[Blue Blood]

CERN - Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Inside_the_CERN_LHC_tunnel.jpg
Parçacık hızlandırıcının yeraltı tüneli

CERN Nükleer Araştırmalar için Avrupa Konseyi anlamına gelen Fransızca Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire sözcüklerinin kısaltmasıdır. Bu kurum, İsviçre ve Fransa sınırında yer alan dünyanın en büyük parçacık fiziği laboratuvarıdır. 1954 yılında 12 ülkenin katılımıyla kurulmuş olan CERN'in günümüzde 20 asil üyesine ilaveten Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 50 "gözlemci" üyesi vardır.
CERN'de yüzlerce bina, 3000 kişilik destek personeli ve nöbetleşe kısa süreler için çalışan 2500 kadar fizikçi vardır. Bunlardan 100 kadarı teorik fizikçilerdir. Diğerleri ise, teorisyenlerin fikirlerinin tecrübe edildiği deney düzeneklerinin (mekanizmalarının) projelerini hazırlayan, yapımını sağlayan ve deneyleri yürüten tatbikatçılardır.
CERN'de en önemli yeri, yeraltındaki parçacık hızlandırıcılarının, yani akseleratörlerin olduğu bölgedir. Tarım arazisinin altında kilometrelerce uzanan dev makinalarda atom parçacıkları ya birbirleriyle, yahut atom çekirdeği ile korkunç hızlarda çarpıştırılırlar. 1956'da kurulan 28 GeV'lik eşzamanlı proton hızlandırıcısından sonra 1976'da da 450 GeV'lik bir başka hızlandırıcı daha kulanıma girdi. 1981'de geliştirilerek çarpışma halkası olarak kullanılabilecek duruma getirilen bu cihazdan bugün, dönüşümlü olarak parçacık hızlandırıcısı ve çarpıştırıcı olarak faydalanılmaktadır. Çarpışmalar ile bazı kısa ömürlü garip madde biçimleri bu arada parçacık fizikçilerinin ilgilendiği W ve Z parçacıkları ortaya çıkarılmıştır. CERN, Avrupa'nın fizik alanında Amerika ve Rusya ile yarışa girmesini sağlamıştır.

x

[AngelFRANTIX]

CERN'de elektrik arızası

Deney şimdilik durduruldu..

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinde (CERN) çalıştırılan parçacık hızlandırıcısı, elektrik arızası yüzünden bugün durduruldu.

CERN sözcüsü, yerin 100 metre altındaki 27 km'lik dairevi tünelin soğutma sisteminin elektrik arızasından etkilendiğini bildirdi.

Sözcü, AFP muhabirine "Bu çok karmaşık bir aygıt; deneme sürecindeyiz, böyle arızalar normal" dedi ve arızanın gün içinde giderilebileceğini ve sistemin tekrar çalıştırılacağını söyledi.

Bir hafta önce çalıştırılan "Büyük Hadron Çarpıştırıcısı" adlı dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısında, proton huzmeleri ışık hızına yaklaştırılarak çarpıştırılacak ve çarpışma sonucu mikrosaniyeler içinde ortaya çıkıp kaybolacak parçacıklar incelenerek madde ve kainatın sırrı aydınlatılmaya çalışılacak.

[AngelFRANTIX]

Yüzyılın deneyi kaldığı yerden
CERN'deki elektrik arızası deneyi durdurmuştu..

CERN yetkilileri, 27 km'lik dairevi yeraltı tünelinin soğutma sistemini etkileyen ve bu yüzden hızlandırıcının durdurulması sonucunu doğuran elektrik arızasının giderildiğini ve sistemin tekrar çalıştırıldığını açıkladı.

CERN sözcüsü, arızayı dün açıklamış ve "Büyük Hadron Çarpıştırıcısı" adlı parçacık hızlandırıcısının "henüz deneme aşamasında olduğunu, bu çok karmaşık sistemde arıza ortaya çıkmasının normal sayıldığını" söylemişti.

