Gazel divan edebiyatýnýn en yaygýn kullanýlan nazým biçimidir. Önceleri Arap edebiyatýnda kasidenin tegaüzzül adý verilen bir bölümü iken sonra ayrý bir biçim halinde geliþmiþtir. Gazelin beyit sayýsý 5-15 arasýnda deðiþir. Daha fazla beyitten olaþan gazellere müyezzel ya da mutavvel gazel denilir. Gazelin ilk beyti matla, son beyti ise makta adýný alýr. Matla beytinin dizeleri kendi aralarýnda uyaklýdýr (musarra). Sonraki beyitlerin ilk dizeleri serbest ikinci dizeleri ilk beyitle uyaklý olur. Birden fazla musarra beytin bulunduðu gazel zü’l-metali, her beyti musarra olan gazel ise müselsel gazel adýyla bilinir. Ýlk beyitten sonraki beyte “hüsn-i matla” (ilk beyitten güzel olmasý gerekir), son beyitten öncekine “hüsn-ü makta” (son beyitten güzel olmasý gerekir) denir.
Gazelin en güzel beyti ise beytü’l-gazel ya da þah beyit adýyla anýlýr. Bunun yeri ya da sýrasý önemli deðildir. Bazý gazellerin matlasýný oluþturan dizelerden birinci ya da ikincisinin matlasýnýn ikinci dizesi olarak yenilenmesine “redd’i-matla” denir. Þair mahlasýný (þairin takma adý, ya da tanýndýðý ad) maktada ya da “hüsn-ü makta”da söyler. Bu durumda beyit ikinci bir adla mahlas beyti ya da mahlashane olarak anýlýr. Þairin mahlasýný tevriyeli kullanmasýna hüsn-ü tahallüs denir. Dize ortalarýnda uyak bulunan gazele musammat, sonu getirilmemiþ ya da beyit sayýsý 5’in altýnda bulunan gazellere de “natamam” gazel denir. Baþka þairlerin birkaç dize ekleyerek bend biçimine dönüþtürdüðü gazellere “tahmis”, “terbi” adý verilir.
Bütün beyitlerinde ayný düþüncenin ele alýndýðý gazeller “yek ahenk gazel”, her beyti öncekinden ustalýklý biçimde söylenmiþ gazeller de “yek avaz gazel” olarak adlandýrýlýr. Gazeller konularýna göre de çeþitli isimlerle tanýmlanýr. Aþka iliþkin acý, mutluluk gibi içli duygularýn dile getirildiði gazeller “aþýkane”, içki, yaþama boþ verme, yaþamdan zevk alma gibi konularda yazýlanlara rindane denir. Aþýkane gazellere en iyi örnek Fuzûlî’nin gazelleri, rindane gazellere en iyi örnek ise Bâkî’nin gazelleridir. Kadýný, içkiyi ve ten zevklerini konu edinen gazeller ise, örneðin Nedîm’in gazelleri, “þuhane”, öðretici nitelikli gazellere, örneðin Nâbî’nin gazelleri, hakimane gazel denir. Ayrýca felsefi konularda yazýlmýþ gazeller de vardýr. Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazýlmýþ gazeller de vardýr. Gazelleri makamla okuyan kiþilere “gazelhan”, gazel yazan usta þairlere ise “gazelsera” adý verilir. Gazel, Türk müziðinde ise þiirin bir hanende tarafýndan doðaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.
Gazelin kelime anlamý ahu, ceylan ve kuru yapraktýr. Güzellikten, aþktan, onun yüzünden çekilen acýlardan, þaraptan, eðlenceden söz eden Divan Edebiyatý nazým þeklidir.
1- Beyit sayýsý 5 ile 15 arasýnda deðiþir. ama genelde bu sayý 5, 7, 9 beyittir.
2- Ýlk beyit kendi arasýnda kafiyelidir. Gazelin kafiye düzeni (örgüsü) þöyledir; aa, ba, ca, da, ea, fa
3- Gazelin ilk beytine matla(doðuþ yeri) denir.
Not: Gazelde yalnýzca bir beyit kendi arasýnda aa þeklinde kafiyelidir.
4- Gazelin son beytine makta (bitiþ, kesiliþ yeri) denir.
5- Þairin isminin geçtiði beyte taç beyit denir.
6- Gazelin en güzel beytine beytü’l-gazel denir. Bu beyte Þah beyit de denir.
7- Gazelde genelde anlam bütünlüðü aranmaz, anlam beyitte tamamlanýr.
8- Bir gazelin bütününde ayný konu iþleniyorsa, böyle gazellere yek-ahenk gazel denir.
9- Bütün bir þiirin ayný söyleyiþ güzelliðine sahip olduðu gazellere yek-âvâz gazel denir.
10- Divan edebiyatý þairleri bütün maharetlerini gazelde ortaya koyarlar. Büyük þair olmanýn en büyük ölçütü gazellerdir.
11- Gazelde konu aþk, þarap, güzellik ve aþkýn ýstýrabýdýr.
12- Bazý gazellerin matladan sonra gelen beyitlerinde mýsralar ortalarýndan bölünebilir. Bu durumda gazele iç kafiye hakimdir. Böyle gazellere musammat gazel denir.
Gül devri ayþ eyyâmýdýr zevk u sefâ hengâmýdýr
Âþýklarýn bayramýdýr bu mevsim-i ferhunde dem
13- Aruz ölçüsüyle yazýlýr.
14- Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Þeyh Galip, Taþlýcalý Yahya Bey vb. gazelin önemli isimleridir.
Not: Çaðdaþ edebiyatýmýzda Yahya Kemâl gazel nazým þeklini yeni bir anlayýþla denemiþtir.

qazel
 

gazeli tam olarak anlamadm hem de bzim hocalar bunlarý anlatmadý hangisi doqru anlayamadm walla............

Rubai nedir özellikleri acil cevap bekliyorum odev varrrr :D

koþuðun özelliklerini yazabilirmisiniz

Gazel özellikleri nelerdir?
Msxlabs.org

Divan edebiyatýnýn en yaygýn kullanýlan nazým biçimidir. Önceleri Arap edebiyatýnda kasidenin tegaüzzül adý verilen bir bölümü iken sonra ayrý bir biçim halinde geliþmiþtir. Gazelin beyit sayýsý 5-15 arasýnda deðiþir. Daha fazla beyitten olaþan gazellere müyezzel ya da mutavvel gazel denilir. Gazelin ilk beyti "matla", son beyti ise "makta" adýný alýr.

Matla beytinin dizeleri kendi aralarýnda uyaklýdýr (musarra). Sonraki beyitlerin ilk dizeleri serbest ikinci dizeleri ilk beyitle uyaklý olur. Birden fazla mussarra beytin bulunduðu gazel "zü'l-metali", her beyti musarra olan gazel ise "müselsel" gazel adýyla bilinir. Ýlk beyitten sonraki beyte "hüsn-i matla" (ilk beyitten güzel olmasý gerekir), son beyitten öncekine "hüsn-i makta" (son beyitten güzel olmalý gerekir) denir.

Gazelin en güzel beyti ise "beytü'l-gazel" ya da "þah beyit" adýyla anýlýr. Bunun yeri ya da sýrasý önemli deðildir. Bazý gazellerin matlasýný oluþturan dizelerden birinci ya da ikincisinin matlasýnýn ikinci dizesi olarak yenilenmesine "redd'i-matla" denir. Þair mahlasýný (þairin takma adý, ya da tanýndýðý ad) maktada ya da "hüsn-i" maktada söyler. Bu durumda beyit ikinci bir adla "mahlas beyti" ya da "mahlashane" olarak anýlýr. Þairin mahlasýný tevriyeli kullanmasýna "hüsn-i tahallüs" denir.

Dize ortalarýnda uyak bulunan gazele musammat, sonu getirilmemiþ ya da beyit sayýsý 5’in altýnda bulunan gazellere de "natamam" gazel denir. Baþka þairlerin birkaç dize ekleyerek bend biçimine dönüþtürdüðü gazellere "tahmis", "terbi" adý verilir. Bütün beyitlerinde ayný düþüncenin ele alýndýðý gazeller "yekahenk gazel", her beyti öncekinden ustalýklý biçimde söylenmiþ gazeller de "yekavaz gazel" olarak adlandýrýlýr.
Gazeller konularýna göre de çeþitli isimlerle tanýmlanýr. Aþka iliþkin acý, mutluluk gibi içli duygularýn dile getirildiði gazeller "aþýkane", içki, yaþama boþ verme, yaþamdan zevk alma gibi konularda yazýlanlara "rindane" denir. Aþýkane gazellere en iyi örnek Fuzûlî’nin gazelleri, rindane gazellere en iyi (bilgi yelpazesi.net) örnek ise Bâkî’nin gazelleridir. Kadýnlarý ve ten zevklerini konu edinen gazeller ise, örneðin Nedîm’in gazelleri, "þuhane", öðretici nitelikli gazellere, örneðin Nâbî’nin gazelleri, "hakimane gazel" denir.

Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazýlmýþ gazeller de vardýr. Gazelleri makamla okuyan kiþilere "gazelhan", gazel yazan usta þairlere ise "gazelsera" adý verilir.

Gazel, Türk müziðinde ise þiirin bir hanende tarafýndan doðaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.
kaynak

gazel örnekleri yok mu ?