks = Gece, gündüz eşitliği) Bu tarihlerden güneş ışınları. Ekvator'a dik gelir ve Aydınlanma Çemberi kutup noktalarından geçer.

Kuzey Yarımkürede 21 Mart ilkbahar, 23 Eylül sonbaharın başlangıcıdır. Güney Yarımkürede ise, 21 Martta sonbahar 23 Eylülde ilkbahar başlar ve şu olaylar yaşanır.

  1. Güneş tam doğudan doğup tam batıdan batar.
  2. Aynı boylam üzerindeki noktalarda güneş sadece ekinoks günlerinde aynı anda doğar ve batar (12 saat ara ile)
  3. Her iki kutup noktasında da Güneş görülür.
  4. Gel-git genliği en fazladır.
  5. Ekvator'da cisimlerin gölge boyu sıfır olur.
  6. Türkiye'de saat 12oo 'de oluş gölge boyu cismin boyuna en yakındır.
kaynak

Cevap
«Önceki KonuSonraki Konu»
Tüm Coğrafya Konuları
Benzer Konular
1. Dünya Savaşı'nın sonuçları nelerdir?
Dünya'nın hareketi sonuçları ve insan yaşamına etkileri nelerdir?
Dünya'nın eksen eğikliğinin sonuçları nelerdir?
Dünyanın Küresel Şekli ve Sonuçları
2. Dünya Savaşı'nın sonuçları nelerdir?