Jean Tigana - MsXLabs

Jean Tigana
MsXLabs.org & Vikipedi, �zg�r ansiklopedi

Jean Tigana (d. 23 Haziran 1955, Bamako, Mali), Mali as�ll� Frans�z eski mill� tak�m oyuncusu, teknik direkt�r. 1980'lerde Bordeaux ve Fransa Milli Futbol Tak�m� ile bir�ok ba�ar�ya imza atm��t�r. 2005-2007 y�llar� aras�nda Be�ikta� JK teknik direkt�rl��n� yapm��t�r.

Futbolculuk kariyeri
Mali'de bir Frans�z annenin �ocu�u olarak d�nyaya geldi. 3 ya��nda ailesiyle birlikte Marsilya'ya ta��nd�lar. Tigana futbola Sporting Toulon Var tak�m�nda profesyonel olarak ba�lad�. 10 ya��nda yerel tak�mlardan ASPTT Marseille'da futbola ba�lad�. 1972-74 aras�nda daha sonra Eric Cantona'y� da yeti�tirecek SO Les Caillols tak�m�na ge�ti. 1974-75 aras�nda ise Cassis tak�m�n�n altyap�s�nda forma giydi.
1975'te Sporting Toulon Var tak�m�yla profesyonel futbola ba�lad�. 2. ligde forma giyen tak�mda oynad�� 3 sezonda 20'nin alt�nda ma�a ��kmay�p istikrarl� bir performans g�sterdi. 1977-78 sezonunda ayr�ca 6 gol kaydederek kendini b�y�k tak�mlara g�sterdi. Onu fark eden teknik adam Aime Jacquet sayesinde 1978'de Olimpik Lyon kadrosuna dahil oldu.
Ligin ortalama tak�mlar�ndan Lyon, 1979-80 sezonunda play-off ma�lar�yla d��mekten kurtuldu. Buna ra�men Tigana, milli tak�ma se�ilme ba�ar�s�n� g�sterdi. Teknik adam Jean-Pierre Destrumelle d�neminde tak�m�n �nemli isimlerinden olan Tigana, Lyon'un lig alt�nc�l��nda b�y�k ba�ar� sa�lad�. Lyon, o zamana kadar tarihinin en kalabal�k seyircilerine oynamaya ba�lad�.
1981'de Tigana, eski hocas� Jacquet'in �al��t�rd�� Girondins de Bordeaux tak�m�na transfer oldu. �lk sezonunda 27 ma�ta forma giyen tigana, ilk kez UEFA Kupas�'nda bir ma� oynayarak Avrupa'da forma giydi. Sonraki sezon ligde 2. oldular. Tigana ise 32 ma�ta forma giydi. 1983-84 ve 1984-85 sezonlar�nda �st �ste iki lig �ampiyonlu�u ya�ad�lar.
1984'te Onze d'Or �d�llerinde, Platini'nin arkas�nda G�m�� Onze �d�l�n�n sahibi oldu. Ayn� y�l France Football dergisi taraf�ndan Fransa'da top ko�turan en iyi Frans�z futbolcu �d�l�n� kazand�. Avrupa'da Y�l�n Futbolcusu �d�llerinde ise Platini'nin arkas�nda ikinci oldu.
1985-86'da lig �ampiyonlu�unu bu sefer ka��rsalar da Fransa Kupas�'n� kazand�lar. 1986'da Bordeaux'nun Olimpik Marsilya ile oynad�� Fransa Kupas� finalinde 90 dakika oynayan Tigana, bir de gol kaydetti. 2-1 ma�� kazanan Bordeaux, 1941'den beri duydu�u kupa hasretine son verdi. Tigana, sezon i�inde ilk kez �ampiyon Kul�pler Kupas�'nda da forma giymi� oldu.
1986-87 sezonunda bir sene ara verdikleri Fransa �ampiyonlu�unu tekrar kazan�rlarken, Fransa Kupas�'na da bir kez daha sahip oldular. Tigana, 1987'de Marsilya kar��s�nda oynanan kupa finalinde 90 dakika forma giydi. 1987'de bir kez daha Onze d'Or �d�llerine �a�r�lan Tigana, birinci Diego Armando Maradona ve ikinci Marco van Basten'in ard�ndan Bronz Onze �d�l�n� kazand�. Sonraki iki sezonda Tigana, yine formay� kapt�rmasa da Bordeaux, eski ba�ar�lar�n� kazanamad�. 1988-89 sezonunda ligde 13. olduklar�ndan sonra sezon sonunda Tigana tak�mdan ayr�ld�.
1989-90 sezonunda Tigana, Olimpik Marsilya'ya transfer oldu. �lk 11'i kapt�rmayan Tigana, bir lig �ampiyonlu�u da burada ya�ad�. Sonraki sezon �ampiyon Kul�pler Kupas� 1990-91'de tak�m�nda zaman zaman forma giyen Tigana, Lech Poznan'� 6-0 yendikleri ma�ta bir de gol att�. Bu gol Tigana'n�n Avrupa arenas�nda att�� tek gol oldu. Finalinde ise ilk 18'de yer alsa da ma�ta forma giyemedi. Olimpik Marislya da K�z�ly�ld�z'a penalt�larla yenilerek Avrupa'n�n en b�y�� olma f�rsat�n� ka��rd�. Fransa Kupas�'nda da ikinci olan Marsilya, Fransa lig �ampiyonlu�unu ise kapt�rmad�. Tigana, 19 lig ma��yla bu �ampiyonlu�a katk�da bulundu ve �ok ba�ar�l� ge�en bu sezonunun sonunda futbolu b�rakt�.

