[KisukE UraharA]

Amerika Antilobu (Antilocapra americana)
MsXLabs.org

Bilimsel Sınıflandırma;

• Alem:
  • Animalia (Hayvanlar)
• Şube:
  • Chordata (Kordalılar)
• Sınıf:
  • Mammalia (Memeliler)
• Takım:
  • Artiodactyla (Çift toynaklılar)
• Alt takım:
  • Ruminantia (Geviş getirenler)
• Familya:
  • Antilocapridae (Amerika antilobugiller) Gray, 1866
• Cins:
  • Antilocapra Ord, 1818
• Tür:
  • A. americana

Amerika antilobu (Antilocapra americana), Kuzey Amerika'da yaşayan bir gevişgetiren çift toynaklı türü. Çatalboynuzlu antilop ya da Çatalboynuzlu hayvan'da denilir.

Dış görünüşü ile bir antilopu andırmasına rağmen Asya'da ve Afrika'da yaşayan antiloplar ile akrabalığı yoktur. Bu yüzden yalnız başına Antilocapridae adlı ayrı bir familyaya konulur. Amerika antilobu bu eski familyanın günümüzde yaşayan son temsilcisi olarak kalmıştır.

Erkek amerika antilobu

Özellikleri
Amerika antilobu bir ceylan büyüklüğündedir. 150 cm uzunluğa (artı 8-15 cm kuyruk), 90 cm boya ve 50-70 kg ağırlığa ulaşır. Üst kısımları sarı ile kızıl kahverengi arası değişir, karın kısımları beyaz olur. Beyaz tüylerini dikerek, bu şekilde birbirlerini tehlikeye karşı uyarmak için işaret verebilirler. Erkeklerin boynuzları kulaklarının iki katına, 25 cm uzunluğa varır.

Dişilerin neredeyse hiç boynuzları olmaz. Eğer boynuzları olursa da asla kulakların uzunluğunu aşmaz. Her boynuzun ucu çatallanır, bir ucu köküne yakın bir yerden dışarıya doğru ve diğeri daha yukarıda içeriye yönelir. Boynuzlar her sene yenilenir. Amerika antilopları çok uzun atlayabilmeleri ile de dikkati çekerler. Tek bir sıçrama ile 6 metre ilerliyebilirler.

Amerika antilobu sürüsü

Yayılım
Amerika antilobu bir zamanlar bütün Kuzey Amerikada, hatta çöl ve yarı çöllerinde ve Meksiko'nun kuzeybatısına kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yaygındı. Kayalık Dağlarında bazen hatta 3500 m yüksekliğe kadar çıkarlar, ama genelde düz bölgelerde yaşarlar.

Sınıflandırma
Amerika antilobunun sınıflandırılması uzun süre tam olarak aydınlatılamamıştır. Daha en başlardan ayrı bir familyaya konulmuş olsa da, 1960'lara kadar hala sırf boynuzlugillerin bir alt familyası olduğunu savunan zoologlar olmuştur. Sonunda DNA-analizleri sayesinde geyikgillerin bir kardeş grubu oldukları kanıtlanmıştır.

Evrim tarihi
Geçmişte amerika antilobugiller familyasının Kuzey Amerikada birçok türleri olmuştur. Familyanın tanılan en eski üyesi erken miozen çağında ortaya çıkan, uzun çatallı boynuzlu Paracosoryx cinsi olmuştur. Sonradan ortaya çıkan Ramoceros cinsinde boynuzlar çengel olmuş ve çatallıdır. Daha geç zamanlarda ortaya çıkan Meryceros ve Cosoryx cinsleri bugünkü amerika antilobuna daha çok benzemişlerdir.

Pliozen çağında birçok Plioceros cinsine ait kısa boyunlu, kısa ve kalın boynuzlu türler ortaya çıkmıştır. Pleistozän çağında daha çevik yapılı, buzul çağına ayak uydurmuş Tetrameryx ve Capromeryx cinsleri ortaya çıkmıştır. Bu iki cins familyanın (Stockoceratini) adlı ayrı bir kolunu oluşturur. Buzul çağının sonunda bütün bu türlerin soyu tükenmiş, ve pleistozen çağında da çoktan var olmuş olan amerika antilobu familyanın tek temsilci olarak hayatta kalmıştır.

Alt türleri
Bilimcilerin farklı görüşlerine göre 4 ya da 6 alt türü kabul edilir. Bu 4 türün statüleri hala tartışılmaktadır:

• Antilocapra americana americana ABD ve Kanadanın prerilerinde yaygındır.
• Antilocapra americana mexicana ABD'nin güneybatısında bulunan yarı çöllerde ve Meksikonun sınıra yakın bölgelerinde yaygındır.
• Antilocapra americana peninsularis Baya - Californiya'da yaşar.
• Antilocapra americana sonoriensis Arizonanın güneyinde ve Kuzey Meksikoda yaşar.

Bazı kaynaklarda Antilocapra americana anteflexa ve Antilocapra americana oregona alt türleri isimlerine rastlanılır. Ancak bu isimler sırf Antilocapra americana americana alt türü için kullanılan diğer isimlerdir.

Kaynak