RECAİZADE MAHMUT EKREM
1 Mart 1847’de İstanbul’da doğdu. 31 Nisan 1914’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. 19'uncu Yüzyıl Osmanlı edebiyatının önemli isimlerinden. Tanzimat'ın ilk yıllarında Takvimhane Nazırı Recai Efendi'nin oğlu. Babasından Arapça ve Farsça öğrendi. 1858'de ilköğretimini tamamladı. Harbiye İdadisi'ni sağlık nedeniyle yarıda bıraktı. 1862'de Hariciye Nezareti Mektub-i Kalemi'ne girdi. 1868'de Şurayı Devlet (danıştay) muavini oldu. 1874'te Tanzimat ve Nafia Daireleri Başmuavinliği görevine getirildi. Bir yandan da Mekteb-i Mülkiye (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) ve Mekteb-i Sultani'de (Galatasaray Lisesi) öğretmenlik yaptı. Resmi görevle Trablusgarp'a gönderildi. 1908'de 2'nci Meşrutiyet'ten sonra kurulan Kamil Paşa kabinesinde Maarif Nazırı oldu. Hayattayken üç oğlunun ve özellikle de Nijad’ın ölümüyle yıkıldı. Yaşamını yitirdiğinde Meclis-i Âyan üyesiydi. Edebiyatla genç yaşta ilgilenmeye başladı. Namık Kemal ile tanıştı, "Encümen-i Şuara"ya katıldı. İlk yazıları Namık Kemal yönetimindeki Tasvir-i Efkar gazetesinde yayanlandı. Namık Kemal'i Avrupa'ya gidişinden sonra gazetenin yönetimini üstlendi. 1870'lerden sonra kendisini tümüyle yazılarına verdi. Batı edebiyatından çeviriler yaptı. 1870'te ilk oyunu "Afife Anjelik", 1871'de ilk şiir kitabı "Nağme-i Seher" yayınlandı. Ölümünden sonra yayınlanan komedisi "Çok Bilen Çok Yanılır" en yetkin tiyatro oyunu sayılır. Muallim Naci ile yaptığı tartışmalarla Edebiyat-ı Cedide'nin kuruluşuna zemin hazırladı. Sanatta güzellik ilkesine bağlı kaldı. Sanat için sanat anlayışını savundu. Doğaya dönük, insanı doğa içinde ele alan şiirler yazdı. Aşk ve ölüm temalarını işledi. Eski-yeni edebiyat tartışmalarının merkezinde yer aldı. Edebiyatımızın yenileşme ve gelişmesinde önemli katkıları oldu. Tek romanı Araba Sevdası Türk edebiyatında gerçekçi romanın ilk örneklerinden biri sayılır.


ESERLERİ

ŞİİR:
Nağme-i Seher (1871)
Yadigâr-ı Şebâb (1873)
Zemzeme (3 cilt, 1883-1885)
Tefekkür (düzyazı ile karışık, 1888)
Pejmürde (düzyazı ile karışık, 1893)
Nijad Ekrem (2 cilt, anılarla birlikte, 1900-1910)
Nefrin (1914)

ROMAN:
Araba Sevdası (1896-1963)

ÖYKÜ:
Saime (1888)
Muhsin Bey Yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi (1890)
Şemsa (1895)

OYUN:
Afife Anjelik (1870)
Atala Yahut Amerikan Vahşileri (1873)
Vuslat Yahut Süreksiz Sevinç (1874)
Çok Bilen Çok Yanılır (1916)

DÜZYAZI:
Talim-i Edebiyat (1872)
Takdir-i Elhan (1886)
Kudemaden Birkaç Şair (1888)
Takrizat (1896)

Recaizade Mahmud Ekrem

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Recaizade Mahmud Ekrem (d. 1 Mart 1847, İstanbul - ö. 31 Ocak 1914), Osmanlı şair ve yazar. 19. yüzyıl Osmanlı edebiyatının önde gelen isimlerindendir.



