Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Forumda Ara

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

Bu konu Coğrafya forumunda Blue Blood tarafından 31 Aralık 2007 (10:11) tarihinde açılmıştır.
70282 kez görüntülenmiş, 7 cevap yazılmış ve son mesaj 10 Haziran 2012 (22:34) tarihinde gönderilmiştir.
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Eski 31 Aralık 2007, 10:11

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#1 (link)
Blue Blood
Ziyaretçi
Blue Blood - avatarı
Sponsorlu Bağlantılar
Harita
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gerçek boyutunda görüntülemek için resme tıklayın.

Adı:  Kitab-i_Bahriye_Marmaris.jpg
Gösterim: 110
Boyutu:  52.3 KB
Piri Reis tarafından çizilmiş Marmaris ve Rodos haritası
Harita, yeryüzünün veya bir parçasının matematiksel formüllerden yararlanılarak belirli oranlarda küçültülüp simge, renk ve bazı özel işaretlerle bir düzlem üzerine çizilmiş taslağıdır.
Haritanın temel işlevi, bölgenin topografyası ya da ilişkili diğer konularda, jeolojisi, jeomorfolojisi, iklimi, trafiği, yeraltı kaynakları, değişik bakış açılarından ekonomisi vb. hakkında bilgi vermektir. Bu haliyle harita, insandan (haritayı üreten kartograf) insana (harita kullanıcısı) mekânsal referanslı bilgi aktaran, genel olarak basılı bir iletişim aracıdır. Harita, Uluslararası Kartograya Birliği tarafından son olarak 1991 yılında tanımlanmıştır.
Haritaların, ülkenin değişik amaçlı kalkınmasında ve taşınmaz mal hukukunda kullanılmak üzere üretilmesi genellikle devletin temel görevlerinden biridir. Bu nedenle ülkemizde de büyük ölçekli topografik içerikli haritalar devlet eliyle üretilir, ya da ihale yoluyla özel firmaların üretmesi sağlanır. 1: 5.000 ölçeğine kadar taşınmaz mal hukukunda hizmet verecek haritalar orijinal yer ölçümleri ya da fotogrametrik yöntemlerle Başbakanlığa bağlı "Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü" sorumluluğunda üretilir ve güncellenir. Belediye hizmeti verilen yerleşim merkezlerinde özellikle teknik alt yapı tesislerinin projelendirilmesinde kullanılan haritalar ise yerel yönetimler tarafından, yine özel firmalara ihale yöntemiyle ürettirilir.

Harita Ölçeği
Harita üzerinde belli iki nokta arasındaki uzaklığın, yeryüzündeki aynı noktalar arasındaki uzaklığa oranıdır. Diğer bir deyişle, gerçek uzunlukları harita üzerine aktarırken kullanılan küçültme oranıdır.
Örneğin: Boğaz Köprüsü'nün gerçekte 1.074 metre olan iki ayağı arası uzaklık, ölçeği bilinmeyen bir haritada yaklaşık 0,5 cm gösterilmiştir.
Gerçek boyutunda görüntülemek için resme tıklayın.

Adı:  olcek.png
Gösterim: 121
Boyutu:  1.3 KB
Buna göre haritanın ölçeği yaklaşık 1/100.000'dir.