Milli tak�m kariyeri
1980'lerde Fransa Milli Futbol Tak�m�'n�n en �nemli �yelerindendi. Michel Platini, Alain Giresse ve Luis Fern�ndez ile carr� magique (Sihir karesi) ad�n� alm��lard�. Tigana, ilk ma��nda 23 May�s 1980'de Moskova'da oynanan SSCB'ye kar�� oynad�. Tigana 8 y�lda 52 ma�ta forma giyip 1 gol att�.
Tigana, 1982 FIFA D�nya Kupas� kadrosunda yer ald�. Tigana, �ngiltere'nin Fransa'y� 3-1 yendi�i ilk grup ma��nda son 17 dakika oyuna girdi. �kinci turda ise iki ma�ta da 90 dakika oynay�p, Fransa'n�n yar� finale ��kmas�na yard�m etti. Yar� finalde de 120 dakika forma giyen Tigana'l� Fransa, Bat� Almanya'ya penalt�larla yenildi. Tigana, ��nc�l�k ma��nda da 80 dakika forma giydi ancak Polonya'ya 3-2 yenildiler ve d�rd�nc� oldular.
Michel Hidalgo taraf�ndan Fransa'da d�zenlenen 1984 Avrupa Futbol �ampiyonas�'na Tigana'n�n �a�r�lmas�yla, Fransa'n�n d�rt �nemli orta saha oyuncusunu ilk kez beraber oynad�. Tigana, Fernandez ile birlikte defansif orta saha pozisyonunda oynuyordu. Fransa, ba�ar�l� bir turnuva ge�irdi ve gruplarda birinci olarak yar� finale y�kseldi. Yar� finalde Portekiz'le oynad�klar� ma� 1-1 bitip, uzatmalara gitti. Uzatmalarda Tigana'n�n asistiyle gol� atan Platini, Fransa'y� tarihinde ilk kez uluslararas� bir organizasyonda finale ��kard�. Fransa finalde �spanya'y� yenerek tarihlerinin ilk b�y�k futbol ba�ar�s�na imza att�. Tigana, finalde de 90 dakika forma giydi. Platini ve Giresse ile birlikte turnuvan�n en iyi ilk 11'inde yer alan bir di�er Frans�z futbolcu oldu.
1986 FIFA D�nya Kupas�'nda 30 ya��ndaki Tigana, �� grup ma��nda da 90 dakika forma giydi ve Macaristan'� 3-0 yendikleri ma�ta tak�m�n�n ikinci gol�n� att�. Tigana'l� Fransa, �nce �talya'y� sonra da �eyrek finalde Brezilya'y� eledi. Tigana, Bat� Almanya ile oynad�klar� yar� finalde de 90 dakika forma giydi ancak rakiplerine 2-0 yenilerek elendiler. ��nc�l�k ma��nda Tigana 83 dakika forma giydi ve Fransa uzatmalarda rakibi Bel�ika'y� 3-0 yenerek D�nya ��nc�s� oldu.
Tigana, Euro 1988 elemelerinde 4 ma�ta forma giydi. Ancak Fransa gruplar�nda 3. olarak turnuvaya kat�lma hakk�n� kazanamad�. 1990 FIFA D�nya Kupas� elemelerinde gen�le�en Fransa kadrosunda kendine yer bulan Tigana, Fransa'n�n ba�ar�l� sonu�lar almas�n� sa�layamad� ve Fransa, D�nya Kupas�'na gitme �ans�n� kazanamad�.

