ASP - Etkin Sunucu Sayfalar� (Active Server Pages)

MsXLabs (https://www.msxlabs.org/forum/)

- Ar�ive Kald�r�lan Konular (https://www.msxlabs.org/forum/arsive-kaldirilan-konular/)

- - ASP - Etkin Sunucu Sayfalar� (Active Server Pages) (https://www.msxlabs.org/forum/arsive-kaldirilan-konular/6865-asp-etkin-sunucu-sayfalari-active-server-pages.html)

ASP Nedir?
MsXLabs.org

Active Server Pages (T�rk�e: Etkin Sunucu Sayfalar�) k�saca ASP, Microsoft'un ilk dinamik web sayfalar� �retmek i�in geli�tirdi�i sunucu tarafl� betik motoru. Klasik ASP ya da ASP Klasik olarak da bilinir. Bir ASP dosyas�n�n i�inde, �zel nesneler ve VBS, JS, SQL kodlar� bulunur, bu sayfalar istemci taraf�ndan istendi�inde sunucu �ncelikle ASP i�indeki kodlar� icra ederek, istemciye g�nderece�i bilgiyi olu�turur ve g�nderir. G�nderilen bilgi genellikle HTML (ya da SGML) �eklindedir.

Fakat sadece bunlarla s�n�rl� de�ildir, ayn� �ekilde bir grafik dosyas�da olu�turulup, istemciye g�nderilebilinir. ASP sayfalar� HTML kodlar�n�n i�ine g�m�l� �ekilde olu�turuldu�u halde bir kez server taraf�ndan yorumland��nda saf HTML olarak d�ner. Kaynak kodlara bak�ld��nda ASP kodlar� g�r�lmez. Bu kodlamac�lar�n kaynaklar�n� saklamalar�n� kolayla�t�r�r. ASP'nin ortaya ��k�� nedenlerinden birisi de CGI dillerinin Oturum (Session) ve Uygulamalar�n (Application) ba��ndan sonuna kadar izlenmesinin yetersiz olu�undand�r.

ASP, Active Server Pages (Aktif sunucusu sayfalar�) k�saltmas�d�r.
ASP bir Microsoft yaz�l�m�d�r.
ASP, IIS (Internet Information Services) alt�nda �al��an bir programd�r.
IIS, Windows 2000, Windows NT 4.0, Windows XP Professional ve Windows 7 Ultima CD'sinde bulunan haz�r bir program paketidir.
Ayr�ca Windows 95/98'de PWS (Personel Web Server) ile de ASP kodlar�n� �al��t�rabilirsiniz.

Bir ASP Dosyas� Nedir?
ASP uzant�l� bir dosya temelde HTML dosyas� ile ayn�d�r. ��erisinde yaz�lar, HTML, XML, Scriptler bulunabilir. Ayr�ca bu dosya i�erisindeki kullan�c� taraf�ndan belirtilmi� baz� yerlerde kullan�lan ASP kodlar� sunucu taraf�ndan derlenerek �al��t�r�l�r hale getirilir. Ne zaman bir ASP dosyas� �al��t�r�l�rsa IIS otomatik olarak ASP motorunu �al��t�r�p bu dosyay� derler. Haz�rlad��m�z ASP kodlar� derlenerek sayfay� a�an kullan�c�ya HTML koduyla yaz�lm�� d�z bir sayfa g�nderir.

ASP Kullanarak Neler Yapabilirsiniz?

Web sayfas�ndaki i�eri�i dinamik olarak d�zenler, de�i�tirir ya da yeni i�erik eklersiniz.
Kullan�c�lar�n HTML formlar� ile ger�ekle�tirdi�i sorgular�na yan�t verir ve g�nderilen verileri kullan�rs�n�z.
Bir veritaban�na ba�lan�p veri kayna��ndaki bilgileri al�r, d�zenler, �zerinde i�lem yap�p siler, yenilerini ekler ve sonu�lar�n� kullan�c�ya iletirsiniz.
Kullan�c� aray�z�n� ki�iselle�tirebilir ve kullan�c�lar i�in daha kolay ve i�levsel bir kullan�m sunabilirsiniz.
CGI ve PERL ile birlikte kullanarak ASP'ye h�z kazand�r�p daha kolay i�lemler yapabilirsiniz.
G�venlidir, yazd��n�z ASP kodlar� taray�c�lar taraf�ndan g�r�nt�lenemez.
ASP kullanarak trafi�inizi ve sunucu kaynaklar� kullan�m�n� azaltabilirsiniz.

