[KK] N�kleik Asit (Genetik Malzeme)

MsXLabs (https://www.msxlabs.org/forum/)

- Biyoloji (https://www.msxlabs.org/forum/biyoloji/)

- - N�kleik Asit (Genetik Malzeme) (https://www.msxlabs.org/forum/biyoloji/156721-nukleik-asit-genetik-malzeme.html)

N�kleik Asit (Genetik Malzeme)

N�kleik Asitler

N�kleik asitler, b�t�n canl� h�crelerde ve vir�slerde bulunan, n�kleotid birimlerden olu�mu� polimerlerdir. En yayg�n n�kleik asitler deoksiribon�kleik asit (DNA) ve ribon�kleik asit (RNA)'d�r. �nsan kromozomlar�n� olu�turan DNA milyonlarca n�kleotitten olu�ur. N�kleik asitlerin ba�l�ca i�levi genetik bilgi aktar�m�n� sa�lamakt�r, ancak baz� RNA t�rleri insan olarak da i�lev g�r�rler.

DNA ve RNA'n�n ortak �zellikleri nelerdir?

�kiside Protein sentezinde g�revlidir.
Yap� ve �zellikleri ayn�d�r.
DNA ve RNA'n�n yap�s�ndaki bazlar ayn�d�r. Bunlar Adenin - Guanin - Sitozin(Citozin)'dir.

DNA ve RNA�n�n Yap�s� ve �zellikleri

Genetik olaylar�n h�crede molek�ler d�zeydeki temeli genetik mater*yal g�revini �stlenen n�kleik asitlerin yap� ve �zelliklerine dayan�r. N�kleik asitlerin iki t�r� olan deoksiribon�kleik asit (DNA) ve ribon�kleik asit (RNA) temelde ayn� yap�sal �zelliklere sahiptir.

DNA ve RNA Aras�ndaki Farklar

DNA

Bulundu�u yer �ekirdek, mitokondri, kloroplast, prokaryotlar�n sitoplazmalar�nda
Zincir �ekli �ift zincir
Yap�s�ndaki bazlar A, T, G, C
Yap�s�ndaki �eker Deoksiriboz
Sentezlenmesi DNA polimeraz enzimleri sayesinde kendi kendini e�leyerek
H�credeki sentez yeri Prokaryotlarda sitoplazmada, �karyotlarda, �ekirdek ve baz� organellerde
G�revi Genetik bilginin depolanmas�, nesiller aras�nda aktar�lmas� ve h�credeki metabolik faaliyetlerin y�netimi
N�kleotitlere ayr�lmas� DNA-az enzimleri ile
�e�idi1 �e�it

RNA

Bulundu�u yer Sitoplazma, �ekirdek ve h�cre organellerinde
Zincir �ekli Tek zincir
Yap�s�ndaki bazlar A, U, G, C
Yap�s�ndaki �eker Riboz
Sentezlenmesi RNA polimeraz enzimleri sa*yesinde DNA taraf�ndan
H�credeki sentez yeri Prokaryotlarda sitoplazmada, �karyotlarda �ekirdekte
G�revi Protein sentezi, genetik bilginin ta��nmas�
N�kleotitlere ayr�lmas� RNA-az enzimleri ile
�e�idi 3 �e�lit: m-RNA, t-RNA, r-RNA

Genler, DNA�daki baz� kimyasal dizilimler olan n�kleotidlerden meydana gelmi�tir. �o�unlukla kromozomlar�n i�erisinde bulunurlar. Ayr�ca DNA molek�l� prokaryotlarda (bakteriler) kromozom d�� genetik sistem olan plazmidlerde, �karyotik h�crelerde genetik materyalin kromozomlar (N�kleus) d��nda temel olarak (hayvan ve bitkilerde ) mitokondri ve (sadece bitkilerde ve alglerde ) kloroplastlarda bulundu�u bilinmektedir.

1953 y�l�nda Watson ve Crick DNA molek�l�n�n kendine has �zelliklere sahip bir �ift sarmal yap� halinde bulundu�unu ileri s�rd�ler. Bu ara�t�r�c�lar�n �nerdikleri DNA yap�s� o tarihlerde ba�ka ara�t�r�c�lar taraf�ndan ortaya konulan DNA�ya ili�kin �nemli bulgulara dayanmaktad�r.

Bir ba�ka �nemli bulgu da Chargaff taraf�ndan saptanm��t�r. Herhangi bir t�re ait DNA�n�n n�kleotidlerine par�aland��nda serbest kalan n�kleotidlerde adenin miktar�n�n timine, guanin miktar�n�n da sitozine daima e�it oldu�u g�r�lm��t�r.