Teknik direkt�rl�k kariyeri
Raymond Domenech'in istifas�yla birlikte, 1993'te Olimpik Lyon y�netimi eski futbolcular� Jean Tigana'y� tak�m�n ba��na getirdi. Tigana, Olimpik Marsilya'dan tak�ma son �� senenin en iyi Afrikal� futbolcusu se�ilen Abedi Pele, Manuel Amoros ve Pascal Olmeta'y� kazand�rd�. �lk sezonunda Lyon ligde 8. olup, Avrupa arenas�na ��kma �ans�n� az farkla ka��rd�. 1994-95 sezonunda �ampiyon Nantes'in 10 puan gerisinde lig ikincisi oldular. Tigana, Florian Maurice ve Franck Gava'y� altyap�dan tak�ma kazand�rd� ve bu futbolcular, Bruno N'Gotty'nin ba�ar�l� oyunuyla ba�ar�y� getirdiler. B�ylece Lyon tarihinde ikinci kez UEFA Kupas�'na kat�lma hakk�n� kazand�. Tigana, sonraki sezon tak�mdan ayr�l�rken tak�ma ba�ar� kazand�ran futbolcular da ba�ka tak�mlara da��ld�.
1995 y�l�nda Monaco'yu Arsene Wenger'den devrald�. K�t� bir ba�lang�� sonras� tak�m� toparlad� ve ilk sezonunu 4 puan geride 3. olarak tamamlad�. Bir sonraki sezon yine sonradan a��ld�klar� bir sezonu bu defa �ampiyon olarak kapad�lar. 1997'de daha �nce futbolcu olarak kazand� France Football dergisinin �d�l�n�, bu sefer y�l�n en iyi Frans�z teknik direkt�r� olarak kazand�. Ayn� sene Troph�es UNFP du football �d�l�n�n de sahibi oldu.
1997-98 sezonunda Monaco onun y�netiminde UEFA �ampiyonlar Ligi'nde �eyrek finalde Manchester United'i eleyip, yar� finalde Juventus'a kaybetti. Tigana, Fabian Barthez ve Enzo Scifo gibi tecr�beli oyuncular�n yan�na, Thiery Henry ve David Trezeguet gibi gen� oyuncular� yerle�tirdi. 1998-99 sezonu sonunda Monaco'dan ayr�ld�.
1999-2000 sezonu sonlar�nda Londra tak�m� Fulham FC'yi Football League Championship'te devrald�. 2000-01 sezonunda Louis Saha dahil olmak �zere bir �ok gen� y�ld�zla s�zle�me imzalayan Tigana'l� Fulham, sezona 4 ma�ta 4 galibiyetle ba�lad�, b�ylece A�ustos ay�n�n en iyi teknik adam �d�l�n� Tigana kazand�. Fulham, sezon sonunda Premier League'e y�kselerek 1968'den beri s�ren hasretini dindirdi. Ligi birinci bitiren tak�m 46 ma�ta 101 puan toplama ba�ar�s�n� g�sterdi. Mohammed Al Fayed taraf�ndan desteklenen bu tak�mla fla� transfer yaparak �ngiliz Ligi'nin en �nemli ligine ba�lad�.
Ge�irdi�i trafik kazas� sonucu futbolu b�rakmak zorunda kalan Fulham kaptan� Chris Coleman'� yard�mc� teknik direkt�r olarak yan�na alan Tigana, Premier Lig'deki ilk sezonunu lig ortalar�nda bitirdi. Kul�p tarihinin en pahal� transferi olarak Olimpik Lyon'dan �11.5 milyon'a Steve Marlet'i tak�ma kazand�rd�. Sezon i�inde bu transfer d��nda Fransa tak�mlar�ndan �� futbolcu daha al�nd�. Tigana bu transfer nedeniyle sonraki sezonda Fulham kul�b�yle mahkemelik oldu. Fulham, Tigana'y� futbolcu transferlerini gizliden y�r�t�p, fazla para �detip komisyon almakla su�lad�. Ama Fulham'in bu konuda hakk�nda a�t�� davadan beraat etti ve kul�p kendisine tazminat �demek zorunda kald�. Sonu� olarak 2002-03 sezonunun bitmesine 5 ma� kala, 17 Nisan 2003'te Tigana kovuldu ve Coleman, g�revin ba��na ge�ti. Sezon i�inde ligde ve kupada ba�ar� g�steremeyen Fulham, ilk kez Avrupa'da futbol oynad�. Intertoto Kupas�'n� kazanan �� tak�mdan biri olup, UEFA Kupas�'na ��kt�. �ki tur atlama ba�ar�s�n� g�sterip, ��nc� tur Hertha Berlin'e elendiler.
Jean Tigana, Ekim 2005'te R�za �al�mbay'�n istifas� ile bo�alan Be�ikta� teknik direkt�rl��ne getirildi. 12. haftada 5. olan Be�ikta�'�, lig sonunda 3. yapt� ve UEFA Kupas�'na kat�lma �ans�n� kazand�. Tigana devre aras�nda G�khan G�le� ve Bob� transferleriyle tak�m� toparlamaya �al��t�. Sezon sonunda 1998'den beri kazan�lamayan T�rkiye Kupas�'n� kazand�.
2006-07 sezonunda ise gen�le�tirme politikas�na giden Tigana, altyap�dan �brahim Ka�, Ayd�n Karabulut, Can Erdem, Mehmet Sedef gibi isimleri kullanma ya da kiralama yoluna gitti. Ayr�ca Burak Y�lmaz ve Serdar Kurtulu� gibi gen� oyuncular� kadrosuna katt�. Sezonunun ba��nda Galatasaray SK'yi 1-0 yenerek ilk kez d�zenlenen T�rkiye S�per Kupas�'n�n sahibi oldular. UEFA Kupas�'nda gruplardan ��kma �ans�n� son ma�ta kaybettiler. Uzun s�re lig yar��n�n i�inde olup, lig ikincisi oldular. Ayr�ca T�rkiye Kupas�'n� bir kez daha kazand�lar. Ancak Tigana'n�n, medya ve Be�ikta� y�netimiyle ya�ad�� sorunlar nedeniyle, ligin bitmesine iki ma� kala Tigana ve Be�ikta� y�netimi yollar�n� ay�rd�. Yard�mc� teknik adam Tayfur Havut�u sezonu tamamlad�.
Be�ikta� JK'den istifas�n�n ard�ndan 3 y�l gibi uzunca bir s�re hi�bir tak�mda g�rev almayan Tigana, Suudi Arabistan Ligi tak�mlar�ndan Al Hilal tak�m�yla g�r��se de anla�ma sa�lamad�.
16 May�s 2010'da Bordeaux ile yollar�n� ay�ran Laurent Blanc'�n yerine, 25 May�s'ta Jean Tigana geldi. B�ylece Tigana, eski kul�b�ne geri d�nm�� oldu. Tak�m�n eski hocalar�ndan Michel Pavon'u da yard�mc�s� olarak yan�na ald�. 7 May�s 2011'de al�nan 4-0'l�k Sochaux yenilgisi sonras� stadyumdaki taraftarlar�n tepkisi �zerine tak�mdan ayr�ld��n� a��klad�.
Aral�k 2011'de, 2012 sezonunda �in'in �angay �enhua tak�m�n� �al��t�raca�� a��kland�. Fakat, tak�m�n ligin son s�ralar�ndan kurtulamamas� �zerine Nisan ay�nda g�revini b�rakt�.

Ba�ar�lar�

Futbolculuk

Avrupa Futbol �ampiyonas� �ampiyonlu�u (1):
- Fransa - 1984

Ligue 1 �ampiyonlu�u (5):
- Girondins de Bordeaux - 1984, 1985, 1987
- Olimpik Marsilya - 1990, 1991

Fransa Kupas� �ampiyonlu�u (2):
- Girondins de Bordeaux - 1986, 1987

Teknik Direkt�rl�k

Ligue 1 �ampiyonlu�u (1):
- AS Monaco - 1997

Intertoto Kupas� �ampiyonlu�u (1):
- Fulham FC - 2002

Football League Championship �ampiyonlu�u (1):
- Fulham FC - 2001

T�rkiye Kupas� �ampiyonlu�u (2):
- Be�ikta� JK - 2006, 2007

T�rkiye S�per Kupa �ampiyonlu�u (1):
- Be�ikta� JK - 2006

Di�er ba�ar�lar

Onze d'Or �d�llerinde G�m�� Onze: 1984
Onze d'Or �d�llerinde Bronz Onze: 1987
France Football �d�llerinde Fransa'da En �yi Frans�z Futbolcu: 1984
France Football �d�llerinde Fransa'da En �yi Frans�z Teknik Direkt�r: 1997
Troph�es UNFP du football �d�llerinde En �yi Frans�z Teknik Direkt�r: 1997
Avrupa'da Y�l�n Futbolcusu ikincisi: 1984
1984 Avrupa Futbol �ampiyonas� Turnuvan�n En �yi 11'i
FIFA D�nya Kupas� ��nc�l��: 1986 (Fransa)
FIFA D�nya Kupas� d�rd�nc�l��: 1982 (Fransa)
UEFA �ampiyonlar Ligi ikincili�i: 1991 (Marsilya)
UEFA �ampiyonlar Ligi yar� finalisti: 1998 (Monaco)
UEFA Kupas� yar� finalisti: 1997 (Monaco)
Ligue 1 ikincili�i: 1983, 1988 (Bordeaux) - 1995 (Lyon)
T�rkiye S�per Lig ikincili�i: 2007 (Be�ikta�)
Fransa Kupas� ikincili�i: 1991 (Marsilya)