ASP i�in Hangi Dilleri Bilmek Gerekir?
ASP ile kodlamay� ��renebilmek i�in temel d�zeyde HTML/XHTML ve herhangi bir script dili (JavaScript ya da VBScript) bilinmelidir.

ASP ile ilgili bilgiler a�a��daki s�ralama takip edilerek bu konu alt�nda payla��lacakt�r.

Temel Bilgilerhttp://asp.sitesi.web.tr/images/spacer.gif
- ASP Nedir?
- ASP Kurulumu
- ASP Kod Yap�s�
- ASP De�i�kenleri
- ASP IF-ELSE Deyimi
- ASP Tarih ve Saat
- ASP Do While D�ng�s�
- ASP For Next D�ng�s�
http://asp.sitesi.web.tr/images/spacer.gifASP �leri D�zeyhttp://asp.sitesi.web.tr/images/spacer.gif
- ASP Veritaban� Ba�lant�s� (ADO)
- ASP Fonksiyonlar�
- ASPForm ��lemleri
- ASP Cookies (�erezler)
- ASP Session (Oturum)
- ASP Include
- ASP Dosya ��lemleri

Kaynak
Konu eski �yemiz Sorrow'a aittir, kendisine te�ekk�r ederiz. (07.06.2006 A��l�� - 30.06.2013 G�ncelleme)

ASP Kurulumu
MsXLabs.org

Windows Bilgisayar�n�z� Web Sunucusu Yap�n
Bilgisayar�n�za IIS or PWS kurarak bilgisayar�n�z�n bir web sunucusu olarak �al��mas�n� sa�layabilirsiniz. Microsoft IIS ve PWS �cretsiz bir web sunucusu bile�enidir.

IIS - Internet Information Server
IIS, Microsoft Windows'un web sunucular i�in internet tabanl� hizmetlerini i�erir. Windows 2000, XP, Vista ve Windows 7 ile birlikte gelir. Ayr�ca Windows NT i�in de kullan�labilir. Kolayl�kla kurulur ve web uygulamalar� geli�tirmek ve test etmek i�in idealdir.

PWS - Personal Web Server
PWS, Microsoft Windows'un 95/98 ve NT gibi eski s�r�mlerinde bulunur. Kolayl�kla kurulur ve ASP kullanarak web uygulamalar� geli�tirmekte ve test etmekte kullan�l�r. PWS'yi kullanman�z� tavsiye etmiyoruz. Bunun nedeni PWS'nin �ok eski olmas�, baz� kodlar�n �al��mayacak olmas� ve g�venlik a��klar�n�n olmas�d�r.

Windows Web Sunucusu S�r�mleri

Windows 7 t�m s�r�mleri - IIS 7.5'yi destekler
Windows Vista Business, Enterprise ve Ultimate - IIS 7'yi destekler
Windows Vista Home Premium - IIS 7
Windows Vista Home Edition - IIS ya da PWS'yi desteklemez
Windows XP Professional - IIS 5.1
Windows XP Home Edition - IIS ya da PWS'yi desteklemez
Windows 2000 Professional - IIS 5.0
Windows NT Professional - IIS 3 ve 4'e destek verir
Windows NT Workstation - PWS ve IIS 3'e destek verir
Windows ME - PWS veya IIS'yi desteklemez
Windows 98 - PWS
Windows 95 - PWS'ye destek verir

IIS'yi Windows 7 ve Windows Vista'ya Nas�l Kurars�n�z?

A�a��daki ad�mlar� takip edin:

1. Ba�lat men�s�nden Denetim Masas�'n� a��n.
2. Programlar ve �zellikler'e iki defa t�klay�n.
3. Windows �zelliklerini A� veya Kapat linkine t�klay�n (solda).
4. Internet Information Services (IIS) se�ene�ini se�ili hale getirin ve TAMAM diyin.

Windows g�ncelle�tirmeleri ile IIS'nizin g�ncellenmesini sa�layarak g�venli�inizi artt�rabilirsiniz.

IIS'yi Windows XP ve Windows 2000'e Nas�l Kurars�n�z?

