Nas�l �lmek �sterdiniz?

Bu soruya "yatakta, ac� �ekerek �lmeyeyim de" diyenler �o�unluktad�r, say� olarak onlar� "uykuda �leyim" diyenler izliyordur bence. Peki ba�ka �ekillerde �lmek isteyenler yok mu? �rne�in bir arkada��m�n �l�m �zerine ��yle bir kurgusu var: "Kumsalda olmal�y�m. �zerimde de �ok ince, hatta t�lden bir elbise olmal�. Ad�m ad�m denize do�ru y�r�meliyim. Sular bileklerimden diz kapa��ma y�kselmeli, sonra bald�rlar�mda, kal�alar�mda hissetmeliyim, b�ylece suyun seviyesi de yava� yava� y�kselir. Derken s�rt�m, g��slerim, omuzlar�m... Ama durmamal�y�m. Boynumdaki suyun so�uklu�u beni etkilememeli. Hatta yava� yava� a�z�ma dolarken denizin o tuzlu suyu, son bir kez burnumdan nefes almal�y�m. Bu arada sa�lar�m denizle birlikte dalgalanmaya ba�lamal�. Art�k burnum da sular alt�nda kalmal�, derken g�zlerim (ama kapanmadan) ve sonunda tamamen dalgalar�n alt�nda y�r�meliyim. Suyun kald�rma kuvveti, v�cudumda pek oksijen kalmad�� i�in beni etkilemeyecektir ve ben ci�erlerimdeki son havay� harcayana kadar durmadan, ayn� tempoyla y�r�meliyim. A�z�m ve burnumdan ��kan son kabarc�klar� ve kald�ysa deniz derinliklerinin g�zelliklerini alg�lamal�y�m. Bari g�rd��m son �eyler g�zel olsun. Eh! bir yerde can�m t�kenecek elbette. O an sanki yolda t�kezlemi�im gibi d��meliyim Belki mercanlar�n belki de yosunlar�n aras�na yumu�ak bir ini� yapar�m. Son iste�im; bu d�� s�rt �st� olsun ve yine g�zlerim a��k kals�n ki b�ylece cenazeme gelenleri g�rebileyim. Pek cinslerini bilmesem de bu bal�klar� merhabalamal� ve �ld��mde de dalgalar� hissetmeliyim. Hatta �zerimdeki o t�lden elbise de beni yava� yava� terk etmeli. Bir ben kalmal�y�m.. Belki yosunlar, mercanlar sarar bedenimi..."

Ne kadar ��lg�n bir �l�m �ekli, ��lg�n oldu�u kadar da imkans�z. Ki�i intihara ne kadar kararl� olursa olsun, bu �ekildekini beceremez. Ama kurgunun g�zelli�i de su g�t�rmez...

Pekala giyotinde �lmek isteyen var m�d�r acaba? Hani XVI. y�zy�lda G�ney Fransa ve �talya'da i�kence arac� olarak kullan�lan giyotinle �lmek! B�rrr... Ne kadar so�uk bir �l�m. Ya �arm�ha gerilmek? �arm�h�n asl� �zellikle kiliselerde g�r�ld�� gibi (yani alt �ubu�u uzun bir art� �eklinde) de�il, 'T' �eklindedir. Ger�ek �arm�hlar olduk�a k��k, hatta hemen hemen bir insan boyundad�r. �arm�h yerdeyken, kurban bunun �zerine yat�r�larak eller bileklerden �ivilenir. ��nk� bileklerdeki kemikler; kurban�n, kolunu �ivilerden kurtarmas�n� imkans�zla�t�r�r. Daha sonra bacaklar hafif�e b�k�lerek ayaklar bir tarafa bakacak duruma getirilir ve kurban bileklerden as�l� �ekilde b�rak�l�r.

Bu durumda �l�m nedeninin ne olabilece�ini hi� d��nd�n�z m�? Genelde on dakika i�erisinde ger�ekle�en �l�mler ender olarak kan kayb�, kalp krizi, �ok veya su kayb� y�z�nden ger�ekle�ir. Bu tip �l�mlerin ger�ekle�mesi i�in kurban�n kendini ayaklar� ile yukar� itmesi ya da elleri ile �ekmesi gerekir. Ama bu da ona m�thi� bir ac� verir. �yleyse �l�m�n as�l nedeni nedir? �nanmas� zor ama, bunun i�in �ok ara�t�rma yap�lm��. �arm�ha gerilmeye tan�k olanlar�n izlenimleri bile dinlenmi�. Sonunda �l�m nedeninin ci�erlerin a��r� geni�lemesi ile nefes alman�n zorla�mas� oldu�u anla��lm��. Yani solunumun durmas� ile �l�m ger�ekle�iyor. Antik �a�larda bu i�in uzmanlar� (!) kurbanlar�n feci �ekillerde �lmelerine neden olacak d�zenlemeler de yaparlarm��...

Bunca detayl� anlat�mdan sonra tekrar soruyorum: "�arm�ha gerilerek �lmeyi ister misiniz?" "Kim ister ki?" derseniz �ok yan�lm�� olursunuz. ��nk� ger�ek �st�c�l��n �nc�lerinden, Frans�z �air - yazar Max Jacob bu �ekilde �lmek istiyor. 1876'da do�an Max Jacob 1944'te Almanlar taraf�ndan tutukland� ve g�t�r�ld�� Drancy Kamp�'nda �ld�. Her ne kadar �arm�hta �lmek istediyse bile, biraz yak�n bir �ekilde olur �l�m�. �arm�htaki �l�m nedeninin ci�erlerin a��r� geni�lemesi oldu�unu s�ylemi�tik. Max Jacob ise akci�er kanamas�ndan �lm��t�r.

Max Jacob'un �arm�hta �lmek istedi�ini N. �lhan Berk'in �evirdi�i Camichi �iirinden ��reniyoruz.

Giyotinle �l�m cezas� bug�n

Krallar hari� istenmiyor.

Bu sat�rlar� yazan sana

�l�m�m �arm�hta olsun diyor.

Max Jacob'tan sonra biraz d��nmek gerekiyor: "�airler nas�l �lmek isterler?" diye...

Sabahattin Ali geliyor ilk olarak akl�m�za. �stek �iirinde;

G�r�nmez kollar boynumda,

Yarin hayali koynumda,

S�cak bir kur�un beynimde,

Bir a�a� dibinde yatsam...

Sabahattin Ali; 2 Nisan 1948'de �sk�p meras� mevkiinde bir a�a� dibinde oturmu�, kitap okuyarak dinlenirken, Ali Ertekin taraf�ndan �ld�r�lm��t�r. Daha do�rusu Ali Ertekin su�u �stlenmi�tir ama, bu konuda ��pheler vard�r. Nas�l olursa olsun, Sabahattin Ali �lm�� ve "benim meskenim da�lard�r" dizesiyle �stek �iirindeki 'kehanetleri' ger�ekle�mi�tir.

Mehmet Ali Sel imzal� �ntihar �iirinde de Orhan Veli, �l�m �ekli �zerine �unlar� s�yl�yor;

Kimse duymadan �lmeliyim

a�z�m�n kenar�nda

bir par�a kan bulunmal�.

Beni tan�mayanlar

"Mutlak birini seviyordu" demeliler.

Tan�yanlarsa, "Zavall�, demeli,

�ok sefalet �ekti..."

Fakat hakiki sebep

Bunlardan hi�biri olmamal�.

Orhan Veli bu �iirinde neden intihar etmek istedi�ini a��klamasa da 14 sene sonra, Nisan 1951'de yay�mlanan Ya�amak-II �iirinde

Kolay de�il bu d�nyadan ayr�lmak diyerek ya�ama ba�l�l��n� dile getirmi�tir.

Montaigne "�l�mden niye korkay�m ki, ben varken o yok, o oldu�unda da ben olmayaca��m" diyor. Naz�m Hikmet de 15 A�ustos 1959 tarihli isimsiz bir �iirinde bunu onaylarcas�na �l�mden korkmad��n� s�yleyerek ekliyor:

�lmek ar�ma gidiyor onuruma yediremiyorum �lme�i Yine de Lidi Vana �iirinde neler y�z�nden �lebilece�ini de yaz�yor:

B�rak�n doktor,Y�rek bu bak�n nas�l �arp�yor �atl�yacaksa �fkeden kederden sevin�ten Vars�n �atlas�n.

Jacques Prevert de �e�itli �iirinde �l�m nedeni ile zaman�n� tahmin ediyor:

E�ek, kral ve ben Sabaha sa� ��kmayaca��z.

E�ek a�l�ktan Kral i� s�k�nt�s�ndan Bense a�k ate�inden Aylardan May�s.

May�s ay�nda do�an, ismi laz�m de�il gen� �airlerimizden biri de (ki �ansa bak�n bu yaz�y� haz�rlayan da o) may�s ay�nda �lmeyi istiyor:

��lg�nl�ksa e�er �lmeyi istemek, do�um g�nlerimde ��lg�n�m i�te...

Herkes �l�mden bahseder ama, sadece �air inceli�indeki insanlar �l�m� i�in b�yle fikirler �retebilirler. ��te birka� �air ve dizeleri daha...

Necati Cumal�, G�zel �l�m �iirinde;

Ne g�zel �l�yor �i�ek

�yle isterdim �lmek.

R��t� Onur Denize Serenad �iirinde;

Sende ya�amal�y�m deniz,

Asi ve h�r Sende �lmeliyim Bulutlara bakarak.

Macar �air Sandor Petofi ise Bir D��nce Bana Ac� Veriyor adl� �iirinde, yast�kta, yast�klar�n aras�nda ya da bo� bir odadaki bir mum gibi sessiz sedas�z �lmeyi istemedi�ini s�yleyerek ekliyor:

Y�ld�r�m�n vurup ge�ti�i, Yahut, f�rt�nan�n k�k�nden s�kt�� Bir a�a� olay�m. Yeri g�� sarsan g�k g�r�lt�s�n�n Tepeden vadiye yuvarlad�� Bir kaya olay�m...

�yle ya da b�yle herkes gibi �airler de �l�m� d��n�yor ve yaz�yor. Bir de �l�m� yasaklayanlar var. Cemal S�reya Tek Yasak �iirinde �zg�rl��n geldi�i g�n o g�n �lmek yasak! derken Can Y�cel, �l�m�n �ok oldu�unu, ortal�� k�r�p ge�ti�ini, dostlara, gen�lere kafay� takt��n� s�yledi�i Bir Form�l �iirini �l�me yapt�� bir teklifle bitiriyor:

Ne dersin tam maa�la emeklili�e? ��sizlik sigortas� da veririm istersen...

T�m bunlara ra�men, Orhon Murat Ar�burnu '�nce �airler �ls�n' diyor Yetmez mi? �iirinde ama, iyi bir de nedeni var;

�nce ozanlar �ls�n Sonra hi� kimse Vars�n ozans�z kals�n d�nya.

Bar�� nsanl�� Sevgiyi Yaratt�lar ya!

��te b�yle... Her �eye ra�men sizler bir de �zdemir Asaf'a kulak verin. Bak�n K�zd�m da Yazd�m'da neler yazm��:

Unutmay�n ki ya�am �ld�resiye g�zel de�ildir...

��MD� CEVAPLAYALIM...