Harita Bilgileri

Pafta İndeksi
Pafta indeksi, haritanın, haritası olduğu bölgenin kullanıcı tarafından konumunun algılanabilmesi için genel bir harita üzerinde bir çerçeve ile, bazen diğer harita paftaları ile komşuluklarını da göstererek haritanın kapsadığı alan ve nerenin haritası olduğu hakkında bilgi veren bir küçük haritadır.
Uzunluk Ölçeği (Çizgisel Ölçek) ve Eğim Ölçeği
Uzunluk ölçeği, çizgisel ölçek olarak da tanımlanır. Harita üzerinde temsil ettiği mesafenin arazide gerçekte hangi uzunluğa karşılık geldiğini gösterir. Çizgisel ölçek üzerindeki rakamların hangi ölçü biriminde olduğu (km, m, mil vb). Ülkemizdeki haritalarda çizgisel ölçek birimi genelde m ve km biriminde verilir. Bazı ülkelerde mil kullanılmaktadır. Bu tür haritalarda genelde iki birim için iki ayrı ölçek çizgisi kullanılarak farklı birimlerle çalışmaya alışmış olan kullanıcıları için kolaylık sağlanır. Eğim ölçeği ise yükseklik gösterimlerinin ölçeğini ifade eder, ancak çoğu topografik haritada kullanılmamaktadır.
Harita Çerçevesi
Harita çerçevesi üzerinde haritanın bulunan koordinat bilgileri, koordinat ağı ile kesiştiği yerde rakam olarak yazılmıştır. Büyük ölçekli haritalarda sadece çizgisel dakika, küçük ölçekli haritalarda çizgisel derece ve 30 dakika aralığında verilir. Koordinat bilgileri özellikle günümüzde GPS ve haritayı birlikte kullanan ya da haritadan koordinat okuması yapan kullanıcılar için çok önemlidir. Bunun için koordinat çizgileri arasında kalan noktaların hassas koordinat hesabının yapılabilmesi için aşağıdaki cetvel kullanılır.
Sapma Açısı (Deklinasyon) Hesabı
Topografik haritaların üst kısmı daima kuzeyi gösterir. Koordinat ağı, coğrafi kuzeyi gösterir. Haritayı araziyle çakıştırmak için kullanılan pusula ise magnetik kuzeyi gösterir. Magnetik kuzey ile coğrafi kuzey arasında büyük bir mesafe vardır ve bu fark haritalarda göz ardı edilirse tespit hatalarına sebep olur. Magnetik kuzey her yıl belli bir miktar hareket etmektedir. Aşağıdaki şekilde 1600 – 2000 yılları arasında magnetik kuzeyin yer değiştirme miktarı görülmektedir.
Haritalar yapıldıkları anda güncelliklerini yitirdikleri ve magnetik kuzey de her yıl belli bir miktarda yer değiştirdiği için, magnetik kuzey ile coğrafi kuzey arasındaki fark mutlaka harita sayfası içinde bir bilgi olarak belirtilir. Yıllık deklinasyon farkı da kullanıcının haritanın üretim yılı ile haritanın kullanıldığı anda içinde bulunulan yıl arasındaki fark oranında eklenerek ya da çıkarılarak güncel deklinasyonun elde etmesine olanak verir.
Jeodezik Esaslar
Genelde ulusal harita çalışmalarında kullanılırlar. Mühendislik çalışmalarında altlık olarak hazırlanan özel amaçlı haritalarda bu tür özel bilgiler hesap hassasiyeti açısından önemlidir. Nirengi / Nivelman çıkış noktaları, fotogrametrik belgeleme yöntemleri, hava fotoğraflarına ait bilgiler, hata aralığı diğer kartografik kaynaklar vb. bu bilgiler arasında sayılabilir.
Elipsoid, Projeksiyon ve Datum bilgisi
Datum, herhangi bir noktanın yatay ve düşey konumunu tanımlamak için başlangıç alınan referans yüzeyidir. Datum, Yer’in şeklini ve boyutunu tanımlayan bir referans sistemidir. Yatay datum: Koordinatlar için referans alınan başlangıç yüzeyi Düşey datum: Yükseklikler için referans alınan başlangıç yüzeyi Bir datum; elipsoidi, enlem-boylam oryantasyonu ve fiziksel bir orijin ile tanımlanır.
Örn: Lambert Kesen Konik Datum: WGS 84
Güney Paralel Dairesi:….
Kuzey Paralel Dairesi:…..
Orta Paralel Dairesi:…….
Dilim Orta Meridyeni:…..
Bilgi Ağı
Haritalar içerisinde aranan bir bilgiye kullanıcının kolay ulaşmasını sağlayan konumları harfler ve rakamlara karşılık gelen (Nazar Tepe D 4 gibi) karelerden oluşan bir sistemdir. Bu sistem bir liste ile birlikte kullanılır. Haritanın yanında, arkasında ya da birlikte kullanıldığı bir kitapçık içerisinde özel noktaların bir listesi harita içerisinde bu sistem yardımı ile bulunur. Özellikle turistik amaçlı hazırlanmış olan haritalarda yaygın olarak kullanılırlar. Bu ağ bazen harita koordinat ağı dışında ikinci bir ağ olarak çizilebilirken, koordinat ağı da aralara numara ve harfler verilerek bu amaçla kullanılmaktadır.
Ek haritalar, Taşan Gösterimler, Açıklamalar
Haritanın, harita kağıdına sığdırılmasında bazen problemler olur. Özellikle ülke haritalarında (atlaslarda) kağıda harita tam oturmuşken, ülkeye ait olan ve harita kadrajı dışında kalan bir adayı kadraj içine almak için çerçeveyi büyütmek yerine, adaya ait olan harita, ilgili ülke haritası içine uygun bir yere yerleştirilir.
Diğer
Haritalar içerisinde ayrıca kullanıcı için faydalı olabilecek olan bilgiler de verilir. Özellikle turistik cep haritalarında harita dışında kalan veya haritanın arka sayfasında rehber bilgiler verilir. Bazı ülkeler tarafından hazırlanmış olan askeri amaçlı haritalarda da aynı amaçla harita etrafında kullanıcıya ayrıntılı bilgiler verildiği bilinmektedir.
Sponsorlu Bağlantılar
Rapor Et
Eski 11 Eylül 2008, 03:32

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#2 (link)
GÜLGECELER
Ziyaretçi
GÜLGECELER - avatarı
Harita Nedir?


İlk çağlardan beri insanların üzerinde yaşadıkları dünyanın şeklini ve büyüklüğünü öğrenme merakı ve ulaşım,imar...vb sorunların çözülmesi için harita yapımına ihtiyaç duymuşlardır.Bu ihtiyaçları karşılama çabalarıyla haritacılık gelişmiştir.Günümüzde sağlıklı şehirleşmenin yolu, genel anlamda imar planına göre şehrin düzenlenmesiyle sağlanmaktadır. Bir şehirde imar planının yapılması için, kadastro ve halihazır haritalarının acil olarak üretilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte bir şehir için çok gerekli olan teknik altyapı tesislerinin yerlerinin belirlenmesinde, bu tesislerin bakımında ve gerektiğinde onarımı için, itfaiye ile ilgili yangın vanalarının yerlerinin belirlenmesinde, 3194 sayılı imar kanununun 18.maddesine göre arazi düzenlenmesinde, imar sahası içinde gelişme bölgelerinin tespitinde, buna benzer konuları için haritaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Yeryüzünün bir parçasının gökyüzünden kuşbakışı görünümünün matematik yöntemlerle küçültülerek ve üzerine özel işaretler koyarak bir düzlem üzerine çizilmiş şekline HARİTA denir. Haritaların kolay ve anlaşılır olabilmesi için en gerekli ayrıntılara yer verilir. Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. Harita üzerindeki iki nokta arasındaki uzunluğun,arazide aynı iki noktanın arasındaki ölçülen yatay mesafesine olan oranını ÖLÇEK olarak adlandırırız. Haritaların alt köşelerinde hangi ölçekte yapıldıklarını gösteren işaretler vardır (1:500000 - 1:250000 - 1:50000 - 1:25000 gibi). Bir haritada bu ölçeğin paydasında yer alan rakam ne kadar büyük olursa haritanın ölçeği o kadar küçük olur.1:50000 ölçekli bir harita üzerindeki 1 cm gerçekte 50000cm karşılık gelir(500m). Bütün ölçekli haritalarda her bir kare 1 km2 dir.

