|
Lüksemburg Bahçesi (Jardin du Luxembourg) Lüksemburg Bahçesi (Jardin du Luxembourg) MsXLabs.org Medici Çeşmesi Jardin du Luxembourg (Lüksemburg Bahçesi) Paris'in 6. bölgesinde bulunan çeşitli stillerdeki bir bahçeler bütünüdür. 1612 yılında, Médicis ailesinden Marie de Médicis'nin hükümdarlığın zamanında yapılan bahçe, Paris'lilerin, öğrencilerin, gezitiye çıkanların tercih ettikleri bir buluşma mekanı olmakla beraber tüm dünyadan ziyaretçilerin de dikkatini çeker. |
|
Paris MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi Tolstoy gezilerinin birinde Paris'ten Rusya'daki bir arkadaşına şöyle yazmıştır: ''Azizim! Bu şehir ne zaman benim üzerimde tesir etmez hâle gelecektir.''Fransa'nın başkenti. Yönetim bakımından "Ville-de-Paris" departmanını meydana getirir. Sen Irmağı'nın iki yanında kurulmuştur. Asıl Paris kenti ile, dört yönde uzantısını meydana getiren ve durmadan yayılan "Paris Aglomerasyonu", yani Büyük Paris'i, gerek alan ve gerekse nüfus bakımından birbirinden ayırmak güçtür: Paris kenti 20 "arrondissements"dan meydana gelir ve 2.152.429 (1994) nüfusu ile 105 km2'lik bir alana yayılır. Buna karşılık "Paris Aglomerasyonu"nun alanı 1700 km2'yi bulur ve 10 milyonun üstünde nüfus toplar. Alanı ve nüfusuyla Avrupa'da ikinci, dünyada dördüncü sırayı alan bu geniş kentleşme bölgesi, ekonomik, malî ve kültürel varlığı ile Fransa'nın bütünü içinde ağır basar. Yönetim bakımından komşu departmanlara dağılmıştır. Öte yandan Paris'in yakın banliyösü sayılan bir kentleşme alanı da söz konusudur ki, 350 km2 yer tutan bu alan Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis ve Val-de-Marne departmanlarının sınırları içinde kalır. Geniş anlamda Paris, bu son bölümdür. Paris havzasının merkezî kesiminde kurulmuş olan kent, Sen ve kollarının (Oise, Marne vb.) meydana getirdiği iç su ağının ve çeşitli yönlerden gelen kara, hava ve demiryollarının düğümlendiği yerdir. Paris'e, Fransa'nın bütünü içinde bu üstünlüğü sağlayan başlıca neden, coğrafî yerinin çok elverişli ve avantajlı doğal koşullarıdır. Paris, öte yandan bazı uluslararası örgütlerin de merkezidir. Yüzyıllardan beri, fakat özellikle 19. yüzyılın ortalarında Haussmann tarafından büyük ölçüde değiştirilmesine karşın, Paris, ilk kuruluşundan beri bir merkez çevresinde, halkalar hâlinde genişlemiş biçimini bugün de korumaktadır: Tam ortasından geçen Sen, kentin ekseni durumundadır. İki yaka 33 köprüyle birbirine bağlanmıştır. Irmak üzerinde, birbirine bağlı Saint-Louis ve La Cité adaları kentin çekirdeğidir; burada kurulmuş ve buradan itibaren yayılıp büyümüştür. Bu iki ada üzerinde ünlü tarihî yapılar yer alır: Notre Dame de Paris ve Sainte-Chapelle; Adalet Sarayı ve Conciergerie vb. Buradan, Sen Irmağı'nın iki yakasında her yöne doğru yayılan Paris, Orta Çağ'dan beri durmadan değişmiş, özellikle 20. yüzyılın başlarından günümüze kadar bu değişiklikler artarak sürmüştür. Bugün, tarihinin çeşitli anılarını yansıtan eski sanat yapıtlarıyla modern kent mimarîsinin yeniden yarattığı yapıtlar, birbirini kucaklamakta; kente kendine özgü bir güzellik ve değer sağlamaktadır. Dünyanın en büyük kültür, sanat, ticaret ve turizm merkezi olan Paris'in başlıca cadde, meydan ve parkları; birer sanat yapıtı olan tarihî yapıları, ünlü semt ve müzeleri şunlardır: Caddeler: Boulevard de Sebastopol, Rue Saint-Michel, Rue de Rivoli, Avenue des Champs-Elysées, Avenue de la Grande Armée, Boulevard Saint-Germain, Rue Royal, Rue du Faubourg, Saint-Honoré; park ve meydanlar: Tuileries, Concorde Meydanı, Charles de Gaulle (eski adı Etoile) Meydanı, Luxembourg Bahçesi (İçinde Senato Sarayı), Botanik Bahçesi (Doğal Tarih Müzesi); République, İena, Bastille, Vendome, İnnocents, Etats-Unis, Champ de Mars (Eiffel Kulesi bu parktadır) meydanları; Boulogne, Vincennes ormanları; tarihî yapılar: Hotel-Dieu (Avrupa'nın en eski hastanesi), Louvre (dünyanın en ünlü sanat müzelerinden biri); Bourbon Sarayı (Ulusal Meclis), Luxembourg Sarayı, Tribunal de Commerce, Opera, Elysée Sarayı (Fransa Devlet Başkanlığı ikâmetgâhı), Chaillot Sarayı, Bibliothèque Nationale (Ulusal Kitaplık), Panthéon, Hotel des İnvalides, Tuileries Sarayı ve bahçeleri, Saint-Germain-des-Prés Kilisesi, Borsa binası; eğitim kurumları, müzeler. Paris Üniversitesi (Sorbonne, Collegé de France, İnstitute de France. Paris'e öğrenim için dünyanın her yanından gelen yabancı öğrencilerin toplandığı "Quartier Lâtin", kentin birçokları içinde en ünlü semti sayılabilir. 20. yüzyılın başlarından beri, büyük endüstri kuruluşları tarihî Paris'i yavaş yavaş terk etmeye ve daha çok kentin yakın ve uzak banliyösüne dağılmaya başlamıştır. Bugün kent içinde bu çeşitli ve güçlü endüstrilerin yönetim ve reklam büroları, çeşitli malî kuruluşların merkezleri kalmıştır. Paris çevresinde toplanan başlıca endüstri kolları şunlardır: Otomobil (Renault ve Simca), kimya, besin, elektronik, dokumacılık, konfeksiyon, sinema ve özellikle basın ve yayım. Paris, hava ve iç su ulaşımı bakımından Londra'dan sonra Avrupa'nın ikinci büyük merkezidir. |
Paris kentinin temsili olan Eyfel Kulesi |
1 ek  2.000 yıllık bir tarihi olan Paris, Fransa'nın başkenti ve dünyanın Önde gelen bilim, kültür, sanat ve eğlence merkezlerinden biridir. Paris, Fransa'nın kuzey kesiminde geniş, bereketli ovaların ortasından akan Sen Irmağı'nın iki yakasında kuruludur. Irmağın kuzeyinde kalan bölüme Sağ Yaka, güneyindeki bölüme ise Sol Yaka denir. Kent, sarmal bir dönüşle merkezden çevreye birbirini izleyen 20 ilçeden oluşur. Tarihi Paris'in içinden geçen Sen Irmağı'nda île de la Çite ve île SaintLouis adlarında iki adacık vardır. Paris kenti İÖ 3. yüzyılda, Parisli olarak bilinen Galyah bir kabile tarafından bu adalardan île de la Cite'de kuruldu {bak. Galya). İki kıyıya tahta köprülerle bağlanan kente Romalılar Lutetia adını verdi. İS 1. yüzyılda gelişmeye başlayan kent, 4. yüzyıldan sonra Paris olarak anılmaya başladı. île de la Çite ortaçağ Paris'inin merkezi ve Fransa krallarının başkenti oldu. Yapımına 12. yüzyılda başlanan ve dünyadaki gotik kiliselerin en güzellerinden biri olan Nötre Dame Katedrali bu ada üzerindedir. 12. yüzyılda Paris ırmak kıyılarına yayıldı ve surlarla çevrildi. Kuzeybatıdaki bataklıklar kurutuldu ve burada Marais adı verilen bir mahalle oluştu. Bir zamanlar soyluların yaşadığı gözde bir yer alan Marais, bugün dar sokakları ve Vosges Meydanı'nın çevresindeki üç katlı eski evleriyle ilginç bir bölgedir. Bu evlerin bir bölümü müzeye dönüştürülmüştür. Marais doğuya doğru Bastille Meydanı' na uzanır. Burada Paris halkının 14 Temmuz 1789'da basarak ele geçirdiği ve Fransız Devrimi'nden sonra yıktırılan ünlü Bastille Kalesi ve hapisanesi vardı {bak. Bastille). Irmağın güney yakasındaki Sorbonne Üniversitesi ortaçağ Paris'inin bilim merkeziydi. Yaklaşık 1257'de kurulan ve Fransa'nın en büyük yüksekokulu olan Sorbonne günümüzde, çeşitli özerk üniversiteleri barındıran Paris Üniversitesi'nin bir bölümünü oluşturur. 19. yüzyıldan başlayarak Sorbonne'un çevresi sanatçıların, yazarların ve üniversite öğrencilerinin uğrak yeri oldu. Quartier Latin (Latin Mahallesi) adıyla bilinen bu bölge bugün de yenilikçi akımların yeşerdiği bir sanat ve kültür merkezidir. Victor Hugo, Voltaire, JeanJacques Rousseau ve Emile Zola gibi ünlü Fransızların gömülü olduğu Pantheon adlı yapı da Quartier Latin'dedir. Sen Irmağı'nın kuzey yakasında yer alan Louvre Sarayı'ndaki Louvre Müzesi, sahip olduğu yapıtlar bakımından dünyanın en büyük ve zengin müzelerinden biridir. Louvre' un batısında, eskiden büyük bir sarayın bulunduğu Tuileries Bahçeleri ile dünyanın en görkemli ve güzel meydanlarından biri olan Concorde Meydanı yer alır. İki yanı ağaçlı, geniş Champs Elysees Bulvarı buradan başlayarak Charles de Gaulle Meydanı'na (eskiden Etoile Meydanı) uzanır. Alanın ortasında Napolyon'un zaferlerinin anısına yaptırdığı Zafer Takı (Arc de Triomphe) bulunur. Takın altında da I. Dünya Savaşı'na katılan Fransız askerlerinin anısına dikilmiş Meçhul Asker Anıtı vardır. Batı yönünde devam eden geniş caddeler, eskiden Fransa krallarının avlanma alanı olan Boulogne Ormanı'na uzanır. Ormanda Longchamp ve Auteuil adlarında iki ünlü koşu yolu ve göller bulunur. 