PC Görünümü Üye Ol
Forum Ana Sayfa
Soru-Cevap > Büyük ünlü uyumuna uyan cümle örnekleri verir misiniz?
İlk...234 56
«Önceki KonuSonraki Konu»
funda17:42, 29 Ocak 2013 
lütfen büyük ünü uyumuna uymayan 10 tane örnekkkkkkkkkkkkk
Cevap
Misafir19:36, 25 Şubat 2013 
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı:
bana 90 tane büyük ünlü uyumuna uyan keLime Lazım yardımmm
halı koltuk masa
burun
Cevap
Misafir10:17, 3 Mart 2013 
tam 12 saay arabanın tamiriyle uğraştım burada büyük ünlü uyumuna uymayan kelime hangisi?
Cevap
Misafir19:54, 7 Mart 2013 
o matematik dersi için değil TÜRKÇE
Cevap
Misafir16:46, 9 Mayıs 2013 
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı:
yardım etin!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! ltf bana 5 tane büyük ünlü uyumuna uymayan örnekler veriniz
soför,kalemlik,kitap,insan,telefon
Cevap
pwnege_hentgen15:53, 26 Eylül 2013 
Uyan cümleler : Haftada bir kez banyo yaparım. Hayalim üç kelime oda şöyle ''Evli,mutlu,çocuklu''. Oyun oynamak çocukları geliştirir. Oyuncular sahaya çıktı. Renk renk kutuları var.egemen çok akıllı.



Uymayan cümleler : İnsan hayatı boyunca bir çok şey öğrenir. Kalemleri çok fazlaydı. Kitap okuma alışkanlığını geliştirdim.İBrahim çok çalışkan
Cevap
Misafir18:29, 30 Eylül 2013 
banada 10 tane lazım
Cevap
nicely20:39, 30 Eylül 2013 
Büyük Sesli (Ünlü) Uyumu

Sesli harflerin kalınlık – incelik bakımından uyumudur.Büyük ünlü uyumu kuralına göre:


a) Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki sesli harf inceyse diğer hecelerdeki sesli harfler de ince olmalıdır.

b) Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki sesli kalınsa diğer hecelerdeki sesliler de kalın olmalıdır.

Bir sözcükte hem kalın hem ince ünlü bulunuyorsa bu sözcük kalınlık – incelik uyumuna uymaz.


Örnek Soru:
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde büyük ünlü
uyumu yoktur?

Çözüm:



Büyük Ünlü Uyumuyla ilgili Bazı Özellikler:
a) Türkçe olup da zamanla ses değişikliğine uğramış kelimeler büyük ünlü uyumuna uymaz.



b) Birleşik kelimeler ve tek heceli kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

c) Türkçemize yabancı dillerden girmiş bazı kelimeler büyük ünlü uyumuna uymaz.



d) Türkçede eklerin sahip oldukları sesli harfler,sözcüğün son ünlüsüyle uyum gösterir. Bu kural büyük ünlü uyumuna uymayan sözcükler için de geçerlidir.


e) Türkçede tek biçimde kullanılan ekler bazı durumlarda büyük ünlü uyumunu bozar.


Örnek Soru:
“Akşam” kelimesine aşağıdaki eklerden hangisi
getirilirse büyük ünlü uyumuna uymaz?


Çözüm:


Örnek Soru:
Aşağıdakilerden hangisi, büyük ünlü uyumu kuralına uymayan eklerden biri değildir?


Çözüm:
A, B ve C seçeneklerindeki ekler büyük ünlü uyumunu bozan eklerdendir. Fakat D seçeneğindeki “–ecek” eki eklendiği kelimenin sesli harflerine göre uyum gösterir. ince ünlülerin bulunduğu kelimelerde “gül – ecek” şeklinde, kalın ünlülerin bulunduğu kelimelerde “kal – acak” şeklinde kullanılır. Yanıt D
Cevap
Misafir20:12, 1 Ekim 2013 
bana 5 tane buyuk unlu uyumuna uyan örnek acil
Cevap
RealEsra2721:39, 20 Ekim 2013 
Büyük ünlü uyumu
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Dar i ü ı u
Geniş e ö a o
Büyük ünlü uyumu ya da kalınlık-incelik kuralı, Türkçe sözcüklerin ayırt edilmesinde kullanılan ses uyumlarından biri. Türkçedeki öztürkçe sözcüklere ait ortak bir özelliktir.
Kalınlık kuralı: Bir sözcüğün birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olur:
adım, ağız, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç
İncelik kuralı: Bir sözcüğün birinci hecesinde ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur:
beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük

Değişim geçirmeyen ekler
Türkçede bazı yapım ve çekim ekleri büyük ses uyumuna uyacak şekilde değişim geçirmezler.
-gil, -ken, -leyin, -mtırak ve -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uyacak şekilde değişim geçirmez:
akşam-leyin, bakla-­gil, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor gibi.
-daş eki incelik kuralına uyan sözcüklere eklendiğinde büyük ünlü uyumunu bozar.
din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.
-ki aitlik eki kalınlık kuralına uyan sözcüklere eklendiğinde büyük ünlü uyumunu bozar:
akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, onunki.
Yazıdaki sıfatları bulunuz. (uymaz)
Bağlaç olan ki ise "ayrı yazıldığı için" büyük ünlü uyumu aranmaz:
Derslerine sıkı çalış ki başarılı olabilesin. (bağlaç)

İstisnâlar
Büyük ünlü uyumu, başka dillerden Türkçeye geçmiş olan sözcüklerde aranmaz. Bu sözcükler Türkçeye geçirilirken her zaman büyük ünlü uyumuna uyacak şekilde değişim geçirmezler:

ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret, sevda vs.

Büyük ünlü uyumu her Türkçe sözcükte sağlanmayabilir. Bazı sözcükler öztürkçe olmasına rağmen zamanla ses değişimi vs. gibi çeşitli etkenlerle büyük ünlü uyumu kurallarının dışında kalmışlardır:

anne (ana), dahi (daha), elma (alma), hangi (kangı), hani (kanı), inanmak (ınanmak), kardeş (karındaş->kardaş), şişman (-man ekinin özelliği ile) vb.
Birleşik sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz:
açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli

Büyük ünlü uyumuna uymayan veya bu uyumun aranmadığı sözcüklere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından genellikle son hecenin ünlüsüne uyar:
adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık vs.
Son ünlüleri kalın harf olmasına karşın ince şekilde telaffuz edilen bazı alıntı kelimeler, ince ünlü ile başlayan ekler alır:

alkol > alkolü, hakikat > hakikati, kabul > kabulü, kontrol > kontrolü, saat > saate.
Tek heceli sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.
Türk, berk, yap, sert, sürt, et, ay vs.
Cevap
İlk...234 56
«Önceki KonuSonraki Konu»
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adınız:
Doğrulama
Mesaj:
Tüm Soru-Cevap Konuları
Benzer Konular
Büyük ses uyumuna uymayan kelimelere örnek verebilir misiniz?
Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?
Büyük-küçük ünlü uyumu ve ünsüz yumuşamasına örnek verir misiniz?
Ay ile ilgili cümle örnekleri verir misiniz?
''She'' ile cümle örnekleri verir misiniz?