PC Görünümü Üye Ol
Forum Ana Sayfa
Soru-Cevap > Pusula, barut, kağıt ve matbaanın Avrupa'ya etkisi nedir?
«Önceki KonuSonraki Konu»
delikıss20:21, 24 Mayıs 2010 
Pusula,barut,kağıt ve matbaanın Avrupa'ya etkisi nedir?
En iyi cevap fadedliver tarafından gönderildi

delikıss adlı kullanıcıdan alıntı:
Pusula,barut,kağıt ve matbaanın Avrupa'ya etkisi nedir?
15. ve 16. yüzyıllarda Avrupa?da birçok yenilikler yapıldı.Yeni buluşlar ortaya konuldu.Avrupa?da ilerlemeye neden olan bu buluşlar, daha önce başka milletler tarafından da biliniyordu . Avrupalılar onları öğrenip geliştirdiler. Bunların en önemlileri , barutun ateşli silahlarda kullanılması , matbaanın geliştirilmesi ve pusulanın yaygınlaşarak denizcilikte kullanılmasıdır.
1.Barut: Ateşli silahların tarihi barutun keşfi ile başlar. Ancak barutun ne zamanve kim tarafından keşfedildiği bilinmemektedir.
Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır. Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılındaÇinliler deri para kullanmışlardır. İlk Kağıt para ise M.S. 806 yılında yine Çin?de ortaya çıkmıştır.


