Cevap Yaz Önceki Konu Sonraki Konu

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

Gösterim: 37432 | Cevap: 28
  • daralma ornekleri
  • unlu daralmasi ornekler
  • unlu daralmasi ornekleri
Misafir
Cevaplanmamış   |    13 Kasım 2011 17:53   |   Mesaj #1   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz?

ARKADASLAR ORNEK VERİN BİZE
Son düzenleyen _Yağmur_; 14 Kasım 2011 09:28. Sebep: Başlık düzeni
Misafir
15 Aralık 2011 18:59   |   Mesaj #2   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

ünlü daralması

"a, e" geniş ünlüleriyle biten sözcükler "-yor" eki ile çekimlendiğinde sözcüğün son hecesinde bulunan geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir.

sakla + yor -> saklıyor dile + yor —> diliyor

kutla + yor - >kutluyor

Uyarı: "y" kaynaştırma ünsüzünden önce gelen "a, e" geniş ünlülerindeki daralma ya­zıya geçirilmez. Ancak "demek ve yemek" eylemleri bu kuralın dışındadır. Aşağıdaki örnekler doğru yazımlardır.

de - y - ecek —> diyecek ye -y- ecek -> yiyecek
mkleb
2 Ocak 2012 20:56   |   Mesaj #3   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

Ünlü daralması

ediyorum
anlatıyor
yapıyordu
giderim hangisinde ünlü daralması vardır
düşünür
17 Mart 2012 21:11   |   Mesaj #4   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

ÜNLÜ DARALMASI

ÜNLÜ DARALMASI
  • Son sesi a veya e olan fiil kök ve gövdelerine, şimdiki zaman eki getirildiğinde kelime sonundaki sesli daralır. Bunun sebebi “y”nin daraltıcı etkisidir:
söyle-yor>söylüyor
anla-yor>anlıyor
yaşa-yor>yaşıyor
  • “de-” ve “ye-” fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf-fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya -y- kaynaştırma harfi girdiğinde, bu sesler (a, e) daralarak ı, i, u, ü olur.
de-yor>diyor
de-e>diye
de-en>diyen
de-e-lim>diyelim
ye-en>yiyen
ye-ince>yiyince ye-ecek>yiyecek
Not: deyince, deyip örneklerindeki e, yazıda korunur.
Not: ne-ye>niye kelimesinde de daralma vardır.
  • Daralma olumsuzluk ekinin ünlüsü için de geçerlidir.
kork-ma-yor>korkmuyor,gel-me-yor>gelmiyor…
  • Çok heceli kelimelerde sadece söyleyişte daralma vardır.
atlayarak (>atlıyarak),
başlayan (>başlıyan),
yaşayacak (>yaşıyacak),
atlamayalım (>atlamıyalım),
gelmeyen (>gelmiyen),
gizleyeli (>gizliyeli)…
Son düzenleyen nötrino; 9 Ekim 2013 11:22. Sebep: Konuyla ilgisiz ek bilgi kaldırıldı!
ruhbukalemunu
17 Mart 2012 21:33   |   Mesaj #5   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
Ünlü Daralması

Sözcüklerin sonlarında bulunan geniş ünlüler (a, e) özellikle “-yor” ekinin darlaştırıcı özelliğinden dolayı daralarak ı, i, u, ü dar ünlülerine dönüşür. Buna ünlü daralması denir.
Örnek:
  • bekl-e-yor > bekl-i-yor
  • kalm-a-yor > kalm-ı-yor
  • özl-e-yor > özl-ü-yor
  • soll-a-yor > soll-u-yor
Örneklerinde bu daralma görülmektedir.

“-yor” ekinden başka bir ekin ya da sesin darlaştırma özelliği yoktur. Ancak tek heceli olan “de- , ye-” fiilleri, kendinden sonra gelen “y” sesinden dolayı darlaşabilir.
Örnek:
  • de - yor > di - yor
  • de - yerek > di - yerek
  • de - yen > di - yen
Ancak bazen darlaşma olmayabilir.
Örnek:
  • de - y - ince > de - y - ince

İnşallah yardımcı olmuşumdur..
kaancem
24 Mart 2013 08:01   |   Mesaj #6   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

daralmaya örnek verebilir misiniz?

daralmaya örnek verebilirmisiniz

---------- Mesaj tarihi 08:01 ---------- Önceki mesaj tarihi 08:00 ----------

:türkiyem:
Misafir
9 Ekim 2013 09:31   |   Mesaj #7   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
ünlü daralması lazım yaa örnek isteriz(
10 Ekim 2013 19:59   |   Mesaj #8   |   
nicely - avatarı
VIP Özel Üye-VIP
istanbul
3624
1.470 mesaj
Kayıt Tarihi:Üyelik: 01-11-2010
Ünlü daralması (darlaşma)

Bir kelimede düz-geniş ünlülerden (a, e) sonra –yor eki gelirse, bu ünlüleri darlaştırarak –ı-i-u-ü ‘ye dönüştürür. Geniş olan ünlülerin daraldığı için bu kurala ünlü daralması denir.


Örnek :
Yazma-yor→yazmıyor
Anla-yor→anlıyor
Hopla-yor→hopluyor.
Bekle- yor→bekliyor

Dilimizde birçok yerde, yanlış ünlü daralması da yapıldığı görülür. Kaynaştırma harflerinden y'den önce gelen a, e ünlüleri konuşmada daralabilir. Ama bu daralma yazıda gösterilmemelidir.
Almayan (Doğru) → Almıyan (Yanlış),
Bekleyecek (Doğru) → Bekliyecek (Yanlış)

Özel Durumlar
Bazı kelimelerde –yor eki kullanılmadığı halde, ünlü daralması olabilir. de- ve ye- kelimelerine ünlü ile başlayan ek geldiğinde araya –y- kaynaştırma ünsüzü girer ve bu

Kaynaştırma ünsüzü kelimelerin kökündeki e'leri i'ye dönüştürür.

Diye, diyen, yiyecek, yiyerek...

NOT : Ünsüzle biten kelimelere –yor eki geldiğinde, kelimenin kökü ile ekin arasına ı, i, u, ü yardımcı sesleri gelir. Bu, ünlü daralması ile karıştırılmamalıdır. Buna göre, aşağıdaki kelimelerde ünlü daralması yoktur:
Oturuyor, iniyor, bakıyor...

Türkçede "a, e" ünlüsü ile biten eylemlerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyiş ve yazılışta da "a" ünlüleri "ı, u"; "e" ünlüleri "i, ü" olur:

başla-yor > başlıyor
kana-yor > kanıyor
oyna-yor > oynuyor
doyma-yor > doymuyor
izle-yor > izliyor
de-yor > diyor
gelme-yor > gelmiyor
gözle-yor > gözlüyor
Birden çok heceli ve "a, e" ünlüleri ile biten eylemler, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu eylemlerdeki "a, e" ünlülerinde söyleyişte yaygın bir da­ralma (ı ve i'ye dönme) eğilimi görülür. Ancak, söyleyişteki "ı, i" ünlüleri ya­zıya geçirilmez:

başlayan
yaşayacak
atlayarak
saklayalı
atmayalım
gel­meyen
izlemeyecek
gitmeyerek
gizleyeli
besleyelim
Buna karşılık tek heceli olan "de(mek)" ve "ye(mek)" eylemlerinde, söyleyişteki "i" ünlüsü yazıya da geçirilir:

diyen
diyerek
diyecek
diyelim
diye
yiyen
yiyerek
yiyecek
yiyelim
yiye
yiyince
yiyip
Ancak "deyince, deyip" sözlerindeki "e" yazılışta korunur.


Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, söyleyişte olan bir ünlü daralması yazılışa geçirilerek yanlışlık yapılmıştır?

A) Ayrılıyoruz, deyip yolunu ayırdı.

B) Daha yaşıyacak ne günlerimiz var.

C) Ali, "Yarın gidiyoruz." deyince heyecanlandım.

D) Yemeği o kadar tuzlu yiyince hastalandı.

Cevap: B


Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, ünlü daralması yoktur?

A) Samet şu an telefonda konuşuyor.

B) Daha dün aldığım gömleğimi bulamıyorum.

C) Haftanın bazı günleri beni arıyor.

D) Son dakikaların doya doya yaşıyor.

Cevap: A
Misafir
20 Ekim 2013 21:12   |   Mesaj #9   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi
yanlış yazmışsın ediyor et-mek fiil kökünden türemiş bir yardımcı fiildir. et- + "-yok" ediyor oradaki "-i" harfi ünlü türemesine örnektir.
Misafir
24 Ekim 2013 19:44   |   Mesaj #10   |   
Avatarı yok
Ziyaretçi

cevap

Alıntı
mkleb adlı kullanıcıdan alıntı

ediyorum
anlatıyor
yapıyordu
giderim hangisinde ünlü daralması vardır

yapıyordu
Cevap Yaz
Hızlı Cevap
İsim:
Mesaj:
Önceki Konu Sonraki Konu

Ünlü daralması ile ilgili örnek verir misiniz? Konusuna Benzer Konular

Etiketler:
  • daralma ornekleri
  • unlu daralmasi ornekler
  • unlu daralmasi ornekleri
Cevap: 6
Son Mesaj: 29 Kasım 2013 17:15
Cevap: 3
Son Mesaj: 13 Mayıs 2013 15:11
Cevap: 0
Son Mesaj: 19 Mart 2012 16:34
Cevap: 4
Son Mesaj: 26 Aralık 2011 15:14
Cevap: 0
Son Mesaj: 15 Kasım 2011 18:49
Sayfa 0.388 saniyede 9 sorgu ile oluşturuldu