Yeryüzündeki detaylar harita üzerinde sembollerle gösterilir.Bu sembollerin ne anlama geldiğini haritanın kenarında gösterilir.Sembollerin ve açıklamalarının bulunduğu bu kısma lejant adı verilir. Lejant, Haritalarda kullanılan işaret ve renklerin ifade edildiği tablodur. Haritanın okunmasını sağlar.Haritayı kullanacak kişi bu kısmı iyi özümsemelidir.


Haritanın Yorumlanması

Harita Yorumlama, haritaya baktığınızda bölgeyi üçboyutlu zihninizde oluşturabilmeniz en önemli noktadır. Bunu haritadaki yükselti çizgileri sayesinde yapabilirsiniz. Dağın bir yatay kesiti alınır. Çizgiler eşit yükseltileri gösterir.Yükselti çizgilerinin şekli dağın veya tepenin şeklini verir. Eşyükselti eğrileri arazide aynı yükseklikteki noktaları birleştirir, iç içe kapalı eğrilerdir, birbirini kesmezler, yükseltisi en fazla olan en içtedir yükseltisi en az olan en dıştadır, aralarındaki yükselti farkı birbirine eşittir, aynı izohips çizgisi üzerindeki bütün noktalarda yükselti aynıdır, izohips çizgisi üzerinde olmayan bir noktanın kesin yükseltisi bilinemez, Kıyı çizgisi (deniz kıyısı) sıfır metredir, izohipslerin sık veya seyrek geçmesi yer şekillerine bağlıdır, izohipslerin sık geçtiği yerde eğim fazladır, seyrek geçtiği yerde eğim azdır. Yeryüzündeki herhangi bir yükseltinin kesiti alındığında kesitler arası uzaklık sabit olduğundan iki yükselti arasındaki yükseklik farkı da sabittir.Eş yükseklik eğrileri birbirinden eşit uzaklıktadır ve değeri haritanın kenarında belirtilir.

Yükselti çizgilerinin şeklinden arazinin dağlık mı, çukur mu , yamaç mı .... olduğunu anlamamıza yardımcı olur.Ayrıca arazinin eğimi hakkında bilgi verir.Eş yükselti çizgileri arası mesafenin azalması yani bu eğrilerin sıklaşması arazinin eğiminin arttığını gösterir. Eğimin bilinmesi arazinin yürünülebilir olup olmadığı konusunda karar vermemizi sağlar.Eğim hesabı için öncelikle eş yükselti eğrileri arasındaki mesafe ölçülür ve ölçek katsayısı ile çarpılır ve eş yükseklik eğrileri arası yatay mesafe(arazideki uzunluk) bulunur.Bu uzunluk yükselti çizgileri arası yükseklik farkı ile karşılaştırılarak hesaplanır.

Formüller:

h = Eş yükselti çizgileri arası yükseklik farkı
c = Eğim
s = Eş yükselti çizgileri arası mesafe (harita uzunluğu)
m = Ölçek

Yatay Mesafe = S = m * s
Eğim = ( h * 100 ) / S ile ifade edilir.

01

Dağ dorukları ( zirveler ) nokta halinde gösterilir.
Akarsu vadileri yükseltinin arttığı yöne doğru girinti oluşturur. Ters "V" biçiminde gösterilir.


02

Ok işareti çevresine göre çukur olan (kapalı çukur-çanak-krater) yerleri gösterir.
Akarsudan sonraki ilk yükseltiler birbirine eşittir.


03

Tabanları aynı olan tepelerin başlangıç yükseltileri de aynıdır.
Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi oluşmuş ise buna sırt denir.


04
05

Ok işareti ile gösterilen yer kapalı çukur (çanak)dur. Ok işaretinden sonra yükselti azalır.

06

Tabanı aynı olan iki tepe arasındaki küçük düzlüğe boyun denir.


07
08

Uçurum:


09

Tepe:


10

Sırt:


11
12

Yukarıdaki resimde 1. Tepe, 2. Vadi,
3. Sırt, 4. Boyun, 5. Çöküntü, 6. Derin Vadi,
7. Burun, 8. Uçurum, 9. Geçit, 10. Dolgu...
Rapor Et
Eski 11 Eylül 2008, 04:53

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#3 (link)
GÜLGECELER
Ziyaretçi
GÜLGECELER - avatarı
Haritalarda Enlem ve Boylam


Harita bilgileri içinde denilebilir ki en başta, haritaların kenarlarında verilmiş bulunan enlem ve boylamlar gelir. Haritanın yukarısında ve aşağısında boylamlar ölçülürken, iki yanında enlemler ve boylamlar ölçülür. Örneğin Ahırkapı Bankı'nın boylamını bulmak istediğinizde pergelimizin bir ucunu bank üzerindeki fenerin ayağına koyarken diğer ucunu 58 dakika boylamına gelecek derecede açtıktan sonra bunu aşağıda 58' boylamı üzerine koyarak diğer ucundan da 45" saniyeyi okuyarak Ahırkapı Bankı fenerinin boylamını tesbit edebiliriz. Hemen burada şunu belirtelim ki 58' ile 59' arasında ona bölünmüş bulunan ölçülerin beheri 6 saniyeyi göstermektedir.

Yine bu bankın enlemini bulmak istediğimizde pergelin bi ucunu bankın fenerinin ayağına diğer ucunu da yukarısında geçen 41° enlemine açarak burada bulduğumuz açıklığı 41° enlemi ile onun altında bulunan ölçü üzerine koyarak bu bankın üzerinde bulunan fenerin enlemini 40° 59' 40" N yani Kuzey olarak bulabiliriz.