Bu modele g�re DNA molek�l�, heliks (sarmal) �eklinde k�vr�lm��, iki kollu merdiven �eklindedir. Merdivenin kollar�n�, �eker (deoksiriboz) ve fosfat molek�lleri meydana getirir. Deoksiriboz ile fosfat gruplar� ester ba�lar�yla birbirlerine ba�lanm��t�r. �ki kolun aras�ndaki merdiven basamaklar�nda geli�ig�zel bir s�ralanma yoktur. Her zaman guanin de Timin�in kar��s�na gelir. Hem p�r�n (yani adenin ve guanin ) ile pirimidin (yani sitozin ile timin) aras�ndaki hidrojen ba�lan, hem de di�er ba�lar, meydana gelen heliksin d�zg�n olmas�n� sa�lar. P�rin ve pirimidin bazlar�, yandaki �ekerlere (riboz), glikozit ba�larla ba�lanm��t�r. Baz, �eker ve fosfat kombinasyonu, �ekirdek asitlerinin temel birimleri olan n�kleotidleri meydana getirmi�tir. D�rt �e�it n�kleotid vard�r. Bunlar ta��d�klar� bazlara g�re isimlendirilirler (Adenin, Guanin, Sitozin, Timin).

DNA molek�l� kendini olu�turan n�kleotidlerin say�s�na ba�l� olarak, b�y�kl�� t�rden t�re de�i�en, uzun zincir �eklinde bir yap� g�sterir.

�ki polin�kleotid zincirdeki n�kleotidler kar��l�kl� olarak birbirlerine hidrojen ba�lar� ile ba�lanm��t�r. Bu ba� fosfor ba�lar� kadar kuvvetli olmad�� i�in pH de�i�ikli�i, s�cakl�k bas�n� gibi fakt�rlerde kolayl�kla birbirlerinden ayr�labilmektedir. DNA�n�n kendi kopyas�n� yapmas� ve gen a��l�m�, n�kleotidler aras�ndaki hidrojen ba�lar�n�n ayr�lmas� ile ger�ekle�ir.

N�kleotidler birbirlerine fosfat ba�lar�yla ba�lanarak, �eker ve fosfat k�s�mlar�n�n birbirlerini izledi�i serilerden olu�an bir omurgaya sahip uzun ve dallanm�� polin�kleotid zincirlerini meydana getirmi�tir. Kovalent ester ba�lar� olarak da bilinen bu ba�lar son derece kuvvetlidir. Genetik m�hendisli�inin hedeflerinden biri olan klonlama �al��malar�, do�al yolla ger�ekle�mesi m�mk�n olmayan kovalent ba� k�r�lmalar�n� ger�ekle�tirerek yeni t�rler olu�turma �abalar�n� i�erir.

N�kleotidlerin yap�s� bazik olmas�na kar��n omurgadaki fosforik asit grubunun varl�� polin�kleotid zincirlerin asit �zellikte olmalar�na yol a�ar ve n�kleik asit terimi de bu �zellikten kaynaklan�r.

Hidrojen ba�lar� daima bir p�rin (A,G) ile bir pirimidin (T,C) baz� aras�ndan meydana gelir. A-T baz �iftinde 2 hidrojen ba��, G-C baz �iftleri aras�nda ise 3 hidrojen ba�� bulunmaktad�r. Hidrojen ba�lar�n�n �zelle�mesi; anahtar kilit modelini and�ran, uygun n�kleotid molek�llerinin kar��l�kl� gelerek birbirlerine yine uygun say�da hidrojen ba�lar� ile ba�lanmas�n� sa�lar. B�ylece zincirin bir kolunda bulunan n�kleotidlerin dizili�i, kar�� kolda bulunan n�kleotidlerin dizili�ini bir �e�it dikte ve kontrol eder. Tesad�fe b�rakmayan bir titizlikle molek�l yap�s� olu�turulur ve kontrol edilir.

DNA �ift sarmal�n�n dikkate de�er ve �nemli bir �zelli�i, molek�l� olu�turan zincirlerin birbirlerinden kolayl�kla ayr�labilmesi ve yeniden birle�ebilmesidir. Protein sentezi ve DNA replikasyonu (kendi kopyas�n� olu�turmas�) bu �zellik sayesinde meydana gelebilir. DNA�n�n iki zinciri, birbirine sadece H ba�lar� ve hidrofobik etkile�imlerle ba�l� olmalar� nedeni ile n�kleotidleri aras�ndaki kovalent ba�lardaki herhangi bir kopma olmaks�z�n ��z�lebilir (denat�rasyon) . Ayn� �ekilde ��z�lm�� molek�l�n zincirleri tamamlay�c� bazlar� aras�nda H ba�lar�n�n olu�umu ile birle�ip sarmal yap�y� yeniden olu�turabilir (renat�rasyon).

N�kleotidler aras�ndaki fosfor ba�lar�n�n kopmas� nedeniyle n�kleotidlerin yerine ba�ka n�kleotid veya n�kleotid dizisinin ge�mesi mutasyonlara yol a�ar. Mutasyonlar�n neticeleri �l�mc�l olabilir. G�n�m�zde viral hastal�klar�n ba��nda gelen A�DS�in �n�ne ge�ilememesinin en ge�erli nedeni, genomu tek zincirli RNA olan vir�s�n s�rekli mutasyonlar ge�irerek kendini s�rekli yenilemesi g�sterilebilir.

Dikkatli �l�meler sonucu elde edilen de�erlerden ayn� tip h�crelerde DNA�n�n hem kimyasal �zelli�inin hem de toplam miktar�n�n, d�lden d�le sabit kald��n� biliyoruz. DNA�n�n hem niceli�i ve hem de niteli�i, ayn� ana h�creden meydana gelen benzer h�crelerde ayn� kalmak zorundad�r. Bu nedenle h�cre mitoz b�l�nmeye haz�rlan�rken DNA molek�l� boyunca, b�t�n kromozomlarda bir u�tan di�er uca do�ru kendini e�ler. Bir DNA molek�l� replikasyon (e�leme) yapaca�� zaman DNA molek�l�n�n ikili sarmal dizilerini birbirine ba�layan zay�f hidrojen ba�lar� bir fermuar gibi a��l�r. E�er molek�l�n bir ucundan ba�larsak teker-teker her p�rini, pirimidin e�inden fermuar� a�ar gibi ay�rabiliriz. Bu a��lma her iki dizide e�lerinden ayr�lan p�rin ve pirimidinin u�lar�n� a��kta b�rak�r.

H�crenin hammadde deposunda �e�itli n�kleotitler vard�r. Bu n�kleotitler y�ksek enerjili fosfat ba�lan ta��rlar (ATP molek�l�nde oldu�u gibi). DNA�n�n iki dizili�i birbirinden ayr�ld�� zaman, depodan g�nderilen n�kleotitlerin uygun olanlar� denenerek yerlerini al�rlar. Di�erleri uymad�klar� i�in geri �evrilirler. Di�er dizideki eski timin ise ikili s�ray� tamamlamak i�in yeni bir adenin n�kleotitle birle�ir. �kili sarmal, bir u�tan di�er uca do�ru boylu boyunca bir fermuar gibi azar azar a��ld�k�a uygun tipteki n�kleotitler zincirdeki yerlerini al�rlar, ikili sarmal dizinin sonuna ula��ld��nda, sonu�ta DNA replikasyonu sa�lan�r.

BAKINIZ
RNA (Ribo N�kleik Asit)
DNA (Deoksiribo N�kleik Asit)

N�kleik Asitler

�nsan, hayvan, bitki, mikroorganizma ve vir�s gibi b�t�n canl�larda bulunan ve kal�tsal �zelliklerin nesilden nesile ta��nmas�n� sa�layan kimyev� bile�ikler. Tab�attaki en uzun polimerler (zincirli molek�ller) olan n�kleik asitler, yap�lar�nda fosforik asit, organik baz ve pentoz �ekerleri ihtiv� ederler. Zay�f, k�r�lgan molek�llerdir. Bile�ikler, 1871�de �svi�reli biyokimy�c� Friedrich Miescher taraf�ndan ke�fedilmi�tir.
�lk def� h�cre �ekirde�inde ke�fedildi�inden dolay�, �ekirdek asidi m�n�s�nda �n�kleik asit� ad� verildi. Sonraki ara�t�rmalar bu asitlerin h�crenin di�er b�z� k�s�mlar�nda da bulunabildi�ini ortaya ��kard�.
N�kleik asitler organizman�n b�t�n genetik bilgilerini depolar ve yeni nesillere aktar�r. Ayr�ca h�crenin �remesi, protein ve enzim sentezi gibi bir�ok temel hayat olaylar�n� da y�netirler. Dolay�s�yla �y�netici molek�ller� olarak da isimlendirilirler. N�kleik asitler, organizman�n h�cre y�netimi ve kal�tsal �zelliklerle ilgili b�t�n bilgilerini ihtiv� eden ve bunlar� vakti geldik�e kullanan bir �e�it �bilgisayar h�f�za�s�d�r. N�kleik asitler, yap�lar�na g�re;

