Hoş geldiniz sayın ziyaretçi Neredeyim ben?!

Web sitemiz; forum, günlük, video ve sohbet bölümlerinin yanı sıra; Skype ile ilgili Türkçe teknik destek makaleleri, resim galerileri, geniş içerikli ansiklopedik bilgiler ve çeşitli soru-cevap konuları sunmaktadır. Daima faydalı olmayı ilke edinmiş sitemize sizin de katkıda bulunmanız bizi son derece memnun eder :) Üye olmak için tıklayınız...


Forumda Ara

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

Bu konu Soru-Cevap forumunda Misafir tarafından 13 Kasım 2011 (17:53) tarihinde açılmıştır.
20225 kez görüntülenmiş, 21 cevap yazılmış ve son mesaj 20 Kasım 2014 (19:38) tarihinde gönderilmiştir.
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Eski 13 Kasım 2011, 17:53

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

#1 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
Sponsorlu Bağlantılar Sponsorlu Bağlantılar
ARKADASLAR ORNEK VERİN BİZE
Sponsorlu Bağlantılar
Son Düzenleyen _Yağmur_; 14 Kasım 2011 @ 09:28. Sebep: Başlık düzeni
Rapor Et
Eski 15 Aralık 2011, 18:59

ünlü daralması

#2 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
"a, e" geniş ünlüleriyle biten sözcükler "-yor" eki ile çekimlendiğinde sözcüğün son hecesinde bulunan geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir.

sakla + yor -> saklıyor dile + yor —> diliyor

kutla + yor - >kutluyor

Uyarı: "y" kaynaştırma ünsüzünden önce gelen "a, e" geniş ünlülerindeki daralma ya­zıya geçirilmez. Ancak "demek ve yemek" eylemleri bu kuralın dışındadır. Aşağıdaki örnekler doğru yazımlardır.

de - y - ecek —> diyecek ye -y- ecek -> yiyecek
Rapor Et
Eski 2 Ocak 2012, 20:56

Ünlü daralması

#3 (link)
mkleb
Ziyaretçi
mkleb - avatarı
ediyorum
anlatıyor
yapıyordu
giderim hangisinde ünlü daralması vardır
Rapor Et
Eski 17 Mart 2012, 21:11

ÜNLÜ DARALMASI

#4 (link)
düşünür
Ziyaretçi
düşünür - avatarı
ÜNLÜ DARALMASI
  • Son sesi a veya e olan fiil kök ve gövdelerine, şimdiki zaman eki getirildiğinde kelime sonundaki sesli daralır. Bunun sebebi “y”nin daraltıcı etkisidir:
söyle-yor>söylüyor
anla-yor>anlıyor
yaşa-yor>yaşıyor
  • “de-” ve “ye-” fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf-fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya -y- kaynaştırma harfi girdiğinde, bu sesler (a, e) daralarak ı, i, u, ü olur.
de-yor>diyor
de-e>diye
de-en>diyen
de-e-lim>diyelim
ye-en>yiyen
ye-ince>yiyince ye-ecek>yiyecek
Not: deyince, deyip örneklerindeki e, yazıda korunur.
Not: ne-ye>niye kelimesinde de daralma vardır.
  • Daralma olumsuzluk ekinin ünlüsü için de geçerlidir.
kork-ma-yor>korkmuyor,gel-me-yor>gelmiyor…
  • Çok heceli kelimelerde sadece söyleyişte daralma vardır.
atlayarak (>atlıyarak),
başlayan (>başlıyan),
yaşayacak (>yaşıyacak),
atlamayalım (>atlamıyalım),
gelmeyen (>gelmiyen),
gizleyeli (>gizliyeli)…
Son Düzenleyen nötrino; 9 Ekim 2013 @ 11:22. Sebep: Konuyla ilgisiz ek bilgi kaldırıldı!
Rapor Et
Eski 17 Mart 2012, 21:33

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

#5 (link)
ruhbukalemunu
Ziyaretçi
ruhbukalemunu - avatarı
Ünlü Daralması

Sözcüklerin sonlarında bulunan geniş ünlüler (a, e) özellikle “-yor” ekinin darlaştırıcı özelliğinden dolayı daralarak ı, i, u, ü dar ünlülerine dönüşür. Buna ünlü daralması denir.
Örnek:
  • bekl-e-yor > bekl-i-yor
  • kalm-a-yor > kalm-ı-yor
  • özl-e-yor > özl-ü-yor
  • soll-a-yor > soll-u-yor
Örneklerinde bu daralma görülmektedir.

“-yor” ekinden başka bir ekin ya da sesin darlaştırma özelliği yoktur. Ancak tek heceli olan “de- , ye-” fiilleri, kendinden sonra gelen “y” sesinden dolayı darlaşabilir.
Örnek:
  • de - yor > di - yor
  • de - yerek > di - yerek
  • de - yen > di - yen
Ancak bazen darlaşma olmayabilir.
Örnek:
  • de - y - ince > de - y - ince

İnşallah yardımcı olmuşumdur..
Rapor Et
Eski 24 Mart 2013, 08:01

daralmaya örnek verebilir misiniz?

#6 (link)
kaancem
Ziyaretçi
kaancem - avatarı
daralmaya örnek verebilirmisiniz

---------- Mesaj tarihi 08:01 ---------- Önceki mesaj tarihi 08:00 ----------

:türkiyem:
Rapor Et
Eski 9 Ekim 2013, 09:31

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

#7 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
ünlü daralması lazım yaa örnek isteriz(
Rapor Et
Eski 10 Ekim 2013, 19:59

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

#8 (link)
Özel Üye-VIP
nicely - avatarı
Ünlü daralması (darlaşma)

Bir kelimede düz-geniş ünlülerden (a, e) sonra –yor eki gelirse, bu ünlüleri darlaştırarak –ı-i-u-ü ‘ye dönüştürür. Geniş olan ünlülerin daraldığı için bu kurala ünlü daralması denir.


Örnek :
Yazma-yor→yazmıyor
Anla-yor→anlıyor
Hopla-yor→hopluyor.
Bekle- yor→bekliyor

Dilimizde birçok yerde, yanlış ünlü daralması da yapıldığı görülür. Kaynaştırma harflerinden y'den önce gelen a, e ünlüleri konuşmada daralabilir. Ama bu daralma yazıda gösterilmemelidir.
Almayan (Doğru) → Almıyan (Yanlış),
Bekleyecek (Doğru) → Bekliyecek (Yanlış)

Özel Durumlar
Bazı kelimelerde –yor eki kullanılmadığı halde, ünlü daralması olabilir. de- ve ye- kelimelerine ünlü ile başlayan ek geldiğinde araya –y- kaynaştırma ünsüzü girer ve bu

Kaynaştırma ünsüzü kelimelerin kökündeki e'leri i'ye dönüştürür.

Diye, diyen, yiyecek, yiyerek...

NOT : Ünsüzle biten kelimelere –yor eki geldiğinde, kelimenin kökü ile ekin arasına ı, i, u, ü yardımcı sesleri gelir. Bu, ünlü daralması ile karıştırılmamalıdır. Buna göre, aşağıdaki kelimelerde ünlü daralması yoktur:
Oturuyor, iniyor, bakıyor...

Türkçede "a, e" ünlüsü ile biten eylemlerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyiş ve yazılışta da "a" ünlüleri "ı, u"; "e" ünlüleri "i, ü" olur:

başla-yor > başlıyor
kana-yor > kanıyor
oyna-yor > oynuyor
doyma-yor > doymuyor
izle-yor > izliyor
de-yor > diyor
gelme-yor > gelmiyor
gözle-yor > gözlüyor
Birden çok heceli ve "a, e" ünlüleri ile biten eylemler, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu eylemlerdeki "a, e" ünlülerinde söyleyişte yaygın bir da­ralma (ı ve i'ye dönme) eğilimi görülür. Ancak, söyleyişteki "ı, i" ünlüleri ya­zıya geçirilmez:

başlayan
yaşayacak
atlayarak
saklayalı
atmayalım
gel­meyen
izlemeyecek
gitmeyerek
gizleyeli
besleyelim
Buna karşılık tek heceli olan "de(mek)" ve "ye(mek)" eylemlerinde, söyleyişteki "i" ünlüsü yazıya da geçirilir:

diyen
diyerek
diyecek
diyelim
diye
yiyen
yiyerek
yiyecek
yiyelim
yiye
yiyince
yiyip
Ancak "deyince, deyip" sözlerindeki "e" yazılışta korunur.


Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, söyleyişte olan bir ünlü daralması yazılışa geçirilerek yanlışlık yapılmıştır?

A) Ayrılıyoruz, deyip yolunu ayırdı.

B) Daha yaşıyacak ne günlerimiz var.

C) Ali, "Yarın gidiyoruz." deyince heyecanlandım.

D) Yemeği o kadar tuzlu yiyince hastalandı.

Cevap: B


Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, ünlü daralması yoktur?

A) Samet şu an telefonda konuşuyor.

B) Daha dün aldığım gömleğimi bulamıyorum.

C) Haftanın bazı günleri beni arıyor.

D) Son dakikaların doya doya yaşıyor.

Cevap: A
Rapor Et
Eski 20 Ekim 2013, 21:12

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

#9 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
yanlış yazmışsın ediyor et-mek fiil kökünden türemiş bir yardımcı fiildir. et- + "-yok" ediyor oradaki "-i" harfi ünlü türemesine örnektir.
Rapor Et
Eski 24 Ekim 2013, 19:44

cevap

#10 (link)
Misafir
Ziyaretçi
Misafir - avatarı
Alıntı:
mkleb adlı kullanıcıdan alıntı Mesajı Görüntüle

ediyorum
anlatıyor
yapıyordu
giderim hangisinde ünlü daralması vardır
yapıyordu
Sponsorlu Bağlantılar
Rapor Et
Cevap Yaz Yeni Konu Aç
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adı:
Önce bu soruyu cevaplayın
Mesaj:








Yeni Soru
Sayfa 0.154 saniyede (66.35% PHP - 33.65% MySQL) 15 sorgu ile oluşturuldu
Şimdi ücretsiz üye olun!
Saat Dilimi: GMT +2 - Saat: 06:42
  • YASAL BİLGİ

  • İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan MsXLabs.org forum adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre tüm kullanıcılarımız yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. MsXLabs.org hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler buradan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) iş günü içerisinde MsXLabs.org yönetimi olarak tarafımızdan gerekli işlemler yapıldıktan sonra size dönüş yapılacaktır.
  • » Site ve Forum Kuralları
  • » Gizlilik Sözleşmesi