Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Sohbet (Flash Chat) Forumda Ara

Elementler - Kalay

Bu konu Kimya forumunda kompetankedi tarafından 11 Nisan 2007 (02:48) tarihinde açılmıştır.FacebookFacebook'ta Paylaş
10812 kez görüntülenmiş, 4 cevap yazılmış ve son mesaj 7 Temmuz 2012 (04:19) tarihinde gönderilmiştir.
  • 5 üzerinden 3.00  |  Oy Veren: 4      
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Bu konuyu arkadaşlarınızla paylaşın:    « Önceki Konu | Sonraki Konu »      Yazdırılabilir Sürümü GösterYazdırılabilir Sürümü Göster    AramaBu Konuda Ara  
Eski 11 Nisan 2007, 02:48

Elementler - Kalay

#1 (link)
Bir Dünyalı
kompetankedi - avatarı
Sembol: Sn

Atom
numarası
: 50

Atom ağırlığı
: 118.710 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Gümüşümsü parlak gri renkli katı
Metalp-blok elementi
Kalayın keşfi bilinmemektedir.
Bilinen mineralleri kassiterit (SnO2), stannit (CuFeSnS4), teallit (PbSnS2) tir. Katı kalayın iki tane allotropu vardır. Bunlardan bir tanesi kübik yapıda olan gri veya
α-kalay olarak bilinir. Gri kalayın 13.5 ısıtılması ile diğer alotropu olan tetragonal yapıdaki beyaz veya β-kalay oluşur.
Kassiterit oksidinin kömür ile indirgenmesi sonucunda saf kalay elde edilir.
SnO2 + 2C à Sn + 2CO

*
Son Düzenleyen kompetankedi; 22 Nisan 2008 @ 23:34.
Benzer Konular: Etiketler:
  • kalay elementi
  • kalay elementi nedir
  • kalay elementi ve ozellikleri
  • kalay elementinin kullanim alanlari
  • kalay elementinin ozellikleri
Rapor Et
Reklam
Eski 24 Haziran 2009, 10:54

Elementler - Kalay

#2 (link)
Admin
ThinkerBeLL - avatarı
Kalay ve Kullanım Alanları
MsXLabs.org & Temel Britannica