Yaşamı

Takvimhane Nazırı Recai Efendi'nin oğlu, Ercüment Ekrem Talu'nun babasıdır. Babasından Süryanice ve Farsça öğrendi. 1858'de ilköğretimini tamamladı, özel öğrenim görerek yetişti. Mekteb-i İrfan'ı bitirdikten sonra (1858) girdiği Harbiye İdadisi'ndeki öğrenimini sağlık sorunları nedeniyle tamamlayamadı. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memurluğa başladı (1862). Tanzimat ve Nafia dairelerinde başmuavinlik (1874), Şura-yı Devlet (danıştay) üyeliği (1877), Mekteb-i Mülkiye ve Galatasaray Sultanisi'nde öğretmenlik (1880-88), birkaç ay Evkaf ve Maarif Nazırlığı (1908), Meclis-i Âyân üyeliği (1908-14) yaptı.
Resmi görevle Trablusgarp'a gönderildi. 1908'de 2. Meşrutiyet'ten sonra kurulan Kamil Paşa kabinesinde Maarif Nazırı oldu. Namık Kemal'le tanışmasının ardından Encümen-i Şuara'ya katıldı. İlk yazıları Namık Kemal yönetimindeki Tasvir-i Efkar gazetesinde yayınlandı. 1870'lerden sonra kendisini tümüyle yazılarına verdi. Batı edebiyatından çeviriler yaptı. 1870'te ilk oyunu Afife Anjelik, 1871'de ilk şiir kitabı Nağme-i Seher yayınlandı. Yaşamını yitirdiğinde Meclis-i Âyan üyesiydi.
Ölümü nedeniyle okullar tatil edilmiş ve büyük bir cenaze töreni düzenlenmiştir. Mezarı, oğlu Nejad'ın kabri yanında, Küçüksu'dadır.

Edebî Hayatı

Namık Kemal'le tanışmasının ardından edebiyat çevresine girmiş ve onun Fransa'ya gitmesi üzerine, 1867'de Tasvir-i Efkar gazetesinin yönetimine geçmiştir. Recaizade, üç oğlunun, özellikle de çok sevdiği Nejad'ın ölümünden duyduğu acıyı dile getirdiği şiirleriyle daha çok karamsar duygular işledi. Eski edebiyatı savunan Muallim Naci ve çevresiyle girdiği edebiyat tartışmalarıyla Edebiyat-ı Cedide akımının doğmasına zemin hazırladı. Başta Tevfik Fikret olmak üzere döneminin genç şair ve edebiyatçılarını çevresinde topladı. Tanzimat ve Batı düşüncesinin yeni kuşağa benimsetilmesinde önemli rol oynadı.
Kendisinin yetkin tiyatro oyunu olarak bilinen Çok Bilen Çok Yanılır, ölümünden sonra yayımlandı. Sanatta güzellik ilkesine bağlı kaldı. "Sanat sanat içindir" anlayışını savundu. Doğaya dönük, insanı doğa içinde ele alan şiirler yazdı. Aşk ve ölüm temalarını işledi. Eski-yeni edebiyat tartışmalarının merkezinde yer aldı. Tek romanı, Türk edebiyatında realizmin ilk örneklerinden sayılan Araba Sevdası adlı eseridir. Yazar bu eserde ailesinin parasını zevk ve eğlencesine harcayanları eleştirdi. Bu eseri yazdığı dönemde ailesini karşısına almış ve baba mirasından olacağını bile bile eserini yazmaya devam etmiştir.

Eserleri

Manzum

• Nağme-i Seher (1871)
• Yadigâr-ı Şebâb (1873)
• Zemzeme (3 cilt, 1883-1885)
• Tefekkür (düzyazı ile karışık, 1888)
• Pejmürde (düzyazı ile karışık, 1893)
• Nijad Ekrem (2 cilt, anılarla birlikte, 1900-1910)
• Nefrin (1914)

ARABA SEVDASI
Roman

• [[Araba Sevdası 1896 ilk realist roman)

Öykü

• Saime (1888)
• Muhsin Bey Yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi (1890)
• Şemsa (1895)

Oyun

• Afife Anjelik (1870)
• Atala Yahut Amerikan Vahşileri (1873)
• Vuslat Yahut Süreksiz Sevinç (1874)
• Görev Çağrısı (1914)
• Çok Bilen Çok Yanılır (1916)

[Mira]

