[ThinkerBeLL]

John Stuart Mill
Vikipedi, özgür ansiklopedi

John Stuart Mill(20 Mayıs 1806-8 Mayıs 1873) İngiliz filozof, politik ekonomist, parlamento üyesi ve devlet memuru. 19. yy'ın önemli liberal düşünürüdür. Jeremy Bentham'ın kurduğu faydacılık akımının savunucusudur. Ancak onun düşünceleri Bentham'dan oldukça farklıdır.
Mantık alanında, yalnızca tümdengelimsel mantıkla ilgili çalışmalar yapmayıp, tümevarımsal mantığı da formüle ederek geliştirmiş olan Mill, mantıksal ilkeleri sosyal alana, siyaset ve ahlak alanına uygulamasıyla ün kazanmıştır. Psikoloji alanında, çağrışımcılığın babası olarak kabul edilen filozof, psikolojiyi "zihin kimyası" olarak tanımlamıştır. O, çağrışımcı psikolojisini bilgi konusuna da taşımış ve bu alanda, Berkeley'den esinlendiği besbelli olan psikolojik bir idealizm geliştirmiştir. Mill, bununla birlikte, psikolojik idealizminde, maddesizciliği seçen Berkeley'den ayrılmış ve dış gerçekliğin varoluşunu kabul ederek, söz konusu nesnel gerçekliği "duyumları mümkün kılan, kalıcı dayanak" olarak tanımlamıştır. Ahlak alanında yararcılığı savunan Mill, hazzı ya da mutluluğu insan eylemlerinin en büyük amacı ve mutlak ölçüsü yapmış ve yararcılığında, genelin iyiliğini ve refahını temel almıştır.

[ThinkerBeLL]

John Stuart MILL (1806-1873)
MsXLabs.org & Temel Britannica

İngiliz dü­şünürü ve iktisatçı John Stuart Mill, Londra' da doğdu. İngiliz düşünürü, tarihçi ve iktisatçı James Mill'in en büyük oğludur. Babasının sıkı bir disiplin altında evde eğittiği Mili, üç yaşında Yunanca öğrenmeye başladı, sekiz yaşındayken birçok Yunanca kitap okumuştu. Ne var ki, yaşıtları çember çevirir ve bisikletle gezerken kitaplara gömülerek çocukluğunu yaşayamayan Mili sonradan büyük bir buna­lım geçirdi. James Mili, oğluna felsefe, man­tık ve tarih de öğretti.
Stuart Mill yetişme döneminde Jeremy Bentham'ın felsefesinden büyük ölçüde etki­lendi. Bentham, Yararcılar olarak bilinen bir düşünürler grubu içindeydi. Bu grup, iyi davranışın insana zevk veren davranış olduğu­na inanıyordu. Bu düşünceye göre, çok sayıda insanı hoşnut eden bir iş, en yararlı işti. Mill'in siyasete karşı duyduğu büyük ilgi, emekçi halkın çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmenin yollarını bulma arayışından kaynaklanıyordu. Yaşamın her alanında eşit­likten yana olan Mili, kadınların eğitilmeleri ve oy hakkı elde etmeleri konusunda da mücadele etti. The Subjection of Women (1869; "Kadınların Ba­ğımlılığı") adlı bir kitap da yazdı.
Mili sosyalist değildi; ama ilk sosyalistlerin geliştirdikleri kuramlara ilgi duyuyordu. On Liberty (1859; "Özgürlük Üzerine") adlı de­nemesinde bireyin haklarının yasalarla hangi ölçülerde sınırlanabileceği konusunu ele aldı. Ekonomi konusundaki görüşlerini bu konu­daki en önemli yapıtı olan Principles of Political Economy (1848; "Ekonomi Politiğin İlkeleri") adlı kitabında açıkladı.
1865–68 arasında parlamentoya seçilen Mili, düşüncelerini uygulama alanına koyma­ya çalıştı. ABD'deki köleliğe ve İngiltere'deki yolsuzluklara karşı çıktı. Sınırlamaların kaldı­rılarak oy hakkının yaygınlaştırılması için çaba gösterdi. 1868'deki genel seçimde yeni­den seçilemeyince politikadan çekildi. Gü­neydoğu Fransa'daki Avignon kentine yerleş­ti ve yaşamının kalan bölümünü okuyarak, yazarak ve yaban çiçekleri üzerine bir araştır­ma yaparak geçirdi.