Carlo Goldoni - MsXLabs

Carlo Goldoni

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Carlo_Goldoni.jpg/180px-Carlo_Goldoni.jpg

Biyografisi (1707-1793)
�talyan oyun yazar�. Commedia dell'arte oyunlar�ndaki maskeli, kal�pla�m�� tiplerin yerine daha ger�ek�i karakterler; gev�ek yap�l�, �o�u zaman yinelemelerle dolu kurgunu yerine, s�k� dokulu olay �rg�leri ve sonu �nceden kestirilebilen fars�n yerine de ne�eli ve kendili�inden geli�meye a��k bir hava getirmi�tir. Bu yenilikler nedeniyle Goldoni, �talyan ger�ek�i komedisinin kurucusu say�l�r. Bir hekimin o�lu olan Goldoni, ya��tlar�na g�re erken bir geli�me g�sterdi. Tiyatroyla ilgilenmeye k��k ya�ta babas�n�n k�t�phanesindeki komedileri okuyarak ba�lad�. 1721'de Rimini'de devam etti�i okulu terk ederek gezginci bir tiyatro kumpanyas�na kat�ld�. Daha sonra Pavia'daki papal��a ait y�ksekokulda ��renimini s�rd�rd�. Plautus, Terentius ve Aristophanes'in komedilerini orada okudu. Moliere'i okuyabilmek i�in Frans�zca ��rendi. Kentin soylu han�mlar�n� konu alan bir yergi yazd�� i�in, Pavia'daki Ghislieri Y�ksekokulu'ndan at�ld�. Pavia �niversitesi'nde g�n�ls�zce hukuk okumaya ba�lad�. Venedik (1731-33) ve Piza'da (1744-48) avukatl�k yapmas�na ve diplomatik g�revlerde bulunmas�na kar��n, as�l ilgisini Venedik'teki San Samuel Tiyatrosu i�in yazd�� oyunlara y�neltmi�ti. 1748'de oyunlar�n� Venedikli oyuncu ve tiyatro y�neticisi Girolamo Medebac'�n Sant'Angelo Tiyatrosu i�in oyunlar yazmaya ba�lad�. �lk oyunlar�nda �slubunun hen�z belirginle�memi� olmas�na, eski ve yeni �sluplar aras�nda gidip gelmesine kar��n Samuel Richardson'�n roman�ndan uyarlad�� La Pamela (1750) gibi ciddi oyunlar�nda, maskeli karakterleri t�m�yle kald�rd�. 1750-51 sezonunda, �al��t�� tiyatroyu �teki kumpanyalar�n rekabetinden koruyabilmek i�in 16 yeni komedi yazaca��n� a��klad�. Bunlardan Venedik leh�esiyle yazd��, I pettegolezzi delle donne (Dedikoducular), commedia dell'arte tarz�ndaki Il bugiardo (Yalanc�, 1942, 1944) ve bir �talyan t�re komedisi olan Il vero amico (Ger�ek Arkada�) Goldoni'nin en ba�ar�l� yap�tlar� aras�nda yer al�r. Goldoni 1753'ten 1762'ye de�in San Luka Tiyatrosu i�in oyunlar yazd�. Commedia dell'arte tarz�ndan h�zla koptu�u bu d�nemin �nemli yap�tlar� bir �talyan t�re komedisi olan La locandiera (1753; Otelci Kad�n) ve Venedik leh�esinde yazd�� I rusteghi (1760, Yabanlar, 1953), ile Le baruffe chiozzote'dir (1762; Chioggia Kavgalar�). Goldoni, Il malcontenti (1755, Tatminsiz) oyununda rakibi oyun yazar� Pietro Chiari'yi yerdi. Bir commedia dell'arte hayran� olan Carlo Gozzi de 1757'de yazd�� bir yergi �iiriyle Goldoni'yi a�a��lad�. Ayr�ca Le amore delle tre melarance (1761; �� Portakal�n A�k�) adl� commedia dell'arte tarz�ndaki oyununda Goldoni ve Chiari'yle alay etti. Goldoni, 1762'de Comedie-Italienne'i y�netmek i�in, Venedik'ten ayr�l�p Paris'e gitti. Burada yazd�� Frans�zca oyunlar�n� sonradan Venedik seyircisi i�in yeniden kaleme ald�. Frans�zca L'Eventail (1763) ad�yla yazd�� ve Il ventaglio (1764; Yelpaze, 1955) ad�yla �talyanca'ya �evirdi�i yap�t� en ba�ar�l� oyunlar� aras�nda yer al�r. Goldoni, Versailles'daki prenslere �talyanca ��retmek i�in, 1764'te oyun yazarl��n� b�rakt�. 1783'te Memoires (1787; An�lar) adl� �nl� yap�t�n� yazmaya ba�lad�. Frans�z Devrimi'nden sonra, emekli ayl�� kesildi, birka� y�l sonra da yoksulluk i�inde �ld�.

Kaynak: TiyatroTarihi.com

Carlo Goldoni (d. 25 �ubat 1707, Venedik - �. 6 �ubat 1793, Paris) �talyan tiyatro yazar�. Bir yandan tiyatro ile ilgilenirken di�er yandan avukatl�k mesle�ine devam etti. Komedilerinde kahramanlar�n� g�nl�k hayat�n i�inden se�ti. Ba�l�ca eserleri; "Yelpaze", "Otelci Kad�n", "�ki Efendinin U�a��", "Kahvehane" ve "Don Juan (Don Giovanni Tenorio, ossia Il Dissoluto)"

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Goldoni.JPG/255px-Goldoni.JPG
Goldoni'nin do�du�u yer olan Venedik'teki heykeli