Batıda Kağıt paraların basılması ve kullanılması 17 nci yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk Kağıt paranın 1690?lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri?nde Massechusetts Hükümeti, İngiltere'de ise "Goldsmiths" ler tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.
Prof. J.K. Partıngton milattan sonra bin yıllarından önce Çinlilerin güherçile esaslı barut kullandıkları bildirmekte ise de 12.yüzyılda İspanya?da Müslüman Endülüslerin kolayca tutuşabilen tozlarla uğraştıkları göz önüne alındığında , bu tozların Çin?e Kuzey Afrika üzerinden Müslüman tüccarlar tarafından götürüldüğü görüşü daha ağır basmaktadır (İnternet1, 1997).
Bu durum barutun ilk defa kimler tarafından kullanıldığını net olarak ortaya koyamamaktadır.
A)Karabarut: İnsanlığın bildiği en eski patlayıcı karabaruttur.13.yy.dan beri Avrupa?da bilinmekte ve kullanılmaktadır. O zamanlarda yüzde 15 mangal kömürü , yüzde 10 kükürt ve yüzde 75 potasyum nitrat karışımından oluşmaktaydı.bu tür barutta potasyum nitrat yanıcı , kömür ve kükürt ise yakıcıdır. Kapalı yerde çabuk yanıyor ve patlıyordu. Bu karışım 16.yy ortalarına kadar ??serpentine??bu tarihten sonra ise ??corned?? olarak biliniyordu (İnternet1 ,1997).
B)Dumansız barut: Karabarutun fazla duman çıkarması ve artık oluşturması nedeniyle yerini dumansız barut almıştır.dumansız barutun temel Maddesi nitroselülozdur.Dumansız barutlu silah ateşlendiğinde yara etrafındaki isin rengi daha az dikkat çekicidir. Yandığı zaman Hacminin 900-1000 misli patlama Gazımeydana getirir (İnternet1, 1997).
Tarihi açıdan dumansız barut ilk önce av tüfekleri için geliştirilmiştir. Harrison?a göre dumansız barutun av tüfeklerinde ilk defa kullanılması 1864?de Prusya ordusunda Yüzbaşı E. Schultze tarafından gerçekleştirilmiştir.Bundan birkaç yılsonra ise Alfred Nobel ??ballistite??diye adlandırılan dumansız barutu icat etmiştir. 1900?lü yıllara gelindiğinde dumansız barut giderek yaygın bir şekilde kullanılmaya başlandı (İnternet1, 1997).
Barutun Avrupa?ya geçişi ise haçlı seferleriyle olmuştur. Avrupalıların barutu ateşli silahlarda kullanmaya başlamaları o dönemde kralların baş belası olan derebeylerin sonunu hazırlayacaktır. Etrafı çok güçlü surlarla çevrili olan şatoları yıkmak için toplar kullanılmıştır. Derebeylerin şatoları ele geçirilince, derebeylik yıkılıp yerini büyük ve güçlü krallıklara bırakmıştır.
2.Kağıt ve Matbaa
A)Kağıt: Ortaçağ başlarında Avrupalılar kağıt üretmeyi bilmiyorlardı. Yazıları genellikle tahta, taş, kil v.b. levhalar üzerine yazıyorlardı. Bu dönemde Çinliler ipekten, Türkler ise pamuktan kağıt üretebiliyorlardı . Avrupa?da ipek ve pamuğun pahalıya mal olması nedeniyle çok az kullanılabiliniyordu.Bu nedenle de kağıt üretimi çok az ve çok pahalıydı . Avrupalılar daha sonraları selülozdan kağıt üretimini öğrendiler. Bu buluş ile kağıt üretimi de çoğalarak ucuza mal edilmiş oldu (Sosyal Bilgiler 7,2000)
B)Matbaa: Yazının bulunuşuyla,bunları yaymak ve çoğaltmak ihtiyacı da belirdi .Elle , elle oyulmuş levhalarla ve baskıyla yapılan çoğaltmaların yetersizliği insanlık için temel bir buluşa yol açtı. Bu alanda ilerlemeler kesin ve hızlı Mekanikyöntemler kullanılmasını gerektirdi.
İlk yazı çoğaltmaları silindir biçiminde kalıplar ve damgalar aracılığıyla Bal mumu ve kil üzerine yapıldı . Mezopotamya, Sümer ve Elamlarda bu usule çok rastlanır. Ayrıca Ağaç ve madeni aletlerle oyulmuş tuğlalardan da yararlanıldı . Ninova?da yapılan kazılarda Kral Sargon?un oyulduktan sonra pişirilen tuğlalarda kurulu kitaplığı bulunmuştur (Meydan Larouse, 1992.
Basım daha sonra Çin?de oyulmuş tahtalarla yapıldı. Düz yüzeyli bir tahta levha üzerine önce bir dua veya fermanın metni yazılırdı. Yazıyı çevreleten tahta kazınır, yazı kabartma olarak kalırdı. Tahta kalıplarla yapılan basım yöntemi bakımından gravür tarihine daha yakınsa da amacı ve yayılma dönemi bakımından baskı tarihinin ilk bölümünü meydana getirir.(Meydan Larouse 1992)
Tipoğrafi basım yönteminin bütününü ,ana kalıpların yapımı , dökümevlerinin kurulması, metinlerin dizilmesi ve el baskısıyla basım , Alman Jan Gutenberg tarafından gerçekleştirildi. Bu yeni buluş Ren vadisinde Avrupa?ya hızla yayıldı (Meydan Larouse, 1992.
Yazılı düşünceleri veya hayali kapsayan suretler halinde çoğaltılarak yayılan, bunlardan geniş halk kitlesinin yararlanmasını sağlayan basımın bulunuşu toplumu etkiledi ve yeni bir çağ açtı. Duygu ve düşüncede değişmeler oldu. Bu değişmeler ise bilim ve teknikte gelişmelere yol açarak Rönesans ve Reform hareketlerine zemin hazırlayacaktır.
3.Pusula: Yerin mıknatıs üzerindeki yönlendirici etkisini ilk keşfeden Çinliler olmuştur. M .Ö 120 yıllarına doğru yazılmış Cung Vey lügatinde bu olayların ifadesine rastlanır. Çinli denizciler 7. ve 8. yy.larda mıknatıslı iğneyi kullanmaya başladılar. 1180 yılarında yazılmış bir şiirde ??denizcilerin yoldaşı?? çirkin kara bir taştan söz edilir. Yine o devirde yaşamış bir yazarın açıklamasına göre bu ??denizcilerin yoldaşı?? yarısına kadar Su dolu bir Cam kap içine konmuş mıknatıslı bir iğneden bahseder . İki saman çöpü üzerinde yüzen bu iğneye kalamit adını vermişlerdi (Meydan Larouse, 1992).
Gerçek pusulanın hikayesi net olarak bilinmiyor. Ancak bununla birlikte 1294?te Saint Nicolas gemisinin demirbaş defterinde pusula ile ilgili bir kayda rastlanmıştır . Pusula kelimesinin Sicilya?dan geldiği tahmin edilmektedir. Rüzgargülüyle birlikte eksiksiz ilk pusulanın 1483 yılında Portekizli Ferrando tarafından yapıldığı sanılır(Meydan Larouse ,1992).
Pusulayı Araplar Çinlilerden öğrenmişlerdi. Haçlı seferleri sırasında Avrupalılar Müslümanlardan öğrenip, geliştirdiler. Pusulanın bulunmasıyla daha büyük denizlere ve Okyanuslara açılma imkanı doğdu. Bunun sonucunda da Coğrafi Keşifler yapılarak yeni yerler keşfedildi.
Coğrafi Keşifler ve Sonuçları
Avrupalılar çeşitli sebeplerle 15. yüzyılın sonunda bilinmeyen ülkeleri bulmak için yaptıkları gezilere Coğrafi Keşifler denir (Sosyal bilgiler 7,2000).
Ortaçağda Avrupa?nın kendi içinde iç çekişmeler ve mücadeleler yaşanmaktaydı. Kuzeyde Ruslar, doğuda Türklerden dolayı Asya?yı pek tanımıyorlardı.
Coğrafi Keşiflerin Nedenleri
1-Avrupalıların pusulayı öğrenmeleri, gemicilik ve coğrafya bilgilerinin artması.
2-Avrupalıların, doğu ülkelerinin zenginliklerine ulaşabilmek amacıyla yeni ticaret yolları aramaları.
3-İstanbul'un fethinden sonra Türklerin, doğu ticaret yollarına hakim olmaları ve Avrupalıların açık denizlere çıkma ihtiyacı hissetmeleri.
4-Avrupa'da değerli madenlerin az bulunmasından dolayı kralların (İspanyol-Portekiz) gemicileri desteklemesi.
5-Avrupalıların, Hıristiyanlık dinini yaymak istemeleri.
6-Avrupalıların dünyayı tanımak istemeleri (İnternet2,2004).
Keşiflerin en önemli nedeni İslam bilginlerinin eserlerinin latinceye çevrilip , matbaa ile çoğaltılması sonucu yeni kıtaların varlığından haberdar olmalarıdır.Asya ile ticaret yapan Avrupalı tüccarlar uzakdoğunun zenginliklerinden söz ederek Avrupa?da heyecan uyandırdılar. Özellikle gezgin Marco Polo ?nun (1271-1291) ünlü gezisini anlatan ??Harikalar Kitabi ??bunda çok etkili olmuştur (Büyük Dünya Tarihi Ansiklopedisi,1992).
Ortaçağ insanı, kapalı bir düzende ve inançlarıyla yetinerek yaşıyorken , 14.yüzyıl insanı, kararlı ve dışa dönük bir dünya görüşüne girdi;daha önce temel öğe olan dini ve Ahlaki uğraşlar ,başka düşünüş biçimlerini tanıdı.;insanı,dünyayı tanımaya götüren bir hümanizmaya yakınlık duymaya başladı.bu yeni fikri aşama ,büyük gelişimlere elverişli bir ortam sağladı;artık insan,aklının değerlerinden ve yöntemlerinin etkinliğinden kuşku duymuyordu.Eskiçağ coğrafyacı ve tarihçilerini okuyarak , dünyanın bilinen sınırlarını öğrenmişti .şimdi bu sınırlara ulaşma ve onu aşma yollarına arayabilirlerdi (Büyük Dünya Tarihi Ansiklopedisi,1992).
KEşİFLER
1-Ümit Burnunun bulunması ( 1487 ) : Portekizli Bartelmi Diaz Portekiz?den yola çıkıp batı Afrika?yı takip ederek Afrika?nın güney ucuna ulaştı. Fırtınalar Burnu adı verilen bu yeni yol denizcilerin ümidini kırmamak için daha sonra Ümit Burnu olarak değiştirildi.(İnternet3,2004)
2-Hint Deniz Yolunun bulunması ( 1498 ) : Portekizli Vasko dö Gama Ümit Burnunu geçerek Hindistan?ın Kaliküt limanına vardı ve Hint Deniz Yolu Portekizlilerin eline geçti.(İnternet3,2004)
3-Amerika?nın keşfi ( 1492) : Cenevizli Kristof Kolomb İspanya Kralının verdiği üç gemi ile sürekli batıya giderse Hindistan?a varacağı düşüncesi ile yola çıktı. Yoluna bilinmeyen bir kara çıkacağını hesaplamamıştı. 2 Ay sonra Amerika?nın batısındaki Bahama Adalarına ulaştığında buranın Hindistan?ın batısı olduğunu sandı. Ölümüne kadar yeni bir kıta keşfettiğini anlayamadı. 1507 yılında Amerike Vespuçi buranın yeni bir kıta olduğunu fark etti. Yeni kıtaya onun adı verildi.(İnternet3,2004)
4-Dünyanın dolaşılması ( 1519-1522 ): Portekizli Macellan Atlas Okyanusuna açılarak Amerika?nın güneyine ulaştı. Kendi adını verdiği boğazı aşarak Büyük Okyanusa geçti. Filipin Adalarında yerli halkla yaptığı savaşta öldü. İkinci Kaptan Del Karo Ümit Burnunu dolaşarak İspanya?ya döndü (İnternet3,2004).
KEşİFLER KAşİFLER
AFRİKA VASCO DE GAMA
AMAZON PİNZON
AMERİKA KRİSTOF KOLOMB
ASOR ADALARI CABRAL
BERİNG BOĞAZI BERİNG
BERMUDA ADALARI BERMUDEZ
BEYAZ DENİZ OTTAR
BREZİLYA ALVARES CABAL
ÇİN MARCO POLO
FİLİPİN ADALARI MAGELLAN
GÜNEY KUTBU R. AMUNDSEN- NOBİLE
GRÖNLAND KIZIL ERİK
HAİTİ KRİSTOF KOLOMB
İZLANDA NADDOD
JAPONYA MENDES PİNTO
KUZEY KUTBU R. AMUNDSEN
LABRADOR CİOVANNİ CABOTO
MEKSİKA CORDOBA
MOĞOLİSTAN RUBROEK
ÜMİT BURNU BARTOLOMEU DİAS
VENEZUELA VESPUCCİ
(İnternet4,2004)
COĞRAFİ KEşİFLERİN SONUÇLARI
Siyasi Sonuçlar
1-Yeni ülkelerin keşfedilmesi ile Sömürgecilik gelişti.( Portekiz ve İspanyollarla başlayan sömürgeciliğe daha sonra İngiltere, Fransa ve Hollanda?da katıldı.)
2-Baharat ve ipek yolları önemini kaybetti.
3-Akdeniz?deki limanlar eski canlılığını yitirdi.
4-Doğudan yeni keşfedilen yerlerden Avrupa?ya bol miktarda Altın, Gümüş gibi değerli eşyalar geldi.
5-Avrupa zenginleşti. Soylular nüfuzlarını kaybetti.
6-Türk ve İslam Alemi ekonomik olarak olumsuz etkilendi. (İnternet3,2004)
Dini Sonuçlar
1-Hıristiyanlık yeni keşfedilen yerlere yayıldı.
2-Dünyanın düz olduğunu söyleyen din adamlarına güven sarsıldı. (İnternet3,2004)
Bilimsel Sonuçlar
1-Yeni kıtalar, ırklar, hayvanlar, Bitkiler tanındı.
2-İnsanlarda araştırma ve yeni şeyler öğrenme merakı uyandı.(İnternet3,2004)
Coğrafi Keşiflerin Türk Dünyası Üzerindeki Etkileri
Coğrafi Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir. Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir. Akdeniz Limanları, Coğrafya Keşifler sonucunda önemini kaybetti. Ancak 1869'da Süveyş Kanalı'nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır.
Coğrafi Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur. İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu , İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır. Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı.
Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkarlar işsiz kaldı. Bu durum, Osmanlı Devleti'nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları'na zemin hazırlamıştır.
Osmanlı Devleti, Hint ticaret yolunun hakimiyeti için Portekizlilerle, Akdeniz hakimiyeti için de İspanyollarla mücadele etti. Endonezya'da savunma ve koruma savaşları yapan Osmanlı Devleti, Hıristiyan Avrupa karşısında ''Doğu Kalkanı haline gelmiştir.
Benzer Konular:
Etiketler:
  • kagit matbaa pusula
  • kagit ve matbaanin avrupaya etkisi
  • osmanlida pusula
Cevap
fadedliver20:31, 24 Mayıs 2010 
delikıss adlı kullanıcıdan alıntı:
Pusula,barut,kağıt ve matbaanın Avrupa'ya etkisi nedir?
15. ve 16. yüzyıllarda Avrupa?da birçok yenilikler yapıldı.Yeni buluşlar ortaya konuldu.Avrupa?da ilerlemeye neden olan bu buluşlar, daha önce başka milletler tarafından da biliniyordu . Avrupalılar onları öğrenip geliştirdiler. Bunların en önemlileri , barutun ateşli silahlarda kullanılması , matbaanın geliştirilmesi ve pusulanın yaygınlaşarak denizcilikte kullanılmasıdır.
1.Barut: Ateşli silahların tarihi barutun keşfi ile başlar. Ancak barutun ne zamanve kim tarafından keşfedildiği bilinmemektedir.
Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır. Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılındaÇinliler deri para kullanmışlardır. İlk Kağıt para ise M.S. 806 yılında yine Çin?de ortaya çıkmıştır.


