[KisukE UraharA]

MİCHEL DE MONTAİGNE

MONTAIGNE’İN YAŞAMI

• 1533-Michel de Montaigne doğuyor ve Papessus köyünde bir sütnineye gönderiliyor.
• 1535-Michel, Fransızca bilmeyen Horstanus adlı bir Alman
• eğitmenine veriliyor. Bu eğitmen Michet’in babasının İtalyada gördüğü yeni bir yöntemle çocuğu hep Latince konuşarak yetiştiriyor.
• 1539-Michel, altı yaşında; Fransa’nın en iyi kolejlerinden birine, Guyenne Kolejine giriyor. Burada yedi yıl okuyor. Latin şiirinin tadına varıyor ve biraz da Yunanca öğreniyor.
• 1546-Bordeaux da; Edebiyat Fakültesinde felsefe okuyor.
• 1548-Bordeaux da isyan: Michel, Toulouse da hukuk okuluna
• gidiyor.
• 1554-Montaigne in babası Bordeaux Belediye Başkanı oluyor.
• 1555-Montaigne babasıyla Paris’e gidip geliyor.
• 1557-Bordeaux Belediye Meclisine giriyor.
• 1558-Montaigne’le La Boetie arasındaki büyük dostluk başlıyor.
• 1559-Bordeaux da mezhep kavgaları. Bir tüccar diri diri yakılıyor:
• Amyot, Plutarkhos’un Hayatlar’ını Fransızcaya çeviriyor.
• Montaigne’in en çok seveceği, okuyacağı kitap bu olacak.
• 1561-Bordeaux Belediye Medisi Montaigne’i önemli bir görevle saraya gönderiyor. La Boetie siyasal hayata giriyor:
• 1562-Protestanlara karşı şiddet hareketleri başlıyor. Montaigne,
• Rouen şehrini Protestanlardan almaya giden kral ordusuna katılıyor:
• 1563-Montaigne, Bordeaux’ya dönüyor: La Boetie ölüyor.
• 1565-9. Charles, Bordeaux’ya gelip bir süre kalıyor. Montaigne, Françoise de la Chassagne’la evleniyor.
• 1568-Babası ölüyor. Miras beş erkek, üç kız kardeş arasında
• bölünüyor. Michel, Montaigne çiftliğinin sahibi oluyor.
• 1569-Montaigne; babasının isteğiyle yaptığı Raimond Sebond’un thelogia üzerine bir eserinin çevirisini bastırıyor.
• 1570-Montaigne, Bordeaux Belediye Meclisindeki görevinden istifa ederek Paris’e gidiyor. La Boetie nin Latince şiirleriyle çevirilerini bastırıyor. Montaigne’in ilk kızı doğup iki ay sonra ölüyor.
• 1571-Montaigne, çiftliğine çekiliyor ve kütüphanesine şu Latince kitabeyi yazıyor:
• 1571 yılı: Michel de Montaigne, otuz sekiz yaşında. Doğum
• yıldönümünden bir gün önce; meclisteki kulluğundan ve
• memuriyetinden bıkmış; fakat sapasağlam olarak kitapları arasına dönüyor ve geri kalan günlerini orada, sessizlik içinde geçirmeye karar veriyor.
• 1572-Saint-Barthelemy kırımı. Montaigne Denemeleri’ni yazmaya başlıyor. Plutarkhos’un Ahlaki Eserleri’nin çevirisi çıkıyor ve Montaigne in elinden düşmüyor:
• 1573-İç savaş. Montaigne kralın ordusuna katılıyor; görevle
• Bordeaux’ya gönderiliyor.
• 1574-Montaigne’in dördüncü kızı doğup üç ay sonra ölüyor.
• 1575-Montaigne Paris’e gidiyor.
• 1576-Montaigne, Pyrrhon felsefesiyle yakından ilgileniyor: Raimond Sebond üstüne babasına söz verdiği eseri yazmaya başlıyor.
• 1577-Montaigne’in beşinci kızı doğup bir ay sonra ölüyor.Henri de Navarre, Montaigne’e yüksek bir rütbe veriyor. Montaigne ilk kez kum sancılarına tutuluyor. Denemeler’ine devam ediyor.
• 1578-Montaigne küçük bir orman satın alıyor.
• 1579-Montaigne kendini en çok anlattığı Denemelerini yazıyor.
• 1580-Denemeler ilk kez, iki cilt halinde basılıyor. Montaigne
• İsviçre’ye, İtalya’ya gidiyor. Paris’e dönüp kitabını krala sunuyor.Kral beğeniyor.
• 1581-Montaigne evine dönüyor.
• 1582-Montaigne, Bordeaux Belediye Başkanı oluyor, Denemeler’i birçok eklemelerle yeniden bastırıyor…
• 1583-Montaigne in altıncı kızı doğuyor ve birkaç gün yaşıyor.
• 1584-Navarre Kralı (Sonraki V. Henri) Montaigne’in çiftliğine gelip iki gün kalıyor.
• 1585-Montaigne Mareşal Matignon’la mektuplaşıyor. İç savaşta önemli roller oynuyor. Bordeaux’da veba çıkıyor. Montaigne görevi başına gelemiyor. Başkanlığı bitinceye kadar yakın bir kasabada kaldıktan sonra, ailesini alıp veba bölgesi dışına çıkıyor.
• 1586-Montaigne tarihçileri okuyor.
• 1587- Henri de Navarre tekrar Montaigne’in çiftliğine geliyor.
• 1588-Montaigne, Denemeler’in dördüncü baskısı için Paris’e gidiyor:
• Yolda Ligciler tarafından soyuluyor. Paris’te, Denemeler’in
• hayranlarından Mademoiselle de Gournay’le tanışıyor. İç savaş
• şiddetleniyor; Montaigne Kralla birlikte Rouen’e gidiyor. Tekrar Paris’e dönüşünde bir gün için Bastille’e atılıyor.
• 1589-Montaigne evine çekilip kitap okuyor. Denemeler’in yeni bir baskısını hazırlıyor: Birçok eklemeler yapıyor. Kitap en olgun şeklini buluyor.
• 1590-Montaigne’in kızı evleniyor: Yeni kral 4. Henri, Montaigne’e mektup yazıyor, yanına çağırıyor. Montaigne gidemiyor.
• 1591-Montaigne’in kızının bir kızı doğuyor.
• 1592-Montaigne ölüyor.

Montaigne’den Vecizeler

• Dünyadaki en bilge insan, kendisine ne bildiği sorulduğunda, tek bildiği şeyin hiçbir şey bilmediği olduğunu söyleyendir.
  
• Dostun olsun istiyorsan dost ol. Dostluğun kolları birbirimizi dünyanın bir ucundan bir ucuna kucaklayabilecek kadar uzundur.
• Ölümün bizi nerde bekledigi belli degil, iyisi mi biz onu her yerde bekleyelim.
• Kadınların, süs ve aylaklıklarının bizim emeğimizle beslenmesi gülünç ve haksız bir şeydir.
• Hedefi olmayan gemiye hiçbir rüzgar yardım edemez.

[Daisy-BT]

Denemeler (Les Essais)

Michel de Montaigne'nin yapıtı.

Montaigne, kitaplığına kapanarak, okuduğu kitaplar ve döneminin yaşam tarzı üzerinde, bunlara ahlâk ve kurumlar hakkındaki görüşlerini katıp, gittikçe zenginleşen bir düşünme yöntemi geliştirdi. Antik düşünürlerin, özellikle Seneca'nın "felsefe yapmak, ölmeyi öğrenmektir" ilkesini çıkış noktası yaparak, deneme türünün ilk örneği olan kitabına kuşkucu bir nitelik kazandırdı. "Denemeler"de, kendinden söz ederek, kendi aracılığıyla genel olarak insanların durumunu ve dogmatik olmayan biçimde toplumsal değer yargılarını ele aldı. On yıllık bir çalışmadan sonra Montaigne, 1580'de Denemeler'in iki kitabını yayımladı. 1582'de gözden geçirilmiş ikinci basımından sonra, genişletilmiş yeni bir baskı hazırladıysa da yayımlayamadan öldü. Bu metin, Pierre de Brach ve Melle de Gournay tarafından birtakım yanlışlarla 1595'te yayımlandı. Sabahattin Eyüboğlu "Denemeler"den bir seçme yapıp Türkçeye çevirerek yayımlamıştır.

MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi

[Daisy-BT]

Michel de Montaigne

Montaigne
Doğum: 1533
Ölüm: 1592
16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Hayatı

Montaigne Bordeaux'da doğdu. Ailesi onun iyi bir eğitim almasını sağladı. Eğitim süresince Yunan ve Latin edebiyatını öğrendi. Bir süre bulunduğu yörede Belediye Başkanlığı görevini üstlendi. Ailesinden kalan geniş bir malikanede günlerini kitaplarıyla ve yazılarıyla geçirdi. Bu çalışmaların sonucu olarak ünlü Denemeler adlı kitabı oluştu. Montaigne, Denemelerinde başta insan sevgisi olmak üzere iyimserlik, dayanışma, özgürlük ve okuma alışkanlığı üzerine çok özgün yazılar kaleme aldı. Bu yazıları herkesin anlayabileceği sade bir anlatımla okura ulaştırdı.

Vikipedi