Toparlayacak olursak Ahırkapı bankı üzerinde bulunan fenerin enlemini: 40° 59' 40" N yanı Kuzey, boylamını ise: 28° 58' 43" E yani Doğu olarak tespit edebiliriz.

Haritalarda Mesafe Ölçümü


Enlemler üzerindeki ölçülerin (haritanın yanları) bir yararı da buralardan mesafeleri de ölçmemizde sağlamasıdır. Örneğin Ahırkapı Bankı üzerinde bulunan fenerin Kadıköy İnci Burnu'na olan mesafesini bulabilmek için pergelimizin bir ucunu bank üzerindeki fenerin ayağına, diğer ucunu da İnci burnunda bulunan fenberin ayağına koyduğumuzda pergelde meydana gelen açıklığı aynı hizada bulunan enlem üzerindeki ölçülerin üzerine koyduğumuzda mesafenin ne kadar olduğunu saptayabiliriz. Bilindiği üzere burada gösterilen, örneğin 58' ile 59' arasındaki mesafe bir mildir. Başka bir deyişle dakikalar mili gösterir. Harita tetkik edildiğinde bir mil ona bölünmüş olup bu onda bire bir Gomina, yani 185 metre diyoruz. Ölçmeyi yaptığımızda mesafenin 1.65 mil ya da başka bir değişle bir mil ve 6.5 gomina olduğunu bulmuş oluruz.


Haritalarda Yerşekillerini Gösterme

Renklendirme Yöntemi: Fiziki haritalarda kullanılır. Her renk belirli bir yüksekliği göstermek için kullanılır.


13

Tarama Yöntemi:

Bu yöntemde eğimin fazla olduğu yerlerde taramalar sık, kalın ve kısa geçirilirken eğimin azaldığı yerlerde uzun, ince ve seyrek geçirilmektedir. Düz yerler ise boş bırakılmaktadır.

Gölgeleme Yöntemi:

Haritanın bir köşesinden 45 açıyla ışık geldiği varsayılmaktadır. Buna göre ışık alan yerlerde herhangi bir işlem yapılmazken, ışık almayan yerde gölgeleme yapılmaktadır. Tek başına kullanışlı değildir.

Kabartma Yöntemi:

Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Fakat yapılması ve taşınması zor olduğundan pek kullanışlı değildir.
Rapor Et
Eski 24 Ekim 2008, 16:00

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#4 (link)
Never Say Never Agaın
asla_asla_deme - avatarı
Yeryüzünün ya da bir bölümünün belli bir orana göre küçül­tülerek çizilen taslağına harita denir. İyi bilmediğimiz ülkelerin ya da bölgelerin yolla­rını, kentlerini, coğrafi özelliklerini tanımak için haritalardan yararlanırız. Gezginler, gemi kaptanları, uçak pilotları gidecekleri yolu planlamak ve onu izleyebilmek için haritalar­dan yararlanırlar. Maden mühendisleri yer­yüzündeki kayaç türlerini gösteren özel hari­talar kullanır. Yağışın, nüfusun, bitki örtüsü­nün, yetiştirilen ürünlerin ve hayvanların yeryüzündeki dağılımını gösteren özel harita­lar da vardır. Haritaların içerdiği bilgilerin gerçeğe en uygun olarak gösterilebilmesi için geliştirilen özel yöntemler ve kurallar harita­cılık bilimini oluşturur.