1) DNA (Deoksiribon�kleik asit)
2) RNA (Ribon�kleik asit)

olmak �zere iki gruba ayr�l�rlar. DNA�lar yap�lar�nda �deoksiriboz� �ekeri, RNA�lar ise �riboz� �ekeri ihtiv� ederler. B�t�n n�kleik asitler, �nukleotid� denen birimlerden olu�urlar. N�kleotidler, n�kleik asitlerin yap�ta�lar�d�r. Baz, �eker ve fosfat birimlerinden olu�an kompleks molek�llerdir. Yap�s�nda riboz �ekeri ta��yanlara �ribonukleotid�, deoksiriboz �ekeri ta��yanlara �deoksiribonukleotid� denir. Ta��d�klar� bazlara g�re de �adenin nukleotid�, �guanin nukleotid� gibi isimler al�rlar. DNA deoksiribonukleotidlerden, RNA ribonukleotidlerden meydana gelir.
Deoksiribon�kleik asit (DNA), daha �ok kromozomlarda bulunur. Ribon�kleik asit (RNA), hem �ekirdek hem de h�cre sitoplazmas�nda yer al�r. Her ikisi de d�ny�daki ya�ayan b�t�n varl�klarda mevcuttur ve bu iki bile�ik olmaks�z�n h�cre b�l�nmesi olamaz. Memelilerin spermleri s�dece DNA ihtiv� eder. Vir�slerde iki n�kleik asitten birisi bulunur.
Muhtev� ve yap�: N�kleik asitler, binlerce monon�kleotidden (birimden) meydana gelmi� zincirlerdir. Her birim par�a, azotlu bir k�k�n bir �ekere (DNA�da deoksiriboz, RNA�da riboz) ve bir fosfata ba�lanmas�yla meydana gelir.
Her birim, 35 atomdan hus�le gelir; birbirleriyle k�pr�lerle birle�erek polin�kleotidleri yaparlar. Burada azotlu baz de�i�im g�sterir. Di�er k�s�m (-�eker-fosfat-�eker) monoton bir �ekilde uzay�p gider. Azotlu d�rt ana baz vard�r. Bu bazlar, Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil�dir. RNA�da Urasil, DNA�da Urasil yerine Timin [T] bulunur. A ve G, �purin bazlar� olarak bilinir ve �pirimidinler� diye an�lan S, U ve T�den daha b�y�k molek�llerdir. N�kleik asit iplikleri o kadar k��kt�r ki, ancak ileri derecede y�ksek b�y�tmeleri olan optik d�� mikroskoplar ve elektron mikroskoplar� taraf�ndan g�r�nt�lenirler (foto�rafland�r�labilirler).
Nukleotid par�alar� ta��d�klar� bazlara g�re kodlanm�� vaziyette h�crenin �rs� �zelliklerini belirtirler. 1960�larda a��klamal� biyokimy�sal ara�t�rmalar sonunda bu �ifre ��z�lerek arka arkaya gelen �� nukleotidlik bir par�an�n �zel bir amino asit �ifresini temsil etti�i ke�fedildi.

K��k vir�slerin n�kleik asitleri hemen hemen 6000 monon�kleotid ihtiv� eder ve insan h�crelerindeki DNA kabaca 20.000 civ�r�nda monon�kleotid ihtiv� eder. Bir vir�s s�dece bir DNA molek�l�ne s�hipken insan h�crelerinin herbirinde 800.000 civ�r�nda DNA molek�l� vard�r. Sperm ve yumurta h�cresinin herbirinde bu say� yar� oran�ndad�r. Fakat yumurta, sperm taraf�ndan d�llendikten sonra normal miktara ula��r. Tabi� olarak insanda, bir vir�se g�re �ok daha fazla say�da genetik �zellik vard�r. K��k bir n�kleik asitte bile teorik olarak astronomik say�da �ifre d�zenlenmesi m�mk�nd�r. Tek bir DNA molek�l�, ciltler dolusu ansiklopediden daha fazla genetik veya biyolojik m�lumat� ta��yabilir. �nsan h�crelerindeki b�t�n DNA�lar ucuca getirildi�inde 16 milyar km uzunlu�a eri�irler.

Genetik, devaml�l��n sa�lanmas� i�in d�llenmeden sonraki h�cre b�l�nmesi esn�s�nda veya mikroorganizmalar�n �remesi esn�s�nda, ebeveynden gelen DNA�n�n kendinin kopyas�n� ��karmas� gereklidir. E�er meydana gelen kopya d�zg�n de�ilse, soya irsi olarak ge�ebilen bir mutasyona sebep olur ve kopya ederken meydana gelen bu yanl��, yeni bir mutasyon olana kadar gelecek nesillerde (ku�aklarda) devam eder. Uzun n�kleotid dizisindeki ufak bir de�i�iklik, fark edilebilen bir mutanta (mutasyona u�ram�� birey) yol a�abilir. Bu tip mutasyonlar�n birikmesi sonucunda �rklarda b�z� de�i�iklikler meydana gelebilir. Radyasyon ve bilinen b�z� kimyev� maddeler n�kleotid dizisinde de�i�ikliklere yol a�an mutasyonlara sebep olabilirler.

1. DNA (Deoksiribon�kleik asit): H�cre �ekirde�inin kromozomlar�n�n yap�s�nda bulunur. Hayat s�rr�n� �ifreler, karakterleri nesilden nesile aktar�r. Protein ve enzim sentezi gibi temel hayatla ilgili olaylar� y�netir. Yap�s�nda bulunan deoksiriboz (C5H10O4) �ekerinden ad�n� alm��t�r. DNA �ift eksenlidir ve kendini e�leyebilir. Eksenlerinin nukleotid bazlar� kar��l�kl� olarak zay�f hidrojen ba�lar�yla birbirine ba�l�d�r.
DNA molek�l�nde bazlar�n kar��l�kl� ba�lanma kaidesi:

DNA molek�l�nde A say�s� T say�s�na, G say�s� da S say�s�na e�ittir.

2. RNA (Ribon�kleik asit): Yap�s�nda riboz (C5H10O5) �ekeri bulunur. Tek eksenlidir. DNA kal�plar� �zerinde sentezlenir. N�kleotidlerinde A, U, S, G bazlar� bulunur.

RNA �e�itleri ve protein sentezi

a) Mesaj RNA(mRNA)=El�i RNA=Kal�p RNA: Protein sentezinde kal�p �devini g�r�r. H�cre �ekirde�indeki DNA modelinin bir ekseninin kopyas� olarak sentezlenir. Sitoplazmaya ge�erek protein sentezi i�in ribozoma yap��r. Adarda s�ralanan n�kleotidlerde her �� baz� bir �ifre (m�n�) if�de eder ve Kodon olarak adland�r�l�r. DNA�n�n �ifresi mRNA ya aktar�l�rken A � U, G � S, T � A, S � G olarak ge�er.
b) Ta��y�c� RNA (tRNA)= Transfer RNA: Sitoplazmada bulunan k��k RNA�lard�r. Her tRNA �� n�kleotidden olu�ur ve �ifresine g�re 20 �e�it amino asitten birini ta��r. ��l� �ifresine Antikodon denir.
c) Ribozomal RNA(rRNA): Ribozomlar�n yap�s�nda bulunur. Ribozomlar, protein ve rRNA yap�s�ndad�rlar.

Protein sentezi: H�cre �ekirde�inin DNA�s�ndaki genetik m�lumat, h�creleri ve cinsleri birbirinden ay�ran �zel enzim ve proteinlerin sentezini y�nlendirir. Bu proteinlerin �retimi, ribozomlar olarak bilinen, �zel sitoplazmik yap�larda vuku bulur. Ribozomlar, yap�lar�nda kendilerine has n�kleik asit (ribozomal n�kleik asit) ve protein ihtiv� eden organellerdir.
Protein sentezi, h�cre �ekirde�indeki DNA�n�n bir ekseninden mesaj RNA (mRNA)�n�n sentezlenmesiyle ba�lar. mRNA�ya kal�pl�k �devi g�ren DNA�n�n eksenindeki �ifre, mRNA�ya aktar�l�rken A - U, G - S, T - A, S - G olarak ge�er. DNA�n�n bir eksenindeki �ifrenin mRNA�ya aktar�lmas�na transkripsiyon ad� verilir. Sentezlenen mRNA, h�crenin delikli �ekirdek zar�ndan stoplazmaya ge�erek bir ribozoma gidip yap��r. Her �� baz� bir m�n� (�ifre) if�de eder ve kodon ad�n� al�r. Kar�� ifreler ise stoplazmada bulunan ta��y�c� RNA(tRNA)�larda bulunur. Her biri �� n�kleotidden olu�an tRNA�lar�n ��l� �ifrelerine de antikodon denir. Her tRNA bir amino asit ta��r.

Ribozom, kendine yap��an mRNA boyunca kayma�a ba�lar. Her kodonda (�ifrede) bir miktar durur. Antikodonu kodon �ifresine uyan ta��y�c� RNA (tRNA), mesaj RNA�n�n kar��s�na ge�erek kodon ve antikodonlar birle�erek �ifre ��z�l�r. tRNA, ta��d�� aminoasidi ribozoma b�rak�r. Her �ifre ��z�m�nde amino asitler, ribozomda ard arda ba�lanarak protein sentezi yap�l�r. Kodon ve antikodon �ifre ��z�mlerinde bazlar belli bir k�ideye g�re kar�� kar��ya gelmek zorundad�r. A � U, G � S kar�� kar��ya gelecek �ekilde �tRNA�lar ve mRNA�n�n kar��s�na dizilirler. RNA�lardaki bilgilerin protein sentezine �evrilmesine translasyon ad� verilir.
H�crede 20 �e�it amino asit bilinmektedir. Her amino asit, belli bir tRNA taraf�ndan ta��nd��na g�re, sitoplazmada en az 20 �e�it tRNA bulunuyor demektir. Amino asitlerin ba�lanma ba�lar�na �peptit ba�� denir. Her peptit ba��nda bir molek�l su (H2O) a��a ��kar. (n) say�da amino asit molek�l�nden meydana gelen bir protein molek�l�n�n sentezinde (n-1) H2O a��a ��kar. �ki amino asitten meydana gelen bile�i�e dipeptit, �� aminoasitten olu�an tripeptit, �ok say�da amino asitten olu�ana polipeptit denir.

1961�de birka� fen adam� uygun ribozom, enzim, mRNA, tRNA, amino asit ve kimyev� enerji kayna�� kar��m� kullanarak h�cre d��nda ilk protein sentezini ger�ekle�tirdiler.
�nsanlarda g�r�len bir�ok irs� hastal�k muhtemelen DNA�n�n baz dizili�indeki k��k de�i�iklikler veya mRNA te�ekk�l ederken kopya etme hat�lar� y�n�nden meydana gelmektedir. Mesel� orak h�creli anemi, anormal bir hemoglobin protein tipile karakterizedir. Bu anormal hemoglobin, protein zincirinde tek bir amino asidin de�i�mesine yol a�an tek bir gen hasar� sonucunda ortaya ��kar.

N�kleik asit melezleme y�ntemleri, rekombinant DNA teknolojisinde konak h�crelerden rDNA'y� alanlar�n do�rudan bu DNA varl��n�n saptanmas�yla se�ilmesi y�ntemleridir. Bu y�ntemin molek�ler d�zeydeki �zelli�i; tamamlay�c� �zellikte olan n�kleik asit molek�l� zincirleri aras�nda melez molek�ller olu�abilmesidir. Bu ama�la sonda (prob) denilen polin�kleotidlerden yararlan�l�r. Sondalar izlenen genin bir k�sm� ya da tamam�n� i�ermektedirler.
N�kleik asit melezlemesinde ki belli y�ntemler �u �ekilde s�ralanabilir:

Koloni melezlemesi,
Plak melezlemesi,
Tek koloni lizat y�ntemi.

N�kleik asit melezlemesinin sa�lad�� yararlarda �u �ekilde s�ralanabilir:

Genel olarak b�t�n klonlama �ekillerine uygulanabilir.
�zlenen genin anlat�m yapmas� gerekmez.
Y�ntemde, herhangi bir yolla i�aretlenmi� uygun bir tamamlay�c� dizisi bulunan herhangi bir DNA par�as� kullan�labilir.

N�KLE�K AS�TLER

Kal�t�m maddesi h�cre �ekirde�inde bulunur. Kal�t�m maddesi i� ipli�i (Yumak) �eklinde bir g�r�n�mdedir. �� ipli�indeki kal�t�m maddesi b�y�kten k��e do�ru;
KROMOZOM - DNA - GEN - N�KLEOT�T
�eklinde s�ralan�r. Kromozomlar h�cre b�l�nmesi s�ras�nda k�sal�p kal�nla�an bir yap�d�r. �ok b�y�k bir molek�l olan DNA molek�llerinde olu�mu�lard�r. DNA, �ift zincirli sarmal bir molek�l yap�s�ndad�r. DNA molek�l� �zerinde genetik �zelliklerin �ifrelendi�i bo�umlu b�l�mler bulunur. Bo�umlar aras�nda kal�tsal �zelliklerin �ifrelendi�i bu k�s�mlar GEN denir. Gen yap�lar�nda, �ift zincirli sarmal DNA par�alar�nda basamaklar halinde bulunan N�KLEOT�DLER yer al�r. Her bir n�kleotidin yap�s�nda 1 tane Organik Baz (Adenin, Timin, Guanin veya Sitozin), 1 tane 5 Karbonlu DEOKS�R�BOZ �ekeri ve 1 tane de Fosfat (P) elementi bulunur. N�kleoTidler ta��d�klar� organik bazla adland�r�l�r. �rne�in; 1 tane fosfat, 1 tane Deosiriboz �ekeri ve 1 tane Guanin baz�ndan olu�an kompleks yap�ya Guanin n�kleotidi denir.
Al�nt�daki Ek 50900

DNA 1953�te James Watson ve Francis Crick taraf�ndan ileri s�r�len �� boyutlu DNA yap�s� modeline g�re, DNA, sa�a d�nen �ift hel�ks (ikili sarmal) olu�turmak
�zere ayn� eksen etraf�nda �k� helezon seklinde DNA zincirden (poli��kleotid zinciri) olu�mu�tur.
Al�nt�daki Ek 50901

Watson ve Crick taraf�ndan g�sterilen baz �iftlerine ait hidrojen-ba��

DNA�daki Yap�sal De�i�iklikler

Yap�sal de�i�iklikler 3 olu�umdan kaynaklan�r:
1) Deoksiribozlar�n farkl� 3- bovutlu yap�lar�;
2) Fosfodeoksiriboz omurgay� olu�turan birbirine biti�ik ba�lar�n d�n�� (a);
3) C-V-N gl�koz�l ba�larl��dak� serbest d�� (b).
Al�nt�daki Ek 50903

DNA MOLEK�L�N�N �ZELL�KLER�

DNA�n�n Kimyasal �zellikleri

�ift l�el�ks yap�l� DNA, denat�re edilebilir ve denati�re olan DNA renat�re olabilir.
Farkl� t�rlere ait DNA�lar h�br�dler (melezler) olu�turabilirler.
DNA, nonenzimatiktransformasyona u�rayabilir.
DNA molek�llerindeki belli ��kleot�d bazlar�, s�kl�kla enzimat�k olarak met�llenirler.

Bir DNA molek�l� kendisini e�leyebilir. (Kromozom say�s�n�n iki kat�na ��kmas�n� sa�lar)
Bir DNA molek�l�nde Adenin (A) say�s�, Timin (T) say�s�na e�ittir. Gunain (G) say�s� da Sitozin say�s�na e�ittir. D�KKAT: DNA, DNA molek�l�, Kromozom ifadeleri i�in yukar�daki e�itlik her zaman ge�erlidir, Ancak DNA zinciri �eklinde bir ifade kullan�l�yorsa yukar�daki e�itlik �ar de�ildir.
DNA�n�n yap�s� protein a��rl�kl� oldu�u i�in baz� ifadelerde protein yap�l� kal�t�m maddesi olarakta ifade edilir
DNA kendisini e�lerken �nce zincirler bir fermuar gibi ayr�l�r, sonra zincirdeki her bir baz kendi e� baz�n�, Deoksiriboz �ekerini ve Fosfat atomunu ba�layarak e� n�kleotidini olu�turur.
�nsan v�cudunda bulunan yakla��k 100 trilyon h�creden her birinde 3 milyar baz bulunmaktad�r. E�er v�cudumuzda bulunana her bir h�credeki DNA art arda eklense d�nya ile ay aras�ndaki mesafe 600 defa kat edilirdi.
Bir insan�n sahip oldu�u DNA i�indeki bilgi yazd�r�lacak olsa 61 metre kal�nl��nda bir kitap olu�urdu.
Yery�z�nde ya�ayan insanlar�n t�m�nde DNA %98,8 oran�nda benzerlik g�stermektedir,yani insanlar aras�ndaki farkl�l�k DNA�n�n sadece %0,2'lik k�sm� taraf�ndan sa�lanmaktad�r.
Sadece 1 gram DNA, bir trilyon (1.000.000.000.000) CD�ye e� de�er bilgi saklayabilmektedir
DNA�daki bilgi hacmini say�sal olarak ifade edecek olursak, 3-5 mikron (mikron: milimetrenin binde biri) �ap�ndaki bir h�cre i�ine, toplam 4 metre uzunlu�undaki DNA molek�l� s�k��t�r�lm�� olarak paketlenmi�tir. 100 trilyon h�crenin her birindeki DNA kodlar� art arda getirildi�inde ise, ortaya ��kan uzunluk, G�ne��e 600 kez gidi�-d�n�� mesafesine e�ittir.
Bilimsel makaleleri ile tan�nan molek�ler biyolog Prof. Jerry Bergman, verdi�i bir bilgi: Sizden 230 kilometre uzunlu�unda iki ayr� misina alman�z�, bunu �ifte sarmal haline getirmenizi ve sonra da bir basketbol topunun i�erisine s��acak bi�imde paketlemenizi istediklerini varsay�n. Ayr�ca, bu �ifte sarmal�n fermuar gibi a��l�p kopyalanmas� gereksin... sonra kopyalanan par�a d��ar� ��kart�ls�n ve bu s�rada misinalar kesinlikle birbirlerine kar��mas�n. Bu ger�ek hayatta yap�lamaz ancak Bu her g�n v�cudunuzdaki milyarlarca h�crede ger�ekle�mektedir. Basketbol topunu insan h�cresi boyutuna indirdi�inizde, ip de iki metreye yak�n bir DNA zincirine d�n��r.
Dijital kod, insan v�cudundaki her h�crede kolayl�kla kopyalanabilen, inan�lmaz miktarda bilginin saklanmas�na imkan tan�yor. �ifte sarmal �eklindeki DNA, baz �iftlerinden meydana geliyor ve h�cre �ekirde�indeki insan genomu i�erisinde bunlardan �� milyar tanesi paketlenmi� halde duruyor. Bu �� milyar harf insan v�cudundaki t�m biyolojik �zellikleri y�nlendirebiliyor