A�a��daki ad�mlar� takip edin:

1. Ba�lat men�s�nden Denetim Masas�'n� a��n.
2. Program Ekle/Kald�r'a iki defa t�klay�n.
3. Windows Bile�enlerini Ekle/Kald�r'a t�klay�n.
4. Internet Information Services (IIS)'a t�klay�n.
5. Detaylar� t�klay�n.
6. World Wide Web Service'nin solundaki kutuyu i�aretleyin ve TAMAM diyin.
7. �leri'ye t�klay�p IIS'nin kurulmas�n� ba�lat�n.

Windows g�ncelle�tirmeleri ile IIS'nizin g�ncellenmesini sa�layarak g�venli�inizi artt�rabilirsiniz.

Web Sunucunuzu Test Edin
Kurulum tamamland�ktan sonra ASP �al��t�rmay� deneyelim. Bunun i�in;

1. Hard diskinizde "Inetpub" ad�nda bir klas�r g�receksiniz, onu a��n.
2. O klas�r�n i�inde "wwwroot" ad�nda bir klas�r daha var, onu a��n.
3. Ad� "benimsitem" olan bir klas�r olu�turun ve bu klas�r� a��n.
4. Bir ASP kodu yaz�p dosyay� test.asp ad�yla bu klas�re kaydedin.
5. Taray�c�n�zda adres k�sm�na "http://localhost/benimsitem/test.asp" yaz�p sayfay� g�r�nt�leyin.

Kaynak

ASP Kod Yap�s�

ASP Kodlar� Kullanabilmek ��in
Kaynak kodumuza <% yaz�p ASP kodlar�n� yerle�tiriyoruz, ASP derleyicisinden ��kmak i�inse %> kullan�yoruz. B�ylelikle ASP kodlar�m�z derleyici taraf�ndan okunabiliyor.

�imdi ASP kullanarak sayfaya Merhaba D�nya! yazd�ral�m:

http://img543.imageshack.us/img543/9617/mtlp.png

Bu kodu sonu .asp ile biten bir dosyaya kaydedip web dizinimize atal�m ve �al��t�ral�m. A�a��dakinin yaz�ld��n� g�rece�iz:

http://img443.imageshack.us/img443/1950/eav.png

Yukar�da Response.Write ekrana yaz� yazd�rmam�z i�in gerekli koddur. Response.Write'dan sonra ekrana yazd�r�lacak yaz� yaz�l�r. Bu yaz�y� ister direkt (") i�areti ile ba�lay�p yazar�z, ister parantez i�ine alarak. �kisi de ayn� i�i g�r�yor.

HTML Kodlar� Aras�nda Kullanmak
T�m belgede ASP kodu yazabilece�imiz gibi sadece belli bir yerde de kullanabiliriz. B�yle durumda HTML kodlar�n�n aras�na ASP kodlar�n� yaz�yoruz.

http://img708.imageshack.us/img708/1499/orw3.png

Response.Write'�n Kolay Kullan�m�
Sadece yaz� yazd�rma ama�l� bir kod a�t��m�zda y�zde (%) i�aretinden hemen sonra e�ittir (=) koyarak ekrana yazd�rma i�lemini kolayl�kla yapabiliriz.

http://img507.imageshack.us/img507/299/4gf7.png

�u �ekilde g�r�necektir:

http://img541.imageshack.us/img541/5974/8mp.png

T�rnak ��areti Kullan�m�
Alfasay�sal (string) de�erleri yazarken t�rnak (") i�areti kullanmam�z gerekebilir. Bu durumda ka�� i�areti olarak yine t�rnak i�aretini kullanabiliriz.

http://img20.imageshack.us/img20/8168/eys.png

A�a��daki �ekilde g�r�necektir:

http://img5.imageshack.us/img5/9629/ons4.png

Kodlar Aras�na A��klama Yazmak
Bazen, kodlar ile ilgili bir bilgi ya da hat�rlatma eklememiz gerekebilir. Bu durumda �st ayra� (') kullanarak a��klama yazabiliriz. Bu yazd�klar�m�z derleyici taraf�ndan g�r�lmez.

http://img845.imageshack.us/img845/616/grko.png

A�a��daki �ekilde g�r�necektir:

http://1-ps.googleusercontent.com/x/www.msxlabs.org/img801.imageshack.us/img801/6606/xmn6a.png.pagespeed.ic.8wOtDuHXRn.png

