Cevap Yaz Yazdır
En İyi Cevap Var|Gösterim: 300.171|Cevap: 109|Güncelleme: 24 Kasım 2014

Büyük ünlü uyumu nedir, büyük ünlü uyumuna uygun kelime örnekleri verir misiniz?

Mesaja atla
Misafir
14 Ekim 2009 20:36   |   Mesaj #1   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
büyük ünlü uyumuna uygun kelimeler bul
EN İYİ CEVABI Mira verdi
Büyük Ünlü Uyumu

Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur:
Sponsorlu Bağlantılar
  • adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç
  • beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük
Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.

Konunun Devamı > Büyük Ünlü Uyumu
Blue Blood
14 Ekim 2009 20:43   |   Mesaj #2   |   
Blue Blood - avatarı
Ziyaretçi
Alıntı
Misafir adlı kullanıcıdan alıntı

büyük ünlü uyumuna uygun kelimeler bul

Büyük Ünlü Uyumu
Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.
Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.
Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.
Sponsorlu Bağlantılar
Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.
-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.
-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.
-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.
Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.
Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.


Örnek kelimeler=kanat,sevgi, numara, yalnız vs..Msn Happy

kaynak

daha fazla bilgi için>>Büyük Ünlü Uyumu

Misafir
30 Ekim 2009 12:55   |   Mesaj #3   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
büyük ünlü uyumu neden var
Misafir
22 Kasım 2009 19:33   |   Mesaj #4   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
acil 5 tane büyük ünlü uyumuyla ilgili örnek
Misafir
3 Aralık 2009 19:54   |   Mesaj #5   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
büyük ünlü uyumuna uyan 20 kelime
Sponsorlu Bağlantılar
Misafir
10 Aralık 2009 18:33   |   Mesaj #6   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.
Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.
Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.
Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.
-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.
-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.
-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.
Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.
Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.
Misafir
20 Aralık 2009 15:45   |   Mesaj #7   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Büyük Ünlü Uyumu

Türkçe'de bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa sonraki ünlüler de kalın; ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa sonrakiler de ince olur. Buna "Büyük Ünlü Uyumu" denir.

Sözcük sonuna getirilen ekler de bu kurala uyar.

Örnek: Otururlardı, gölgelik, düşünmek, ağaç, toprak, topraklar, topraklarımız, topraklarımızdan ...

Aykırı Durumlar:

* Bazı yabancı kökenli sözcükler: İnsan, kitap, televizyon, gazete, rüzgâr, kader, istasyon ...

* Zamanla değişikliğe uğrayan bazı Türkçe sözcükler: Elma (alma), hangi (kangı), anne (ana), kardeş (karındaş) ...

* Bazı bileşik sözcükler: Kocaeli, ilkokul, gecekondu ...

Uyarı: Bileşik sözcüklerde ve tek heceli sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

* Bazı ekler büyük ünlü uyumunu bozar:

-ken: dolaşırken, uyurken, doğarken ...

-ki: onlarınki, sabahki, duvardaki ...

-(i)yor: geliyor, görünüyor, gülümsüyor ...

-leyin: sabahleyin, akşamleyin ...

-(i)mtrak: yeşilimtrak, mavimtrak ...

-daş: ülküdaş, meslektaş ...



* Farklı bir kaynaktan büyük ünlü uyumu konusu ödevi..

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI


Türkçe sözcüklerin ilk hecelerindeki sesli harf kalın sesli ise diğer hecelerindeki sesli harfler de kalın olur. İlk hecedeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de kalın olur.
Kısacası sözcüğün tüm sesli harfleri ya kalın, yada ince sesli olmalıdır. Bu kurala Büyük Ünlü Uyumu Kuralı ( BÜUK ) denir.
Bu kural Türkçe'yi öteki dillerden ayıran temel bir kuraldır.

ÖRNEK 1: " Çocuklarımız " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " o, u, a, ı, ı " dır. Bu harflerin tümü kalın seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

ÖRNEK 2: " Temizlikçi " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " e, i, i, i " dir. Bu harflerin tümü ince seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

ÖRNEK 3: " Matematik " sözcüğünü inceleyelim.
Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " a, e, a, i " dir. Bu harflerin iki tanesi kalın, iki tanesi de ince seslidir. Bu sözcükte kalın ve ince sesli harfler bir arada bulunmaktadır. Dolayısı ile bu sözcük BÜUK'na uymaz. Türkçe bir sözcük değildir.

BÜUK'na AYKIRI DURUMLAR

1. " anne, kardeş, elma, kale, helva, hangi " gibi bazı sözcükler BÜUK'na uymadıkları halde Türkçe sözcükler olarak kabul edilirler. Bu sözcükler, zaman içinde değişikliğe uğrayarak BÜUK'na uymaz hale gelmişlerdir. Bu sözcüklerin esasları BÜUK'na uymaktadır.



Şimdiki hali
Esası

Anne
Ana

Kardeş Kardaş
Elma Alma
Kale Kala
Helva Halva
Hangi Kangı


2. Türkçe'de sözcüklere eklenen ekler, eklendikleri sözcüğün son hecelerine uyarak BÜUK'nı korurlar. Ancak bazı ekler, eklendikleri sözcüğün son hecesine uymayarak, sözcüğün BÜUK'na olan uygunluğunu da bozar.

ÖRNEK: - (i)yor : İçiyor, geliyor, biliyor, dinlemiyor, söylüyor...
-ken : Yaparken, koşarken, yazarken, okurken, dolaşırken...
-ki : Akşamki, sabahki, okuldaki, yoldaki, onunki...
-leyin : Akşamleyin, sabahleyin...
-daş : Meslektaş, gönüldaş...
-(i)mtrak : Ekşimtrak, yeşilimtrak, mavimtrak...

3. Bazı bileşik sözcükler BÜUK'na uymazlar.
ÖRNEK: Hanımeli, Karadeniz, Atatürk, İlkokul, Güzelyurt, Taşkınköy...

*** Yabancı kökenli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Bileşik sözcüklerde BÜUK aranmaz.
*** Tek heceli sözcüklerde BÜUK aranmaz.
ÖRNEK: saz, dört, sert, bal, ev, yel, sel, yol,ak...

2 . ÜNSÜZ ( Sessiz ) HARFLER : Tek başına okunamayan, hece olamayan ve ancak bir sesli harf yardımı ile seslendirebildiğimiz harflerdir. Bunlar: " b, c, ç, d, e, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z "dir.
Ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
a) Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, s, ş, h, f
b) Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

Sert ünsüz harfler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
i) Sürekli Sert Ünsüzler: s, ş, h, f
ii) Süreksiz Sert ünsüzler: p, ç, t, k

Yumuşak ünsüzler kendi aralarında iki kısma ayrılır:
i) Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z
ii) Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g
Misafir
21 Aralık 2009 13:24   |   Mesaj #8   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
büyük ünlü uyumu ile ilgili sorular
Misafir
21 Aralık 2009 13:32   |   Mesaj #9   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
büyük ünlü uyumu ile ilgili sorular nelerdir?
Misafir
24 Aralık 2009 21:38   |   Mesaj #10   |   
Misafir - avatarı
Ziyaretçi
Büyük Ünlü Uyumu


Sponsorlu Bağlantılar


Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.


Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.


Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.



Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.


-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.

-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.

-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.

Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.

Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.
Cevap Yaz
Hızlı Cevap
Mesaj:



Bu sayfalarımıza baktınız mı
paneli aç