[GusinapsE]

İshaller
Tüm dünyadaki ölüm nedenlerine bakıldığında ishaller ikinci sırada yer almaktadır. Kişide ishalin ortaya çıkmasına neden olan çeşitli etmenler bulunmaktadır. En önemlisi çevreye ait olan etmenlerdir. Yoksulluk, kalabalık ve sağlıksız evlerde yaşama, kanalizasyon sorununun çözülememiş olması, temiz su eldesindeki güçlükler, gıda yetersizliği ve gıdaların sağlıksız olması v.b. olumsuzluklar ishalin nedenlerinden sayılabilir. Kişinin yaşına bağlı olarak ishale neden olan parazit yada bakterinin etkinliği değişir. Bazı etmenler çocuklarda bazıları da yetişkinlerde etkili olmaktadır. Kişisel hijyenin yeterli olmaması da ishal oluşumunu etkiler.
Bağırsak enfeksiyonu olup olamayacağı öncelikle alınan etkenlerin sayısı belirler. Etkenlerin hemen hemen tamamı ağız yolu ile alınır. Bulaşmada çoğunlukla dışkı ağız yolu iledir. Suların temiz olması ve dağıtım sisteminin yeterli olması yayılımı büyük oranda azaltır. İshale neden olan etkenler genellikle midenin asitli ortamında yok olurlar ve bağırsaklara ulaşamadıkları için ishale neden olamazlar. Ancak mide asit ortamını azaltan anti-asitlerin kullanımı bu etmenlere duyarlılığı arttırır. Bağırsak hareketliliğinin normal olması da ishal oluşumunu etkileyen bir faktördür. Normal hareketlilik bağırsakta bakterilerin birikmesini engelleyerek ishal oluşumunu engeller. Bağırsaklarda normal şartlarda bakteriler bulunmakta ve bu bakteriler insan vücudunda herhangi bir hastalığa neden olmamaktadır bu bakteriler bağırsak florası diye adlandırılır. Ancak antibiyotik kullanımı sonucu bağırsak florasında azalma olursa diğer patojen yani ishal yapıcı bakterilerin çoğalmasına neden olur ve böylelikle hastalık ortaya çıkar. Bağırsağın kendine ait savunma sistemleri mevcuttur. Bazı hastalılarda bu savunma sistemleri ortadan kalktığından ishal oluşumu kaçınılmaz olur.
Bulaşma yolları: Deri yolu ile bulaşan parazitleri bir tarafa bırakacak olursak, çoğu enfeksiyoz ishaller etkenlerin ağız yoluyla alınması sonucu edinilir. Dışkı-ağız yoluyla bulaşma su, gıda veya kişiden kişiye dokunma yoluyla olmaktadır. Yayılım şekli her etmende farklılıklar göstermektedir.
Etkenler: Akut ishale yol açan bir çok enfeksiyöz ve enfeksiyöz olmayan etmenler vardır. Bununla birlikte akut ishal olgularının çoğundan enfeksiyöz etkenler sorumludurlar. Bakteriler, virüsler, mantar ve parazitler ishale neden olabilmektedir.

İshaller

Tanım :

Günde üç kereden fazla ya da gevşek kıvamlı, sulu ya da günlük 200 gr'dan fazla miktarda dışkılamaÖzellikle çocuklarda ve az gelişmiş ülkelerde en büyük hastalık ve ölüm nedenlerinden biridir. Dünyada her yıl yaklaşık 3,5 milyon kişinin ishale bağlı olarak hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir.


Süresine göre:

• Akut ishal : İki haftadan daha kısa süreli
• Kronik ishal evamlı ya da aralıklı olarak iki haftadan daha uzun süreli ishal olarak tanımlanmaktadır.

Özellikle beş yaş altı çocuklarda yıllık atak hızı gelişmiş ülkelerde 3-4 iken gelişmekte olan ülkelerde alt yapı ve hijyen şartlarına bağlı olarak 10-18'e kadar çıkmaktadır.
Şekline göre:

• Akut gastroenterit: Bulantı, kusma ve karın ağrısının ishalle birlikte olduğu durumlar
• Dizanteri: Karın ağrısı, ağrılı dışkılama, kanlı -mukuslu gaita ve çok sayıda dışkılamanın olduğu durumlar
• Enterokolit: Barsaklarda iltihap olması durumudur.

İshalli bir hasta değerlendirilirken gözönünde tutulması gerekenler :

• Süre
• Günlük dışkı sayısı
• Dışkının
  • Koku
  • Kıvam
  • Görünüm
  • Miktar

• Birlikte olan bulgular
  • Bulantı ve kusma
  • Ateş
  • Karın ağrısı
  • Havale
  • İdrar miktarında azalma
  • Susuzluk hissi
  • Çok sayıda kişide aynı bulguların olması
  • Ortak besin yenme hikayesi

Korunma :

• Genel hijyen kurallarına uyma,
• Sağlıklı ve temiz su kullanımı ile olmaktadır.

İshalle ilişkili risk faktörleri :

• Seyahat
• Kreşler
• Huzurevi ya da akıl hastaneleri,
• Kronik bazı hastalıklar , AIDS gibi
• Antibiyotik kullanımı
• Bazı diğer ilaçlar, kanser ilaçları gibi
• Temizliğinden emin olunmayan yiyeceklerin yenmesi ve suların içilmesi
• Evde hayvan beslemek
• Deniz ürünlerinin tüketimi

[Misafir]

İshaller

Hazırlayan: Bursa Sağlık Müdürlüğü Ana ve Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Şubesi

İshal; çocuğun alışılmış sayıdan veya günde 3 defadan daha fazla SULU KAKA yapmasıdır.

İshal; çocuğun vücudundan kısa sürede su ve tuz kaybına yol açarak ÖLÜM'e neden olabilir.
İshal Nasıl Meydana Gelir?
İshalin nedeni MİKROP'tur. Bu mikrop en çok dışkıda bulunur.
Mikrop şu yollarla vücuda taşınır:

• Kirli eller
• Karasinek ve çöpler
• Temiz olmayan su içilmesi
• Yıkanmadan sebze ve meyvelerin yenmesi
• İshalli çocuğun dışkısı ile temas

Vücuttan Su ve Tuz Kaybı Belirtileri Nelerdir?

• Gözler çukura kaçmış, kuru
• Ağız, dil kuru, susamış
• Genel görünüm halsiz, huzursuz
• Süt çocuğunda bıngıldak içe çökük
• Karın cildi gerginliğini kaybetmiş, pörsümüş

Çocuğunuzu İshalden Nasıl Koruyabilirsiniz?

• Yemekten önce, tuvaletten sonra, bebeğinizi beslemeden önce, bebeğinizin altını temizledikten sonra ELLERİNİZİ SABUNLA YIKAYINIZ!
• Temiz içme suyu içiriniz
• Çocuğunuzun içme suyunu kullanmadan önce kaynatınız
• Sebze ve meyveleri bol su ile yıkayınız
• Yiyeceklerinizi kapalı yerlerde saklayınız, sineklerden koruyunuz
• Çöplerinizi kapalı kutularda toplayınız, belediyelerin çöp toplama hizmeti sunmadığı bölgelerde çöplerinizi toprağa gömünüz.
• Kapalı tuvalet kullanınız

Çocuğunuzda İshal Başladıysa Ne Yapmalısınız?

• Çocuğunuzda ishal başlar başlamaz bol su, ayran, açık çay, şeftali ve elma suyu gibi sıvı içecekler veriniz. Su kaybının meydana gelmesini önleyiniz.
• Çocuk anne sütü ile besleniyorsa, anne sütünü kesmeyiniz.
• Çocuğunuzu beslemeyi sürdürünüz. Sindirimi kolay olan, pirinç çorbası, yoğurt, şeftali ve elma püresi, patates ve havuç püresi, pişmiş yağsız et gibi yiyecekleri tercih ediniz.
• Çocuğunuzda su ve tuz kaybı belirtileri varsa ağızdan hazır tuz - şeker eriyiği (ORS) vermeniz gerekir.
• İshal durduktan sonra çocuğunuzu iyi besleyiniz. Doktora danışmadan ishal kesici ilaç kullanmayınız. Bu tedavilere rağmen ishal düzelmezse, Sağlık Kuruluşuna başvurunuz.

[GusinapsE]

Klinik:

İshali tanımı halen tartışmalı bir konudur. İshal klinik olarak 24 saat içinde normal şeklini kaybetmiş, 3 veya daha fazla sayıda dışkılama olarak tanımlanabilir. Bu tanımlamanın dışında dışkı miktarı ?200 gr/gün ve dışkı suyunun ?%80 ölçümlerine göre daha objektif tanımlamalarda söz konusudur. Fakat pratikte bu ölçümlere çık nadir başvurulmaktadır. İki haftayı aşmayan ishaller akut, aşanlar ise kronik ishal olarak tanımlanabilir. Akut ishallerin nedeni genellikle enfeksiyöz ajanlardır. İshalle ishalle ilgili başkaca tanımlamalar da yapılmaktadır.
Gastroenterit; bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi yakınmalarla seyreden mide ve ince bağırsağın birlikte tutulduğu klinik tablodur.
Enterekolit; genellikle bulantı ve kusmanın etki etmediği, ateş, karın ağrısı ve ishal gibi yakınmalarla seyreden ince ve kalın bağırsakların birlikte tutulduğu klinik tablodur.
Dizanteri sendromu; kramp biçiminde karın ağrısı, kanlı-mukuslu-tenezimli sık ve az miktarda dışkalamayla seyreden klinik tablodur.
İnce bağırsak tipi ishal; bol ve sulu dışkılamadır.
Kalın bağırsak tipi ishal; az miktarda sık sık dışkılamadır.
Tenezim; sık sık ağrılı dışkılama ve yetersiz dışkılama hissidir.
Besinlerde bulunan bakteri toksinlerinin alınmasıyla oluşan gastroenteritlerde kuluçka süresi kısa (1-6 saat, 6-24 saat), dışkı ile bulaşık suların içilmesi veya bu sular ile yıkanmış gıdaların iyi pişirilmeden yenilmesi ile dışkı-ağız yoluyla bulaşan gastroenteritlerin etkenlerinde kuluçka süresi ortalama 3 gündür. Dışkı sayısının çok sayıda (?10/gün) olması akla kalın bağırsak tutulumunu getirmelidir. Sekretuvar ishallerde dışkı sulu, fazla miktarda, renksiz veya beyaz renklidir. Dizanterik olanlarda ise dışkının miktarı azdır ve kan, müküs, ve püy içermektedir. İshale eşlik eden karın ağrısının özellikleri klinik olarak önemli ipuçları verebilir. Karın ağrısı tutulumu mideden aşağı inildikçe ve bağırsak yayılımı varlığında artmaktadır. Bazı ishal tiplerinde bu ağrı göbek çevresinde veya sağ alt tarafta ve aralıklı olarak gelip kramp tarzında olurken, bazı tiplerde yine karın alt tarafında devamlı tenezimle birlikte olabilir. Bol sulu ishallerde ateş sık görülmezken bakterilerin oluşturduğu çoğu ishallerde ateş görülebilir.


