[wetup]

Geçmisten Günümüze Kaval

Kökü mitolojik çaglara dayanan, sarp kayalardan, yamaçlardan, basi dumanli daglarin eteklerinden, issiz ve uçsuz bucaksiz bozkirlardan, taa binlerce yil öncesinden esen Anadolu'nun rüzgari, insanin nefesinin bazen bir erik yada kizilcik agacindan yapilmis boruyla birlesmesinin sonucu Anadolu'nun sesi olmustur.

Bazen bir efenin narasi, bazen yavrusunu yitiren bir annenin feryadi, bazen buram buram memleket hasretidir onun sesi... Nefes ve agaç müthis bir kültür birikimiyle ve askla bulusarak bu sesi üretir. Çalabilmek için sabirli olmak gerektiginden, çok çalismak, sevinç ve hüzün gibi duygularla özdeslesebilecek duyarliliga sahip olmak gerekir. Bu aslinda Anadolu insaninin tanimidir. Iste bu yüzden kaval, Anadolu insaninin portresini olusturan en önemli kültürel ögelerden biridir. Yalniz basinayken hüzünlü, lirik, grup içindeyken hem bütünleyici, hem de cosku ve hüzün karisimi rengiyle kolayca ayirdedilebilen bir sazdir.

Kaval Hakkinda



Halk Müzigi Orkestralarinin Kavalla Tanismasi

Çoban sazi olarak bilinen ve sadece yalniz çalinabilecegi düsünülen kavalin ülkemizde orkestra içinde ilk kullanilisi Arif Sag ile baslar. Daha sonra Sinan Çelik kavalin fiziki ve perde yapisi üzerinde uzun çalismalarda ve arastirmalarda bulunarak günümüzdeki yere gelmesini sagladi. Ses alaninin genisligi ve perde yapisinin kromatik olmasi halk türkülerinin kavalla basarili bir sekilde icra edilmesine olanak saglamaktadir. Bugulu ve dramatik ses tonuyla, uzun havalari ve agir türküleri, lirik ses tonuyla da coskulu havalari (barlari, halaylari, horalari, horonlari, zeybekleri, karsilamalari) büyük bir basariyla icra etmek mümkündür. Sinan Çelik, çaldigi yüzlerce albüm kaydiyla, kavalin halk müzigi içinde olmasi gereken yere oturmasini saglayarak, kavalin yaygin olarak kullanilmasina büyük katkida bulundu. Bugün yüzlerce genç orkestralarda kaval çalmakta ve kaval her geçen gün ileri düzeyde icra edilerek hak ettigi yere ilerlemektedir.

Kavaldan Ses Elde Etme (Ton Ele Etme)


1.Dudaklar "tu" sözünün söylendigi sekilde büzülür.



2.Kavalin agizli kismi büzülmüs durumdaki dudaklarin sag tarafina 2/3 yerlestirilir sag elle kavalin alt kismi sol ellede üst kismi tutulmalidir.

3.Nefes (soluk) kavalin agizlik kisminin içerisine çarptirilacak sekilde fazla abanmadan üflenir.

Baslangiçta ses elde etmek için kavalin tüm perdeleri açik birakilmalidir. Perdeler parmak bogumlariyla kapatilir. Kavalda nüanslar degisik sekillerde yapilir. Anadolu’da en yaygin sekil kavalin özellikle uzun tonlarda asagidan agiz kismina dogru sallanmasiyla yapilir, ayrica nefes siddetini arttirip azaltmakla, kafayi hafifce sallamakla ve perde üzerindeki parmagi hafifçe hareket ettirmekle de degisik sekillerde nüans yapilabilinir.



Orkestralarda Kullanilan Kaval Cesitleri









Kaval Yapim



Kaval tek parçadan yapildigi gibi iki veya üç parçadan da yapilabilir. Anadolu’da yaygin olarak tek parça kavallar çalinir. Agaç kavallarin üflenen kismina nemden etkilenmemesi, daha dayanikli olmasi ve dudaklari daha iyi kavrayabilmesi bakimindan baspare tabir edebilecegimiz bir agizlik takilir. Kavallardaki baspareler manda boynuzundan yapildigi gibi günümüzde derlinden de yapilmaktadir. Ayrica baspareler simsir, abanoz ve gül agacinin kökünden de yapilabilir (Türkiye’de en yaygin kullanilan kaval tonlari La, Si, Do, Re, Do Diyez VE Mi tonlaridir). Bu tonlarin disinda da her tondan kavallar yapilmaktadir. Kaval boyu uzadikça iç çapi da genisler. Kavallar genelde 14 ve 16 mm iç çapinda açilirlar, Si, Si Bemol, La kavallarin iç çapi 18 mm olarak açilir. Kaval yapmaya en uygun agaçlar erik, kayisi, kizilcik, armut, zeytin, simsir, dut ve sari ardiçtir. Bu agaçlar Anadolu’da yaygin bir sekilde yetismektedir. Kavallarin içi sürekli sivi yagla yaglanmali, çaldiktan sonra içi temizlenmeli ve tekrar yaglanmalidir. Kaval kromatik perde yapisina sahip bir sazdir, bu yüzden teknik imkanlari çok genistir. Agir ve duygusal ezgilerin yani sira hareketli ve dinamik ezgilerde de basariyla kullanilabilinir.

Fotograflarla Kaval Yapimi



Yapim ustasi: Ali Acar
Perde ayarlari: Sinan Çelik

Kaval Yaglama

[volture]

vayy bea...şu kaval neymiş bea!!!
bende mi öğrensem napsam kie