Recaizade Mahmut Ekrem
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

(1847 İstanbul-1914 İstanbul), şair, yazar. Ortaöğrenimini Beyazıt Rüştiyesi ile Mektebi İrfan'da tamamladı. Harbiye İdadisi'ndeki öğrenimini yarıda bırakarak Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'ne girdi (1862). Burada Leskofçalı Galip, Hersekli Arif Hikmet, Namık Kemal gibi dönemin düşün ve sanat adamlarıyla tanıştı. Fransızca öğrendi. Daha sonra Vergi Umumi İdaresi kaleminde, Devlet Şûrası muavinliği ve üyeliğinde, Mülkiye Mektebi'nde ve Galatasaray'da edebiyat muallimliği görevlerinde bulundu (1866-1885). Kısa süre evkaf nazırlığı görevinden sonra âyan azalığına seçildi. Bu görevdeyken öldü. Namık Kemal'in Avrupa'ya kaçtığı zaman Tasvir-i Efkâr'ı (1867) yöneterek gazeteciliğe başlayan Recaizade, şiir, roman, oyun, edebiyat tarihi türlerindeki eserleriyle yenilik edebiyatının temsilcilerinden biri oldu. Eskiye bağlı yazarlarla yaptığı tartışmalarla ün kazandı. Hamit'in, daha sonra Tevfik Fikret'in girişimlerini destekledi. Şiirlerinde genellikle bireysel temaları işledi. Betimlemelerde yabancı sözcük ve tamlamalar kullandı. "Muhsin Bey" ve "Şemsa" adlı uzun öykülerinin Namık Kemal üslubuyla yazılmış şairane tasvirlerle dolu, basit öyküler sayılmasına karşılık gerçekçi bir yöntemle yazdığı "Araba Sevdası" ilk başarılı roman örneklerinden biri olarak kabul edildi.

Yapıtları

• "Afife Anjelik" (oyun, 1870)
• "Nağme-i Seher" (şiirler, 1871)
• "Vuslat yahud Süreksiz Sevinç" (oyun, 1874)
• "Talim-i Edebiyat" (edebiyat ve sanat yazıları, 1879)
• "Zemzeme" (şiirler, 3 cilt, 1883-1885)
• "Takdir-i Elhan" (1883)
• "Muhsin Bey yahud Şairliğin Hazin Bir Neticesi" (uzun öykü, 1889)
• "Şemsâ" (uzun öykü, 1896)
• "Araba Sevdası" (roman, 1896)
• "Nijat Ekrem" (şiirler, anılar, 1911)
• "Çok Bilen Çok Yanılır" (oyun, 1914).

[adsız]

Recaizade Mahmut Ekrem

Recaizade Mahmut Ekrem, Tanzimat Edebiyatı şair ve yazarlarındandır. 1847 yılında İstanbul'da doğdu. Harbiyedeki öğrenimini sağlığı elvermediği için yarıda bıraktı. Dış işlerinde (Hariciye Nezareti) memur olarak göreve başladı. Namık Kemal ile tanıştıktan sonra Tasvir-i Efkar gazetesinde yazılar yazdı. Namık Kemal'in yurt dışına çıkmasıyla Tasvir-i Efkar gazetesini çıkarttı. Şura-yı Devlet (Danıştay) üyesi oldu. Bu görevde 1908 yılına kadar kaldı.
Bir taraftan da Galatasaray Lisesi edebiyat öğretmenliği yaptı (1880-1887) Yenilik taraftarı gençleri Servet-i Fünun dergisi etrafında topladı (1896) 1908 den sonra Ayan (senato) üyeliğine seçildi ve ölünceye dek bu görevi sürdürdü . Bir ara (birkaç ay kadar) Evkaf (vakıflar) ve Maarif (Milli Eğitim) Nazırlığı da yapan Recaizade Ekrem 1914 yılında öldü

Recaizade Mahmut Ekrem, edebiyatımızda şiir, roman, tiyatro, vb. alanlarında eserler verdi, Şiirde önce Divan Edebiyatı, sonrada Batı Edebiyatı yolunda eserler yazdı. Toplum konularına hiç değinmedi. Doğa güzellikleri, aşk konuları ile günlük hayatta karşılaştığı her tür olayları ele aldı. Aruz ölçüsünü kullandı, heceyle birkaç şiir denemesinde bulundu. Recaizade Mahmut Ekrem'in edebiyatımızda en önemli katkılarından biride Batı yanlısı gençleri Servet-i Fünun dergisi etrafında toplaması oldu. İlk kez edebiyat kurallarını öğreten TAlim-i Edebiyat adlı eserini hazırladı. Yaşadığı dönemde "üstat" olarak tanındı.

Tiyatrolarında klasizmin, romanlarında, realizmin etkisi görülür.

Eserlerinden bazıları şunlarıdır: (şiir) Zemzeme I, II, III Nİjat Ekrem; (roman) Araba Sevdası; (eleştri)TAkdir-i Elhan, Zemzeme Mukaddimesi; (edebiyat bilgileri) Talim-i Edebiyat; (tiyatro) Afife Anjelik