[KK] Thomas Jefferson

MsXLabs (https://www.msxlabs.org/forum/)

- Siyaset ww (https://www.msxlabs.org/forum/siyaset-ww/)

- - Thomas Jefferson (https://www.msxlabs.org/forum/siyaset-ww/172423-thomas-jefferson.html)

Thomas Jefferson

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Jefferson-peale.jpg

Thomas Jefferson (13 Nisan 1743 - 4 Temmuz 1826) Amerika Birle�ik Devletleri ��nc� ba�kan�d�r. 1801-1809 tarihleri aras�nda ba�kanl�k yapm��t�r. Virjinya �niversitesi kurucusudur. Tarihteki en zeki Amerikan ba�kanlar� aras�nda g�sterilmektedir. Jefferson Virjinya'l� bir �iftilik sahibinin �ocu�u olarak d�nyaya gelmi� olup hukuk ��renimi g�rm��t�r. Amerika'n�n kurtulu� m�cadelesine ba��ndan destek vermi� ve Continental Meclis'e �ye olmu�tur.
Ba��ms�zl�k Bildirgesi'nin yazar�d�r. Kongre, Ba��ms�zl�k Bildirgesi'ni yazmalar� i�in Jefferson ile beraber John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sherman ve Robert R. Livingston'� g�revlendirmi�tir, ama komite Jefferson'dan bildirgeyi yaln�z yazmas�n� rica etmi�tir.
Virjinya Eyalet Meclisi'nde �al��m�� ve daha sonra Virjinya valilisi olmu�tur. G�revi ba��ndayken yasalar� daha demoktarikle�timeye �al��m��, din� �zg�rl�k sa�lanmas� i�in b�y�k �abalar harcam��t�r. 1784 - 1789 y�llar� aras�nda Fransa'da b�y�kel�ilik g�revinde bulunmu� ve Frans�z �htil�l'i yanda�lar�na, kendisi de Amerika'n�n ba��ms�zl��n� savundu�u i�in yak�nl�k g�stermi�tir.
1790 y�l�nda Amerika'da George Washington'�n bakan� olmu� fakat bakan�n di�er dan��manlar� ile aras�nda anla�mazl�klar ya�and�� i�in g�revinden ayr�lm��t�r. 1801 y�l�nda kendisi cumhurba�kanl��na adayl��n� koymu� ve rakibi Aron Burr ile ald�� oy say�s� e�it ��k�nca Temsilciler Meclisi taraf�ndan oybirli�i ile ba�kan se�ilmi�tir.
Jefferson g�revi s�resince end�strile�meye kar�� km��, Amerika halk�n�n tar�mc� yap�s�n� korumaya �abalam��t�r. Avrupa ile Amerika aras�ndaki ticar� ili�kilere baz� yasaklar koymu� iki d�nem ba�kanl�k yapt�ktan sonra ��nc� kez adayl��n� koymam�� ve kendi kurmu� oldu�u Virjinya �niversitesi'ne d�nm��t�r.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/US_%242_obverse.jpg/300px-US_%242_obverse.jpg

