[Blue Blood]

SamanyoluMsXLabs.org & Temel Britannica & Vikipedi

Samanyolu, Dünya'nın yer aldığı Güneş Sistemi'ni de içinde barındıran galaksinin adıdır. Samanyolu çubuk sarmal gökada sınıfındadır. Mahalli grupta, Virgo Süperkümesinde yer alır. İlk kez Democritus (M.Ö. 450- M.Ö 370) galaksinin varlığını iddia etmiştir. Galaksinin merkezi yaklaşık 80.000 - 100.000 ışık yılı olarak hesaplanmıştır. Yaklaşık olarak 400 milyar yıldız barındırdığı varsayılmaktadır.

Samanyolu Gökadası

• Gözlem verisi: J2000 devri
  • Takımyıldız: Sagittarius (takımyıldız)
  • Sağ açıklık: 17h 45m 40.04s
  • Dik açıklık: −29° 00′ 28.1″
  • Mesafe: 2.48 ± 0.07 milyon ışık yılı
  • Gökada sınıfı: Sbc
  • Açısal çap (v): 360°

Bulutsuz gecelerde gökyü­züne baktığımızda boydan boya uzanan geniş, soluk ve buluta benzer bir ışık kuşağı görürüz; bu Samanyolu Gökadası'dır. Kuşağın kenar sınırları çok düzensizdir ve bazı kesimleri çok daha aydınlıktır. Gökadanın Güneyhaçı ta­kımyıldızına yakın kesimi o kadar karanlıktır ki, bu bölgeye Kömürçuvalı adı verilmiştir.
1609'da İtalyan astronom Galileo Galilei, o sırada yeni bulunmuş bir alet olan teleskopla gökyüzünü incelemeye girişti ve sonunda Samanyolu'nun milyonlarca ayrı yıldızdan oluştuğunu keşfetti. Bizim Güneş'imiz de bu yıldızlardan biridir. Çıplak gözle bakıldığında Samanyolu bir bulutmuş gibi gözükür, çünkü gökadanın yıldızları çıplak gözle tek tek ayırt edilemeyecek kadar uzaktadır.
Milyonlarca, hatta milyarlarca yıldızın bir araya toplandıkları büyük yıldız kümelerine gökada ya da galaksi denir . Güneş sisteminin de içinde bulunduğu Sa­manyolu, işte bu tür gökadalardan biridir. Samanyolu, gökadaların "sarmal gökada" de­nen sınıfına girer; çünkü bu gökadadaki yıldızların dağılım düzeni, ortası şişkin (yani dışbükey) bir disk ve bu diskten çıkan sarmal kollar biçimindedir. Dünya'mızın da içinde yer aldığı Güneş sistemi (bak. Güneş Sistemi), diskin kenarına yakın bir yerde bulunmakta­dır. Buradan Samanyolu'na baktığımızda, bu diski kenarından görmüş oluruz; bu nedenle de Samanyolu bize bir ışık diski olarak değil bir ışık kuşağıymış gibi gözükür. Kömürçuvalı denen karanlık kesimler yıldızlar arasında kalan boşluklar değil, yıldızlar arası uzayda uzayıp giden dev toz ve gaz bulutlarıdır ve bunlar arkalarında kalan yıldızlardan gelen ışığı perdelerler.
Astronomlar Samanyolu Gökadasının 100 milyarın üzerinde yıldız içerdiğini sanmakta­dırlar. Bu çok büyük bir rakamdır ve Saman­yolu bilinen en büyük gökadalardan biridir. Gökadalar o kadar büyüktür ki, astronomlar bunların iki ucu arasındaki uzaklığı kilomet­reyle değil ışık yılıyla ölçerler. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda alacağı yolun uzunluğudur ve yaklaşık 10 trilyon kilometreye eşittir. Sa­manyolu bir uçtan öbürüne yaklaşık 100 bin ışık yılıdır ve Güneş bu gökadanın merkezin­den yaklaşık 30 bin ışık yılı uzaktadır. Saman­yolu sistemi "yöresel küme" ya da "yerel grup" denen bir gökadalar grubunda yer alır.

Samanyolu galaksisinin güneş sisteminden görünümünün 360 derece panaromik fotoğrafı

Milkyway_pan1.jpg

[sedat sencan]

Hubble 1922-1924 yılları arasında astronomide devrim yapan bulgulara ulaşırken Sefeitlerin birkaç yüz bin ışık yılı uzaklıkta olduklarını anlamıştı.
Örneğin Andromeda takımyıldızı içindekiler gaz bulutu değil,ışıldayan yıldızlardı.Bu işi gerçekleştirirken kırmızıya kayma metodunu da kullanmıştı.
Ayrıca bunları içeren bulutsular,bizim galaksimiz içinde olamazlardı.Bu nedenle Samanyolu’nun dışında olmalıydılar.Bunlar 100.000 ışıkyılı çapında,enaz 900.000 ışıkyılı uzaklıkta başlı başına galaksilerdi.Bu buluş o güne dek süren evrenin yapısına ilişkin görüşleri tümüyle değiştiriyordu.Artık uzay boşluğunda bizimkinden başka galaksiler de vardı.

[BURCUAY]

Samanyolu

Samanyolu Gökadası

Samanyolu gökadası'nın merkezi kızılötesi fotoğrafı.

Gözlem verisi Türü SBbc (çubuklu sarmal gökada) Çapı 100,000 ışık yılı Kalınlık 1,000 ışık yılı (yıldızlar) Yıldız sayısı 200 ile 400 milyar Bilinen en yaşlı yıldız 13.2 milyar yıl Kütle 5.8×1011 M Güneş'in gökada merkezine uzaklığı 26,000 ± 1,400 ışık yılı Güneş'in gökadada dönme süresi 220 milyon yıl (negatif dönüş) Sarmal model dönme süresi 50 milyon yıl Çubuk modeli dönme süresi 15 ile 18 milyon yıl[1] CMB yapısına göre görece hızGökada, Gökadalar dizini Samanyolu, içinde Güneş sistemi'nin de bulunduğu gökada. Yerel küme'nin bir parçası olan çubuklu sarmal türde bir gökadadır. Gözlemlenebilir evren'deki milyarlarca gökadadan sadece bir tanesidir.

Tarihçe

Etimoloji

Galaksi adının kökeni eski Yunanca’daki, bizim galaksimizi belirtmek üzere kullanılan “sütlü, süt gibi, sütsü” anlamlarına gelen 552 km/s Ayrıca bakınız: galaxias (γαλαξίας) sözcüğü ya da "süt dairesi" anlamındaki kyklos galaktikos (κύκλος γαλακτίκος) terimidir. Bu terim ve dolayısıyla Batı kültüründe Samanyolu için kullanılan "Süt Yolu" terimi eski Yunan mitolojisindeki bir mitosdan kaynaklanır: Bir gece, Zeus ölümlü bir kadından yaptığı oğlu Herakles'i, farkettirmeden uykuya dalmış olan Hera'nın göğsüne koyar. Bebek Heracles, Hera'nın memelerinden akan sütü içecek ve böylece ölümsüz olacaktır. Fakat Hera gece uyanıp tanımadığı bir bebeği emzirdiğini farkedince onu fırlatıp atar ve boşalan memesinden çıkan süt de gece gökyüzüne fışkırıp akar. Hikayeye göre, işte geceleyin gökte sönük bir ışıkla pırıldar halde gördüğümüz “Süt Yolu” (Türkçe’de Samanyolu) denilen kuşak böyle oluşmuştur.

Keşif

Antik çağda Grek filozofu Democritus (450–370 B.C.) geceleyin gökyüzünde görünen Süt Yolu denilen ışıklı bölgenin uzak yıldızlardan oluşuyor olabileceğine dikkat çekmişti.[4]Aristo’nun (384-322 B.C.) düşüncesine göreyse, Süt Yolu büyük, birbirine bağlı çok sayıdaki yıldızın alevlenmesinden kaynaklanmaktaydı ve bu alevler dünya atmosferinin üst kısmında yer almaktaydı.
Arap astronom İbn-i Heysem (965-1037) Samanyolu’nun ıraklık açısını gözlemleme ve ölçme girişiminde bulundu;Süt Yolu’nun ıraklık açısı yoktu, bunun üzerine “bu, Dünya’dan uzaktadır, atmosfere ait değildir” diyerek Aristo’nun görüşüne karşı çıktı. İranlı astronom Birûni (973-1048) Samanyolu Gökadası’nın sayısız bulutsu yıldızlar yığını olabileceği görüşünü ortaya attı. İbn Bacce ise Samanyolu’nun pek çok yıldızdan oluştuğunu ve gözümüze sürekli bu şekilde görünmesinin dünya atmosferindeki kırılımdan kaynaklanıyor olabileceğini ileri sürdü.İbn Kayyim El-Cevziyye (1292-1350) Samanyolu Gökadası’nın sabit yıldızlar feleğinde bir araya gelmiş çok sayıdaki küçük yıldızlardan oluştuğunu ve bu yıldızların gezegenlerden daha büyük olduklarını ileri sürdü.
Samanyolu Gökadası’nın birçok yıldızdan oluşmasının ilk kanıtı Galileo Galilei’den geldi. 1610 yılında Samanyolu Gökadası’nı bir teleskopla inceleyen Galileo Galilei bunun çok sayıdaki yıldızın bir araya gelmesinden oluştuğunu farketti. 1750’de İngiliz astronom ve matematikçi Thomas Wright “Evrenin orijinal bir teorisi ya da yeni hipotezi” adlı eserinde gökadanın Güneş Sistemi’ne benzer tarzda, fakat daha büyük ölçekte, kütleçekim gücüyle birbirlerine bağlı çok sayıdaki dönen yıldızlardan oluşmuş bir kitle olduğu görüşünü ortaya attı. Bunun sonucunda bu düşünceye göre, sözkonusu yıldızların oluşturduğu ve bizim de içinde bulunduğumuz bu disk, bizim gökyüzüne bakışımız açısından, bize gökyüzünde Süt Yolu olarak görünüyor olabilirdi.