DNA�n�n g�revleri

DNA, h�crenin y�netici molek�l�d�r. H�credeki solunum, bo�alt�m, fotosentez gibi ya�amsal olaylar DNA n�n kontrol�nde ger�ekle�ir.
DNA�daki n�kleotit dizilimleri (genler) canl�n�n kal�tsal bilgisini olu�turur. DNA. ta��d�� gen ad� verilen bu bilgilerle, geli�me s�ras�nda canl�ya ait karakterlerin ortaya ��kmas�n� sa�lar. �rne�in; insan embriyosunun geli�imi s�ras�nda g�z rengi, parmak say�s�, sa� �ekli gibi karakterlerin ortaya ��kmas�n� sa�lar.
DNA, h�cre b�l�nmesi �ncesinde kendim e�leyerek iki kat�na ��kar. B�ylece h�crede, ayn� �zelliklere sahip iki tane DNA olu�ur. Olu�an DNA'lar b�l�nme sonucunda h�crelere e�it miktarda da��t�l�r. B�ylece DNA; yap�s�nda bulunan bilgilerin yavru h�crelere ge�mesini sa�lar. Bu sayede DNA, kal�t�m ve �reme olaylar�n�n ger�ekle�mesini sa�lam�� olur.

RNA (ribon�kleik asit)

DNA�dak� genetik bilgiyi fonksiyonel bir proteine d�n��t�rmekte arac� rol oynayan ��kle�k asittir.
RNA molek�l� cilt, sarmall� de�il tek zincir �eklindedir.

Haberci RNA (messenger RNA, mRNA)
Protein sentezi �� gerekli genetik mesaj� n�kleustaki DNA�da�� sitoplazmadak� r�bozomla�a ta��yan RNA�la�dlr. Protein sentezi i�in kal�p g�revi g�r�r.
mRNA �zerindeki, her bin bir amino aside uyan ��l� baz gruplar�na kodon denir.
Al�nt�daki Ek 50907

tRNA (transfer RNA. ta��y�c� RNA)

Sekonder yap�lar� yonca yapra�� eklinde olan RNA�dir
Protein sentezine girecek amino asitleri sentez yerine ta��r.
Bir antikodondaki bazlar, protein sentezi i�in kal�p g�revi g�ren mRNA�nln �zerinde bulunan, tRNA ile ta�man amino aside uyan kodon daki bazlar�n tamamlayicisldirlar.

rRNA (Ribozomal RNA)

Ribozomlarin yap�s�ndaki RNA�dir.
Svedberg �nitesi (S) olarak belli sedimantasyon katsay�lar�na sahip olan �e�itli rRNA�lar kombine olarak ribozomlarl olu�tururlar.

N�kleik Asitlerin enzimatik olmayan tepkimeleri

Mutasyon: DNA�m�� yap�s�nda genetik bilginin kodland�� yerde meydana gelen kal�c� de�i�iklikler, mutasyonlar olarak tan�mlan�r.
Al�nt�daki Ek 50910

Deaminasyon ve Dep�rinasyon:

Kimyasal Ajanlar:

DNA�n�n �ekli
DNA �ift zincirli spiral �eklindedir.
https://www.msxlabs.org/forum/attachments/50366d1465479865-dna-deoksiribo-nukleik-asit-dna6.jpg https://www.msxlabs.org/forum/attachments/50367d1465479865-dna-deoksiribo-nukleik-asit-dna7.jpg
DNA`da, n�kleotidler bir iplik olu�turacak �ekilde bir araya gelirler. Bu iplikte her zaman adeninin kar��s�na timin, sitozinin kars�s�na guanin n�kleotiti gelir.
DEVAMI DNA (Deoksiribo N�kleik Asit)

RNA
Eukoryatik h�crelerde nukleus , mitekondri , kloroplast , ribozom , sitoplazmada bulunur. Prokaryotik h�crelerde ise ribozom ve sitoplazmada bulunur.
H�crelerde yap� ve �zellik bak�m�ndan 3 tip RNA vard�r.

m-RNA
t-RNA
r-RNA

Yap�ta�lar� : Adenin ,Guanin ,Urasil ve Sitozin' n�kleotidleridir.

https://www.msxlabs.org/forum/attachments/50691d1465756679-rna-ribo-nukleik-asit-rna1.jpg

DEVAMI RNA (Ribo N�kleik Asit)