![]() |
İş Oluş Durum Bildiren fiiller, İş Oluş Durum Bildiren Cümlelerine örnekler Fiiller, iş ,oluş, durum ve hareket bildiren sözcüklerdir. ÖRNEK Yürü, gidelim; bu iş olmaz. dedi Fiillerin sonuna -mek, -mak ekleri getirildiğinde anlamlı olur. ÖRNEK Bu akşam kardeşinin yanına var .(eylem) *Kardeşimin güzel bir evi var. (isim) Fiiller anlamlarına göre üçe ayrılır 1) Nesne alan, iş yani hareket bildiren ve neyi, kimi sorularına cevap veren fiiller kılış fiilleridir. ÖRNEK Bu işi olsa olsa sen yaparsın . *Baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır. *Yemeğin tadını çok beğendik. *Mum dibine ışık vermez, derler 2)Nesne almayan, öznenin içinde bulunduğu durumu gösteren fiiller durum fiilleridir. ÖRNEK Su uyur, düşman uyumaz. *Can çıkar, huy çıkmaz. *Teyzesi bize dün sabah geldi. 3)Kendiliğinden ve zaman içinde gerçekleşen fiiller oluş bildirir. *Yine yeşillendi fındık dalları. *Genç yaşta ağardı saçlarım. *Korkudan beti benzi sararmış. Bu eylemler değişerek yeni bir görünüm kazanma anlamı verir. *Elleri, ayakları kabarmıştı. *Denize gidince epey bronzlaşmış. Fiiller -me,- ma,-mez , maz ekleriyle olumsuz yapılabilir. *Gülme komşuna, gelir başına. *Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez. *Yoldan kal, yoldaştan kalma . Geniş zaman eki olumsuz yapıldığında -mez maz olarak değişir. *Nuh der, peygamber demez. Fiiller tekil ve çoğul tüm kişilere göre haber ve dilek kipleriyle çekimlenebilir. *Ben hazırlandım, artık gidebiliriz; dedi. *Erken yatın, yarın işe gideceğiz Şart kipiyle çekimlenmiş fiiller yan cümlenin yüklemi olabilir. *Erken gelirse birlikte gidelim. -yor eki yerine -mekte,- makta eki de kullanılabilir *O zamanlar büyük bir şirkette çalışmaktaydım. *Haber kipleri zaman anlamı taşır, dilek kipleri zaman anlamı taşımaz. * Şimdi polisler gelecek, artık çıkalım . Çekimli fiil sorulduğunda kip,kişi, olumsuzluk ekleri alabilen ve yüklem olan fiiller anlaşılır. * İçimden şu zalim şüpheyi kaldır. *Ya sen gel ya beni yanına aldır. *Mecnun um, Leyla mı gördüm Bir kerecik baktı geçti Ne sordum ne de söyledi Kaşlarını yıktı, geçti Cümledeki yargı sayısı sorulduğunda çekimli fiiller, fiilimsiler ve ek eylem alarak yüklem olmuş ad soylu sözcükler sayılır. *Garibim,namıma Kerem diyorlar *Hastayım, derdime verem diyorlar *Aslımı el almış, harem diyorlar *Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış ım ben *Senin dudakların pembe, ellerin beyaz *Al, tut ellerimi bebek, tut biraz |
Alıntı:
Örnek:Uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak... oluş: Örnek: Solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak... |
Alıntı:
Alıntı:
Alıntı:
5 dk=>2 m yol gidiyorsa,1080 dk=>432 metre yol gitmiş olur. |
Alıntı:
Çekimli Fiilin Yapısındaki Unsurlar 1. Kök ve Gövde 2. Şahıs Ekleri 3. Ek-fiil, Çekimi ve Görevleri Filleri ve fiilden türemiş kelimeleri anlam ve yapı bakımından inceleyelim: A. FİİLDE HAREKET Fiilde hareket, fiilin temel anlamını ifade eder. Fiiller taşıdıkları temel anlamlara göre türlere ayrılırlar: Fiilin temel anlamı harekettir. Hareketin anlam yönünden üç yönü vardır. 1. İş ve Kılış Fiilleri Öznenin iradesiyle, bir nesne üzerinde gerçekleşen, öznenin nesneyi etkilediğini ve o nesnenin de etkilendiğini gösteren fiillerdir. Bu fiiller geçişlidir, yani nesne alarak kullanılırlar. Zaten bu bakımdan iş ve kılış bildirirler. Örnek:Taşımak, yazmak, açmak, anlatmak, görmek, bilmek, silmek... 2. Durum Fiilleri Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir. Bu fiillerin bitmeleri için başka herhangi bir fiilin başlaması gerekir. Durum fiillerinde özne durağan hâldedir. Birçoğu, öznenin iradesi dışında gerçekleşir. Bunlar genellikle geçişsizdir, yani çoğunlukla nesne almazlar. Örnek:Uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak... 3. Oluş Fiilleri Bunlar da bir nitelik değişikliği, yani bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirler. Gerçekleşmelerinde öznenin doğrudan etkisi yoktur. Daha çok "kendiliğinden olma" söz konusudur. Geçişsizdirler. Örnek:Solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak... |
Alıntı:
Alıntı:
Alıntı:
“Yazları havalar ısınır.” cümlesinde “ısınır” oluş bildiren fiildir. Bu fiil, öznenin iradesiyle gerçekleşmeyen nesne alamayan fiildir. Yapraklar sararmaya başladı.(oluş fiiline örnek)*Sararmak ,Yaşlanmak,Uzamak, Paslanmak,büyümek,solmak,acıkmak… Ayşe yıkandı,tarandı(Durum fiiline örnek) *Yürümek, oturmak, gitmek, çıkmak,ağlamak… |
İş Fiili: Süpürge ile odayı süpürdü. O günkü dersini tekrar etti. Pencereyi kapattı. Yanlışlıkla dolabı kırdım. Bayramda bayramlıklarımı giyeceğim. Oluş Fiili: Anneannemin en sevdiği çiçekleri soldu. Birçok askerimiz şehit oldu. Geçen seneden beri boyu epey uzamış. Bu yaştan sonra anneanneme ben bakıyorum, çünkü çok yaşlandı. Kağıdı minicik parçalara ayırdı. Durum Fiili: Annemi çok seviyorum. Aldığım hediyeyi çok beğeneceğini biliyorum. Yolda çaresizce yürüyordu. Sevinçten gözleri yaşardı. Odamı toplamadığım için annem bana çok kızdı. |
Alıntı:
|
Alıntı:
Neden dışarıya bakıyorsun? Bahçede bir tavuk gördüm. Kitapların nerede? Gözlerinden adeta kan gelircesine ağladı NOT:Fiil öznenin kendi iradesinde yani kendi isteği ile gerçekleşiyorsa ve fiil bir hareket ifade ediyorsa o fiil durum fiilidir. *Yürümek oturmak gitmek çıkmak,ağlamak… Görüldüğü gibi yukarıdaki fiiller bir hareket bildirmektedir ve bu hareket kişinin kendi isteğiyle gerçekleşmektedir bu yüzden yukarıdaki fiiller durum fiilleridir. |
Alıntı:
İş, oluş, durum bildiren cümlelere örnek verir misiniz? Alıntı:
|
Alıntı:
*Binada büyük bir yangın çıkmış=>Yangın;sözcüğü isimdir büyük,sözcüğü yangının derecesini belirten bir niteleme sıfatıdır. *Cümlede özellikle vurgulanmak istenen sözcükler tırnak işareti içine mi alınır?=>Herhangi bir cümlede;cümle içinde vurgulanmak istenen bir sözcük genelde yükleme yaklaştırılır(cümlede vurgu);Özel olarak belirtilmek istenen sözler ise tırnak içine alınır. Alıntı:
*seslenmek,havlamak,oynamak,emeklemek,bağırmak,uzanmak,üzülmek=>Durum fiili *soğumak,ihtiyarlamak,yağmak=>Oluş fiili |
| Saat: 20:39 |
©2005 - 2026, MsXLabs - MaviKaranlık