Jefferson'�n resmi 2 ABD dolar�n�n �n y�z�nde bulunuyor

Thomas JEFFERSON (1743�1826)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Tho�mas Jefferson ABD'nin ��nc� ba�kan� ve Amerikan Ba��ms�zl�k Bildirgesi'nin yazar��d�r. �zg�rl�k ve insan haklar� savunucusu olarak tan�nan Jefferson, ya�am� boyunca insanlar� adaletsiz y�netimlerin bask�s�ndan, bilgisizlikten, ho�g�r�s�zl�k ve �nyarg�dan kurtarmaya �al��t�. Uzun boyu ve geni� omuz-lar�yla, Jefferson'�n g��l� bir g�r�n�m� var�d�. Yumu�ak ses tonu, incelikli ve i�ten davran��lar�yla �ok cana yak�n bir insand�.
Jefferson, Virginia'daki Shadvvell'de do�du. Zengin bir �ift�i olan babas�, �ld��nde o�luna bir�ok k�leyle birlikte b�y�k bir �iftlik b�rakt�. Jefferson, Williamsburg'daki William and Mary College'daki dil, felsefe ve mate�matik e�itiminden sonra, be� y�l hukuk e�iti�mi g�rd� ve avukat oldu. 1772'de varl�kl� bir avukat�n k�z�yla evlendi.
Jefferson, mesle�inin daha ilk y�llar�nda siyaset ile ilgilenmeye ba�lad�. Virginia Yasa�ma Meclisi'nde alt� y�l �yelik yapt� ve bu s�rada ingiliz egemenli�ine son vermek iste�yen bir gruba kat�ld�. 1775'te �kinci K�ta Kongresi'ne Virginia delegelerinden biri ola�rak kat�lan Jefferson, bu kongrede �ngilte�re'den kesinlikle ayr�lmak gerekti�ini savu�nan delegeler aras�nda yer ald�. Kongrenin karar� uyar�nca 4 Temmuz 1776'da 13 Ameri�kan kolonisinin ba��ms�zl��n� ilan eden Ame�rikan Ba��ms�zl�k Bildirgesi b�y�k �l��de Jefferson'�n kaleminden ��kt�. Jefferson, y�netimin y�netilenlerce belirlenmesi ve onlar�n istemlerine yan�t vermesi gerekti�ini a��k�a ve korkusuzca dile getirdikten sonra, �ngiliz y�netiminin haks�z davran��lar�n� s�ralayarak, kolonilerin ba�kald�rmaktan ba�ka se�enekle�ri kalmad��n� belirtti.
Jefferson, Virginia Yasama Meclisi'ne top�rak ve e�itim reformlar� yan�nda, din ve devlet i�lerinin birbirinden ayr�lmas� gibi �nemli yenilikler i�eren yasa tasar�lar� sundu. Din �zg�rl�� yasas� ancak 1786'da kabul edilebildi. 1779'da Virginia valili�ine se�ildi. 1784-89 aras�nda Avrupa �lkeleriyle ticaret anla�malar� yapmak i�in Avrupa'da kald�. 1790'da Ba�kan Washington, Jefferson'� d��i��leri bakanl��na atad�. Demokrasiyi savunan Cumhuriyet�iler'in �nderi durumundaki Jef�ferson, Hazine Bakan� Alexander Hamilton y�netimindeki Federalistler gibi d��nm�yor�du. Federalistler, y�netimde varl�kl� kimsele�rin olmas�n� savunuyor, e�itimin t�ccarlar�n ve bankac�lar�n gereksinimlerine hizmet et�mesi gerekti�ini ileri s�r�yorlard�.
Jefferson 1796'da Federalist John Adams' �n rakibi olarak ba�kanl��a aday oldu. Adams k��k bir farkla se�imi kazand�. Jefferson ise ba�kan yard�mc�s� se�ildi.
Federalist Parti'de ortaya ��kan bir b�l�n�me sonucu, 1800 se�imlerinde Cumhuriyet�i adaylar, Jefferson ve Aaron Burr, ayn� say�da oy alarak kesin bir zafer kazand�lar. Bunun �zerine Temsilciler Meclisi Jefferson'� ba��kanl��a se�ti. Jefferson ba�kanl�k yemini et�meye giderken alt� atl� saltanat arabas�na binmedi; g�steri�siz siyah bir giysi i�inde, y�r�yerek gitti.
Y�neticili�inin ilk d�neminde b�y�k bir ba�ar� g�steren Jefferson, devlet harcamalar��n� ve kamu bor�lar�n� azaltt�, halk�n ho�nut olmad�� baz� vergileri kald�rd�. Daha adaletli bir yarg� sistemi i�in yeni d�zenlemeler yapt�. En �nemli ba�ar�lar�ndan biri 1803'te Fran�sa'dan Louisiana'y� sat�n almas� oldu. Jeffer�son, Mississippi vadisinin tam denetimi ve Frans�zlar'�n k�tadan ��kart�lmalar� i�in bunun gerekli oldu�unu d��n�yordu.
Jefferson 1804 se�imlerinde, Federalist ra�kibine verilen 14 oya kar��, 162 oy alarak ba�kanl��a yeniden se�ildi. �kinci d�nem ba��kanl�� s�ras�nda b�y�k sorunlarla kar��la�t� ve baz� ba�ar�s�zl�klara u�rad�. �spanya'dan Florida'y� alma giri�imi sonu� vermedi. O y�llarda �ngiltere ve Fransa'n�n koydu�u am�bargolar y�z�nden ABD gemileri Avrupa limanlar�na giremiyordu. Jefferson 1807'de bu iki �lkeyle deniza��r� ticareti yasaklayan Ambargo Yasas�'n� ��kard�. Ne var ki, bu yasa, ABD'li �ift�i, t�ccar ve denizcileri de zarara soktu�u i�in 1809'da kald�r�ld�. Bu d�nemde ��kan bir ba�ka sorun da Aaron Burr'�n bat�daki eyaletleri Meksika ile birle��tirip, kendisinin y�netece�i b�y�k bir impara�torluk kurmaya kalk��mas� oldu. Jefferson, Burr'�n yurduna ihanet su�uyla yarg�lanmas��n� istedi. Jefferson'�n siyasal kar��tlar�ndan ba�yarg�� John Marshall ise Burr'�n serbest b�rak�lmas�na karar verdi.
1809'da ba�kanl�ktan ayr�lan Jefferson, sonraki y�llar�n� �iftli�inde okuyarak ve yaza�rak ge�irdi. �lgi alanlar� son derece �e�itliydi; bu s�rada Virginia �niversitesi'ni kurdu.

Thomas Jefferson

Thomas Jefferson

(1743 Shadwell/Virginia-1826 Montecello/Virginia), Amerika Birle�ik Devletleri'nin ��nc� cumhurba�kan�. B�y�k toprak sahibi Peter Jefferson'un en b�y�k o�ludur. �nce evde, sonra da College of William and Mary'de e�itim g�rd�. 1767'de baroya al�nd�. Bir s�re sonra olduk�a varl�kl� bir ki�i durumuna geldi. "Virginia House Of Burgesses"e (Virginia Meclisi) �ye se�ildi (1769) "Kurtulu� Sava��"n� haz�rlayanlar aras�na kat�ld�. 1775 y�l� i�inde yap�lan "Continental Congress"e kat�lan Virginia delegeleri i�in yazd�� "A Summary View of the Rights of Amerika" adl� k��k kitab� (1774) onu devrimin en a��r� �nc�leri aras�na katt�. �ngiltere'de Jefferson ad�, tutuklanacaklar listesinin ba��na ge�ti. Arkada�lar� "Declaration of �ndependence"i (Ba��ms�zl�k Bildirisi) yazmak �devini ona verdiler (1774). Bir s�re sonra "Congress" �yeli�inden �ekilen Thomas Jefferson, Virginia'n�n yasalar�n� haz�rlad�. 1779'da Virginia valisi se�ildi. 1783'te yeniden "Congress" �yeli�ine se�ilerek �ngiltere ile bar�� ko�ullar�n� kararla�t�racak heyetin ba��na getirildi. Ertesi y�l yeni Amerikan H�k�meti'nin el�isi olarak Fransa'ya g�nderildi. Orada b�y�k ba�ar�lar sa�lad�. George Washington h�k�metine d��i�leri bakan� oldu (1790). Frans�z devrimine yak�nl�k duydu�u ve her eyaletin ba��ms�zl��n� korumak istedi�i i�in Washington ile anla�mazl��a d��t�. Ondan ayr�larak antifederalist Cumhuriyet�i Parti'yi kurdu (1794). Ba�kan se�imlerinde federalist John Adams'a az farkla yenildi. 1800 y�l�ndaki se�imi kazanarak iki d�nem (1801-1809) ba�kanl�k etti. Yeni ba�kent Washington'un a��l�� t�reninde bulundu. Kamuoyunun bask�s�yla Louisiana eyaletini Fransa'dan para ile sat�n ald� (1803). Kas�m 1804'te yine ba�kan se�ildi. ��nc� kez ba�kan se�ilmek istemedi. G�revden ayr�l�nca gene do�du�u yere d�nd�. Hayat�n�n son y�llar�n� Virginia �niversitesi'ni kurmakla ge�irdi. Jefferson, Amerika'da eski �ngiliz s�m�rge �sl�buna son veren yeni bir mimar� anlay��n�n olu�mas�nda b�y�k rol oynad�.

MsXLabs.org & MORPA Genel K�lt�r Ansiklopedisi

Thomas Jefferson