haritakz7

Haritacılığın Gelişimi

İlk haritaların yapımında çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Yüzlerce yıl önce, Büyük Okyanus'un güneyindeki adaların yerlileri yolcu­luklarında izledikleri yolları birbirine bağ­lanmış kamışlarla gösteren yol haritaları ya­parlardı. Amerika Yerlileri haritalarını geyik derisi üzerine çizerlerdi. Eski Asurlular hari­talarını kil tabletler üzerine kazır, sonra bu tabletleri fırınlayarak sertleştirirlerdi.
Dünya üzerinde yeni yerlerin keşfi daha geniş bölgeleri gösteren haritalar gerektirdi. Haritacılar bu haritaları yapmakta güçlükl karşılaştılar. Dünyanın uzak bir yerindeki bir adanın ya da bir ülkenin yerini harita üzerin­de nerede gösterecekleri konusunda, denizci­lerin ve gezginlerin anlattıkları dışında bil­giler yoktu. Bu sorunun çözümünü İS 2. yüzyılda yaşayan Yunanlı astronomi bilgini Batlamyus sağladı. Batlamyus, büyük bir top gibi yuvarlak olduğuna inandığı Dünya'yı, kuzey-güney doğrultusunda belirli aralıklarla uzanan çizgiler (boylam) ile doğu-batı doğrul­tusunda uzanarak onları kesen çizgilerin (en­lem) oluşturduğu bir çizgiler ağıyla sarılmış olarak çizdi. Batlamyus o harita üzerinde bildiği yerleri, kendi yaşadığı Mısır'ın İsken­deriye kentine uzaklığına ve yönüne göre ha­ritaya yerleştirdi. Böylece bir yerin harita üzerinde gösterilmesinde enlem ve boylam­dan yararlanıldı. 1300'lerde denizciler kıyı çizgisini gösteren, parşömen üzerine çizilmiş haritalar kullandı­lar. Portolan adı verilen bu haritalarda, örüm­cek ağını andıran çizgiler bütün limanları birbirine bağlardı. Denizciler yolculuklarında pusula yardımıyla bu çizgileri izleyerek liman­lar arasındaki en uygun yolda gitmiş olurlardı. Bunlara ve denizcilerin kullandığı öbür hari­talara deniz haritaları denir.
Bir dünya haritasını en doğru ve kolay olarak yapmanın yolu haritayı bir kürenin dış yüzeyine çizmektir. Nasıl bir portakalın kabu­ğu düz hale getirilemezse, Dünya'nın küresel olan yüzeyi de düz bir yüzeyde tam doğru olarak gösterilemez. Düzlem bir haritada ancak bazı öğeler gerçeğe uygun bir biçimde gösterilebilir. Çok büyük olmayan bir alanı göstermek için ise birçok yönden gerçeğe oldukça yakın, ama tam da gerçeği yansıtma­yan haritalar yapılabilir.
Bütün haritalar enlem ve boylamlardan oluşan bir çizgiler ağı temeline dayalıdır. Enlem ve boylamların düzlem bir yüzeye aktarılması için izdüşüm yöntemi kullanılır. Genellikle dünya ve deniz haritalarında, ilk kez 1568'de Mercator'un yaptığı ve onun adıyla anılan basit bir izdüşüm yöntemi kulla­nılır. Bu yöntemi anlamak için, içi boş say­dam bir kürenin dış yüzeyine dünya haritası­nın çizildiğini, yalnızca karaların koyu renge boyandığını düşünelim. Bir kâğıdı ekvator boyunca bir silindir oluşturacak biçimde küre­nin çevresine saralım. Kürenin merkezine yerleştirilen parlak bir ışık, küre yüzeyindeki haritanın görüntüsünü bir film görüntüsü gibi o kâğıdın üzerine aktaracaktır. Kâğıt üzerin­deki bu görüntü bir kalemle üzerinden gidile­rek çizildikten sonra kâğıt, kürenin çevresin­den alınıp açılınca düzlem bir dünya haritası elde edilmiş olur. Buna silindirik izdüşüm yöntemi denir.
Mercator izdüşüm yöntemiyle yapılan bir haritada enlem ve boylamlar birbirini dik açıyla keser. Böylece iki yerin birbirine göre yönü, harita üzerinde gerçeğe uygun olarak gösterilmiş olur. Ama öte yandan, böyle bir haritada gösterilen yerlerin büyüklükleri, ek­vatordan uzaklaştıkça gerçek büyüklüklerin­den daha fazla olur ve kutup bölgeleri harita­da hiç gözükmez. Örneğin, bu yöntemle yapılmış bir haritada İzlanda gerçek büyüklü­ğünün yedi katı büyüklükte görülür.
Dünya haritalarının yapımında çok kullanı­lan başka bir izdüşüm yönteminde ise, yalnız­ca alan büyüklükleri gerçeğe uygun bir biçim­de gösterilebilir. Konik izdüşüm yönteminde, kürenin çevresine sarılan kâğıt, silindir biçi­minde değil, koni biçimindedir. Birçok yön­den gerçeğe yakın bir sonuç alındığı için bu yöntem atlaslarda çok kullanılır. Düzlemsel izdüşüm yönteminde ise, üzerinde izdüşüm alınan kâğıt, küreye bir noktada değer. Ge­nellikle kutup bölgelerinin haritasını yapmak­ta kullanılan bu yöntemde haritanın tam ortasında yer alan kutup noktalarını enlem daireleri çevreler; boylam daireleri (merid­yenler) kutup noktalarından her yöne yayılan ışınlar görünümündedir.
Geometrik yöntemlerle gerçekleştirilen iz­düşümler, atlaslardaki haritaların yapımında ve denizcilikte karşılaşılan seyir sorunlarının çözümlemesinde kullanılır; ama "izdüşüm" sözcüğü birçok harita için yanıltıcıdır. Bunun nedeni, izdüşümlerin gerçekleştirilmesinde yararlanılan geometrik yöntemlerin Dünya' nın küre biçiminde olduğu varsayımına da­yanmasıdır. Ama gerçekte Dünya kutuplardan basık bir küre biçiminde­dir. Bu yüzden geometrik yöntemlerle izdüşü­mü almak yerine, karmaşık matematik for­müller kullanarak Dünya'nın düz bir yüzey üzerinde gösterilmesi gerçeğe daha yakın so­nuçlar verir.

Haritacılık

Haritacılar için gerekli olan bilgiler uzaydaki uydulardan, hava fotoğraflarından ve yeröl-çümlerinden elde edilir. Birçok ülkede, hari­taların hazırlanmasını ve basımını bir kamu kuruluşu üstlenmiştir. Günümüzde haritala­rın hazırlanmasında kullanılan bilgilerin çoğu özel donanımlı uçaklarla çekilen hava fotoğ­raflarından derlenir. Belirli bir yükseklikte, düz bir doğru üzerinde giden uçaktan düzenli aralıklarla yeryüzünün fotoğrafları çekilir. Bu fotoğraflar birbirine eklenerek bir arazi şeri­dinin fotoğrafı oluşturulur; bu şeritler yan yana getirilerek de haritası yapılacak tüm alanın fotoğrafı elde edilir. Daha sonra fotoğ­raflarda açıkça görülen noktalar arasında yerölçümleri yapılır. Böylece fotoğraflar bir­biriyle doğru bir biçimde ilişkilendirilir ve haritanın ölçeği tam olarak belirlenir.
Bir çizim makinesinde fotoğrafların üç bo­yutlu bir modeli incelenerek, haritanın çevre çizgileri ve bütün ayrıntıları çizilir. Daha sonra orman, demiryolu, karayolu, bataklık gibi yerleri belirten özel işaretler de çizilerek harita tamamlanır. Kullanılan özel işaretlerin anlamları genellikle haritanın bir köşesinde bulunan küçük bir çizelgede açıklanır.

