Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Sohbet (Flash Chat) Forumda Ara

Önemli İcatlar - Jiroskop

Bu konu Mühendislik Bilimleri forumunda kompetankedi tarafından 3 Haziran 2008 (12:49) tarihinde açılmıştır.FacebookFacebook'ta Paylaş
6842 kez görüntülenmiş, 3 cevap yazılmış ve son mesaj 14 Ağustos 2012 (22:42) tarihinde gönderilmiştir.
  • Bu konuyu beğendiniz mi?   
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Bu konuyu arkadaşlarınızla paylaşın:    « Önceki Konu | Sonraki Konu »      Yazdırılabilir Sürümü GösterYazdırılabilir Sürümü Göster    AramaBu Konuda Ara  
Eski 3 Haziran 2008, 12:49

Önemli İcatlar - Jiroskop

#1 (link)
Bir Dünyalı
kompetankedi - avatarı
Jiroskoplar uçakları havada, uyduları yörüngesinde ve gemileri rotasında tutan sessiz beyinlerdir. 1910 yılında ''Sperry Gyroscope Company''yi kuran Elmer Sperry, kullanılabilir ilk jiroskopik cihazları üretti.


gyroscopkh8


Şirket gemiler için dengeleyicileri ve pilotlara uçağın yüksekliğini gösteren yapay ufku yarattı. Sperry'nin 1930 yılında ölümüne dek, Sperry şirketleri 400 kadar patentli ürünü, askeri uçaklar, roketler, bombalar, uydular ve uzay araçlarında kullanılmak üzere otomatik navigasyon sistemlerine dönüştürdü. Bugün jiroskoplar robotlara, antilok sistemlerine, otomobillerin gösterge panosundaki navigasyon cihazlarına, uzay mekiğine, Hubble Uzay Teleskobuna, Mars Keşif Aracı'na yön veriyordur.


Mikro jiroskoplar
Jiroskopların bu kadar geniş bir kullanım alanına sahip olması iki prensibe dayanıyor. Jiroskopik eylemsizlik (atalet) ilkesine göre dönmekte olan bir kütle uzayda sabit konumunu korur. Dönen bir jiroskop bir uyduyu her zaman Dünya'ya dönük olarak tutar. Böylece uydu sabit bir konumda olacağı için haberleşme kolaylaşır. Dönmekte olan bir kütle ayrıca, yan yatırma kuvvetine karşı direnç gösterir. 1900'lü yılların ortalarında tonlarca kilo ağırlığında devasa jiroskoplar gemilerin teknesine yerleştiriliyor ve motorlar tarafından döndürülüyordu. Bunlar dalgalara karşın gemilerin düzgün bir şekilde yol almasını sağlıyorlardı.
Presesyon ilkesine göre, fırıldayan bir cisme, dönme ekseni üzerinde olmayan bir kuvvet etkilediğinde, cismin dönme ekseni, kendisiyle kuvvetin oluşturduğu düzleme dik olarak hareket eder. Eğer Kuvvet aynı niteliğini sürdürürse bu hareket dönme ekseninin konik hareketine dönüşür. Bu harekete presesyon denir. Örneğin bir topaç, ekseni eğik olarak fırıldarken kütle merkezini etkileyen yerçekimi kuvveti (ağırlığı) topacı aşağı yatırmaya uğraşırken, presesyon ilkesinden dolayı topacın dönme ekseninin konik bir hareket yapmasına sebep olur. Yatay konumda uçan bir uçağın kanadındaki jiroskop, kanatlar yan yatmaya başlayınca kanat harektine dik açıda hareket eder. Yalpalamayı fark eden cihazlar pilota kanat açısı hakkında bilgi verir. İkinci bir jiroskop uçağın burundan kuyruğa, alçalma veya yükselme açısını gösterir. Hız ölçen akselerometreye bağlandığı zaman jiroskoplar uçağı uçurabilir. Buna otopilot denir.
Jiroskoplar giderek mekanik olma özelliğini yitiriyor. 1980'li yıllarda halka lazer jiroskopları ve fiber-optik jiroskopları daha hassas ve daha küçük oldukları için tercih edildiler. Bunların fiyatı 3.000 ile 4.000 dolar arasında değişiyor. Ayrıca bugünkü minyatür jiroskoplar, malzemelerdeki titreşim değişikliklerini tespit edebiliyorlar. Bunlar diğerleri kadar hassas olmamakla birlikte entegre devreler gibi seri üretilebiliyor ve ucuza mal oluyor -yaklaşık 20 dolar-. Bunların ucuzlaması tüketim mallarında kullanılmasını sağlıyor.
Georgia Institute of Technology'den Farrokh Ayazi tarafından geliştirilen silikon mikro-mekanik tireşimli halka jiroskobunda halka, özgür bir biçimde yüzen, sabit merkezi bir çubuğa bağlı olan bükülmüş destek yayları ile asılı durur. Tahrik elektrotları halkaya elekrostatik kuvvet uygular. Bu da algılayıcı elektrotlar tarafından kontrol edilen vibrasyonlara yol açar. Eğer halka, ekseni etrafında dışarıdan gelen bir kuvvet tarafından döndürülürse, titreşim şekli bozulur. Bu da dönmenin yönü hakkında bilgi verir. Bozulmanın büyüklüğü dönmenin hızını gösterir.