Tedavi:

İshallerde en önemli konu ve kısa zamanda önlem alınması gereken konu su kaybıdır. İshalle birlikte vücut su kaybına uğramaktadır. Özellikle bu durum çocuklarda çok tehlikeli duruma varabilmektedir. Tedavide de ilk yapılması gereken kişideki su kaybını değerlendirerek, su kaybının yerine konmasıdır. Özellikle geçmişten kalan bir inançla ishalli kişiler su alınımı azaltarak ishalin azalacağı kanısıdır. Bu yanlış davranışın önlenmesi ve aksine kişiye bol sıvı verilmesinin sağlanması lazım. Bu kaybedilen sıvı ile birlikte vücut çeşitli mineraller de kaybetmekte bunların yerine konulması içinde tedavi oluşturulmalırdır. Bu amaçla ORS (Oral Rehidratasyon Sıvıları) kullanılabilir. ORS evde de kolaylıkla hazırlanabilir. Evde 1 litre suya, 1 çay kaşığı tuz, 8 çay kaşığı şeker, bir fincan portakal suyu veya 2 muz ilave edilebilir. Eğer su kaybı ciddi boyutlarda ise hastane şartlarında damar içi sıvı verilmesi uygulanabilir. Hastalar süt ürünleri, alkol, kafein ve karbonatlı içeceklerden uzak durmalıdır. Antibiyotik kullanımı hastaların %10’unda işe yarabilir. Ama bazı ishal vakalarında antibiyotik kullanımı gerekmemektedir. Ancak en iyi tedavi şeklinin belirlenmesi için doktora başvurmak gerekmektedir.

[Mystic@L]

İSHAL NEDİR ?

İshal, bebeklerde en sık görülen hastalıklardan biridir. Vücuttan aşırı su ve mineral kaybına neden olan ishalin ana belirtileri sulu dışkı ve kusmadır. Bu, sonuçta ciddi bir durum olan dehidrasyon'a (sıvı kaybına) neden olabilir. Bununla beraber dehidrasyon (sıvı kaybı) aşağıda tarif edilen basit yöntemlerle önlenebilir ve tedavi edilebilir. İshalin bir diğer sonucu da ciddi vakalarda gelişme geriliğine yol açan besinlerin iyi sindirilememesi durumudur. Bu durumu doğru besleme önleyecektir.




SHAL NASIL TEDAVİ EDİLİR ?
1. Her zaman verdiğinizden daha çok su verin (içirin). Bebeğinizin dışkısının sulu veya kanlı olması durumunda yapılacak en acil şey, çocuğunuza bol sıvı vermektir. Bu; ishali durdurmak için değil, kaybolan suyu yerine koymak içindir.2. Bebeği beslemeye devam edin. Eğer bebeğinizi emziriyorsanız, yapabileceğiniz en iyi şey, daha sık emzirmektir. Bebeğinizi emzirmiyorsanız, eczaneden (doktorunuzun tavsiyesi ile) alabileceğiniz ishal maması yedirin. Şiddetli ishallerde, kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konması amacıyla, tuz-şeker çözeltisi (ORS) içirin. Bu çözeltiyi, ANA ÇOCUK SAĞLIĞI MERKEZİNDEN ücretsiz alabileceğiniz poşetteki tozu, evinizde bir litre suda eriterek hazırlayabilirsiniz. İshal olan bebeğinizi, az az ve sık sık besleyiniz. Bebeğinizin ishali bitince, yavaş yavaş eski gıdalarına başlayınız.
3. Bebeğinizi doktora götürün. Eğer bebeğinizin durumu üç günde düzelmezse veya aşğıdaki belirtilerden biri görülürse; bebeğinizi yeniden doktoruna götürün.
* Sık olarak sulu dışkılama,
* Özellikle sulu dışkı ile beraber tekrarlayan kusma,
* Aşırı susama,
* Çökmüş gözler,
* Ateş,
* İştah kaybı,
* Dışkıda kan olması.
Birçok vakada doktor şeker-tuz çözeltisi olan ORS önerecektir. Bu çözelti, normal sudan daha iyi emildiğinden vücut sıvı ve mineral kaybını telafi etmede daha etkili olacaktır.