1785’te William Herschel tarafından sayılan yıldızlardan yola çıkılarak hazırlanan Samanyolu diyagramı. O dönemde Güneş gökada merkezine yakın olduğu zannedildiğinden Güneş gökada merkezine yakın olarak işaretlenmiştir.(Günümüzde yakın olmadığı bilinmektedir.)


Immanuel Kant 1755'deki bilimsel incelemesinde Thomas Wright'ın düşünce ve çalışmalarını biraz daha ayrıntılandırdı, gökadamızın da Güneş Sistemi’mize benzer biçimde, kütleçekim ile bir arada tutulan ve dönen bir yıldız kümesi olduğunu (haklı olarak) ifade etti. Kant ayrıca o dönemde gözlemlenebilen birkaç bulutsunun da ayrı gökadalar olabilecekleri varsayımında bulundu. (Bu adın verilme nedeni dürbünle bakıldığında ışık veren gaz bulutu gibi gözükmeleridir.) Samanyolu Gökadası’nın biçimi ve Güneş’in gökada içindeki konumu hakkındaki ilk girişim 1785’te gökyüzünün farklı bölgelerindeki yıldızları özenle sayan William Herschel’dan geldi. Herschel, Güneş Sistemi’ni merkeze yakın bir yere koyarak gökadanın biçimini gösteren bir diyagram hazırladı.
Jacobus Kapteyn, hassas bir yaklaşım sergileyerek, 1920’deki çiziminde Güneş’in merkeze yakın bulunduğu elips biçimli küçük bir gökada tasarladı. Farklı bir yöntem uygulayan Harlow Shapley ise küresel kümeler kataloğu çalışmasında kendinden öncekilerden tümüyle farklı olarak, gökadamızı Güneş’in merkezden uzak olduğu yaklaşık 70 kiloparsek yarıçapındaki yassı bir disk biçiminde tasarladı.Her iki hatalı çalışma da galaktik düzlemde ışığın yıldızlararası toz vasıtasıyla soğurulmasını hesaba katmamıştı. Bu ancak Robert Julius Trumpler’ın 1930’da açık yıldız kümeleri üzerinde çalışırken bu etkiyi ölçmesinden sonra hesaba katılmaya başlandı ve günümüzdeki gökada görünümü kuramlarına ulaşıldı



Samanyolu galaksisinin güneş sisteminden görünümünün 360 derece panaromik fotoğrafı.



Tıklanabilir Harita

Bu harita, en az 200 milyar yıldız içeren ve sarmal bir gökada olan Samanyolu'nun tümünü göstermektedir. Güneşimiz, merkezden 26 bin ışık yılı uzaklıkta, Avcı kolu'nun derinliklerinde gizlenmiştir. Gökadamızın merkezine doğru olan yıldızlar, bizim bulunduğumuz yerdekilere göre birbirlerine çok daha yakındır. Ayrıca, gökada düzleminin oldukça dışında yer alan küçük küresel yıldız kümelerinin varlığına da dikkat edilmelidir. Yine dikkat edilmesi gereken bir başka konu da, gökadamız tarafından yavaşça yutulan bir cüce gökadanın (Cüce Yay) varlığıdır.

Samanyolu gökadası

Kaynak:Vikipedi