Kaynak

ASP De�i�kenleri

Her programlama dilinde oldu�u gibi ASP'de de de�i�kenlerle �al��maktay�z. Bu de�i�kenler alfasay�sal (c�mle, kelime, harf ve say�lar) ya da say�sal olabilir. �imdi bunlar� birer �rnekle g�relim:

Alfasay�sal (String) De�i�kenler

Bu de�i�kenler harf ve rakamlar i�eren de�i�kenlerdir.
Alfasay�sal de�i�kenler ve (&) ya da art� (+) i�areti ile birbirine ba�lan�rlar.

http://img801.imageshack.us/img801/2343/nrv.png

Kod �al��t�r�l�rsa a�a��daki bilgi ekrana yans�r:

http://img839.imageshack.us/img839/3821/3oix.png

Say�sal (Integer) De�i�kenler
Bu de�i�kenler say� i�eriren de�i�kenlerdir. Say� i�eren de�i�kenler �zerinde matematiksel i�lemler yap�labilir. Bunlar: Toplama (+), ��karma (-), �arpma (*), b�lme (/) ve b�l�m�nden kalan� bulma (mod).

http://img689.imageshack.us/img689/811/qvxm.png

Kod �al��t�r�l�rsa a�a��daki bilgi ekrana yans�r:

http://img708.imageshack.us/img708/4140/y3k2.png

Ondal�kl� say�lar� kullan�rken nokta (.) ile ay�r�yoruz.

http://img13.imageshack.us/img13/9168/jjx.png

Kod �al��t�r�l�rsa a�a��daki bilgi ekrana yans�r:

http://img23.imageshack.us/img23/6097/jgwp.png

Dize (Array) De�i�kenler
Bu de�i�kenler Dim kullan�larak �nceden tan�mlan�rlar ve birden fazla ayn� t�rden de�i�ken bar�nd�rabilirler. A�a��daki �rnekte 4 �yesi olan bir dize "Dim Dize(4)" yaz�larak olu�turulup bunlara ayr� ayr� de�erler verilip ekrana FOR EACH kodu ile yazd�r�lm��t�r:

http://img560.imageshack.us/img560/8017/lwbu.png

Kod �al��t�r�l�rsa a�a��daki bilgi ekrana yans�r:

http://img526.imageshack.us/img526/508/621r.png

Kaynak

ASP IF-ELSE Deyimi

Baz� durumlar�n ger�ekle�ip ger�ekle�memesine ba�l� olarak i�lem yapmam�z� sa�layan bu komutlarda "E�er bir ko�ul sa�lan�yorsa" anlam� vard�r. Ko�ul c�mlesine g�re i�lem yap�l�r.

IF, ELSEIF, ELSE ve END IF
IF ... THEN e�er ko�ul sa�lanm��sa, ELSEIF ... THEN bir �nceki ko�ul sa�lanamam��sa farkl� bir ko�ul tan�mlamak i�in, ELSE �nceki hi�bir ko�ullar sa�lanamam��sa dikkate al�n�r ve END IF ile komut bitirilir.

A�a��daki �rnekte "sayi" de�i�keni 4 de�eriyle belirtilmi� ve IF ... END IF aral��nda say�n�n 5'ten k��k, 5'ten b�y�k olup olmad�� denetlenmi�, hi�biri de�ilse 5 oldu�una karar verilmi�tir. Buna g�re de ekrana yaz� yazd�r�lacakt�r.

http://img812.imageshack.us/img812/2235/lq6q.png

A�a��daki �ekilde sonu� verir:

http://img844.imageshack.us/img844/6867/hm13.png

Tek bir ko�ul denetlenecekse THEN'den sonraya yap�lacak i�lem yaz�larak END IF kullan�lmadan da komut �al��t�r�labilir.

http://img189.imageshack.us/img189/2246/vrax.png

A�a��daki �ekilde sonu� verir:

http://img35.imageshack.us/img35/843/e3f6.png

Ko�ul C�mlelerinde Kullan�lan ASP ��le�leri (Operat�rleri)

Ko�ul c�mlelerinde a�a��daki i�le�ler kullan�l�r.

http://img27.imageshack.us/img27/4509/5i3.png

Kaynak