Batıda Kağıt paraların basılması ve kullanılması 17 nci yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk Kağıt paranın 1690?lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri?nde Massechusetts Hükümeti, İngiltere'de ise "Goldsmiths" ler tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.
Prof. J.K. Partıngton milattan sonra bin yıllarından önce Çinlilerin güherçile esaslı barut kullandıkları bildirmekte ise de 12.yüzyılda İspanya?da Müslüman Endülüslerin kolayca tutuşabilen tozlarla uğraştıkları göz önüne alındığında , bu tozların Çin?e Kuzey Afrika üzerinden Müslüman tüccarlar tarafından götürüldüğü görüşü daha ağır basmaktadır (İnternet1, 1997).
Bu durum barutun ilk defa kimler tarafından kullanıldığını net olarak ortaya koyamamaktadır.
A)Karabarut: İnsanlığın bildiği en eski patlayıcı karabaruttur.13.yy.dan beri Avrupa?da bilinmekte ve kullanılmaktadır. O zamanlarda yüzde 15 mangal kömürü , yüzde 10 kükürt ve yüzde 75 potasyum nitrat karışımından oluşmaktaydı.bu tür barutta potasyum nitrat yanıcı , kömür ve kükürt ise yakıcıdır. Kapalı yerde çabuk yanıyor ve patlıyordu. Bu karışım 16.yy ortalarına kadar ??serpentine??bu tarihten sonra ise ??corned?? olarak biliniyordu (İnternet1 ,1997).
B)Dumansız barut: Karabarutun fazla duman çıkarması ve artık oluşturması nedeniyle yerini dumansız barut almıştır.dumansız barutun temel Maddesi nitroselülozdur.Dumansız barutlu silah ateşlendiğinde yara etrafındaki isin rengi daha az dikkat çekicidir. Yandığı zaman Hacminin 900-1000 misli patlama Gazımeydana getirir (İnternet1, 1997).
Tarihi açıdan dumansız barut ilk önce av tüfekleri için geliştirilmiştir. Harrison?a göre dumansız barutun av tüfeklerinde ilk defa kullanılması 1864?de Prusya ordusunda Yüzbaşı E. Schultze tarafından gerçekleştirilmiştir.Bundan birkaç yılsonra ise Alfred Nobel ??ballistite??diye adlandırılan dumansız barutu icat etmiştir. 1900?lü yıllara gelindiğinde dumansız barut giderek yaygın bir şekilde kullanılmaya başlandı (İnternet1, 1997).
Barutun Avrupa?ya geçişi ise haçlı seferleriyle olmuştur. Avrupalıların barutu ateşli silahlarda kullanmaya başlamaları o dönemde kralların baş belası olan derebeylerin sonunu hazırlayacaktır. Etrafı çok güçlü surlarla çevrili olan şatoları yıkmak için toplar kullanılmıştır. Derebeylerin şatoları ele geçirilince, derebeylik yıkılıp yerini büyük ve güçlü krallıklara bırakmıştır.
2.Kağıt ve Matbaa
A)Kağıt: Ortaçağ başlarında Avrupalılar kağıt üretmeyi bilmiyorlardı. Yazıları genellikle tahta, taş, kil v.b. levhalar üzerine yazıyorlardı. Bu dönemde Çinliler ipekten, Türkler ise pamuktan kağıt üretebiliyorlardı . Avrupa?da ipek ve pamuğun pahalıya mal olması nedeniyle çok az kullanılabiliniyordu.Bu nedenle de kağıt üretimi çok az ve çok pahalıydı . Avrupalılar daha sonraları selülozdan kağıt üretimini öğrendiler. Bu buluş ile kağıt üretimi de çoğalarak ucuza mal edilmiş oldu (Sosyal Bilgiler 7,2000)
B)Matbaa: Yazının bulunuşuyla,bunları yaymak ve çoğaltmak ihtiyacı da belirdi .Elle , elle oyulmuş levhalarla ve baskıyla yapılan çoğaltmaların yetersizliği insanlık için temel bir buluşa yol açtı. Bu alanda ilerlemeler kesin ve hızlı Mekanikyöntemler kullanılmasını gerektirdi.
İlk yazı çoğaltmaları silindir biçiminde kalıplar ve damgalar aracılığıyla Bal mumu ve kil üzerine yapıldı . Mezopotamya, Sümer ve Elamlarda bu usule çok rastlanır. Ayrıca Ağaç ve madeni aletlerle oyulmuş tuğlalardan da yararlanıldı . Ninova?da yapılan kazılarda Kral Sargon?un oyulduktan sonra pişirilen tuğlalarda kurulu kitaplığı bulunmuştur (Meydan Larouse, 1992.
Basım daha sonra Çin?de oyulmuş tahtalarla yapıldı. Düz yüzeyli bir tahta levha üzerine önce bir dua veya fermanın metni yazılırdı. Yazıyı çevreleten tahta kazınır, yazı kabartma olarak kalırdı. Tahta kalıplarla yapılan basım yöntemi bakımından gravür tarihine daha yakınsa da amacı ve yayılma dönemi bakımından baskı tarihinin ilk bölümünü meydana getirir.(Meydan Larouse 1992)
Tipoğrafi basım yönteminin bütününü ,ana kalıpların yapımı , dökümevlerinin kurulması, metinlerin dizilmesi ve el baskısıyla basım , Alman Jan Gutenberg tarafından gerçekleştirildi. Bu yeni buluş Ren vadisinde Avrupa?ya hızla yayıldı (Meydan Larouse, 1992.
Yazılı düşünceleri veya hayali kapsayan suretler halinde çoğaltılarak yayılan, bunlardan geniş halk kitlesinin yararlanmasını sağlayan basımın bulunuşu toplumu etkiledi ve yeni bir çağ açtı. Duygu ve düşüncede değişmeler oldu. Bu değişmeler ise bilim ve teknikte gelişmelere yol açarak Rönesans ve Reform hareketlerine zemin hazırlayacaktır.
3.Pusula: Yerin mıknatıs üzerindeki yönlendirici etkisini ilk keşfeden Çinliler olmuştur. M .Ö 120 yıllarına doğru yazılmış Cung Vey lügatinde bu olayların ifadesine rastlanır. Çinli denizciler 7. ve 8. yy.larda mıknatıslı iğneyi kullanmaya başladılar. 1180 yılarında yazılmış bir şiirde ??denizcilerin yoldaşı?? çirkin kara bir taştan söz edilir. Yine o devirde yaşamış bir yazarın açıklamasına göre bu ??denizcilerin yoldaşı?? yarısına kadar Su dolu bir Cam kap içine konmuş mıknatıslı bir iğneden bahseder . İki saman çöpü üzerinde yüzen bu iğneye kalamit adını vermişlerdi (Meydan Larouse, 1992).
Gerçek pusulanın hikayesi net olarak bilinmiyor. Ancak bununla birlikte 1294?te Saint Nicolas gemisinin demirbaş defterinde pusula ile ilgili bir kayda rastlanmıştır . Pusula kelimesinin Sicilya?dan geldiği tahmin edilmektedir. Rüzgargülüyle birlikte eksiksiz ilk pusulanın 1483 yılında Portekizli Ferrando tarafından yapıldığı sanılır(Meydan Larouse ,1992).
Pusulayı Araplar Çinlilerden öğrenmişlerdi. Haçlı seferleri sırasında Avrupalılar Müslümanlardan öğrenip, geliştirdiler. Pusulanın bulunmasıyla daha büyük denizlere ve Okyanuslara açılma imkanı doğdu. Bunun sonucunda da Coğrafi Keşifler yapılarak yeni yerler keşfedildi.
Coğrafi Keşifler ve Sonuçları
Avrupalılar çeşitli sebeplerle 15. yüzyılın sonunda bilinmeyen ülkeleri bulmak için yaptıkları gezilere Coğrafi Keşifler denir (Sosyal bilgiler 7,2000).
Ortaçağda Avrupa?nın kendi içinde iç çekişmeler ve mücadeleler yaşanmaktaydı. Kuzeyde Ruslar, doğuda Türklerden dolayı Asya?yı pek tanımıyorlardı.
Coğrafi Keşiflerin Nedenleri
1-Avrupalıların pusulayı öğrenmeleri, gemicilik ve coğrafya bilgilerinin artması.
2-Avrupalıların, doğu ülkelerinin zenginliklerine ulaşabilmek amacıyla yeni ticaret yolları aramaları.
3-İstanbul'un fethinden sonra Türklerin, doğu ticaret yollarına hakim olmaları ve Avrupalıların açık denizlere çıkma ihtiyacı hissetmeleri.
4-Avrupa'da değerli madenlerin az bulunmasından dolayı kralların (İspanyol-Portekiz) gemicileri desteklemesi.
5-Avrupalıların, Hıristiyanlık dinini yaymak istemeleri.
6-Avrupalıların dünyayı tanımak istemeleri (İnternet2,2004).
Keşiflerin en önemli nedeni İslam bilginlerinin eserlerinin latinceye çevrilip , matbaa ile çoğaltılması sonucu yeni kıtaların varlığından haberdar olmalarıdır.Asya ile ticaret yapan Avrupalı tüccarlar uzakdoğunun zenginliklerinden söz ederek Avrupa?da heyecan uyandırdılar. Özellikle gezgin Marco Polo ?nun (1271-1291) ünlü gezisini anlatan ??Harikalar Kitabi ??bunda çok etkili olmuştur (Büyük Dünya Tarihi Ansiklopedisi,1992).
Ortaçağ insanı, kapalı bir düzende ve inançlarıyla yetinerek yaşıyorken , 14.yüzyıl insanı, kararlı ve dışa dönük bir dünya görüşüne girdi;daha önce temel öğe olan dini ve Ahlaki uğraşlar ,başka düşünüş biçimlerini tanıdı.;insanı,dünyayı tanımaya götüren bir hümanizmaya yakınlık duymaya başladı.bu yeni fikri aşama ,büyük gelişimlere elverişli bir ortam sağladı;artık insan,aklının değerlerinden ve yöntemlerinin etkinliğinden kuşku duymuyordu.Eskiçağ coğrafyacı ve tarihçilerini okuyarak , dünyanın bilinen sınırlarını öğrenmişti .şimdi bu sınırlara ulaşma ve onu aşma yollarına arayabilirlerdi (Büyük Dünya Tarihi Ansiklopedisi,1992).
KEşİFLER
1-Ümit Burnunun bulunması ( 1487 ) : Portekizli Bartelmi Diaz Portekiz?den yola çıkıp batı Afrika?yı takip ederek Afrika?nın güney ucuna ulaştı. Fırtınalar Burnu adı verilen bu yeni yol denizcilerin ümidini kırmamak için daha sonra Ümit Burnu olarak değiştirildi.(İnternet3,2004)
2-Hint Deniz Yolunun bulunması ( 1498 ) : Portekizli Vasko dö Gama Ümit Burnunu geçerek Hindistan?ın Kaliküt limanına vardı ve Hint Deniz Yolu Portekizlilerin eline geçti.(İnternet3,2004)
3-Amerika?nın keşfi ( 1492) : Cenevizli Kristof Kolomb İspanya Kralının verdiği üç gemi ile sürekli batıya giderse Hindistan?a varacağı düşüncesi ile yola çıktı. Yoluna bilinmeyen bir kara çıkacağını hesaplamamıştı. 2 Ay sonra Amerika?nın batısındaki Bahama Adalarına ulaştığında buranın Hindistan?ın batısı olduğunu sandı. Ölümüne kadar yeni bir kıta keşfettiğini anlayamadı. 1507 yılında Amerike Vespuçi buranın yeni bir kıta olduğunu fark etti. Yeni kıtaya onun adı verildi.(İnternet3,2004)
4-Dünyanın dolaşılması ( 1519-1522 ): Portekizli Macellan Atlas Okyanusuna açılarak Amerika?nın güneyine ulaştı. Kendi adını verdiği boğazı aşarak Büyük Okyanusa geçti. Filipin Adalarında yerli halkla yaptığı savaşta öldü. İkinci Kaptan Del Karo Ümit Burnunu dolaşarak İspanya?ya döndü (İnternet3,2004).
KEşİFLER KAşİFLER
AFRİKA VASCO DE GAMA
AMAZON PİNZON
AMERİKA KRİSTOF KOLOMB
ASOR ADALARI CABRAL
BERİNG BOĞAZI BERİNG
BERMUDA ADALARI BERMUDEZ
BEYAZ DENİZ OTTAR
BREZİLYA ALVARES CABAL
ÇİN MARCO POLO
FİLİPİN ADALARI MAGELLAN
GÜNEY KUTBU R. AMUNDSEN- NOBİLE
GRÖNLAND KIZIL ERİK
HAİTİ KRİSTOF KOLOMB
İZLANDA NADDOD
JAPONYA MENDES PİNTO
KUZEY KUTBU R. AMUNDSEN
LABRADOR CİOVANNİ CABOTO
MEKSİKA CORDOBA
MOĞOLİSTAN RUBROEK
ÜMİT BURNU BARTOLOMEU DİAS
VENEZUELA VESPUCCİ
(İnternet4,2004)
COĞRAFİ KEşİFLERİN SONUÇLARI
Siyasi Sonuçlar
1-Yeni ülkelerin keşfedilmesi ile Sömürgecilik gelişti.( Portekiz ve İspanyollarla başlayan sömürgeciliğe daha sonra İngiltere, Fransa ve Hollanda?da katıldı.)
2-Baharat ve ipek yolları önemini kaybetti.
3-Akdeniz?deki limanlar eski canlılığını yitirdi.
4-Doğudan yeni keşfedilen yerlerden Avrupa?ya bol miktarda Altın, Gümüş gibi değerli eşyalar geldi.
5-Avrupa zenginleşti. Soylular nüfuzlarını kaybetti.
6-Türk ve İslam Alemi ekonomik olarak olumsuz etkilendi. (İnternet3,2004)
Dini Sonuçlar
1-Hıristiyanlık yeni keşfedilen yerlere yayıldı.
2-Dünyanın düz olduğunu söyleyen din adamlarına güven sarsıldı. (İnternet3,2004)
Bilimsel Sonuçlar
1-Yeni kıtalar, ırklar, hayvanlar, Bitkiler tanındı.
2-İnsanlarda araştırma ve yeni şeyler öğrenme merakı uyandı.(İnternet3,2004)
Coğrafi Keşiflerin Türk Dünyası Üzerindeki Etkileri
Coğrafi Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir. Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir. Akdeniz Limanları, Coğrafya Keşifler sonucunda önemini kaybetti. Ancak 1869'da Süveyş Kanalı'nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır.
Coğrafi Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur. İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu , İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır. Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı.
Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkarlar işsiz kaldı. Bu durum, Osmanlı Devleti'nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları'na zemin hazırlamıştır.
Osmanlı Devleti, Hint ticaret yolunun hakimiyeti için Portekizlilerle, Akdeniz hakimiyeti için de İspanyollarla mücadele etti. Endonezya'da savunma ve koruma savaşları yapan Osmanlı Devleti, Hıristiyan Avrupa karşısında ''Doğu Kalkanı haline gelmiştir.
Cevap
Misafir18:06, 15 Şubat 2011 
Alıntı:
cografi kesiflere pusulanin etkisi ile ilgili daha fazla bilgi istiyorum

pusulanın coğrafi keşiflere etkisi nelerdir
Cevap
Misafir20:28, 16 Şubat 2011 
Alıntı:
cografi kesiflere pusulanin etkisi ile ilgili daha fazla bilgi istiyorum
]cografi kesiflere pusulanin etkisi nedir bilmek istiyorum
Cevap
Misafir14:06, 26 Ocak 2015 
YENİ ÇAĞ AVRUPA TARİHİ


AVRUPA TARİHİ-I(1300-1600)

A-FEODALİTENİN ÇÖZÜLÜŞÜ VE MERKEZİ KRALLIKLARIN KURULMASI:

Yeni çağ başlarında Avrupa devletlerinin;ekonomik, siyasi ve sosyal yapılarında önemli değişiklikler yaşandı.Orta Çağın siyasi sistemi olan Feodalite rejimi yıkıldı Yerine milli monarşiler kuruldu.Feodalite ilk olarak Fransa da yıkıldı.Fransız kralı XI.Lui, ülkenin değişik yerlerini yöneten feodal beyleri ortadan kaldırdı.Tüm yetkilerin kralda toplandığı "Mutlak Monarşi"düzenini kurdu.Bu yeni düzene"Milli Monarşi"adı da verilir.İngiltere dede Çifte Gül savaşlarını kazanan Tudor Hanedanı feodaliteye son vererek merkezi karakterli milli monarşiyi kurdu.İngiltere denizciliğe önem verdi.Uluslar arası ticareti geliştirerek güçlü bir devlet haline geldi.Yeni çağ başlarında ,İspanya ve Portekiz dede milli monarşiler kuruldu.Avrupa da 18.yüzyıla kadar Almanya dışında tüm ülkelerde feodalite yıkılmıştır.

Feodalitenin yıkılış sürecinde, Krallar Papa mücadelesini krallar kazanmıştır.Papalık ve Kilisenin gücü azalmıştır.Milli monarşilerde krallar dini liderliği de üslenmişlerdir.Avrupa'da, din birliği düşüncesinin yerini millet ve vatan duyguları almıştır.Kilisenin kültür hayatı üzerindeki denetimi zayıflamıştır.Düşünce üzerindeki yasaklar zayıflamıştır.Bu olay sonucunda; Avrupa da Hümanizm,Rönesans ve Reform hareketleri ortaya çıkmıştır.Düşüncenin serbestleşmesi Avrupa da ferdin ön plana çıkmasına sebep olmuştur.

Feodalitenin yıkılışı ile Avrupa da ekonomik yapıda değişmiştir.Mahalli iktidarların yıkılması ülke içinde ve dışında ticari faaliyetleri geliştirmiştir.Topraklara sahip olarak zengin olma düşüncesinin yerini; madenlere,altın ve Gümüşe sahip olma düşüncesi almıştır.Yeniçağ başlarında gelişen ticaret şehirlerin nüfusunu artırmıştır.Şehirlerde yaşayan Burjuva sınıfını güçlendirmiştir.Milli devletler arasında başlayan üstünlük mücadelesi ekonomik zenginliği beraberinde getirmiştir.Ekonomik rekabet coğrafi keşiflerin yapılmasına sebep olmuştur.

Yeniçağ başlarında Avrupa da askeri yapıda değişmiştir.İlk olarak Fransa'da, daimi profesyonel askeri birlikler oluşturulmuştur.Askerlik vatan görevi olarak kabul edilmiştir.Ordularda ateşli silahların kullanımı yaygınlaşmıştır.Milli duyguları güçlü,hızlı hareket edebilen ve hafif silahlarla savaşan ordular ortaya çıkmıştır.Avrupa devletleri yeni askeri düzenlemeleri yaparken Osmanlı askeri sistemini örnek almıştır.

B-TEKNOLOJİK GELİŞMELER:

Avrupalılar haçlı seferlerinden sonra İslam dünyasından; Barut, Pusula, Kağıt ve Matbaa gibi teknik buluşları öğrenmişlerdi.Bu teknik buluşlar Avrupa da geliştirildi.

Barut ateşli silahlarda kullanıldı.Top icat edildi.Ateşli silahların icadı, Avrupa da Feodalitenin yıkılmasına ve Merkezi karakterli krallıkların kurulmasına sebep oldu.Topun icadı ile kale ve surlar savunma aracı olmaktan çıktı.Avrupalılar Coğrafi keşiflerle ulaştıkları ülkeleri egemenlikleri altına aldılar.Amerika kıtasındaki devletler ateşli silahları bilmedikleri için Avrupa devletlerine direnemediler.

Pusula ve Usturlap denizlerde yön tayin etmede kullanılan aletlerdir.Avrupalılar İslam dünyasından öğrendikleri pusulayı geliştirdiler.Kristof Kolomb pusulada sapma açısını hesapladı.Pusulanın gemicilikte kullanılması, Avrupa devletlerinin açık denizlere çıkmalarına ve coğrafi keşifleri yapmalarına sebep olmuştur.

Avrupa da Matbaa geliştirilmiştir.Alman bilim adamı Jan Gutenberg alışımdan Matbaa harfleri dökmüştür.Daha önce ağaçtan harfler kullanıldığı için kullanışsızdı.Hollandalı Jan Koster Klişe sistemi ile çalışan Matbaayı icat etti.Avrupa da paçavradan kağıt üretildi.Matbaa ve kağıt Avrupa da Kitabı lüks olmaktan çıkardı.Kitap bollaştı ve ucuzladı.Her türlü görüş ve düşünce kitaba aktarılmaya başlandı.Avrupa da okuryazarlık oranı arttı.Avrupa da kağıt ve matbaanın geliştirilmesi; Hümanizm,Rönesans ve Reform hareketlerine sebep olmuştur.Avrupa da aydınlanma hareketlerini başlatmıştır.

SORULAR:


1.Mutlak Monarşi ne demektir?
2.Yeni çağ başlarında Avrupa siyasi yapısın da nasıl bir değişiklik olmuştur?
3.Avrupalıların Matbaa ve Kağıdı kullanmaları hangi gelişmelerin sebebini oluşturur?
4.Avrupa da Pusulanın kullanılması hangi sonuçları meydana getirmiştir?
5.Yüz yıl savaşlarının sonucu nedir?
6.Feodalitenin yıkılışı Katolik kilisesini nasıl etkilemiştir?


C-COĞRAFİ KEŞİFLER (AVRUPANIN YAYILIŞI):

Avrupa ülkeleri Yeni çağ başlarında Hindistan ve Çine ulaşmak için denizlere açıldılar.Denizlerdeki faaliyetleri dünyanın bilinmeyen yerlerinin keşfine sebep oldu.Bu olay tarihe büyük coğrafi keşifler olarak geçti.Coğrafi keşiflerin sebepleri şunlardır:

a)Siyasi Sebepler:

*Osmanlıların yaptıkları fetihlerle Avrupa devletlerini Kıskaç içerisine almaları ve Avrupa devletlerinin Osmanlı kıskacından kurtulmak istemesi.

*Avrupa da ortaya çıkan milli karakterli devletlerin birbirleri ile üstünlük rekabetine girmeleri.

b)Ekonomik sebepler:

*Avrupa ülkelerinin İpek ve Baharat yollarını ele geçirmek istemeleri.

*Avrupa ülkelerinin Hindistan ve Çine ulaşarak bu ülkelerin zenginliklerine sahip olmak istemeleri.

*Avrupa da gelişen Sanayii'nin hammadde ve Pazar ihtiyacını artırmış olması.

*Avrupa da ticaretin gelişmesi sonucu Para olarak kullanılan Altın ve Gümüş madenlerine olan talebin artması.

NOT: Avrupa devletlerinin doğunun zenginliklerini ele geçirmek istemeleri, Haçlı seferleri ve coğrafi keşiflerin ortak sebebini oluşturur

c)Dini Sebepler:

*Avrupa ülkelerinin, Hıristiyanlığı dünyaya yaymak ve bu yolla İslamiyet'in yayılışını engellemek istemeleri.

d)Bilimsel ve Teknik Sebepler:

*Avrupa da Pusulanın öğrenilmiş olması.

*Gemicilik sanatının gelişmesi ve Okyanuslara dayanıklı gemilerin yapılması.

*Coğrafya bilgisinde ilerleme ve Dünyanın yuvarlaklığına inanan gemicilerin yetişmiş olması.

*Ayrıca dünyanın bilinmeyen yerlerini öğrenme ve macera arayışı coğrafi keşiflerde etkili olmuştur.

Coğrafi Keşiflerin Gelişimi:

Coğrafi keşiflerde ilk önemli başarıyı Portekiz elde etti. Portekiz'e papa Hıristiyanlığı Afrika da yayma görevini vermişti. Portekiz batı Afrika sahillerinde Hıristiyanlığı yayma ve sömürge elde etme faaliyetlerini yürütürken Ümit Burnu yolunu keşfetti(1487). Bartelmi Diaz'ın keşfettiği Ümit Burnu yolundan Vasgo Dö Gama adlı gemici Hindistan'a ulaştı (1497). Portekiz Baharat yolunu kontrol altına aldı ve hızla zenginleşti. Bu olay diğer Avrupa ülkelerini harekete geçirdi.

Kristof Kolomb adlı gemici İspanya adına Atlas okyanusuna açıldı. Bu gemici dünyanın yuvarlaklığına inandığı için sürekli batıya giderse doğuya ulaşılacağını düşünüyordu. Kolomb 1492 de Orta Amerika yakınlarındaki Bahama takım adalarına ulaştı. Buraya Batı Hint adaları adını verdi. Kolomb bölgeye üç sefer yaptı. Ancak yeni bir kıtaya ulaştığını anlayamadı. İspanya Kolomb'un baharat, altın ve gümüş getirememesinden dolayı işine son verdi. Yine İspanya adına denize açılan Ameriko Vespuçi, Kolomb'un ulaştığı toprakların yeni bir kıta olduğunu açıkladı. Yeni kıtaya bu gemicinin adı verildi.

Amerika'nın güney bölümünü İspanya ve Portekizliler keşfettiler. Kuzey Amerika'nın Atlas okyanusu kıyılarını İngilizler keşfetti. Kanada bölgesi ve Hutson körfezi çevresini Fransızlar keşfettiler.

Macellan adlı gemici dünyanın yuvarlaklığını ispatlamak için 1519 tarihinde denize açıldı. Güney Amerika kıyılarından ilerleyerek güney Amerika ile Antartika arasındaki su yolundan büyük okyanusa geçti. Bu su yoluna Macellan'ın adı verildi. Macellan ulaştıkları Büyük okyanusta sert rüzgarlar esmediği için bu denize Pasifik (Ilımlı)adını verdi. Macellan Filipinlerde yerlilerce öldürüldü. Seyahati kaptanlardan Del Kano Afrika'nın güneyinden, Avrupa'ya ulaşarak tamamladı. Böylece dünyanın yuvarlaklığı ispatlanmış oldu.

Coğrafi keşifler 16. ve 17. yy boyunca devam etti. Avustralya, Yeni Zelanda ve okyanuslardaki binlerce ada keşfedildi.

Coğrafi Keşiflerin Sonuçları:

Coğrafi keşifler Avrupa ve dünya tarihinde ;Siyasi, ekonomik, kültürel, dini, sosyal ve bilimsel alanlarda çok önemli sonuçlar meydana getirdi.

a)Siyasi ve Ekonomik Sonuçlar:

*Avrupa ülkeleri keşfettikleri ülkeleri ve toprakları hakimiyetleri altına aldılar. Büyük sömürge imparatorlukları kurdular.

*İpek ve Baharat yolları karalardan denizlere kaydı. Akdeniz ticari önemini kaybetti. Avrupa'nın Atlas okyanusu kıyılarındaki limanları önem kazandı. Avrupa ülkeleri zenginleşti. Türk-İslam devletleri yoksullaştı.

*Avrupa da hayat seviyesi yükseldi. Ticaret ve sanayi gelişti. Toprak zenginlik aracı olmaktan çıktı. Yerini Altın ve Gümüş para aldı.

*Avrupa devletleri arasında sömürgecilik rekabeti savaşlara sebep oldu.

*İpek ve Baharat yollarını karalardan denizlere kayması Osmanlı devleti ve İtalyan devletlerini olumsuz yönde etkiledi. Bu ülkelerin ekonomilerinin zayıflaması askeri ve siyasi güçlerinin de zayıflamasına sebep oldu. Amerika dan gelen bol miktarda altın ve gümüş Osmanlı piyasalarına girdi. Bu olay sonucu Osmanlı parasının değerini düşürdü. Hammadde fiyatlarını yükseltti ve enflasyona sebep oldu.

b)Bilimsel ve Sosyal Sonuçlar:

*Dünyanın yuvarlaklığı ispatlandı. Bu olay Kiliseye olan güveni daha da azalttı.

*Avrupa'nın farklı uygarlıkları tanıması bilgi ve görgüsünü artırması ve zenginleşmesi Rönesans ve Reform hareketlerinin başlamasına yol açtı.

*Avrupa'nın nüfusu, dili ve kültürü dünyaya yayıldı. Avrupa'dan yeni keşfedilen topraklara göçler yaşandı.

*Coğrafi keşiflerden sonra sanayi ve ticaretin gelişmesi Burjuva sınıfını güçlendirdi. Asiller sınıfı zayıfladı.

*Dünyanın bilinmeyen yerleri tanındı.

*Keşfedilen topraklardaki bir çok uygarlık ve kültür Avrupalılarca yok edildi.

c)Dini Sonuçlar:

*Hıristiyanlık yeni keşfedilen topraklarda yayıldı.

*Avrupalıların Kiliseye bağlılığı zayıfladı.

UYARI: Coğrafi keşifler Rönesans ve Reform hareketlerinin sebebini oluşturmuştur. Osmanlı devletini olumsuz yönde etkiledi. Akdeniz ticari önemini kaybetti. Bu durum Süveyş kanalının açılmasına kadar devam etti(1869).

DOLDURALIM -CEVAPLAYALIM



1.Coğrafi keşifleri başlatan ilk ülke …………………. Dir.

2.Avrupa devletlerinin Hindistan ve Çine ulaşmak istemleri …………………………sebep olmuştur.

3.Coğrafi keşiflerden ………………………….olumsuz etkilendi.

4.Osmanlı devletinin Avrupa içlerine kadar ilerlemesi,Akdeniz e hakim olması …………………………………….. siyasi sebebini oluştur.

5. Dünyanın dolaşılması kiliseye duyulan güveni artırdı( d y)

6.Coğrafi keşifler sonucun da Avrupa devletleri büyük sömürge imparatorlukları kurdular( d y)

7.Coğrafi Keşifler Osmanlı devletini etkilemedi( d y)

8. Coğrafi keşifler dünya da demokratik rejimlerin yayılmasına sebep oldu( d y)

9. Coğrafi keşifler Avrupa da sınıf sitemini etkiledi( d y)

10. Coğrafi keşiflerle Avrupa devletlerinin zenginleşmesi ……………………..hareketlerinin başlamasına sebep oldu

11.Osmanlı devleti coğrafi keşiflerin verdiği zararı etkisiz hale getirmek için kanal projelerini hazırladı( d y)


D-RÖNESANS HAREKETLERİ:

Rönesans 15. ve 16.yy Avrupa tarihinde, Bilim, Sanat , Edebiyat ve Düşünce alanındaki gelişmelere verilen addır. Kelime anlamı "yeniden doğuş" demektir. Ancak tarihte hiçbir şey yeniden doğmaz. Daha önceki birikimler üzerinde yeni oluşumlar ortaya çıkabilir. Rönesans hareketleri de ilk çağ ve orta çağdaki uygarlık birikiminin sonucunda ortaya çıkmıştır.

Rönesans hareketleri ilk olarak İtalya da ve edebiyat alanında başlamıştır. İtalya da edebiyat alanındaki "Hümanizm" hareketleri Rönesans'ın öncüsü olmuştur. İlk çağ Yunan ve Roma uygarlığına ait eserleri inceleyen onları örnek alarak yeni eserler yazan kişilere Hümanistler denmiştir. Hümanistler insanı ,doğayı ve tarihi hür bir şekilde incelemişlerdir. Kilisenin yasaklarını tanımamışlardır. Hümanizm;Avrupalıları eski uygarlıkları tanımaya, bunları örnek alarak yenilikler yapmaya, araştırma, inceleme, okuma ve deney yapmaya yönlendirmiştir.

Rönesans'ın İtalya da Başlamasının Sebepleri:

*İtalya'nın Roma uygarlığının merkezi olması.

*İtalya'nın coğrafi konumundan dolayı İslam uygarlığını daha erken tanıması.

*İtalya'nın İslam dünyası ile Avrupa arasındaki ticari faaliyetlerin merkezi konumun da olması.

*İtalya'nın Avrupa'nın dini merkezi olması.

*İtalya da diğer Avrupa ülkelerine göre daha özgürlükçü yönetim şeklinin bulunması.

İtalya da kendilerine "Medici" denilen bilim adamlarını, Sanatkarları destekleyen varlıklı ailelerin bulunması.

*İstanbul'un fethinden sonra İtalya'ya giden Bizanslı bilginlerin burada Yunan uygarlığının eserlerini tanıtması.

UYARI: Rönesans'ın İtalya da başlamasında buranın coğrafi konumu, tarihi ve dini merkez olması önemli rol oynamıştır. İtalya'nın doğu-batı ticaretini yönlendirmesi burayı uygarlıklar arası iletişim bölgesi yapmıştır. İtalya hem ticaret merkezi hem de dini merkez olmasından yararlanarak orta çağın en zengin ülkesi olmuştur. Ayrıca İtalya da bulunan Venedik, Ceneviz gibi devletlerde özgürlükçü idareler Rönesans için zemin oluşturmuştur.

Rönesans'ın Genel Sebepleri:

 *Avrupa da kağıt ve matbaanın kullanılması.

 *Haçlı seferlerinden sonra gelişen doğu-batı ticaretinin Avrupa da hayat seviyesini yükseltmesi.

 *Avrupalıların İslam uygarlığını tanımaları.

 *Coğrafi keşiflerden sonra; Avrupa da hayat seviyesinin yükselmesi, Bilimden, sanattan zevk alan yeni bir sınıfın ortaya çıkması.

 *Hümanizm hareketlerinin ilk çağ Yunan ve Roma uygarlıklarına ait (Antikite) eserlerin tanınmasına sebep olması.

Rönesans Hareketlerinin Gelişimi:

Rönesans İtalya da başladı ve diğer ülkelere yayıldı. İtalya da Rönesans edebiyat, Güzel sanatlar alanında yoğunlaştı. Resim de Giotto, Rafael ve Leonardo da Vinci ön plana çıkmıştır. Leonardo da Vinci'nin La Jacont (Monaliza )adlı tablosu ünlüdür.Bramant ve Mikelanj İtalya da yetişen ünlü mimarlardır. Bu mimarlar Yunan ve Roma eserlerinden yararlanarak yeni bir tarz geliştirmişlerdir. Bramant'ın başladığı Sen Piyer kilisesini Mikelanj tamamlamıştır. Mikelanj aynı zamanda büyük bir heykeltıraştır. Bu heykeltıraşın Musa, Davut,Esirler, Kutsal aile gibi heykelleri ünlüdür.İtalya'daki Rönesans hareketlerini kilise de desteklemiştir. Mimarlar en çok kilise yapmışlardır. Ressamlar ağırlıklı olarak Meryem, İsa, Musa gibi dini şahsiyetlerin tablolarını yapmışlardır. İtalyan hümanizminin öncüsü şair Petrark'tır. Hayat karşısında özgür düşünme ,akla önemli rol yüklemesiyle tanınır. Ayrıca İtalya da Makyavel ,Gişarden ve Tasso gibi hümanistler yetişmiştir.

Fransa da Rönesans hareketlerine krallar öncülük yapmıştır.I.Fransuva, Fransız kolejini açmıştır. Bu kolejde Grekçe, İbranice ve Latince dersleri okutuldu. Eski Yunan ve Roma eserleri tercüme edildi. Fransız hümanistlerinin en ünlüsü Monteindir. Denemeler adlı eseri ile tanınır. Mimaride Piyer Lesko yetişmiştir. Louvr sarayını inşa etmiştir.

Almanya da Rönesans daha çok dini alanda gelişmiştir. Alman hümanistleri olan Erasmus edebiyat alanında , Albert Durer ise dini tabloları ile ön plana çıkmıştır. Luther; Almanya da Reform hareketinin başlamasına sebep olan bir hümanist ve dini önderdir.

İngiltere de Rönesans edebiyat alanında gelişmiştir. Dünya edebiyatını en büyük yazarı Şekspir bu ülkede yetişmiştir. Şekspir'in ;Otello, Hamlet, Kral Lear ,Romeo ve Jüliet gibi eserlerinin konusu ilk çağ Roma tarihi ile ilgilidir.

İspanya da Servantes , "Don Kişot" adlı edebiyat eserini yazmıştır. Valeskes Meryem resimleri ve dini tabloları ile ün kazandı. Hollanda da Rönesans resim alanında gelişti. Rambrandt bir anatomi dersi tablosu ile ünlendi.

Rönesans'ın Sonuçları:

 Rönesans hareketlerinden sonra "Skolastik" düşünce yıkıldı. Akılcı düşünce benimsendi.

 Rönesans hareketleri Reform hareketlerinin başlamasına sebep oldu.

 Avrupa da bilim, sanat, edebiyat ve düşünce alanlarında yenilikler meydana getirdi.

SORULAR:


1.Rönesans Hareketlerinin başlamasının teknik sebebi nedir?


2.Rönesans hareketleri hangi düşünce sistemini yıkmıştır?


3.Rönesans hareketleri ile İncil in milli dillere çevrilmesi hangi olayın başlamasına sebep olmuştur?


4.İtalya nın Roma uygarlığının merkezi olması ………………….ilk olarak bu ülkede başlamasına sebep oldu.


5. Avrupa da Rönesans hareketlerini devlet eliyle yürüten ülke ……………………….dır.


6.Rönesans ilk olarak …………………..alanın da başladı.


7.Rönesan ın daha çok dini alan da geliştiği ülke …………………….dır.


8.Leonardo Da Vinci İtalyan Rönesans'ının temsilcilerinden biri'dir( d y )


9.Rönesans hareketlerinin İtalya da başlamasında ekonomik merkez olması etkili olmuştur ( d y)


10. Rönesans hareketleri ile Osmanlı devleti yakından ilgilenmiştir( d y )



E-REFORM HAREKETLERİ:

Avrupa tarihinde 16.yy da Katolik kilisesindeki bozuklukları düzeltmek ve Hıristiyanlığı özüne döndürmek için gerçekleştirilen hareketlere Reform adı verilir.

Rönesans hareketleri sırasında İncil milli dillere çevrildi. Matbaa sayesinde çoğaltıldı ve bir çok Hıristiyan'ın evine girdi. Rönesans'a kadar İncilin dili İbranice idi. Bu sebeple papazlardan başka kişiler İncili okuyamıyordu. İncilin milli dillere çevrilmesi ile insanlar İncili tanıdılar. Kilisenin İncil'den uzaklaştığını anladılar.

Katolik kilisesi lideri papa İncil de olmayan Aforoz (Dinden çıkarma) ,Endüljans (Bağışla günahtan kurtulma) ve Enterdi (Bir ülkede tüm dini hizmetlerin durdurulması) gibi yetkileri kullanıyordu. Kilise lüks içerisinde yaşıyordu. Kilisenin düşüncesine karşı çıkanları Engizisyon mahkemelerinde yargılayıp işkence ile idam ediyorlardı.İncili okuyanlar papazların günah bağışlama ,Bedene işkence ile günahlardan kurtulma, para bağışlayarak günahlardan kurtulma gibi uygulamaların İncil'de olmadığını ve kilisenin bozulduğunu anladılar.

Reformun Sebepleri:

*Rönesans hareketleri ile İncilin milli dillere çevrilmesi ve Skolastik düşüncenin yıkılması.
*Katolik kilisesinin bozulması.
*Coğrafi keşiflerden sonra Katolik kilisesine olan güvenin sarsılması.

*Kağıt ve matbaanın etkisi.

Reform'un Gelişimi:

Katolik kilisesindeki bozuklukları ilk dile getiren Oksford Üniversitesi profösörlerin den Viklif olmuştur.2.sırada Prag üniversitesinden Aleksandr Jan Hous dur. Bu bilim adamı kilise mahkemesinde yargılanmış ve prag meydanında yakılarak idam edilmiştir. Bu kararın ardından Viklif'in kemikleri mezardan çıkarılarak yakılmıştır.

Reform hareketini Almanya da Vittenberg üniversitesi İlahiyat profösörü Martin Luther başlattı. Luther katolik kilisesindeki bozuklukları 95 maddelik bir bildiriyle duyurdu. Bunun üzerine papa Lutheri Aforoz etti. Ayrıca Alman imparatoru Şarlken'in topladığı bir meclis Luther'e ölüm cezası verdi. Ancak Saksonya prensi Frederik Luther'i sakladı. Luther burada İncili Almanca'ya çevirdi. Almanya da Lutherin görüşleri geniş taraftar topladı. Katoliklerle Luther taraftarları arasında iç savaş başladı. Şarlkenin 1529 da Luther'in görüşlerinin şimdiye kadar yayıldığı bölgeler dışında yayılmasını yasaklama kararını Luther taraftarları Protesto etti Bu nedenle Luther taraftarların "Protestan" adı verildi. Sonunda Şarlken Lutherci prenslerle 1555 yılında "Ogsburg" din anlaşmasını imzaladı.

Luther Almanya da faaliyet gösterirken benzer görüşlerle Kalven de Fransa da harekete geçti. Ancak Fransa'daki güçlü merkezi yapı Kalven'in görüşlerinin yayılmasına izin vermedi. Kalven İsviçre'ye gitti burada yetiştirdiği din adamlarını Avrupa'nın her tarafına gönderdi. Fransa kanlı mezhep kavgalarına 1598 de 4.Henri'nin ilan ettiği "Nant fermanı" ile son verildi. Böylece Fransa da Kalvenizm mezhebi doğdu.

İngiltere de Reform hareketlerine kral 8.Henri öncülük yaptı. Bu kral papa ile bağlantısını keserek İngiliz kilisesini kendisine bağladı. İngiltere de Anglikan mezhebi ortaya çıktı. İsveç, Norveç ve Danimarka da Protestanlık yayıldı. İskoçya da Protestanlığa Presbiteriyen'lik adı verildi.

Reform Hareketlerinin Sonuçları:

 Avrupa Hıristiyan birliği bozuldu. Protestan, Kalvenizm, Anglikanizm, Presbiteriyenlik gibi yeni mezhepler ortaya çıktı.

 Avrupa da din savaşları yaşandı.

 Protestanlığın yayıldığı ülkelerde Kiliseler millileşti. Kilisenin elindeki topraklar halka dağıtıldı.

 Avrupa da Kilisenin eğitim ve kültür hayatı üzerindeki hakimiyeti sona erdi. Eğitim ve kültür hayatı laikleşti.

 Katolik kilisesi kendini düzeltmek zorunda kaldı.

 Protestanlığın yayıldığı ülkelerde din adamları ayrıcalıklarını kaybettiler.



F-AVRUPADAKİ GELİŞMELERİN OSMANLI DEVLETİNE ETKİLERİ:

Yeni çağ Avrupa tarihinde görülen coğrafi keşifler , Rönesans ve Reform hareketleri Avrupa devletlerini güçlendirmiştir. Bu ülkelerin Bilim ve Teknik alanda ilerlemelerine sebep olmuştur. Güçlenen Avrupa devletleri önce Osmanlı devletinin Avrupa'daki ilerleyişini durdurmuşlar ardından da Osmanlıları Avrupa'dan atmak için saldırılarını yoğunlaştırmışlardır.

Coğrafi keşiflerden sonra İpek ve Baharat yolunun yön değiştirmesi Osmanlı ekonomisini olumsuz yönde etkiledi. Gümrük vergileri azaldı. Osmanlı toplumunun gelir kaynakları zayıfladı. Bu olay Osmanlı iç düzenini bozdu. İç ayaklanmalar arttı. Osmanlı devletinin duraklamasında etkili oldu. Osmanlı devletini rakibi Avrupa devletleri dünyanın servet kaynaklarını ele geçirip hızla güçlendi.

Avrupa da görülen Rönesans hareketleri Avrupa'nın bilim ve teknikte ilerlemesine sebep oldu.Osmanlılar 18.yy kadar dünyanın en güçlü devleti oldukları için Avrupa'daki gelişmelerle yeterince ilgilenmediler. Kendilerinin üstünlüğü psikolojisi ve Avrupa'daki bilimsel faaliyetlerde kilisenin etkisinin devam etmesi bu olayda etkili oldu. Rönesans hareketlerinin zamanında takip edilememesi Avrupa ülkelerinin gerisinde kalınmasına sebep olmuştur. Avrupa'nın bilim ve teknoloji alanındaki ilerlemeleri Osmanlıların çöküşünde etkili olmuştur.

Reform hareketlerinin Avrupa Hıristiyan birliğini bozması Osmanlıların orta Avrupa da ilerlemelerini kolaylaştırmıştır. Kanuni Hıristiyan birliğini parçalamak için Katoliklere karşı Protestanları desteklemiştir. Reform hareketleri Osmanlı Hıristiyanlarını etkilememiştir. Osmanlı devletinde halka geniş bir din özgürlüğü verilmişti. Devletin güçlü merkezi otoritesi kilisenin haksızlık yapmasını engellemişti. Osmanlı devleti hazırladığı ayrıntılı kanunlarla kilisede görevli bir papazın toplayabileceği bağış miktarını dahi belirlemişti. Ayrıca Osmanlı Hıristiyanlarının çoğu Ortodoks mezhebindendi. Reform Katolik mezhebinde görülen bir olaydır.


SORULAR:

1.Reform hareketlerinin sebepleri nelerdir?

2. Reform ilk olarak hangi ülkede başlamıştır?

3.Reform un en önemli sonucu nedir?

İLİŞKİLENDİRELİM:

1.REFORM HAREKETLERİ 2.COGRAFİ KEŞİFLER 3.RÖNESANS HAREKETLERİ

a.Avrupa kültürü ve dili dünya ya yayıldı(…….)

b.Kiliseler millileşti(……)

c.İpek ve baharat yolları yön değiştirdi(……)

d.Osmanlı devletinin Avrupa da ilerlemesini kolaylaştırdı(…...)

e.Skolastik felsefe yıkılıp ,akılcı düşünce güçlendi.

f.Avrupa da din savaşlarına sebep oldu(….)

g. Dünya nın yuvarlaklığı ispatlandı(……)

ğ.Yeni Hıristiyan mezhepleri ortaya çıktı(…..)

h. Dünya da köle ticareti yaygınlaştı(…..)

ı.Barok ve Gotik tarzında muhteşem mimari eserler yapıldı(…..)

i.Akdeniz ticari önemini kaybetti(…..)
Cevap
hazırcevapbaris14:23, 26 Ocak 2015 
Yeniçağda Avrupadaki Yeni Buluşlar ve Sonuçları
16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa’da birçok yenilik yapıldı. Yeni buluşlar ortaya konuldu. Avrupa’da ilerlemeyi sağlayan bu buluşlar daha önce başka milletler tarafından biliniyordu. Avrupalılar bu buluşları Haçlı Seferleri sırasında öğrenip geliştirdiler. Bunların en önemlileri barutun ateşli silahlarda kullanılması, matbaanın icadı, pusulanın denizcilik alanında kullanılmasıdır.
Barut ve Top:
o Barut, Orta Çağ’da Çinliler tarafından biliniyordu.
o Daha sonra Müslüman Araplar tarafından kullanıldı. Haçlı Seferleri sırasında Avrupalılar tarafından öğrenilerek Batı’ya aktarıldı.
o Barut, 14. yüzyıldan itibaren geliştirilerek ateşli silahlarda kullanılmaya başlandı.
o Barutun ateşli silahlarda ve topla birlikte kullanılmasıyla etrafı güçlü surlarla çevrili olan kaleler ve şatolar yıkıldı.
o Krallar savaşlarda topu kullanarak derebeylerin şatolarını yıktılar. Böylece Orta Çağ’ın yönetim biçimi olan “derebeylik (feodalite)” sona ererek yerine güçlü krallıklar kuruldu.
Kâğıt ve Matbaa
o Orta Çağ başlarında Çinliler ipekten, Türkler pamuktan kâğıt yapmayı biliyorlardı. Kâğıt Türkler vasıtasıyla İslam dünyasında yayılmıştı.
o Avrupa’da ipek ve pamuk üretilmediği için kâğıt pahalıya mal oluyordu.
o Haçlı seferleri sırasında Müslümanlardan kâğıt yapmayı öğrenen Avrupalılar, ipek ve pamuk yerine selülozdan kâğıt yapmayı başardılar. Böylece kâğıt ucuzladı ve bollaştı.
o Matbaanın ilkel şeklini Çinliler ve Uygur Türkleri bulmuştu. 15. yüzyılda Jan Gutenberg isimli bir Alman bilgin modern matbaayı buldu (1450).
Matbaanın Geliştirilmesi ve Kağıdın Ucuza Mal Edilmesi ile;
• Avrupa’da bol miktarda kitap basıldı.
• Okuma-yazma oranı yükseldi.
• Avrupa’da düşünce, bilim, kültür ve sanat alanındaki gelişmeler hızlandı.
• Duygu ve düşüncelerdeki gelişmeler sonucu Rönesans ve Reform hareketleri ortaya çıktı.
Pusula
o Pusulayı ilk kez Çinliler buldular. Onlardan Müslümanlara geçti.
o Avrupalılar, pusulayı Haçlı Seferleri sırasında Türk ve Müslümanlardan öğrendiler.
o Pusulanın bulunması ile Avrupalı gemiciler büyük denizlere ve okyanuslara açıldılar. Bu da Coğrafi Keşiflerin yapılmasında etkili oldu.
o Dünyanın bilinmeyen yerlerine gidildi, yeni ülkeler ve kıtalar keşfedildi.
o Dünya haritası yeniden çizildi
sorubak-yeni çağdaki buluşlar-yeni cağda yapılan icatlar
Cevap
«Önceki KonuSonraki Konu»
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adınız:
Doğrulama
Mesaj:
Tüm Soru-Cevap Konuları
Benzer Konular
Osmanlı Devleti'ne matbaanın geç gelmesinin nedeni nedir?
Pusula nedir, pusula hakkında bilgi verir misiniz?
Kağıt yokken bas komutu verdim, kağıt olsa da yazıcı çalışmıyor, nasıl çözümlenir?
Uygurlar döneminin Türk avrupa sanatına etkisi nedir?
Pusula Nedir?