Msxlabs & TemelBritannica
Rapor Et
Eski 19 Aralık 2009, 22:56

Mükemmel Bir Harita Sitesi

#5 (link)
mapinmap
Ziyaretçi
mapinmap - avatarı
Merhaba

Harita ile ilgili konulaarda artık sık sık karşınızda olacağım. Umarım bu foruma bu şekilde katkım olur. Sizlere ilk olarak yeni rastladığım bir siteden bahsedeyim. Sitede onlarca kaliteli harita var ve ücretsiz olarak sunuluyor.

Gördüğüm kadarı ile site arayüzü mükemmel ve kolay kullanılabilir. aradığınıza hemen ulaşabiliyorsunuz.

Site adı haritaburada.com. Bağlantı adresi www.haritaburada.com

vd3ii8
Rapor Et
Eski 2 Nisan 2010, 21:34

Haritalar

#6 (link)
cHatLaqLady
Ziyaretçi
cHatLaqLady - avatarı
Haritalarda Yüzey Şekillerinin Gösterilmesi

Yer Yuvarlağı'nın yüzeyinde yer alan şekiller, belirgin özellikleri ve ayrıntılarıyla en doğru biçimde jeomorfoloji haritasında gösterilir.Bu haritalarda yerüyüzü şekillerinin herbiri özel işaretlerle ifade edilir. Yeryüzünün temel şekilleri olan çukurluklar, kabarıklıklar ile yükselti basamakları ve eğimlerinin gösterilmesinde değişik yöntemler kullanılır. Bu yöntemler kullanılarak çizilen haritalar, topoğrafya haritaları ya da fiziki haritalar olarak adlandırılır.Bu haritalarda yeryüzü şekilleri; eş yükselti (izohips), tarama, gölgelendirme, kabartma ve renklendirme olmak üzere beş farklı yöntemle gösterilir.

1. Eş Yükselti (İzohips) Yöntemi
Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseklikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen kapalı eğrilere eş yükselti (izohips) eğrileri denir. Eş yükselti eğrilerini elde etmek için, yerşekillerinin belli aralıklarla geçen yatay düzlemlerle kesildiği var sayılır.Eşit yükseltilerin iz düşümlerinin yatay bir düzleme geçirilmesiyle de, izohips yöntemi ile çizilen bir harita ortaya çıkar.

Eş yükselti eğrileri ile çizilen haritaları anlayabilmek için, bazı özelliklerini bilmek gerekir.
Eş yükselti eğrilerine ait başlıca özellikler şunlardır:
  • İç içe kapalı eğrilerdir ve birbirleriyle kesişmezler.
  • Yeryüzü şekillerinin yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.
  • Sıfır metre izohipsi deniz seviyesinden başlar. Bu izohips eğrisi kara ile denizin birleştiği deniz kıyısını düz bir çizgi halinde takip eder.Buna kıyı çizgisi denir.
  • Yeryüzü şekillerinin kuş bakışı görünümünü belirlerler.
  • Dağ doruklarında nokta halini alırlar.Buralara zirve adı verilir.
  • İzohips eğrileri arasındaki yükselti farkı haritanın tamamında aynıdır.
  • Aynı izohips üzerinde yer alan bütün noktaların yükseltileri aynıdır.
  • Dağ ve tepe gibi kabartılar gösterilirken, dıştaki eğriler içteki eğrilere göre yükseltisi daha az alanları ifade eder.
  • Çukur alanlar gösterilirken, dıştaki eğriler içteki eğrilere göre yükseltisi daha fazla alanları ifade eder. (Çukur yerlerde içe doğru bir ok işareti bulunur).
  • Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltisi aynıdır.
  • Eş yükselti eğrilerinin ne kadar aralıklarla çizileceği, haritanın ölçeğine göre tespit edilir.Belirlenen bu aralığa eş aralık ya da eküidistans denir.
  • İzohipsler üzerinden geçen kesik çizgiler mevsimlik akarsuları, düz çizgiler ise sürekli akarsuları gösterir.
  • Eş yükselti eğrilerinin sıklaştığı yerler eğimin arttığını, seyrekleştiği yerler ise eğimin azaldığını gösterir.
Eş yükselti eğrilerinin sık geçtiği yerlerde eğim fazla olduğu için; akarsuların akış hızları, aşındırma güçleri ve enerji potansiyelleri fazladır.Akarsuların aşındırması daha çok derine doğrudur.Dağa tırmanmak zordur.Yatay uzaklık azdır ve ulaşım güçtür.
Eş yükselti eğrilerinin seyrek geçtiği yerlerde eğim az olduğu için ; akarsuların akış hızları, aşındırma güçleri ve enerji potansiyelleri azdır.Akarsuların aşındırması daha çok yana doğrudur.Dağa tırmanmak kolaydır. Yatay uzaklık fazladır ve ulaşım kolaydır.
  • İzohips aralığı ve sayısı haritanın öleçğine göre farklılık gösterir.Büyük ölçekli haritalarda izohips eğrileri arasındaki yükselti farkı azdır(10,20,50 metre gibi).Böylece yeryüzü şekilleri daha fazla izohips eğrisi ile gösterilmiş olur.Küçük ölçekli haritalarda ise, izohips eğrileri arasındaki yükselti farkı fazladır( 500,1000 metre gibi ).Böylece yeryüzü şekilleri daha az izohips eğrisi ile gösterilmiş olur.
  • Aynı derinliğe sahip olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere eş derinlik (izobat) eğrileri denir. Kıyı çizgisi, izohips ile izobat eğrilerinin başlangıç yeridir.Deniz veya göl yüzeylerinin altında kalan derinlikleri gösterebilmek için izobat eğrileri kullanılır. İzobatlarda içteki eğriler, dıştaki eğrilere göre daha derinalanları gösterir.
UYARI : Kıyı çizgisinden 200 metre derinliğe kadar olan sahaya şelf alanı (kıt'a sahanlığı) denir. Eş yükselti eğrilerinin sık geçtiği deniz kıyılarında şelf alanı dar, seyrek geçtiği kıyılarda şelf alanı geniştir.Başka bir ifade ile yükseltisi az kıyılarda (Ege ve Marmara kıyıları gibi ) deniz sığ, yükseltisi fazla kıyılarda (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları gibi ) deniz derindir.
2. Tarama Yöntemi
Bu yöntemde, yükselti değerleri eğim yönünde çizilen farklı boylardaki çizgilerle gösterilir.
Çizgiler eğimin fazla olduğu yerlerde kalın, kısa ve sık olur.Eğim az ise çizgiler ince, uzun ve seyrek olur. Düz alanlar ise taranmayarak boş bırakılır.Çizgi grupları arasında bulunan halka şeklindeki boşluklar, yükselti basamaklarını gösterir. Tarama yöntemi, büyük ölçekli ve özel amaçlı haritaların hazırlanmasında kullanılır.Günümüzde fazla kullanılmayan bir yöntemdir.

