PC Görünümü Üye Ol
Forum Ana Sayfa
X-Sözlük > Ağıt Nedir?
«Önceki KonuSonraki Konu»
KisukE UraharA16:27, 1 Aralık 2007 
Ağıt, Bir ölünün ya da acı bir olayın ardından söylenen ezgili şiirlere ağıt denir. Anadolu'da çok yaygın olan ağıt geleneğinin kökleri Orta Asya'ya kadar uzanır. Türkler ölülerinin ardından yuğ adını verdikleri tören­ler düzenler ve bugünkü ağıtların ilk örnekleri sayılan sagu'laı söylerlerdi. Bilinen en eski sagu, İÖ 7. yüzyılda yaşamış Türk Hakanı Alp Er Tunga'nın ölümü üzerinedir.

Anadolu'da, ölünün ardından düzenlenen yas törenlerinde genellikle kadınlar ağıt söy­ler. Ağıt söylemenin ya da yaygın terimiyle ağıt yakmanın bölgeden bölgeye değişen belli gelenek ve görenekleri vardır. Örneğin Çukurova'daki ağıt törenlerinde kadınlar sı­rayla ağıt yakarlar. Ağıt söyleyecek olan kadının önüne ölünün çamaşır bohçası konur. Ağıtçı bohçadan çıkardığı bir çamaşırı ağıt boyunca elinde tutar ve ağıtı bittikten sonra bohçayı yandaki ağıtçının önüne bırakır.

Belli bir şiir düzenine uygun olan ağıtlar dilden dile dolaşarak yaygınlaşır. Yüzyıllar boyu söylenerek, zengin bir sözlü edebiyat geleneği yaratacak kadar çok sayıda ağıt örneği günümüze ulaşmıştır. Ağıtta ölen kişi­nin yaşamından, anılarından, yiğitliğinden ve cömertliğinden söz edilir:
Odasında terzi işler Küheylanı yeri dişler Ünü büyük Kozanoğlum Kürk giydirip at bağışlar. (Kozanoğlu Ağıtı)
Gelinin baba evinden ayrılmasını, deprem, kıtlık, sel baskını gibi doğa felaketlerini ya da savaşın acılarını ve yıkımlarını konu alan ağıtlar da vardır. Bu ağıtlarda ölenlerin kişiliğinden çok geride kalanların acılan ve felaketler karşısındaki çaresiz başkaldırıları dile gelir. I. Dünya Savaşında Sarıkamış'ta binlerce askerin donarak ölmesini anlatan "Sarıkamış Ağıtı" bu türe örnektir:
Çadırlar dağa kuruldu Hücum borusu çalındı Bir Sarıkamış uğruna Doksan bin fidan kırıldı.
Türk halk edebiyatında ağıtlar, genellikle önceden hazırlanrnaksızın (doğaçlama) söyle­nen ve ozanı bilinmeyen (anonim) sözlü şiirlerdir. Bununla birlikte edebiyatımızda ozanı belli olan ve bir ezgi eşliğinde doğaçla­ma söylenmeyen yazılı ağıtlar da vardır. Recaizade Mahmud Ekrem'in, oğlu Nijad'ın ölümü üzerine yazdığı şiir bu tür bir ağıttır:
Bu ayrılık bana yaman geldi pek Ruhum hasta, kırık kolum kanadım Ya gel bana, ya oraya beni çek Gözüm nuru oğulcuğum, Nijad'ım.
Ağıtlar genellikle dörder dizelik, sekizli ya da on birli hece düzeniyle söylenir. Mani, türkü, koşma, semai gibi şiir türlerinin biçim ve söyleyiş özelliklerini yansıtan ağıtların Divan edebiyatındaki karşılığı mersiye denen şiir türüdür.

Batı edebiyatında ağıt yazılı edebiyat ürünleri arasındadır. Eski Yunan ve Roma çağında belirli nazım kalıplarıyla, ama he­men her konuda ağıt yazılabiliyordu. Batıda ağıtın, ölenin ardından söylenen bir yas şiirine dönüşmesi 15. ve 16. yüzyıllardaki Rönesans Çağı'na rastlar.


Kaynak: MsXLabs.org &Temel Britannica
Benzer Konular:
Etiketler:
  • agit ne demek
  • agit ne demektir
  • agit nedir
Cevap
KisukE UraharA00:08, 21 Haziran 2009 
ağıt -dı
isim
  • 1 . Ölenin iyi niteliklerini, ölümünden duyulan acıyı dile getiren söz veya ezgi.
  • 2 . Gelinin arkasından niteliklerini anlatan söz veya ezgi.
  • 3 . edebiyat Ölen bir kimsenin gençliğini, güzelliğini, iyiliklerini, değerlerini, arkada bıraktıklarının acılarını, büyük felaketlerin acılı etkilerini dile getiren söz veya okunan ezgi, yazılan yazı, sagu, mersiye: "Rahman'ın sazı susmuş, okuduğu ağıt bitmiştir."- Y. K. Karaosmanoğlu.
Atasözü, deyim ve birleşik fiiller
  • ağıt yakmak (veya düzmek veya tutturmak)
Kaynak
Cevap
Daisy-BT11:55, 11 Nisan 2011 

Ağıt

Bir ölünün ardından, duyulan acıları, ölenin niteliklerini anlatan, onu yüceltmek üzere söylenen söz, yazılan yazı ya da okunan ezgi.

Ağıtın toplumun uğradığı büyük felâket ve kayıplar üzerine söylenen şiir, ezgi gibi; ağlama, sızlama, feryat gibi ya da toplu hâlde (gurbete gidenlere, gelin gidenlere) ağlaşma gibi anlamları da vardır.

Konuları göz önünde tutulursa eski ozanların söylediği sagular ve divan şiirindeki mersiyelerle ağıt arasındaki benzerlik açıktır. Mısır'da (Mısır ağlayıcıları), eski Yunan'da ve Korsika'da da ağıt töresi vardır. Ağıt yakma yasla ilgili bir gelenektir. Özellikle Anadolu'da, ölenin yakınlarının belli bir ezgiye uyarak duygularını dile getirdikleri görülür. Bu gelenek kadınlar arasında yaygındır. Ağıt söylenerek üç günden kırk güne kadar yas tutulur.

Genellikle 6+5 ölçüsüyle yazılan ağıtlar dörtlük biçiminde söylenir. Ama üçlü ve beşli ağıtlara da rastlamak mümkündür. Ağıtlar, ezgi ve konu açısından ayırt edilebilirler. Ağıt yakanlara ise ağıtçı denir.

Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi & MsXLabs

Cevap
«Önceki KonuSonraki Konu»
Hızlı Cevap
Kullanıcı Adınız:
Doğrulama
Mesaj:
Tüm X-Sözlük Konuları
Benzer Konular
Ruhi Su - Ağıt
Dilemma - Ağıt
Edip Akbayram - Ağıt
Ezginin Günlüğü - Ağıt
Leman Sam - Ağıt