[asla_asla_deme]

OTOMOBİL YARIŞI. Otomobil çağının baş­langıcından beri sürücüler arasında güçlü bir yarış ruhu var olmuştur. Daha 19. yüzyılın sonu gelmeden karayollarında, Paris-Ams­terdam arasındaki gidiş dönüş yarışı gibi birçok yarış düzenleniyordu. 1903'te Paris-Madrid arasında düzenlenen yarışa 200'den fazla otomobil ve 50'den fazla motosiklet katıldı. O dönemde otomobiller saatte 130 kilometreden fazla hıza ulaşabiliyordu; ama yolu kavrayışları ve frenleri bu hıza elverişli değildi. Ölümle sonuçlanan birçok kaza olun­ca, yarışı düzenleyenler 540 kilometrelik bö­lümü tamamlanan bu 1.280 kilometrelik bü­yük yarışı Bordeaux'da durdurdular.

Grand Prix Yarışları

1920'lerde ve 1930'larda gelişen Grand Prix otomobil yarışları özel olarak yapılmış pistler­de ya da trafiğe kapatılan karayollarında yapılır. Arjantinli Juan Fangio, İngiliz Mike Hawthorn ve Stirling Moss gibi sürücülerin uluslararası yıldızlar olarak ortaya çıkmaları 1950'lerde bu spora olan ilgiyi çok artırdı. Günümüzde uluslararası otomobil yarışları sezonunda dünyanın dört bir yanında Grand Prix yarışmaları yapılır.

Her yıl Grand Prix yarışçıları, sürücüler ve araba yapımcıları için dünya şampiyonluğunu belirleyen bir düzine ya da daha çok yarışa katılır. Yarış otomobilleri ABD, Japonya, Fransa, İngiltere, İtalya gibi ülkelerde yapılır. Tanınmış yanş otomobili markaları arasında, adlarını ünlü sürücülerden alan Brabham ve McLaren ile Lotus, Ferrari, Williams, Matra ve Porsche sayılabilir. Ünlü Grand Prix sürü­cülerinden bazıları İskoçyalı Jim Clark ve Jackie Stewart, İngiliz Graham Hill ve James Hunt, Avustralyalı Alan Jones, ABDTi Ma­rio Andretti, Fransız Alain Prost, Brezilyalı Ayrton Senna ve Avusturyalı Niki Lauda'dır. En çok Grand Prix puanı kazanan sürücü olan Lauda üç kez dünya şampiyonu olmuştur. Grand Prix yarışlarına katılacak otomobil­ler motor hacmi, ağırlık, gövde biçimi ve yakıt kapasitesi bakımından kurallara uygun olmalıdır. Genellikle yansı kazanmanın anah­tarı lastiklerin doğru seçilmesidir. Çünkü, Grand Prix yarışçıları saatte 290 kilometreden fazla bir hızla giderken aracın yolu kavraması dönüşlerde büyük önem taşır. Havanın kuru ya da yağışlı olmasına göre kullanılacak olan lastikler de farklıdır.

Öteki Ünlü Otomobil Yarışları

ABD'nin en ünlü otomobil yansı olan India­napolis 500, Indiana'daki 4.023 metrelik pist­te 1911'den beri yapılmaktadır. 1917-18 ve 1942-45 yıllan arasında yapılmayan Indiana­polis 500 yansını 300 bin kişiye ulaşan büyük bir kalabalık izler. Bu yansın ünlü sürücüle­rinden bazdan Bobby Unser, Anthony J. Foyt ve Mario Andretti'dir.
Avrupa'nın en ünlü otomobil yanşlanndan biri, ilki 1923'te yapılan 24 saatlik Le Mans yansıdır. Fransa'da düzenlenen bu yanşta dayanıklılık çok önemlidir. Mille Miglia yansı ise İtalya yollarında yapılan heyecanlı bir yanştı. Ama fazla tehlikeli olan bu yanş artık düzenlenmiyor. Çağdaş pist yarışlarında se­yircilerin güvenliğine büyük önem verilir. Bunu sağlamak için, pistin kenarında otomo­billerin pistten çıkıp seyirci bölümlerine gir­mesini engelleyen korkuluklar bulunur. Sürü­cülerin güvenliği için de yanmaz kumaştan yapılan giysiler ve koruyucu başlıklar kulla­nılır.

Grand Prix yarışlarının yanı sıra, daha az güçlü yarış arabaları için pist yanşlan, stan­dart otomobil yarışı, spor otomobil yansı, mini araba yansı, drag yansı, tırmanma yarışı ve otomobil rallisi gibi otomobil yarışı türleri vardır.

Otomobil rallisi, bir yanş arabasının hızını ve güvenliğini, sürücünün becerisini ve sürücü yardımcısının harita okuma yeteneğini ölçen bir sınavdır. İlk otomobil rallisi 1907'de dü­zenlenen 12.000 kilometrelik Pekin-Paris Ral-lisi'dir. Ünlü otomobil rallilerinden bazıları Monte Carlo Rallisi, 31.107 kilometrelik Lon­dra-Sydney Rallisi ve 6.234 kilometrelik Do­ğu Afrika Safarisi'dir. Rallilerde kullanılan otomobiller, üzerlerindeki numaralar ve rek­lam yazılan dışında, dış görünümleriyle her gün gördüğümüz otomobillere benzer. Ama bunlann güçlü motorlan ve özel frenleri vardır.
Standart otomobil yansında gereksiz bö­lümleri çıkarılıp yanş motoru takılmış otomo­biller sert dönemeçli yanş pistlerinde yarıştın hr. Drag yansında da çok çabuk hız kazanan arabalar yansır. Genellikle çiftler halinde
yarışılır. Bu arabalarda, yarış sonunda yavaş­lamaya yarayan, sürtünmeye dirençli paraşüt­ler vardır. 400 metrelik pistin sonunda bitirme süresi ve hızı kaydedilir.Otomobil yarışlarının uluslararası alanda denetimini, Uluslararası Otomobil Federas­yonu (FIA) yürütür.

MsxLabs & TemelBritannica