3.Gölgelendirme Yöntemi
Yeryüzü şekillerinin bir yönden eğik olarak aydınlatıldığı düşünülür.Buna göre, ışık alan yamaçlar ve yerler koyu renkte görünürler.
Gölgelendirme yönteminde yükselti basamakları bulunmadığından, tam bir yükselti tespit etmek ve profil çıkarmak olanaksızdır.Bu nedenle modern haritacılıkta yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

4. Kabartma Yöntemi
Yeryüzü şekillerinin belirli bir ölçekle küçültülerek oluşturulan maketleridir. Renklendirme yöntemine göre boyanan bu haritalar, yerşekillerinin gerçeğe yakın görünmesini sağlar.

UYARI: Kabartma haritalar, yüzey şekillerini gerçeğe en yakın haliyle göstermelerine rağmen, yapılışı ve taşınması zor olduğundan yaygın olarak kullanılmazlar.

5.Renklendirme Yöntemi
Topoğrafya haritalarında, yükselti basamaklarının daha kolay anlaşılmasını sağlamak için renklendirme yöntemi kullanılır.Hangi renklerin habgi yükselti aralıklarını gösterdiği, haritanın işaretler bölümünde belirtilir.Deniz seviyesinden itibaren yükseklik arttıkça yeşil, açık yeşil, sarı, turuncu, kahverengi ve koyu kahverengi renkler kullanılır. Beyaz renkler ise buzulları (kalıcı karları) gösterir.

Renklendirme yöntemi ile çizilen haritalarda, renkler doğrudan yeryüzü şekillerini göstermez.Yani " yeşil yerler ova, sarı yerler plato, kahverengi yerler dağ " demek doğru değildir. Renkler yalnızca yükselti basamaklarını anlamamızı sağlar.
Deniz, göl ve okyanuslardaki derinlikler ise mavinin tonlarıyla belirtilir. Mavi rengin koyulaşması derinliğin arttığının işaretidir.

UYARI:Günümüzde eş yükselti yöntemi ve bu yöntemden yararlanarak oluşturulan renklendirme yöntemi haritalarda yüzey şekillerinin gösterilmesinde en çok kullanılan yöntemlerdir.
Rapor Et
Eski 16 Ağustos 2010, 12:00

Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#7 (link)
MsXTeam
_Yağmur_ - avatarı
Harita Çeşitleri

A-Konularına Göre Haritalar
  • Fiziki haritalar: Yer şekillerini gösteren haritalardır.
  • Siyasi (idari) haritalar: Sınırları gösteren haritalardır.
  • Beşeri ve Ekonomik haritalar: Nüfusun dağılışı, ırk, dil, dinlere göre dağılışı, tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi ,madencilik gibi özellikleri gösteren haritalardır.
  • Özel haritalar: Konunun uzmanlarınca çizilen haritalardır. İklim (izoterm, izobar gibi) haritaları, turizm, deprem,toprak, karayolları haritaları gibi.
B- Ölçeklerine Göre Haritalar
  • Büyük ölçekli haritalar:
Planlar: Ölçeği 1/20.000 ‘den daha büyük olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır.