Kalay, beyaz renkli yumuşak bir metaldir. Kimyasal simgesi Sn, atom numarası 50, atom ağırlığı 118,69 olan bu elementin en önemli özelliği, asitli maddelere karşı çok dayanıklı olmasıdır. Katışıksız kalayın göz alıcı bir parıltısı vardır. Kolayca biçimlendirilebilir ve
0,03 milimetreden daha ince yapraklar haline getirilebilir; bu metal yapraklara "kalay folyo" denir. Kalayın insan vücudu üzerinde zehirleyici herhangi bir etkisi yoktur, bu nedenle besin maddelerinin taşınmasında ve korunmasında rahatlıkla kullanılabilir.
İnce bir dökme kalay çubuk bükül­düğünde bir çıtırtı çıkarır; bu sesin, metalin içindeki kristallerin birbirlerine sürtünerek ezilmesinden kaynaklandığı sanılır. Katışıksız kalay uzun süre çok düşük sıcaklıklarda tutul­duğunda, fiziksel biçimini değiştirerek gri renkli bir toz haline dönüşür. Kalaya çok az miktarda kurşun, bizmut ya da antimon katı­lırsa bu tür bir dönüşüm gerçekleşmez. Kalay 232°C'de erir; bu sıcaklık, pek çok başka katışıksız metalin erime noktasından oldukça düşüktür.
Konserve kutularının yapımında kullanılan teneke denen metal levhalar, kalaylanmış, yani kalay kaplanmış çelik saclardır. Çelik sacların, yani ince çelik levhaların kalaylan­masında sac, ya erimiş kalay banyosuna daldı­rılır ya da elektrolitik kaplama yöntemiyle kaplanır. Eskiden bakır kap ve tencereler, ısıtılarak üstlerine kalay tozu serpilir ve böylece kalaylanırdı. Kalay, havayla temas etmediği zaman asitli maddelere karşı çok dayanıklıdır; bu nedenle hava sızdırmayan yiyecek kapları ve konserve kutuları, kalay kaplı metal saclar­dan yapılır.
Kalay eskiden diş macunu ve merhem tüpü gibi elle sıkılabilen tüplerin yapımında, kalay folyo ise tütün ve şeker gibi maddelerin ambalajında kullanılırdı; ama bugün bu tür uygulamalarda kalayın yerini büyük ölçüde alüminyum ve plastikler almıştır. Aslında katışıksız kalay çok pahalı olduğundan, bazı nitelikli gereçlerin dışında hemen hemen hiç­bir zaman tek başına kullanılmaz. Bunun için ya kurşun ve kalay alaşımlarından ya da kalayla kaplanmış kurşun folyolardan yararla­nılır.
En önemli kalay alaşımları, tunç (bakır ve kalay), top metali (bakır, kalay ve çinko) ve lehimdir (kurşun ve kalay). Lehimin erime noktası, kendisini oluşturan kurşun ve kalayın erime noktalarından daha düşüktür. Wood metali denen kalay alaşımının erime noktası daha da düşüktür (71°C); balmumu da hemen hemen aynı sıcaklıkta erir. Wood metali binalarda, yangın söndürme tesisatındaki su püskürtme memeleri için tıkaç olarak kullanı­lır. Yangın başlarsa, bu tıkaçlar kolayca erir ve su otomatik olarak püskürmeye başlar.
Motor yataklarının ve benzeri makine par­çalarının yapımında kullanılan Babbitt metali ile öteki alaşımlara da kalay katılır. Yataklar, makinenin yapıldığı malzemeye göre daha yumuşaktır ve taşıdıkları makine parçası yeri­ne kendileri aşınarak koruma işlevi görürler. Matbaa harflerinin döküldüğü metal, çan metali ve kral madeni de kalay içerir.
Yaklaşık İÖ 1000'de, Akdeniz'in doğusun­da yaşamakta olan Fenikeliler'in çeşitli ada­lardan kalay çıkardıkları bilinmektedir; bu adaların İngiltere'de Cormvall açıklarındaki Scilly Adaları olduğu sanılmaktadır. Kalay cevheri (kalay içeren taş ve topraklar) genel­likle, granit ve başka kayaçların çatlaklarını dolduran damarlar halinde bulunur. Bu da­marlarda kalay metal halinde değil, kimyasal bir bileşik durumundadır; kalay oksit yapısın­daki bu bileşiğe kasiterit denir.
Dünyadaki en önemli kalay yatakları, Ma­lezya, Rusya, Bolivya, Tayland, Çin ve Endonezya'dadır. Bolivya'da kalay, And Dağları' nın doruklarındaki yataklardan çıkarılır; ama öteki yerlerde genellikle, suların sürükleye­rek ırmak yataklarında ya da düzlüklerde biriktirdiği çökellerden elde edilir. Alüvyon çökeli ya da plaser çökeli denen bu yataklar, yüzeye oldukça yakındır.
Kalay üretiminde, önce cevher iyice kırılır ve üstüne su püskürtülerek içindeki kum ve killerden arındırılır. Bu durumdaki cevhere, "derişki" ya da "konsantre" denir. Daha sonra cevher, kömür ve kireçtaşı ile birlikte bir yüksek fırında eritilir. Metal eriyince, istenmeyen maddeler sıvının yüzeyine yükse­lir; cüruf denen bu maddeler sıyrılıp alınır ya da erimiş kalay, fırının altından dışarı çekilir. Kalay daha sonra bir başka kazanda yeniden eritilerek anlaştırılır. Bu işlemde karışım, içine basınçlı hava ya da buhar püskürtülerek çalkalanır ya da yeni kesilmiş ağaç sopalarla karıştırılır. Bu işlem kalayın içinde nem oluş­masına ve eriyiğin şiddetle kaynamasına yol açar; bunun sonucunda da içindeki geri kalan bütün istenmeyen maddeler, yani katışkılar cüruflaşarak yüzeye çıkar, buradan da sıyrıla­rak alınır. Kalay daha da anlaştırılmak isteni­yorsa elektroliz işleminden geçirilir.
Rapor Et
Eski 15 Mart 2010, 14:36

Elementler - Kalay

#3 (link)
Never Say Never Agaın
asla_asla_deme - avatarı
Kalay çok eskiden beri bilinen ve kullanılan bir metaldir. İlk kalay ihtiva eden alaşımlar M.Ö. 3200-2500 yıllarında Mezopotamya'da kullanılmaya başlanmıştır.
Kalay, özgül ağırlığı 7.3, erime noktası 232 °C'dir. Atom ağırlığı 118.6, atom numarası 50'dir. En önemli ve ekonomik minerali kassiterittir (SnO2). Kassiteritin yoğunluğu 6.8-7.1, sertliği 6-7 ve rengide kahverengi, kahverengi-siyahtır. Stannit, Frankit, Confıeldit ve Teallit gibi kompleks sülfid minerallerinden de çok küçük miktarlarda kalay elde edilmektedir.
Kalay yatakları, damar ve ağsal veya dissemine şeklindedir. Çok ender masif şekilde de görülürler. Kassiterit ihtiva eden kayaçların ayrışmasıyla kassiterit serbestleşir ve akarsular ile denizlere taşınıp deniz kumlarında birikerek ikincil kalay yataklarını (Plaserler) meydana getirir. En önemli ve ekonomik plaser kassiterit yatakları denizel olanlarıdır.
Bugün için birincil kalay yataklarında ekonomik element yalnızca Sn olması halinde işletilebilir. Ekonomik tenör % 1-1.5 Sn'dir. Kalayın yanısıra Pb, W, Cu, Ag gibi yan ürünlerin eldesi sözkonusu ise, bu tenör düşebilir. Plaser kalay yataklarında 0.25 kg/m SnO2 ekonomik olarak işletilmektedir.
Kalay kalite açısından A sınıfı (% 99.8) elektrolitik kalay (% 99.95-99.98 Sn), sert kalay (% 99.6), teknik kalay (% 99) olarak sınıflandırılır. Kalayın kullanıldığı lehim malzemeleri de antimuanlı lehim (%95 Sn + % 5 Sb), gümüşlü lehim (% 95 Sn + % 5 Ag) ve yumuşak lehim (% 70 Sn + % 30 Pb) veya değişik yüzdelerde olarak ayrılmaktadır.
Kalaylı alaşımların en önemlileri, bakırla yaptığı bronz (% 1 0-5 sn ihtiva eder) antimuan ve bakırla yaptığı yatak metali (Babbit metal) ve beyaz metaldir.
Kalay metali, kalın çubuklar, külçeler, pikler ve parçalar halinde (50 kg'lık yada daha az) alınır ve satılır. ABD'ye ithal edilen kalay metali çoğunlukla 45 kg'lık pikler halindedir. Çoğunlukla "Düz" yada "A Kalite" kalay olarak tabir edilen ticari anlamda saf kalay minimum % 98.8 kalay içeriğine sahiptir. Daha yüksek kaliteli elektrolitik olanların % 99.95-99.98 kalay içeriği vardır. Sert kalay % 99.6, teknik kalay ise % 99 kalay içermektedir.
American Society of Testing and Materials (ASTM) 1982-1984 yıllarında, Pik Kalay Grubu, A kalite kalay için; % 99.85 minimum kalay ve % 0.030 maksimum bizmut içeriği sınırlaması getirmiştir.
Lehimli Kompozisyonlar ise; Antimuanlı-kalay lehimi (% 95 kalay, % 5 antimuan) Kalay-gümüş lehimi (% 95 kalay, % 5 gümüş) Yumuşak lehim (%1-70 kalay, kalanı kurşun)dir.
Bronzlar ise % 10-15 kalay ihtiva eden kalaylı alşımlardır. Kalay-bazlı beyaz metal kalaya ek olarak % 4.5-15 antimuan ve % 3.5-8 bakır katılımı ile oluşturulmaktadır.

DÜNYADA DURUM


Plaser yataklardaki en yaygın madencilik yöntemi kovalı taraklama makinaları ile yapılan madenciliktir. Bunun yanısıra çakıl pompaları ve çeşitli açık işletme yöntemleri de plaser kalay yataklarında kullanılan işletme yöntemleridir.
Damar tipi kalay cevherleşmelerinde uygulanan madencilik yöntemi, diğer cevherleşmelerde uygulanan yöntemlerle aynı olup, genellikle cevherleşme zonuna kuyu ve galerilerle girilir ve cevher yeryüzüne çıkarılır.
Kovalı taraklama sisteminde, cevher kovalar tarafından kazılarak dışarı taşınır. Daha sonra eleklerde yıkanıp jig ve sallantılı masalarda konsantre edilir. Burada elde edilen kaba konsantre, nihai konsantre (% 70-75 Sn'lik) elde etmek üzere konsantratöre gönderilir. Gravite konsantrasyona dayanan bu sistemde manyetit de kalayla birlikte zenginleştirildiğinden, nihai konsantre kurutulduktan sonra manyetik seperatörle manyetitten temizlenir.
Primer kalay cevherleşmelerinde, kalay cevherinin zenginleştirilmesinde diğer yöntemlere oranla daha ucuz maliyetli olan gravimetrik yöntemler kullanılır. Kalayın dissemine olarak ince tane boyutunda dağıldığı yataklarda flotasyon yöntemi de kullanılır. Ancak, bu yöntemde verim genellikle % 70'in altında kalır. Gravimetrik yöntemle elde edilen konsantre, içindeki sülfürlü ve ağır mineraller nedeni ile plaser yataklardan elde edilen konsantreye oranla daha düşük tenörlüdür (% 40-60 Sn). Dolayısıyla bu tenörü yükseltmek için konsantrenin sülfürlü minerallerden arıtılması gerekir ki, bu da kavurma, manyetik ayırma ve flotasyonla gerçekleştirilebilir.
Kasiterit konsantresi karbonla 1200-1300 °C'de ısıtılarak metalik kalaya indirgenir. Genellikle ancak plaser tipi yataklardan elde edilebilen saf kasiterit konsantreleri doğrudan izabe edilebilirken, diğer yataklardan elde edilen konsantrelerin izabe edilmeden önce emprüritelerinden temizlenmesi gerekmektedir .

Rezervler


Dünya kalay baz rezervleri 12 milyon tondur. Dünya toplam kalay kaynakları ise 37 milyon ton olarak tahmin edilmektedir. Dünya kalay rezervleri Tablo 6.1 'de verilmiştir. Buna göre gelişmiş ülkelerde kalay kaynaklarına sahip olma oranı % 4.8, gelişmekte olan ülkelerde ise % 62.8'dir. Çin ve Eski Sovyetler Birliği'nde bu oran % 32.4'dür. Statik rezerv durumunun 35 yıl olacağı tahmin edilmektedir( Minerals Handbook, 1998-1999).


MsXLabs.org & MTA
Son Düzenleyen asla_asla_deme; 16 Mart 2010 @ 14:53.
Rapor Et
Eski 16 Mart 2010, 15:04

Maden Üretimi ve Üretim Kapasiteleri

#4 (link)
Never Say Never Agaın
asla_asla_deme - avatarı

Kalay maden üretimi ve izabe/rafineri üretimleri Tablo 6.2'de verilmiştir. 1995 yılında 204 200 ton, 1996'da ise 221 500 ton kalay üretilmiştir. Dünya toplam maden üretim kapasitesi 221 000 ton kalaydır. Çin 1996 yılında üretimin % 31.4'ünü karşılamıştır. İkinci sırada % 23'lük üretimle Endonezya ve daha sonra Peru, Brezilya ve Bolivya yer almaktadır. Kalayın yıllık üretim değeri 1997 fiyatlarıyla, rafine edilmiş metal bazında 1.31 milyar US $'dır.
Dünya izabe/rafineri üretimi 377 500 ton kalay olup maden üretiminden daha yüksek bir kapasite sözkonusudur. 1995 ve 1996'da izabe/rafineri miktarları cevher üretim miktarlarına paraleldir. Yine bu kapasitenin, kalayın maden üretimini yapan ülkeler tarafından kullanıldığı görülmektedir. Bir diğer husus dünya kalay üretim miktarında zaman zaman düşüşler görüldüğüdür. Örneğin, kalay üretiminin 1987'de 100 000 ton seviyelerinde gerçekleştiği, 1988-1990'larda yükseldiği 1992'de tekrar üretimin azaldığı ve daha sonraki yıllarda artış eğilimi içinde olduğu görülmektedir. İkincil kaynaklardan kalay üretimi de sözkonusudur. Kalay, izabe tesisi artıklarından 1995 yılında 7 450 ton kalay üretilmiştir (istatistiklerde yer alan miktar). Bununla birlikte kalay içeren hurdalardan bazı endüstriyel ülkelerin önemli olan kalay geri kazanımları da mevcuttur; örneğin ABD'de 1995'de 11 400 ton nikelin üretildiği bilinmektedir. Diğer ülkelerin verileri tümüyle istatistiklerde yer almamaktadır

kalay

Konsantre Tüketimi ve Talep Artışı

Dünyada bazı önemli tüketiciler ve bunların tüketimdeki büyüme oranları Tablo 6.3'de verilmiştir. Kalay dünya toplam tüketimi 1995'de 229 300 ton, 1996'da 233 100 ton olup bu miktarın önemli bir bölümünü batı dünyası tüketmektedir; 1995'de 179 500 ton, 1996'da 178 000 ton.
Yine dünya toplam kalay tüketimindeki artış 1960'larda % 2.1, 1970'lerde % -0.4, 1980'lerde % 0.5 olarak gerçekleşmiştir. Buradan kalay tüketimindeki artış eğiliminin devam ettiği sonucuna varılabilir.

kalay

Kalay Fiyatları

Kalay fiyatları yer almaktadır. 1990-1997 yılları arasında fiyatlarda önemli dalgalanmaların olmadığı görülmektedir.

kalay
Kalay Kullanım Alanları

Kalay teneke yapımında, kaplamacılıkta, çeşitli alaşımlar, lehim ve kimyasal madde yapımında kullanılır. Otomotiv endüstrisinde de motor yataklarında, kaporta, radyatör, yağ ve hava filtrelerinde kullanılır. Uçak ve gemi endüstrisi ile elektrik ve elektronik sanayinde geniş bir kullanım alanı vardır. Kimya sanayinde boya, parfüm, sabun, poliüretan üretiminden diş macunu yapımına kadar geniş bir alanda tüketilir. Bunların yanında matbaacılıkta, mutfak malzemeleri ve cam endüstrisinde de kullanılmaktadır

kalay

Kalayın İkamesi

Alüminyum, kalaysız çelik, cam, kağıt ve plastikler tenekedeki kalayın yerine ikame olabilir. Metalik olmayan materyaller, bakır, alüminyum ve çinko kaplı ürünler çatı kaplamasında ve yapı uygulamalarında kullanılabilir. Alüminyum alaşımlar, bakır bazlı alaşımlar ve plastikler, bronzdaki kalayın yerini alabilir. Epoksi reçineler, yeterli olarak verimli olmasa da lehimde kullanılabilir.

MsXLabs.org & MTA
Rapor Et
Eski 7 Temmuz 2012, 04:19

Cvp: Elementler - Kalay

#5 (link)
Lethe
buz perisi - avatarı
Kalay
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Periyodik cetvelin IV A grubunda yer alan gümüş beyazı renkte metal element. Güneydoğu Asya'da, Bolivya, Zaire ve Nijerya'da kasiterit (SnO2) olarak bulunur. Filizinin suyla yıkanıp zenginleştirilmesi, kavrularak sülfürlerinden arındırılması ve reverber fırınlarda ya da bir tür küçük yüksek fırınlarda indirgenmesiyle elde edilir. Saflaştırmak için, ergime noktası dolayında, eğimli bir yüzeyden akıtılır. Böylece içindeki yabancı maddeler, yüzeye yapışarak kalır. Bu işlemler, uzun ve karmaşık olduğundan kalay, pahalı bir metaldir. İki allotropu vardır: Beyaz kalay ve gri kalay. Beyaz kalay, bildiğimiz metalik kalaydır. Bu, 13°C'tan düşük sıcaklıkta, metalik olmayan gri kalaya dönüşür. Bu olay ilk kez Avrupa'daki katedrallerin kalaydan yapılan org borularından gözlenmiş, borularda yavaş yavaş yaralar belirmesiyle bu "kalay hastalığı" şeytana (daha sonra da mikroorganizmalara) yorulmuştur. Kalay zehirsizdir. Yumuşak ve bükülgen, ancak dövülgen değildir. Kuvvetli asitlerle tepkimeye girer. Havayla temasta, üzerinde koruyucu bir oksit tabakası oluşur. Bileşikleri amfoterdir. Üretilen kalayın hemen yarısı, korozyona karşı dayanıklılık sağlamak için, çelik levhaların kaplanmasında kullanılır. Eskiden daldırma yöntemiyle yapılan kalay kaplama, günümüzde daha çok elektrikli kaplama yöntemiyle yapılmaktadır. Üretilen kalayın dörtte biri, kurşunla karıştırılarak, elektrik ve elektronik sanayii için son derece önemli olan lehim yapımında; ayrıca çeşitli alaşımlarda (tunç, babbitt, matbaa harfi) kullanılır. İçinde kalay bulunan organik bileşikler, plastiklerin, özellikle PVC'nin kararlı hâle getirilmesinde, dezenfektan ve mantar öldürücü olarak kullanılır. Bilinen rezervlerin 30 yıl daha dünya tüketimine yeteceği sanılmaktadır.
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.244 saniyede (79.65% PHP - 20.35% MySQL) 16 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +3 - Saat: 14:18
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi