[beşiktaşlım]

Öğretim Nedir?

Eğitim gibi öğretim de önce bir bilgi sorunudur; varlıklarla, varolanlarla ilişki kurmanın bir çeşididir. Bir varlıkla, bir varolanla mesela bir insanla, yahut hayvan çeşidi ile ilişki kurabilmek için onu az-çok tanımak lazımdır. Bunun için insan, bir varlık çeşidi hakkında bilgi edinecekse kendisini o varlığın durumuna göre ayarlaması gerekir. Yoksa doğru bilgi edinemez, afaki, teorik bilgi edinmiş olur. İnsanın bilme faaliyeti, elde edilen bilginin varolana uygun olmasını hedefler. Aksi takdirde doğru bilgi (objesine uygun) elde edilmiş olmaz.

İnsanoğlu, varlıklar hakkındaki bilgisinin çoğunu öğretim yoluyla kazanır. Öyleyse öğretimin ne olduğu sorusuna cevap verebiliriz:

Öğretim, kişilere, varlıkların, varolanların bilgisini kazandırma yahut edindirme faaliyetidir.

Kişinin edindiği bilgi, onda şöyle veya böyle bir etki meydana getirir: Yani o bilgi, kişide bazen bir heyecan, bazen bir düşünce, bazen de farklı bir davranış meydana getirir. Bunların her birisi, bir tavır, bir tutumdur. Olaylar ve varlıklar karşısında insan edindiği bilginin tesiriyle bir tavır içine girer. İşte bu tavır yahut tutumun başında öğrenim gelir.

Kişinin uyanan öğrenme arzusu öğretime, yani düzenli öğrenmeye yol açar, öğrenme gerekli olmakla beraber, her insan her şeyi öğrenemez. Buna, istese de ömrü ve imkanları elvermez. Binaenaleyh, öğreneceği bilgiler arasında bir seçme yapması lazımdır. Bu seçmeyi belirlenmiş bir amaca göre alması gerekir. Öğretimin amacı, öğrencisine amaçlı, seçilmiş bilgi öğrenimini sağlamak olmalıdır. Varolanları varlık alemini tanımak öğrenim olduğuna göre, kişi öğrenim ile belli bir düşünce şekli (bir zihniyet) kazanır.

Tutum diyoruz, ama; tutum durup dururken kendi başına meydana gelir mi? Herhalde kendi başına meydana gelmez. Çünkü tutum, insanın dünyasının belli bir kısmına ait duygu, idrak ve bilgilerimizin bir terkibi (sentezi) dir. Dolayısıyla tutum belli bir objeye ve belli bazı durumlara odaklanabilir. Halbuki değer objeyi çoğu zaman aşar.

[Rios]

Öğretme faaliyetlerinin önceden hazırlanmış bir program çerçevesinde amaçlı, planlı, düzenli ve kontrollü olarak yapıldığı yerler okullardır.Okullarda yapılan öğretme faaliyetleri ise , öğretim olarak adlandırılmaktadır.

“Öğretim, bir öğretmeler, öğrenmeye dönük faaliyetler manzumesi veya kurumsallaşmış öğretmeler topluluğudur.” Başka bir deyişle öğretim, öğretme ve öğrenme faaliyetlerinin bileşkesidir.Yani öğretim,öğretme ve öğrenmeyi birlikte kapsamaktadır.

“....bireyin hayat boyu süren eğitiminin okulda, planlı ve programlı olarak yürütülen kısmı bireyin öğretimini oluşturur. Öğretim, öğrenmenin gerçekleşmesi ve bireyde istenen davranışların gelişmesi için uygulanan süreçlerin tümüdür.”

“Öğretim, öğretmenin uyarıcı ve öğrenme durumları ( çevre, ortam) yaratarak, öğrencilerin amaçlar yönünde davranışlar geliştirmesine yardım etmesidir.”

“Öğretim, öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme, gerekli araç ve gereçleri sağlama ve rehberlikte bulunma eylemidir.”

Öğrenmenin Özellikleri

Davranıştaki değişmenin;

· Gözlenebilir olması

· Yaşantı kazanma sonucunda oluşması

· Nispeten sürekli olması

· Sadece büyüme sonucunda oluşmaması

Hastalık,ilaç alma vb. etkenlerle geçici bir biçimde meydana gelmemesi

Davranıştaki değişmenin nispeten sürekli olmasını açıklayacak olursak,ilk önce davranışı yönlendiren,değiştiren etkenlerle öğrenme arasındaki farkları tanımlamamız gerekir.Örneğin alkol,ilaç gibi etkenler davranışı hızla değiştirdikten sonra etkileri hızla yok olmakta;davranış eski haline dönmektedir.Yani geçici durumlar da davranışı öğrenme kadar değiştirmektedir,ancak öğrenmedeki değişme daha kalıcıdır.Bireylere alışılmamış bilgi sunulduğunda ve tekrar imkanı verilmediğinde deneklerin bu bilgiyi yaklaşık üç saniye hatır-layabildikleri görülür ve onu izleyen on beş saniye içinde bilgi hatırlanamaz hale gelir.Fakat öğrenmenin hiç meydana gelmediğini de söylemek kolay değildir.Bu nedenle öğrenmenin tanımında davranıştaki değişmenin nispeten sürekli olması kullanılmaktadır.

Öğrenmeyi davranışta ya da potansiyel davranışta değişme olarak ele aldığımızda öğrenme ve performans kavramları arasındaki farkları belirlemek gerekir.Örneğin;öğrenci sınavdaki soruları bilmesine rağmen aşırı kaygı nedeniyle öğrendiklerini ortaya koyamaya-bilir.Bu durumda potansiyel davranış öğrenmeden farklı bir şekilde sonuçlanabilir.Öğrenme nitelikli oluşsa bile,yorgunluk,açlık,kaygı vb. nedenlerle gözlenebilir davranış olarak gösterilemez. Öğrenme potansiyel olarak davranıştaki değişmedir.Performans ise bu potansiyelin davranışa dönüştürülmesidir.

Öğrenme yaşantı kazanma sonucunda oluşur.Ancak davranışların bir kısmı öğrenme ürünü olmayıp refleksiftir.Beli bir uyarıcıya öğrenilmemiş bir tepkide bulunma reflekstir.Örneğin elle sıcak sobaya dokunulduğunda elin hemen çekilmesi.Refleksif davranışlar öğrenilmemiştir.İçgüdüsel davranışlar da öğrenilmemiştir.Kış uykusuna yatma,göç etme vb.

Davranıştaki değişmeye öğrenme diyebilmemiz için;

· Yaşantı sonucu oluşması

· Kalıcı izli olması

İçgüdüsel ya da refleksif olmaması gerekir.

Organizma karmaşık davranış biçimini yaşantıdan bağımsız olarak üretirse,bu davranış öğrenilmiş davranış olmaz.