185370 yılları arasında Paris valisi olan Baron GeorgesEugene Haussmann, III. Napolyon'un verdiği geniş yetkiyle Paris'e yepyeni ve modern bir görünüm kazandırdı. Kentin yarıya yakınını yıktırarak geniş caddeler ve bulvarlar açtırdı. Daha sonra bu bulvarların kentte çıkacak ayaklanmalarda göstericilerin barikatlar kurmasını engellemeyi amaçladığı yolunda eleştiriler yaygınlık kazandı. Haussmann kentin sağlık, bayındırlık ve ulaşım hizmetlerini geliştirici çalışmalar da yaptı. Bugün kenti boydan boya geçen büyük bulvarların iki yanında gösterişli mağazalar, restoranlar, tiyatrolar ve oteller sıralanır. Paris Operası ve 1960'ların sonuna değin varlığım koruyan ünlü pazaryeri Les Halles de Haussmann zamanında kurulmuştur. Bulvarların daha kuzeyinde gece kulüpleriyle tanınan bir bölge olan Montmartre'da çarpıcı güzellikteki beyaz SacreCoeur (Kutsal Yürek) Bazilikası göze çarpar. Sen Irmağı kıyısı boyunca resimler, eski afişler ve kullanılmış kitaplar satan sokak satıcılarına rastlanır. Irmağın güneyinde kalan Sol Yaka'da üniversitenin yanı sıra Fransız Parlamentosu'nun iki binası ve devlet dairelerinin çoğu ile Lüksemburg Sarayı ve bahçeleri yer alır. XIV. Louis'nin savaş gazileri için yaptırdığı Hötel des Invalides {hötel sözcüğü burada "yurt" anlamına gelir) Lüksemburg Sarayı'nın batısmdadır. "Şen kıyısında, çok sevdiğim Fransız halkı arasına gömülmek istiyorum" diye vasiyette bulunan Napolyon'un mezarı da bugün kısaca Invalides adıyla bilinen bu yapının içindedir. Daha batıda Paris'in simgesi olan ve televizyon anteniyle birlikte yüksekliği 300 metreyi geçen Eiffel Kulesi görülür {bak. Eiffel Kulesi). 1980'lerin Paris'i Parisliler'in çoğu genellikle altı katlı apartmanlarda oturur. Her katta çoğunlukla iki ya da daha çok daire vardır. Parisliler cafe adı verilen bulvar kahvehanelerinin önünde oturup gazete okumaktan, dostlarıyla sohbet etmekten ya da gelip geçeni seyretmekten hoşlanırlar. Kent içi ulaşım otomobil, otobüs ve metroyla sağlanır. Fransa'nın kara ve demiryolları Paris'ten başlayıp bütün ülkeye yayılacak biçimde planlanmıştır. Paris, Manş Denizi'ne dökülen Sen Irmağı'nın ağzından 375 km içerdedir. Ama Sen Irmağı kanallar ve akarsular yoluyla Manş Denizi ve Akdeniz'e, Almanya Federal Cumhuriyeti'ne, Belçika'ya ve Fransa'nın öbür bölümlerine bağlı olduğu için Paris bir liman kenti sayılır. Paris'te Orly ve Charles de Gaulle adlarında iki uluslararası havalimanı bulunur. Sanayi ürünleri arasında otomobiller, uçaklar, lokomotifler, elektrikli araçlar, kimyasal maddeler ve ilaçlar sayılabilir. Paris aynı zamanda Fransa'nın film yapım merkezidir. Güneydeki sanayi bölgesinde tabakhaneler, çimento, bira ve tütün fabrikaları bulunur. Kentin içinde, başta giysi, mücevher, parfüm, porselen eşya ve mobilya olmak üzere birçok lüks tüketim eşyası üretilir. Modern gökdelenler 1970'lerden başlayarak Paris'e yeni bir görünüm kazandırdı. 1970'lerde ve 1980'lerde Pompidou Sanat ve Kültür Merkezi (Beauborg Merkezi) gibi birçok büyük proje gerçekleştirildi. 1986'da müzeye dönüştürülen eski Orsay Garı ile Bastille'in yamnda yapılan yeni opera binası bunların en önemlileri arasındadır. Paris'in anakent nüfusu 10.210.059'dur (1982). kaynak: nüveforum & Büyük L. |
| Saat: 12:15 |
©2005 - 2026, MsXLabs - MaviKaranlık