Topoğrafya haritaları: Ölçeği 1/20.000-1/200.000 arasında olan haritalardır.Yer
şekillerini en ayrıntılı gösteren haritalardır.
  • Orta ölçekli haritalar: Ölçeği 1/200.000-1/500.000 arasındaki haritalardır.
  • Küçük ölçekli haritalar: Ölçeği 1/500.000 ‘den daha küçük ölçekli haritalardır.
Plan –Harita
Benzer özellikleri:Kuş bakışı olarak çizilme ve ölçekli olmalarıdır.
Farkları: Ayrıntıları gösterme gücü ve kullanım alanları farklıdır.
Büyük ölçekli haritalar
Küçük ölçekli haritalar
Ölçek paydası küçük Büyük Gösterilen alan dar Geniş Ayrıntı fazla AzBozulma az Fazla Harita alanı geniş (aynı bölge için) Dar İzohipsler arası yükselti farkı az (10-20 m gibi) İzohipsler arası yükselti farkı fazla (100-200 m gibi)
1.KESİR ÖLÇEK
Kesirlerle ifade edilen ölçeklerdir. Kesir ölçekte birim yazılmaz. Her zaman cm cinsindendir.
Örnek: Gerçekte 90 km olan Manisa-Soma arası haritada 6cm ile gösterilmiştir. Haritanın ölçeği nedir?
Gerçek Uzunluk= Harita U. x ölçek Paydası
Örnek:1/200.000 ölçekli haritada 16cm ile ölçülen bir uzunluk gerçekte kaç km’dir?
G.U= 16x200.000=3.200.000cm=32 km
Örnek: Gerçekte 250 km olan bir yol 1/1.250.000 ölçekli haritada kaç cm ile gösterilir?
Ölçeklerle ilgili bütün sorularımızda kullanabileceğimiz formül üçgeni
***Ölçek ne kadar değişirse değişsin; gerçek alan , gerçek uzunluk, enlem- boylam ve özel konum değişmez.
2.ÇİZGİ (GRAFİK ) ÖLÇEĞİ
Çizgilerle ifade edilen ölçeklerdir. Bu ölçekte çentikler arasındaki uzaklık farkı birbirine eşittir.
***Bir yolun gerçek uzaklığı ile kuş uçuşu uzaklığı arasında fark fazla ise o yol engebeli bir yerden geçmektedir. Fark az ise yol düz bir yerden geçmektedir.
YER ŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ
  • Renklendirme Yöntemi: Fiziki haritalarda kullanılır. Her renk belirli bir yüksekliği göstermek için kullanılır.
  • Tarama Yöntemi: Bu yöntemde eğimin fazla olduğu yerlerde taramalar sık, kalın ve kısa geçirilirken eğimin azaldığı yerlerde uzun, ince ve seyrek geçirilmektedir. Düz yerler ise boş bırakılmaktadır.
  • Gölgeleme Yöntemi: Haritanın bir köşesinden 45 açıyla ışık geldiği varsayılmaktadır. Buna göre ışık alan yerlerde herhangi bir işlem yapılmazken, ışık almayan yerde gölgeleme yapılmaktadır. Tek başına kullanışlı değildir.
  • Kabartma Yöntemi: Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Fakat yapılması ve taşınması zor olduğundan pek kullanışlı değildir.
Kafkasya Bölgesinin 1:800 000 yatay ve 1:80 000 düşey ölçeğindeki iki parçadan oluşan renkli kabartma haritası; 140x144 cm. ebadında olup çerçevesi orijinal ve yazıları eski Türkçe'dir (1887 yılında yapılmıştır).
İzohips (eş yükselti) Yöntemi:
İzobat: Eş derinlik (deniz ve göllerde kullanılır.
İzoterm: Eş sıcaklık
İzobar: Eş basınç
İzohyet: Eş yağış
İzohel : Eş güneşlenme
İZOHİPSLERİN ÖZELLİKLERİ
  • İç içe kapalı eğrilerdir.
  • Birbirini kesmezler.
  • Yükseltisi en az olan en dıştadır.
  • Yükseltisi en fazla olan en içtedir.
  • Aralarındaki yükselti farkı birbirine eşittir (Equdistance)
  • Aynı izohips çizgisi üzerindeki bütün noktalarda yükselti aynıdır.
  • İzohips çizgisi üzerinde olmayan bir noktanın kesin yükseltisi bilinemez.
  • Kıyı çizgisi (deniz kıyısı) sıfır metredir.
  • İzohipslerin sık veya seyrek geçmesi yer şekillerine bağlıdır.
  • İzohipslerin sık geçtiği yerde eğim fazladır. Seyrek geçtiği yerde eğim azdır.
  • Dağ dorukları (zirveler ) nokta halinde gösterilir.
  • Akarsu vadileri yükseltinin arttığı yöne doğru girinti oluşturur.
  • Ok işareti çevresine göre çukur olan (kapalı çukur-çanak-krater) yerleri gösterir.
  • Tabanı aynı olan iki tepe arasındaki küçük düzlüğe boyun denir.
  • Tabanları aynı olan tepelerin başlangıç yükseltileri de aynıdır.
  • Akarsudan sonraki ilk yükseltiler birbirine eşittir.
  • Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi oluşmuş ise buna sırt denir.
Rapor Et
Eski 10 Haziran 2012, 22:34

Cvp: Harita Nedir? Harita ve Haritacılık Hakkında Genel Bilgiler

#8 (link)
Mavi Peri
Ziyaretçi
Mavi Peri - avatarı
Harita

Coğrafî olguların dağılımını bir plan içinde gösteren çizimlere verilen ad. Yunanca "harta" sözcüğünden türetilmiştir. Haritalar çeşitli konularda ve çeşitli ölçeklerde hazırlanmış olabilir. Bunlar, deniz haritası, astronomi haritası, derinlik haritaları, magnetik haritalar, topografik haritalar, coğrafya haritaları diye sınıflara ayrılabilir. Hepsi de kendi ilgi alanları içinde bulunan bölümleri, çizimler hâlinde gösterirler. Haritacılığın kendine özgü bir ölçü sistematiği vardır. Yukarıda belirtilen çeşitlemelerin içinde en yaygın olanı coğrafî haritalardır. Haritalar çizime dayandığından ayrıca bir yoruma yer verilmez. Olaylar arasındaki ilişkilere dokunmadan, bir bilim dalı için gerekli olan bilgileri aktaran haritalar da vardır. Bunlar da jeolojik, pedolojik, bitki ve denizbilim haritaları adı altında sıralanabilir. Yeni Çağ'a geçişle birlikte yeni yerlerin keşfedilmesi haritacılığa canlılık getirdi. Deniz ulaşımını kolaylaştırmak amacıyla ilk hazırlanan harita taslakları Akdeniz ve çevresiyle Atlas Okyanusu kıyılarını içine alan haritalar olarak bilinmektedir. Bu anlamda en bilinen harita taslağı Piri Reis tarafından, 1525 yılında hazırlanmış olan "Kitab-ı el-Bahriyye" adını taşıyanıdır. Bu harita Akdeniz kıyılarını gösterir. Daha sonraları, yine Piri Reis tarafından bir dünya haritası çizilmiştir. Türkiye'de bu konudaki ilk ciddî girişimler II. Meşrutiyet'in ilânıyla gerçekleşmiştir.

MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Sponsorlu Bağlantılar
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.500 saniyede (86.05% PHP - 13.95% MySQL) 17 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +2 - Saat: 22:15
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi