Masaüstü Görünümü Üye Ol
Forum Ana Sayfa
Soru-Cevap > Büzüşme nedir?
1 2
«Önceki KonuSonraki Konu»
Misafir16:45, 7 Aralık 2010 
büzüşme nedir
En iyi cevap OrginaL tarafından gönderildi

Sana kısaca soğuk alan bir cismin ve ya maddenin küçülmesi demektir.
Cevap
KisukE UraharA19:09, 7 Aralık 2010 
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı:
büzüşme nedir

Isı alan maddelerin boyutlarının büyümesine karşın ısı veren maddelerin de boyutlarında küçülme görülür. Büzülme, maddelerin ısı vererek başka bir değişle soğumasıyla beraber boyutlarının küçülmesine denir. Başka bir değişle, sıcaklığı artırılan bir cismin boy, yüzey ya da hacminin artmasına genleşme, sıcaklığı azalan cisimlerin boy, yüzey ya da hacimlerinin azalmasına büzülme denir.

Büzülmenin yararları
Maddelerin ısı etkisiyle genleşmesi, soğuyunca da büzülmesi birçok alanda işimize yarar.
Kaynak

Cevap
Misafir20:06, 7 Aralık 2010 
Ya işte cisimler soğukta soğuk etkisiyle büzüşürler (bir nevi çekerler ) sıcakta ise sıcak havanın etkisiyle genişlerler.. Bu olaylara GENLEŞME denir...
Cevap
OrginaL20:10, 7 Aralık 2010 
Sana kısaca soğuk alan bir cismin ve ya maddenin küçülmesi demektir.
Cevap
Misafir20:21, 18 Ocak 2011 
büzüşme nedir
Cevap
Misafir12:42, 13 Şubat 2011 
Genleşme ve büzüşme ne demektir?
Cevap
Misafir20:56, 15 Kasım 2011 
genleşme:sıcaklığı arttıran bir cismin uzunluk veye hacminin deyişmesi
Cevap
Misafir11:14, 21 Kasım 2011 
örnek verirmisiniz
Cevap
GüNeSss11:34, 21 Kasım 2011 
Genleşme ve Büzülme


Bir cismin hacminin sıcaklıkla birlikte artmasına genleşme, azalmasına da büzülme denir. Hemen hemen bütün maddeler ısındığı zaman genleşir, soğuduğu zaman büzülür. Ama sıcaklığa bağlı bu hacim değişikliği gazlarda en yüksek, sıvılarda daha az, katılarda ise en düşük düzeydedir. Üstelik bütün gazların genleşme miktarı aşağı yukarı aynı olduğu halde sıvılarda ve katılarda maddeye göre değişir. Örneğin 1 metre uzunluğundaki bir demir çubuk 100°C'ye kadar ısıtıldığında uzunluğu 1 mm kadar artarken, aynı sıcaklıkta bir pirinç çubuk bunun yaklaşık iki katı uzar. Sıvılar arasında da genleşmesi çok yüksek olan alkol cıvadan hemen hemen yedi kat fazla genleşir. Bazı metallerin genleşme özelliğinden eskiden beri değişik uygulamalarda yararlanılır. Örneğin at arabalarının tahta tekerleklerine aşınmayı önlemek üzere demir çember geçirilmesi demirin genleşme özelliğine dayanır. Tekerleğin çevresinden daha küçük yapılan demir çember soğukken yerine oturtulamaz. Ama ısıtılarak genleştirildikten sonra zorlanarak tekerleğin çevresine yerleştirilir ve soğuyunca büzülerek tahta tekerleği sıkıca kavrar. Tren vagonlarının tekerleklerine takılan çelik çemberler de aynı yöntemle yerine yerleştirilir. Buzdolaplarında, elektrikli ütülerde ve kalorifer, şofben gibi ısıtma aygıtlarında sıcaklığı ayarlamak için kullanılan termostatların çalışma ilkesi de genellikle metallerin genleşme farklılıklarına dayanır. Termostatta, biri az, öbürü çok genleşen iki ayrı metalin yan yana kaynaklanmasıyla yapılmış çift metalli bir çubuk vardır. Bu çubuk, sıcaklık istenen dereceye geldiği anda elektrik devresini keser, sıcaklık düşünce yeniden devreyi tamamlar.
Termometrelerde ve evlerdeki ısıtma düzeneklerinde de sıvıların genleşme özelliğinden yararlanılır.

Genleşme, genişleme anlamından gelir. Sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır.
Katıları, sıvıları ya da gazları oluşturan tanecikler, ortalama konumları çevresinde sürekli çalkalanma halindedirler. Bu cisimlerden birine ısı biçiminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye dönüşür; dolayısıyla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha şiddetle çalkalanır ve daha geniş alana yayılmaya çalışırlar; yani sıcaklığı yükselen cisim (katı, sıvı, gaz) aynı zamanda genleşir. Sıcak bir cisim ışınını başka bir maddeye gönderirse o maddenin kapladığı alan (hacmi) genişler ve yayılır.
Dışarıdan ısı alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı artar. Tanecikler birbirinden uzaklaşmaya başlar. Bu olaya genleşme adı verilir. Tersine olarak madde dışarıya ısı verdiğinde (madde soğutulduğunda) maddenin taneciklerinin kinetik enerjilerinin azalmasına neden olur. Buna da büzülme denir.
Maddelerin genleşmesi ya da tersine büzülmesi sırasında büyük kuvvetlerin ortaya çıkması, tren raylarında, köprü gibi yapılarda hasarlara neden olmaktadır. Bu yüzden tren raylarının eklenti yerlerinde boşluklar bırakılır, köprüler demir makaralar üzerine oturtulur. Çevremizdeki bu tür yapıları gözlemleyerek genleşme ile ilgili bir çok örnekler bulabiliriz. En çok genleşen madde ise metaldir.


1. Metallerde Genleşme

1.1. Boyca genleşme

Bir metal çubuğun önceki ilk boyu, olsun. Bu metal boyu uzayarak son boyu l0 olur.
Boyca uzama miktarı (Δl);

ΔL =l-l0 = l0.λ.Δt


bağıntısıyla bulunur. Burada,

l0: Metalin ilk boyu 900000 cm'dir.

Bu;

Δt = tson-tilk


Metalin ısıtılmadan önceki sıcaklığı ile ısıtıldıktan sonraki sıcaklığının farkıdır.

1.2. Yüzeyce genişleme

Bir metal levhanın ısıtılmadan önceki ilk yüzeyi S0 olsun. Bu metal levhayı ısıttığımızda, yüzey artarak son yüzeyi

ΔS = S-S0=S0.2 λ.Δt


bağıntısıyla hesap edilir. Burada;

  • S0: Metalin ilk yüzü.
  • 2λ: Yüzeyce genleşme katsayısı (Boyca genleşmenin iki katıdır.)

Sıcaklık farkı;
Δt = tson-tilk


1.3. Hacimce genişleme
Metal bir kürenin ısıtılmadan önceki ilk hacmi V1 olsun. Bu metal küreyi ısıttığımızda son hacmi V olur. Hacimce genleşme miktarı ΔV, bağıntısıyla hesap edilir.
Formül:

ΔV=V1.3λ.Δt

Burada;
Sıcaklık farkı;
Δt = tson-tilk


2. Sıvılarda genleşme
Sıvıların ısıtılmadaki davranışlarını, katılarda olduğu gibi inceleyemeyiz. Çünkü, sıvıları katılar gibi şekillendirmek, örneğin boru haline getirmek imkânsızdır. Bu yüzden, sıvıların, bir kap içinde incelenmeleri gerekir. Ayırt edici bir özelliktir.
Sıvıların genleşmesinden sıvılı termometrelerde, sıcak su kazanlarında, termosifonlarda ve kalorifer sistemlerinde yararlanılır. Sıvıların genleşme miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.
Bağıntıda ΔV sıvının hacimce genleşme miktarı, V sıvının ilk hacmi, a sıvının hacimce genleşme katsayısıdır.

3. Gazlarda genleşme
Gazlarda genleşme her gazda aynıdır. Gazlar en çok genleşen maddelerdir.

kaynak:


Cevap
Misafir19:34, 15 Aralık 2011 
Büzülme, maddelerin ısı vererek başka bir değişle soğumasıyla beraber boyutlarının küçülmesine denir.
Cevap
1 2
«Önceki KonuSonraki Konu»
Tüm Soru-Cevap Konuları