Hızlandırıcı, 10 eylülde çalıştırılmıştı. Bilim adamları, yerin 100 metre altındaki tünelde proton huzmelerini neredeyse ışık hızında çarpıştırarak ortaya çıkacağını düşündükleri parçacıkları inceleyerek madde ve kainatın başlangıç şartları hakkında daha fazla bilgi sahibi olmayı tasarlıyor.
AA

[AngelFRANTIX]

Yüzyılın deneyinden kötü haber
Elektrik arızasının faturası ağır oldu



Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'ndeki (CERN) parçacık hızlandırıcısında meydana gelen arızanın düşünülenden daha kötü olduğu ortaya çıktı. Parçacık hızlandırıcı 2 ay sonra tekrar devreye girecek.
CERN Sözcüsü James Gillies, uzmanların hızlandırıcıya girerek sorunu incelediklerini söyledi. Arızalı bölgenin tamir edilebilmesi için bölgenin ısıtılacağını belirten Gillies, sorunun giderilmesi için hızlandırıcının kapatılacağını söyledi. Gillies, elektrik arızası yüzünden aşırı soğuk helyumların sızdığını belirtti

[HeliX]

[AngelFRANTIX]

Parçacık deneyi başka bahara kaldı
Büyük Hadron Çalıştırıcısı'nda meydana gelen arıza, deneyin bahara kadar ertelenmesine sebep oldu


Maddenin yapı taşlarını anlamayı amaçlayan deneylerin yapıldığı dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcı tüneli Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, onarımlar ve kışın planlanan ara nedeniyle bahara kadar kapalı kalacak.

CERN sözcüsü James Gillies bugün yaptığı açıklamada, açıklanan onarımın planlanandan uzun süreceğinin anlaşıldığını, ardından da Kasımda planlanan olağan kış dönemi kapatmasının devreye gireceğini belirtti.

Arızalanan tünelde uzmanların onarıma başlayabilmeleri için, ısının mutlak sıfır düzeyinden olağan düzeylere yükseltileceğini belirten sözcü, bu ısınma sürecinin haftalar alacağını belirtti. Sözcü, onarımın ardından deneylere başlanması için çarpıştırıcının yeniden soğutulmasının gerekeceğini, soğutmanın da en az 1 ayı bulacağını, dolayısıyla onarımlar nedeniyle Kasım'ın ortalarına kadar kapalı kalacağını kaydetti. Sözcü, Kasım ortasında da olağan kış arasının başlayacağını ifade etti.

Sözcü, deneylerin bu nedenle ancak gelecek baharda başlayabileceğini sözlerine ekledi.

[AngelFRANTIX]

Large Hadron Collider deneyinde yaşanan aksaklığın bedelini okuduğunuzda, ekran kartını yenileme masrafınız bir hayli küçük görünecek. Avrupa'nın gururu CERN'de başlatılan Large Hadron Collider deneyi, bilindiği üzere son aşamasında devrelerde yaşanan bir sorun nedeniyle yarım kalmıştı. Hatanın sadece yanlış bir lehimden kaynaklanan elektriksel bir sorun olduğunu belirten CERN sözcüsü, oldukça uzun sürecek olan tamiratın en erken 2009 yazında biteceğini açıkladı. Uzaydan bile soğuk bir ortamda çalışan hızlandırıcı, aylar süren kademeli ısıtma sonucu ancak içine girilip bağlantıları kontrol edilebilecek hale getirildi.

Tamir Bedeli 21 Milyon Dolar!

Tek bir hatalı lehim sonucu ortaya çıkan bu arızanın CERN'e faturası ise tam 21 milyon dolar! Neyse ki bilim insanlarının "tüm bekleme ve uğraşlara değeceğini" söylediği LHC deneyini devam ettirmek için CERN yeterli bütçeye sahip. Umuyoruz ki artık başka bir hata veya aksaklık çıkmadan, yüzyılın bu en büyük deneyi sorunsuz tamamlanabilir.