[ThinkerBeLL]

Sahtekârlık
MsXLabs.org & Temel Britannica

Başkasını aldatmak amacıyla sahte bir belge düzenlemeye ya da bir sanat yapıtını taklit et­meye sahtekârlık denir.
Vasiyetname, sözleşme, çek, senet, pasaport, kimlik, makbuz türünden belgelerin ya da bunların bazı bölümlerinin sahtesini düzenle­mek olanaklıdır. Bu gibi sahte belgeleri üret­mekte uzmanlaşmış kişiler mühürleri, imzala­rı, el yazılarını taklit ederek gerçek belgenin tıpkısını, çıplak gözle anlaşılamayacak bir benzerlikte yaparlar.
Kâğıt para olarak bilinen banknotun sahte­sine kalp para, bunları basanlara da kalpazan denir. Para basmak devletin yetki ve denetimindedir. Yapımı yüksek teknik beceri gerekti­ren banknotlar özel bir kâğıda basılır; içinde, filigran denen ve ışığa tutulunca fark edilen bir çizgi ya da resim bulunur. Taklit edilmesini ön­lemek için banknotlarda özellikle karmaşık de­senler kullanılır. Bu desenler bazen, sahtesini yakalamak için bilerek yapılmış bir hatayı içerir. Banknotların özenli işçiliğini taklit et­mek ve aynı nitelikte üretebilmek kolay bir iş değildir. Ne var ki, kalp para genellikle sıra­dan insanları aldatmak için yeterince inandırı­cı bir görünümde olur. En büyük kalpazanlık olaylarından biri Nazi gizli haber alma örgü­tünün II. Dünya Savaşı sırasında, 1940-41'de piyasaya sürdüğü 150 milyon İngiliz Sterlini tutarındaki 5 sterlinlik kalp banknotlardı.
Sanat yapıtlarının kopyalarını, örneğin öz­gün bir resmin tıpatıp aynısını yapmak, eğer ressam özgün yapıt olduğu savında değilse, sahtekârlık sayılmaz. Sahte sanat yapıtlarını piyasaya sürenler genellikle ünlü bir ressamın üslubunda yapılmış bir tabloyu, sanatçının sanki o güne kadar ortaya çıkmamış bir yapı­tını keşfetmiş gibi tanıtırlar. Bir resmin sahte olduğunu ortaya çıkarmak sanıldığı kadar zor değildir. Örneğin, sahte resim yapılırken yeni bir tuval ya da resmin yapılmış olduğu varsa­yılan tarihte henüz bilinmeyen bir boya kulla­nılmış olabilir. Bazen de resimdeki bazı ayrın­tılar sahtekârı ele verir. Tablonun ait olduğu dönemin modasına uymayan bir giysinin ya da eşyanın bulunması, resmin sahteliğini kuş­kuya yer vermeyecek biçimde ortaya çıkarır.
Bir yapıtın yaşını belirleyici bilimsel yön­temler arasında X ışınları, kızılötesi ve mor­ötesi ışınlarla fotoğraf çekmek ve kimyasal çö­zümlemeler sayılabilir. Sahtekârlık genellikle bu gibi yöntemlerle kanıtlanır.
Sahte yapıtlar üretmekle işe başlayan bazı kişilerin sonradan dünya çapında değerli sa­natçılar olarak kendilerini kanıtladıklarına da tanık olunmuştur. Ünlü İtalyan ressam ve heykelci Michelangelo'nun Eski Yunan üslu­bunda yaptığı aşk tanrısı Eros'un heykelini, eski süsü vermek için toprağa gömdüğü, uz­manların heykeli gerçek bir Yunan yapıtı san­ması üzerine de kendisinin yaptığını söyleye­rek, heykelcilikte ustalığını kanıtladığı anlatı­lır. Hollandalı ressam Han van Meegeren 20. yüzyılda Jan Vermeer'in üslubunu taklit ede­rek dinsel konulu resimler yaptı. Sahtekârlık II. Dünya Savaşı'ndan (1939-45) sonra, Nazi ön­derlerinin çalmış olduğu tablolar gerçek sa­hiplerine geri verilirken ortaya çıktı. Bu re­simlerden birinin van Meegeren'e ait olduğu anlaşılmıştı. Van Meegeren, Hollanda ulusal sanat yapıtlarını düşman bir ülkeye satmış ol­makla suçlandı. Bunun üzerine sözkonusu "Vermeer"i kendinin yaptığını açıklayan van Meegeren'in, içlerinden biri bir "Vermeer başyapıtı" olarak değerlendirilen 13 sahte re­sim daha yapmış olduğu anlaşıldı.

Ünlü Sahtekârlık Olayları
Uzun yıllar, 1912'de İngilte­re'de Sussex'te, Lewes yakınlarındaki Pilt­down Çayırı'nda bulunan çenekemiği ve kafa­tası parçalarının bir tarihöncesi insanına ait olduğu sanıldı. Kemiklerin yaşını belirleyen yeni yöntemlerin geliştirilmesi sonucu 1954'te araştırmalar derinleştirildi ve "Piltdown insa­nından kaldığı sanılan kemiklerin gerçekte ustaca üzerinde oynanmış, günümüz insanına ait bir kafatası ile bir orangutan çenesi oldu­ğu, dişlerinse yapay olarak aşındırıldığı anla­şıldı. Ama bu aldatmacayı kimin yaptığı öğre­nilemedi.
Türkiye'de "hayali ihracat" olarak nitele­nen büyük ölçekli sahtekârlık ve dolandırıcı­lıkların ilki 1970'lerin sonlarında ortaya çıktı. Bir işadamının dışarıya lüks mobilya yerine, sıkıştırılmış talaş ve yongadan yapılan sunta sattığı müfettişlerce belirlenince hakkında da­va açıldı. Bu türden olaylar 1980'lerin ortala­rında büyük yaygınlık kazandı.
Burdur ilinin Hacılar köyünde 1957-60'ta bulunan Cilalı Taş ve Bakır çağlarına ait piş­miş toprak kapların ve heykelciklerin bundan bir süre sonra taklit edilerek bol miktarda üretilmesi ve yurtdışına satılması da sahte sa­nat yapıtı üretme ve eski eser kaçakçılığı ko­nularında dünya çapında dikkati çeken bir olay oldu. Yörede yaşayanların bu eski bulun­tuların biçimlerine alışık olması, toprağın ve boyaların niteliğinin binlerce yıldan beri bü­yük bir değişime uğramayışı, benzerliğin ku­sursuz olmasında rol oynadı. Ama ısılışıldama (termolüminesans) yöntemiyle incelendikten sonra buluntuların sahte oldukları anlaşıldı.