Halka lazer jiroskoplar
Halka lazer jiroskobunda iki anot ve bir katot tarafından tetiklenen gaz, ters yönlerde, aynı frekansta iki ışık dalgası gönderir. Halka bir dış kuvvet tarafından döndürülürse, dalgalardan biri biraz daha uzağa gider. Bir dedektör sonuçta ortaya çıkan uyumsuzluğu fark eder. Bu da dönme hızını gösterir. Dedektöre giren ışık dalgaları dağınık bir yapı sergiler; bu şekildeki bir değişiklik dönmenin yönünü gösterir. Işınların tek bir frekansta kenetlenmesini önlemek için, titreşim motoru üniteyi titreştirir ve fazlarda ufak da olsa bir değişiklik yaratır.

Dinamik ayarlanan jiroskop
Dinamik olarak ayarlanan bir jiroskoptaki motor, rulman yataklarındaki demir rotorun sabit bir hızda dönmesini sağlar. Jiroskop bir dış kuvvet tarafından döndürülürse, rotor buna dik açı oluşturarak hareket eder. Bu da sinyal jeneratöründe manyetik alan değişikliklerine neden olur. Değişiklikler dönmenin yönünü ve hızını gösterir. Jeneratör ayrıca, sabit torklu mıknatısların dik açı çizerek oluşan harekete karşı tepki göstermesini sağlar. Böylece rotor, yatağına çarpamadan döner.
Benzer Konular: Etiketler:
  • kuvvet ve hareket icatlari
  • kuvvet ve hareketi anlatan icatlar
Rapor Et
Reklam
Eski 22 Ağustos 2008, 21:22

Önemli İcatlar - Jiroskop

#2 (link)
MsXLabs Üyesi
LaDymm - avatarı
Jiroskop, (İngilizce: Gyroscope, Gyro) veya Yalpalık, Cayroskop, Cayro, yön ölçümü veya ayarlamasında kullanılan, açısal dengenin korunması ilkesiyle çalışan bir alet. Jiroskopik hareketin temeli fizik kurallarına ve merkezkaç ilkesine dayalıdır.
Jiroskop olarak bildiğimiz alet ilk olarak 1817’ de J. Bohnenberger tarafından icat edilmiştir ve jiroskop adı 1852’ de dünyanın dönüş hareketini incelemek üzere yaptığı deneyler sırasında J. Foucault tarafından verilmiştir. Bir jiroskop presesyon ve nutasyon olarak bilinen hareketleri de içine alan çeşitli hareketler yapar. Günlük hayatta, uçak ve gemilerde yön bulmak için, uzay teleskoplarında yörünge kararlılığını sağlayabilmek için yaygın olarak jiroskoplardan yararlanılmaktadır.

Bisiklete binen herkes, bir bisiklet hızlı gittiği vakit dengeyi sağlamanın, yavaş gittiği vaktinkine göre çok daha kolay olduğunu bilir. Bir topaç, dönme hızı büyükse, dik kalarak dönmeye devam eder, fakat yavaşladıkça yana yatmaya başlar ve sonunda devrilir. Bu örneklerin her ikisinde de, kararsız olan (yani kolayca düşebilecek olan) cisimler, yeter hızla hareket halinde oldukları vakit dik durabilmektedir.
Bunlarda gördüğümüz, bir defa bir düzlemde dönmeye başlatılan bir cismin o düzlemde dönmeye etmesi özelliğinden jiropusularda ve denizcilik ile havacılıkta kullanılan başka çeşitli seyir yardımcılarında faydalanılır. Bu özellik, ağırlığının büyük bir kısmı çevresine yakın toplanmış bulunan tekerleklerde daha açıktır. Bu cins ağır tekerleklerin hepsine jiroskop denir.
Rapor Et
Eski 21 Mayıs 2009, 21:16

Önemli İcatlar - Jiroskop

#3 (link)
Admin
ThinkerBeLL - avatarı
Cayroskop (Jiroskop)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Cayroskop, gemiler, uçaklar, güdümlü si­lahlar ve uzay araçlarında yön belirleyici ve denetleyici olarak kullanılan bir aygıttır. Bir eksen çevresinde hızla dönebilen ağır bir te­ker ile bu tekeri taşıyan, iç içe geçmiş çember­lerden oluşur. Askı ya da dengeleme çemberi adı verilen bu çemberler, tekerin dönme ek­seninin kolayca değişebilmesine olanak vere­cek biçimde birbirine takılmıştır. Şekilde gö­rüldüğü gibi, cayroskopun tekeri yatay askı çemberine bağlı olan XX ekseni üzerinde dö­ner. Yatay askı çemberi, YY mili ile düşey askı çemberine bağlıdır ve bu mil çevresinde dönebilir. Düşey askı çemberi de çevresinde dönebileceği ZZ mili üzerine yerleştirilmiştir. Böylece, her yöne dönebilecek biçimde bir araya getirilmiş olan çemberlerin ortasındaki teker dönüş doğrultusunu kolayca değiştire­bilir.
Teker dönerken, cayroskop altındaki sap­tan tutularak kaldırılıp bir yöne eğilirse ya da sağa sola çevrilirse tekerin dönme ekseninin doğrultusunun değişmediği görülür. Ekseni üzerinde hızla dönen bütün cisimlerde dönme ekseninin doğrultusu değişmemek eğiliminde­dir. Örneğin, bir madeni para ya da bir topaç hızla dönerken yana devrilmez. Dünya'nm kendisi de kutuplarından geçtiği düşünülen bir eksen çevresinde hızla döner. Bu eksenin Kuzey Kutbu'ndaki ucu her zaman Kutup Yıldızı'na yöneliktir. Sir Isaac Nevvton'un bi­rinci hareket yasası eksen doğrultusunun de­ğişmeme nedenini açıklar. Bu yasaya göre, hareket eden bir cisim dıştan gelen bir etki olmadığı sürece yap­makta olduğu hareketi sürdürür.
Gerçek boyutunda görüntülemek için resme tıklayın.

Adı:  cayroskop.PNG
Gösterim: 42
Boyutu:  38.6 KB
Cayroskopun çok ilginç ikinci bir özelliği vardır. Cayroskopun tekeri dönerken, XX ekseninin sol ucunu aşağı doğru itecek biçimde, yatay askı çemberine (şekilde okla gösterilen yönde) parmakla bastırılırsa, bütün sis­tem ZZ mili üzerinde P oku yönünde döner ve ekseni aşağı doğru iten baskı sürdükçe bu dönüş de sürer. Öte yandan, eğer düşey askı çemberi P oku yönünde döndürülürse, yatay askı çemberi XX ekseninin sağ ucu yukarı doğru kalkacak biçimde hareket eder. Cayroskopun yalpalama adı verilen bu özelliğini günlük yaşamda, örneğin bisiklete binerken görebiliriz. Bisikletin tekerleğini cayroskopun tekeri gibi düşünürsek, bisikletin dengesini sağlamak için yalpalama özelliğinden yararla­nıldığı görülür. Bisikletin sağa doğru yattığını gören binici devrilmemek için gidonu, teker­leği sağa çevirecek biçimde döndürür. O za­man bisikletin kadrosu yalpalama özelliği nedeniyle sola doğru yatar ve daha önce sağa yatarak dengesi bozulmuş olan bisiklet denge­ye gelir. Bu olay ancak tekerlek dönerken ya­ni bisiklet hareket halindeyken gerçekleşir.
Cayroskop ilkelerinden, başta yön belirle­mek olmak üzere, çeşitli alanlarda yararlanıl­mıştır.

Cayropusula
Magnetik pusulanın iğnesi Kuzey Kutbu'nu değil, ondan yaklaşık 1.600 km uzaklıkta bu­lunan ve magnetik kutup adı verilen noktayı gösterir. Bu nedenle magnetik pusula kulla­nan denizciler yollarını belirlerken bu farkı göz önünde tutmak zorundadırlar. Ancak bu fark hem geminin bulunduğu yere göre, hem de magnetik kutuplar zamanla yer değiştirdiği için yıldan yıla değişir. Ayrıca, magnetik pu­sula geminin kendi magnetik alanından da et­kilenir. Magnetik pusulanın başka bir sakıncası, magnetik kutupların yakı­nında pusula iğnesinin kuzeye yönelmekten çok aşağı yukarı oynamasıdır. Bu sakıncaları­na karşın, ucuz ve basit olduğu için küçük tek­nelerde genellikle magnetik pusula kullanılır.
20. yüzyılın başlarında bir Alman, Dr. Hermann Anschutz-Kaempfe denizaltı gemisiyle Kuzey Kutbu'na bir keşif gezisi düzenledi. O zamanlar Kuzey Kanada'nın Boothia Yarım-adası'nda bulunan magnetik kutup yakınların­da pusulasının hemen hemen hiç bir işe yara­madığını gördü. Bu nedenle, gerçek kuzeyi gösterecek bir pusula yapabilmek için bir cay-roskopla çalışmaya başladı. Konu öylesine il­gisini çekti ki, keşif gezisinden vazgeçti. 1907'de yaptığı ilk cayropusula denemeleri, çabasını sürdürmek için onu yüreklendirdiği gibi, ABD'de Elmer Sperry'yi ve İngiltere'de de S. G. Brovvn'u aynı konuda çalışmaya yöneltti. Cayropusulada, cayroskopun tekeri bir elektrik motoruyla döndürülür. Dünya' nin dönmesi sonucunda, yer yüzeyi ile teke­rin, doğrultusunu korumaya çalışan dönme ekseni arasındaki açı değişir; eksen yer yüze­yine göre aşağı ya da yukarı doğru eğilir. Bu eğilme U biçiminde bir boruya konulmuş cı­vanın karşı ağırlığı ile giderilirken, "yalpala­ma" özelliği etkisiyle tekerin ekseni gerçek kuzey-güney doğrultusuna yönelir. Cayropusulanın magnetik pusulaya oranla daha kar­maşık bir yapısı vardır. Bulunulan enleme ve geminin hızına göre ayarlanmayı gerektirir, ama doğruluğuna güvenildiği için büyük ge­milerde bu tür pusula kullanılır.

Cayroskopun Başka Kullanım Alanları
Cayroskop kullanılarak, kötü havalarda dal­gaların yol açtığı yalpalama azaltılıp gemi yol­culuğu daha rahat hale getirilebilir. Gemiler­de cayroskop yardımıyla sallantının gideril­mesi için ilk girişim 1875'te, Manş Denizi'nde çalışan "Bessemer" adlı buharlı gemide yapıl­dı, ama sonuç başarısız oldu. Günümüzde ge­milerde, geminin dibinden dışa doğru uzanan kanatçıkların oluşturduğu dengeleyiciler var­dır. Cayroskopla denetlenen makineler bu dengeleyicileri geminin yalpalamasını azalta­cak yönde hareket ettirir.
Uçakların bulut ya da sis içinde yaptığı "kör uçuşlar"da da cayroskoptan yararlanılır. Uçaklarda cayropusula gibi çalışan ve belli bir doğrultu ve belli bir düzeyde uçuşu sağlayan otomatik pilot vardır. Cayroskop ayrıca gü­dümlü silahlarda ve uzay araçlarının deneti­minde de kullanılır.
Rapor Et
Eski 14 Ağustos 2012, 22:42

Cvp: Önemli İcatlar - Jiroskop

#4 (link)
Bölüm Yetkilisi
Mavi Peri - avatarı
Jiroskop

Bir eksen çevresinde ve aynı zamanda birbirine ve bu dönme eksenine dik iki eksenden biri veya her ikisi çevresinde serbestçe dönebilecek biçimde yapılmış bir disk ya da tekerden oluşan düzenek. Jiroskop dönmekteyken, birbirine dik eksenlerden birine uygulanan moment, öbür eksende bir dönme hareketine yol açar ve dolayısıyla tüm düzenek, tekerin dönme eksenini değiştirmeye yönelik bir momente, onun açısal momentiyle orantılı olarak büyük bir direnç gösterir. Bilimsel anlamda ilk jiroskop 19. yüzyılın ortalarında Foucault tarafından yapılmışsa da, çocukların oyuncak olarak kullandıkları topaç da, aslında jiroskopun çalışma ilkesini gösterir. Topacın yeterli bir hızla döndüğünde dik durması, jiroskopik eylemsizliğin belirtisidir. Topacın dönme ekseni, bu eksenin değişmesine karşı direnç gösterir. Kısacası, bir dönme ekseninin değişmesine büyük bir direnç gösteren jiroskoplar, bu özellikleriyle yönü sabit tutmak amacıyla torpil, güdümlü mermi vb. ile sallantıları önlemek için gemilerde yaygın olarak kullanılır. Önceleri dalgaların gemileri sağa sola sallamasını önlemek için teker çapı çok büyük (4 metre) olan jiroskoplar kullanıldı. Bu tür jiroskopların hantal ve kullanışsız olmasından ötürü günümüzde daha çok gemi dışına hidrolik olarak uzanan sallantı kesici metal levhalar ve bu levhalara, sallantıyla bağlantılı olarak komuta sinyalleri gönderen küçük jiroskoplar kullanılır. Jiroskop ayrıca büyük gemilerde pusula olarak da kullanılır. Bu tür pusulalara cayro pusula denir.

MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.214 saniyede (77.78% PHP - 22.22% MySQL) 17 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +3 - Saat: 08:55
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi