|
Çekimli eylem nedir, ne demektir? çekimli eylem ne demek |
arkadaşlar çekimli fiillere örnek verin acil n 'ooooooooooooolluuurr |
Arkadaşlar çekimli fiiller gidiyorum,Kalıyorum,ölüyorum,seviyorum gibi cümlelerle örnek verebiliriz |
Çekimli fiil nedir? çekimli fiil nedir |
Fiillerin kip ve şahıs bildirecek biçimde düzenlenmesine denir. Bir çekimde kip mutlaka bulunur, ancak şahıs bazen bulunmayabilir. Çekimin daha iyi anlaşılabilmesi için “kip, zaman, şahıs” kavramlarının bilinmesi gerekir. Fillerde Kip Eylemlerin bir hareketi, oluşu, durumu ortaya koyuşu farklı şekillerde olur. Bazen bunlar bir başkasına haber verme şeklinde aktarılır, bazen bir koşula bağlanır, bazen istenen bir durum anlatılır. Buna fiilin kipi denir. Türkçe’de kipler iki grupta incelenir. Bunlar haber kipleri ve dilek kipleridir. 1. Haber (Bildirme) Kipleri Fiilin çekiminde kesin bir zaman ifadesi varsa, fiil haber kipindedir. Biz bunu fiilin çekimini adlandırırken açıklarız aslında. Örneğin; “gelecek” fiilinin çekimini söylerken “gelecek zamanla çekimlenmiş” deriz. İşte çekimi adlandırırken “zaman” ifadesini kullanıyorsak fiilin kipi “haber kipi”dir. Bu kipin beş çekimi vardır. Bunları çekimleriyle birlikte gösterelim. a. Bilinen Geçmiş Zaman (-di’li) Eylemin yapılışının kesin olarak bilindiğini gösterir. I. Tekil Şahıs al - dı - m II. Tekil Şahıs al - dı - n III. Tekil Şahıs al - dı I. Çoğul Şahıs al - dı - k II. Çoğul Şahıs al - dı - nız III. Çoğul Şahıs al - dı - lar fiil kip eki şahıs eki Görüldüğü gibi fiiller altı şahsa göre çekimlenir. Bundan sonraki çekimlerimizde sadece örnekleri yazacağız; şahıs sırasını siz bu örneğe göre belirleyin. b. Öğrenilen Geçmiş Zaman Bildirilen işin yapıldığını, başkasından duyma şeklinde ifade eden çekimdir. al - mış - ım al - mış - ız al - mış - sın al - mış - sınız al - mış al - mış - lar “-miş” eki her zaman başkasından duyulma anlamı taşımayabilir. “Elin kanamış, ne yaptın yine?” cümlesinde “-mış” eki görülen bir durumu anlatmaktadır. “Sıcak sobanın başında uyuyakalmışım.” cümlesinde ise sonradan farkına varılan bir durum anlatılmaktadır. c. Şimdiki Zaman Eylemin söylendiği anla yapıldığı ânın bir olduğunu gösterir. Çalış - (ı)yor - um Çalış - (ı)yor - uz Çalış - (ı)yor - sun Çalış - (ı)yor - sunuz Çalış - (ı)yor Çalış - (ı)yor - lar Parantez içinde gösterilen ses, ünlüyle biten fiillerde görülmez: “uyu - yor” Fiile şimdiki zaman anlamı veren, hatta “-yor” ekinden daha kesin bir biçimde “işin üzerinde olma” anlamını veren bir diğer ek de “-makta, -mekte” ekidir. Mastar ekiyle “-de” hal ekinin kaynaşmasından oluşan bu ek günümüzde tamamen şimdiki zaman anlamı veriyor. Gel - mekte - y - im Gel - mekte - sin Gel - mekte Gel - mekte - y - iz Gel - mekte - siniz Gel - mekte - ler Hatta bazı kullanımlarda bu ekin “-mada, -mede” şekillerine dönüştüğü görülür. “Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer” dizesinde altı çizili fiiller bu şekilde çekimlenmiştir. d. Gelecek Zaman Eylemin, söylendiği andan sonra yapılacağını ifade eder. Sor - acak - ım (soracağım) Sor - acak - sın Sor - acak Sor - acak - ız (soracağız) Sor - acak - sınız Sor - acak - lar e. Geniş Zaman Fiilin herhangi bir zamanda yapılabildiğini gösterir. Koş - ar - ım Koş - ar - sın Koş - ar Koş - ar - ız Koş - ar - sınız Koş - ar - lar 2. Dilek (isteme) Kipleri Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. Örneğin; “gitmeliyim” sözünde bu işin ne zaman yapılacağı değil, gitmenin arzu edildiği anlatılmak isteniyor. Dilek kiplerinin dört çekimi bulunuyor. a. Gereklilik Kipi Eylemin yapılması gerektiğini anlatan kiptir. Bazen cümleye ihtimal anlamı da katabilir. Ancak daha çok zorunluluk bildirir. Sor - malı - y - ım Sor - malı - sın Sor - malı Sor - malı - y - ız Sor - malı - sınız Sor - malı - lar “Bu yazıyı iki saatte bitirmeliyim.” cümlesinde gereklilik, “Şimdiye dek eve gelmiş olmalı.” cümlesinde ihitimal anlamı verir. b. Şart Kipi (Dilek- Koşul) Bazı cümlelerde dilek, bazılarında koşul anlamı katan fiil çekimidir. Bul - sa - m Bul - sa - n Bul - sa Bul - sa - k Bul - sa - nız Bul - sa - lar “Şu okul bir bitse de rahatlasak.” cümlesinde istek, “Kapıyı açsa beni görecekti.” cümlesinde koşul anlamı verir. c. İstek Kipi Eskiden çok kullanılan ancak günümüzde oldukça sınırlı bir kullanım alanı bulunan fiil kipidir. “-a, -e” eki kullanılarak yapılır. Bil - e - y - im (-eyim) Bil - e - sin Bil - e Bil - e - lim Bil - e - siniz Bil - e - ler Bunlardan en çok birinci tekil ve birinci çoğul şahıslar kullanılır. “Son yazdığım şiiri getireyim.” “Anlat da neler olduğunu, biz de bilelim.” cümlelerinde bu kipi görüyoruz. d. Emir Kipi Eylemin yapılması gerektiğini buyruk şeklinde bildiren çekimdir. Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur. Emir kipinin çekimi şahıs ekleri ile yapılır. gel gel - in (gel - iniz) gel - sin gel - sin - ler Görüldüğü gibi emir kipinin birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarında çekimi yoktur. “Yarın bize biraz erken gel.” “Çıkın odadan hepiniz.” cümlelerinde altı çizili fiiller emir kipiyle çekimlenmiştir. Fiil Çekimlerinde Olumsuzluk Fiillerin olumsuz biçimleri, kip eklerinden önce “-ma, -me” olumsuzluk ekinin getirilmesiyle yapılır. Koş - tum ® Koş - ma - dı - m. Gel - miş - sin ® Gel - me - miş - sin Bırak - acak ® Bırak - ma - y - acak Sor - malı - y - ım ® Sor - ma - malı - y - ım Olumsuz çekimde tek özel durum, geniş zamanın çekiminde görülür. Bunda olumsuzluk eki, zaman eki ve şahıs eki tamamen kaynaşmış durumdadır. Bil - ir - im Bil - ir - sin Bil - ir Bil - ir - iz Bil - ir - sin - iz Bil - ir - ler Bil - mem Bil - mezsin Bil - mez Bil - meyiz Bil - mezsiniz Bil - mezler Fiil Çekiminde Soru Fiil çekiminin soru şekli “mı, mi” ile yapılır. Buna soru eki diyenler olduğu gibi soru edatı diyenler de vardır. Fiil çekiminde “mi” bazen kip ekiyle şahıs eki arasında, bazen şahıs ekinden sonra gelir. Geldin Gelmişiz Geliyorsun Gelmeliyim Gitsek Gideyim Geldin mi? Gelmiş miyiz? Geliyor musun? Gelmeli miyim? Gitsek mi? Gideyim mi? yukarıdaki çekimlerde şahıs ekinden sonra diğerlerinde kip ve şahıs ekleri arasına girmiştir. |
ya çekimli fiillerin koku gövdesi ve kipini ayrı ayrı yazabilirmisiniz? |
peki güven herkese karşı hissedlemeyecek bir duygu cümlesinde çekimli eylem var mıdır? acillll ödevim var |
Çekimli Fiiler Neler? Arkadaşlar Çekimli fiilin Açıklamasını Yani Konu Anlatımını Yaparsanız Sevinirim :).. |
Mastar halinde bulunan fiile yapım ekleri getirilerek yani zaman ve sahış ekleri getirilerek fiili başka kalıplara sokmaya denir. |
Bir fiilin hem kip eki hem de şahıs eki almış durumudur. ÖRN: Git-(d)-i-yor-sun |
ya lütfen bana ayrıntılı olarak mastar fiili anlatın |
bnce gayet güzel anlatılmış ve akıl akıldan üstündür cümlesinde ztn belli onda bir fiil bulunmuyor eğer fiili bilmiyorsanız başka yerlerden araştırabilirsiniz |
Çekimli fiilleri köküne Ve Gövdesine Nasıl ayırırız. ? |
arkadaşlar sözlüm var lütfen bana haber ve çekimli fiillerini anlatın |
sağolun ben bu konuyu dersanede ve okulda işlememe rağmen yeni anladım ama olumsuzluk eki çekimli fiil değildir demi : yani demek istediğim şu ki : yap-ma-ma-lı-sın :)?? |
arkadaslar yaa bu anlattıklarınız ii gzlde mastar eki ne ?? |
çekimli fill daha ayrıntılı bilgi |
yha ben bu konuyu anladım da ekini karıştırıyorum ayrıntılıt bilgi lütfen |
kuleden izin alan uçak inişe geçti arkdslar burda cekimli fiil varmı |
BENCEDE BİRAZ AYRINTILI OLSA DAHA İYİ OLURDU. |
arkadaşlar ben sölim : şimdi ağaç yaş iken eğilir----> eğil-mek--Fiil dedi ya şimdi kelimelerin hepsine deneyin mak mek hangisina daha uyumlu oluyor ona göre o çekimli fiil oluyor.. |
çekimli fiil sadece zaman ve kişi eki almış fiillerdir mesela: gördüm . burda görülen geçmiş zaman 1 . tekil mesela : getir. emir kipi 2.tekil bu şekilde |
aşşağıdakilerden hangisi hem iyelik hemde hal eki almıştır a)ucundan b)sıkıntımız c)işiniz d)insanın |
Arkadaşlar, bana çekimli fiili daha kısa bir şekilde yazarsanız çok mutlu olurum. |
çekimli fiil sahiplenmeyince kelimesinde çekmli fiil midir??? |
arkadaşlar bana cekimli fiillerin metinler yoluyla incelenmesini açıklayın lütfen (facebook ta paylaşcam siteniyi) eğer yaparsanız kardeşim |
çekimli fiil (arkadaşlar son 2 gün lütfen)!!! çekim eklerinin metinler yoluyla incelenmesi son 2gün kardeşlerim yaparmısınız!!! |
çekimli fiil (arkadaşlar son 3 gün lütfen)!!! çekimli fiillerin metinler yoluyla incelenmesi lütfen son 3 gün bi metin yazarsınız metindende hangisi çekimli olduğunu falan altını çizersiniz ben anlarım kardeşler ---------- Mesaj tarihi 15:08 ---------- Önceki mesaj tarihi 14:53 ---------- kardeş çekim eklerinin metinler yolula incelermisiniz metin bulun sonrada altını çizin su çekim ekidir falan |
Fiillerin kip ve şahıs bildirecek biçimde düzenlenmesine denir. Bir çekimde kip mutlaka bulunur, ancak şahıs bazen bulunmayabilir. Çekimin daha iyi anlaşılabilmesi için “kip, zaman, şahıs” kavramlarının bilinmesi gerekir. Fillerde Kip Eylemlerin bir hareketi, oluşu, durumu ortaya koyuşu farklı şekillerde olur. Bazen bunlar bir başkasına haber verme şeklinde aktarılır, bazen bir koşula bağlanır, bazen istenen bir durum anlatılır. Buna fiilin kipi denir. Türkçe’de kipler iki grupta incelenir. Bunlar haber kipleri ve dilek kipleridir. 1. Haber (Bildirme) Kipleri Fiilin çekiminde kesin bir zaman ifadesi varsa, fiil haber kipindedir. Biz bunu fiilin çekimini adlandırırken açıklarız aslında. Örneğin; “gelecek” fiilinin çekimini söylerken “gelecek zamanla çekimlenmiş” deriz. İşte çekimi adlandırırken “zaman” ifadesini kullanıyorsak fiilin kipi “haber kipi”dir. Bu kipin beş çekimi vardır. Bunları çekimleriyle birlikte gösterelim. a. Bilinen Geçmiş Zaman (-di’li) Eylemin yapılışının kesin olarak bilindiğini gösterir. I. Tekil Şahıs al - dı - m II. Tekil Şahıs al - dı - n III. Tekil Şahıs al - dı I. Çoğul Şahıs al - dı - k II. Çoğul Şahıs al - dı - nız III. Çoğul Şahıs al - dı - lar fiil kip eki şahıs eki Görüldüğü gibi fiiller altı şahsa göre çekimlenir. Bundan sonraki çekimlerimizde sadece örnekleri yazacağız; şahıs sırasını siz bu örneğe göre belirleyin. b. Öğrenilen Geçmiş Zaman Bildirilen işin yapıldığını, başkasından duyma şeklinde ifade eden çekimdir. al - mış - ım al - mış - ız al - mış - sın al - mış - sınız al - mış al - mış - lar “-miş” eki her zaman başkasından duyulma anlamı taşımayabilir. “Elin kanamış, ne yaptın yine?” cümlesinde “-mış” eki görülen bir durumu anlatmaktadır. “Sıcak sobanın başında uyuyakalmışım.” cümlesinde ise sonradan farkına varılan bir durum anlatılmaktadır. c. Şimdiki Zaman Eylemin söylendiği anla yapıldığı ânın bir olduğunu gösterir. Çalış - (ı)yor - um Çalış - (ı)yor - uz Çalış - (ı)yor - sun Çalış - (ı)yor - sunuz Çalış - (ı)yor Çalış - (ı)yor - lar Parantez içinde gösterilen ses, ünlüyle biten fiillerde görülmez: “uyu - yor” Fiile şimdiki zaman anlamı veren, hatta “-yor” ekinden daha kesin bir biçimde “işin üzerinde olma” anlamını veren bir diğer ek de “-makta, -mekte” ekidir. Mastar ekiyle “-de” hal ekinin kaynaşmasından oluşan bu ek günümüzde tamamen şimdiki zaman anlamı veriyor. Gel - mekte - y - im Gel - mekte - sin Gel - mekte Gel - mekte - y - iz Gel - mekte - siniz Gel - mekte - ler Hatta bazı kullanımlarda bu ekin “-mada, -mede” şekillerine dönüştüğü görülür. “Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer” dizesinde altı çizili fiiller bu şekilde çekimlenmiştir. d. Gelecek Zaman Eylemin, söylendiği andan sonra yapılacağını ifade eder. Sor - acak - ım (soracağım) Sor - acak - sın Sor - acak Sor - acak - ız (soracağız) Sor - acak - sınız Sor - acak - lar e. Geniş Zaman Fiilin herhangi bir zamanda yapılabildiğini gösterir. Koş - ar - ım Koş - ar - sın Koş - ar Koş - ar - ız Koş - ar - sınız Koş - ar - lar 2. Dilek (isteme) Kipleri Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. Örneğin; “gitmeliyim” sözünde bu işin ne zaman yapılacağı değil, gitmenin arzu edildiği anlatılmak isteniyor. Dilek kiplerinin dört çekimi bulunuyor. a. Gereklilik Kipi Eylemin yapılması gerektiğini anlatan kiptir. Bazen cümleye ihtimal anlamı da katabilir. Ancak daha çok zorunluluk bildirir. Sor - malı - y - ım Sor - malı - sın Sor - malı Sor - malı - y - ız Sor - malı - sınız Sor - malı - lar “Bu yazıyı iki saatte bitirmeliyim.” cümlesinde gereklilik, “Şimdiye dek eve gelmiş olmalı.” cümlesinde ihitimal anlamı verir. b. Şart Kipi (Dilek- Koşul) Bazı cümlelerde dilek, bazılarında koşul anlamı katan fiil çekimidir. Bul - sa - m Bul - sa - n Bul - sa Bul - sa - k Bul - sa - nız Bul - sa - lar “Şu okul bir bitse de rahatlasak.” cümlesinde istek, “Kapıyı açsa beni görecekti.” cümlesinde koşul anlamı verir. c. İstek Kipi Eskiden çok kullanılan ancak günümüzde oldukça sınırlı bir kullanım alanı bulunan fiil kipidir. “-a, -e” eki kullanılarak yapılır. Bil - e - y - im (-eyim) Bil - e - sin Bil - e Bil - e - lim Bil - e - siniz Bil - e - ler Bunlardan en çok birinci tekil ve birinci çoğul şahıslar kullanılır. “Son yazdığım şiiri getireyim.” “Anlat da neler olduğunu, biz de bilelim.” cümlelerinde bu kipi görüyoruz. d. Emir Kipi Eylemin yapılması gerektiğini buyruk şeklinde bildiren çekimdir. Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur. Emir kipinin çekimi şahıs ekleri ile yapılır. gel gel - in (gel - iniz) gel - sin gel - sin - ler Görüldüğü gibi emir kipinin birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarında çekimi yoktur. “Yarın bize biraz erken gel.” “Çıkın odadan hepiniz.” cümlelerinde altı çizili fiiller emir kipiyle çekimlenmiştir. Fiil Çekimlerinde Olumsuzluk Fiillerin olumsuz biçimleri, kip eklerinden önce “-ma, -me” olumsuzluk ekinin getirilmesiyle yapılır. Koş - tum ® Koş - ma - dı - m. Gel - miş - sin ® Gel - me - miş - sin Bırak - acak ® Bırak - ma - y - acak Sor - malı - y - ım ® Sor - ma - malı - y - ım Olumsuz çekimde tek özel durum, geniş zamanın çekiminde görülür. Bunda olumsuzluk eki, zaman eki ve şahıs eki tamamen kaynaşmış durumdadır. Bil - ir - im Bil - ir - sin Bil - ir Bil - ir - iz Bil - ir - sin - iz Bil - ir - ler Bil - mem Bil - mezsin Bil - mez Bil - meyiz Bil - mezsiniz Bil - mezler Fiil Çekiminde Soru Fiil çekiminin soru şekli “mı, mi” ile yapılır. Buna soru eki diyenler olduğu gibi soru edatı diyenler de vardır. Fiil çekiminde “mi” bazen kip ekiyle şahıs eki arasında, bazen şahıs ekinden sonra gelir. Geldin Gelmişiz Geliyorsun Gelmeliyim Gitsek Gideyim Geldin mi? Gelmiş miyiz? Geliyor musun? Gelmeli miyim? Gitsek mi? Gideyim mi? yukarıdaki çekimlerde şahıs ekinden sonra diğerlerinde kip ve şahıs ekleri arasına girmiştir. Kaynak: Çekimli fiil nedir, örnek verir misiniz? |
arkadaşlar ben 1 sayfalık bır metinden çekimli fiileri cıkaracam yardım edermısınız |
Çekimli fiil nedir çekimli eylem nerdir bide 15 örnek ver ? :D |
Alıntı:
Alıntı:
|
Ya daha artık anlat diyosanız sizde bir sorun var ya adamlar 2-3 kez yazmış:) biraz adamın emeğe saygı... |
zaten A şıkkında fiil yok o yüzden diğerlerine bakmaya hiç gerek yok.fiil yoksa çekimli fiilde yoktur. |
sadece cekimli fillere 20 tane yazarmısınız ne olur ödevimde ama sadece çekimli fiier 20 tane çekimli fille örnek yazabilirmiziniz sadace çekimli fiilere örnekLütfen |
cevabı D.Çünkü, a)üstün(dür) b)eğil(ir) c)tanı(r) d)al(a)sın D şıkkındaki -e,-a eki istek kipi(dilek kipi)olduğu için çekimli fiil olmaz. |
Kip Ekleri Türkçede kip ekleri iki grupta incelenir: haber kipi, dilek kipi. Haber kiplerinde zaman anlamı vardır, dilek kiplerinde zaman anlamı yoktur. Zaman anlamı taşıyan kiplere “haber” kipi denmesini şöyle açıklayabiliriz. Televizyonda haberleri izlerken spikerin ağzından “Tren kazasında üç kişi öldü.” (görülen geçmiş zaman), “Başbakan yarın yurda dönecek.” (gelecek zaman) gibilerinden cümleler duyarız. Bu cümlelerde seyirciye haber verme amacı vardır. Herhangi bir dilek, istek, rica anlamı yoktur. Seyirci, haberleri dinler, birtakım olaylardan haberdar olur. Haber spikeri seyirciden herhangi bir şey yapmasını istemez. İşte bu yüzden, zaman anlamı taşıyan kiplere “haber kipi” denmektedir. Haber kipi sözünü duyduğumuzda aklımıza “zaman” gelmelidir. Türkçede beş temel zaman vardır: geniş zaman, şimdiki zaman, görülen geçmiş zaman, duyulan geçmiş zaman ve gelecek zaman. Haber kipi dendiğinde, aklımıza bu beş temel zaman ve bu zamanları karşılayan ekler gelmelidir. Dilek kiplerinde zaman anlamı yoktur, gelecekle ilgili birtakım “tasarılar” vardır. Dilek kipinde emir, istek, gereklilik ve şart anlamları söz konusudur. Dilek kipinin kullanılış amacı, karşı tarafı haberdar etmek değildir. Cümleyi söyleyen kişi karşı taraftan bir şeyler ister, diler. Dilek kipiyle çekimlenmiş bir cümleyi duyan kişi hemen harekete geçer, bir şeyler yapar. Haber kipinde, dinleyen kişiler pasiftir, fakat dilek kipinde dinleyen kişiler aktiftir. “Hadi kahve içelim.” (istek kipi), “Bu kitabı okumalısın.” (gereklilik kipi) gibi dilek kipleriyle çekimlenmiş cümlelerde, söyleyen kişi karşısındakinden birtakım isteklerde bulunur. Karşı taraf bu cümleleri duyunca harekete geçer. Geniş Zaman Kipi (–r, –ar, –er, –ır, –ir, –ur, –ür) Sürekli tekrarlanan, alışkanlık haline gelen fiiller bu kiple karşılanır. Sabahları erken kalkarım. Konu bitimlerinde mutlaka test çözeriz. Geniş zaman kipinin olumsuz çekiminde kip eki “–r” düşer. “izlerim” iz–le–r–im → “izlemem” iz–le–me–m Normal şartlarda “izlerim” fiilinin olumsuzunun “izlemerim” biçiminde olması düşünülür. Fakat böyle olmaz. Geniş zaman eki “–r” düşer. Ek düşmesine rağmen, fiildeki geniş zaman anlamı yok olmaz. Geniş zaman kipinin 2. ve 3. kişi olumsuz çekimlerinde, kip eki “–r”nin “–z”ye dönüştüğü görülür. “üşürsünüz” üşü–r–sünüz → “üşümezsiniz” üşü–me–z–siniz Normal şartlarda “üşürsünüz” fiilinin olumsuzunun “üşümersiniz” biçiminde olması düşünülür. Fakat böyle olmaz. Geniş zaman eki “–r”, fiilin olumsuz çekiminde “–z”ye dönüşür. 2. Şimdiki Zaman Kipi (–yor) Başlamış ve sürmekte olan fiilleri anlatmak için bu kip kullanılır. Babam bahçedeki ağaçları buduyor. (“buda–” fiili başlamış ve halen sürüyor.) Şimdiki zaman eki “–yor”, düz–geniş “a,e” ünlüleriyle biten fiillere geldiğinde, bu ünlüleri daraltarak “ı,i,u,ü” biçimlerine dönüştürür. Bu olaya “ünlü daralması” denir. çınla-yor → “çınlıyor” (ünlü daralması) gizle–yor → “gizliyor” (ünlü daralması) Şimdiki zaman eki “–yor”, ünsüzle biten fiillere geldiğinde araya “yardımcı ünlü” (ı,i,u,ü) girer. Bu olaya “ünlü türemesi” denir. kaç–yor → “kaç–ı–yor” (ünlü türemesi) kes–yor → “kes–i–yor” (ünlü türemesi) 3. Görülen Geçmiş Zaman Kipi (–dı, –di, –du, –dü, –tı, –ti, –tu, –tü) Geçmişte yapılan, kişinin tanık olduğu, gördüğü fiiller bu kiple karşılanır. Kişi tarafından görülmese bile, gerçekleştiği kesin olarak bilinen fiiller yine bu kiple karşılanır. Hakan Şükür, dünkü maçta iki gol attı. (Kişi, maçı stadyumda veya evinde izlemiş, gollerin atılışını görmüştür.) 4. Duyulan Geçmiş Zaman Kipi (–mış, –miş, –muş, –müş) Geçmişte yapılan, kişinin tanık olmadığı, görmediği, başkasından duyup öğrendiği fiiller bu kiple karşılanır. Hakan Şükür dünkü maçta iki gol atmış. (Kişi, maçı stadyumda veya evinde izlememiş, Hakan Şükür’ün iki gol attığını kendisi görmemiş, başkasından duyup öğrenmiştir.) 5. Gelecek Zaman Kipi (–acak, –ecek) Henüz gerçekleşmemiş, gelecekte yapılacak fiiller bu kiple karşılanır. Maaşımı çekince odun kömür alacağım. Eve ne zaman döneceksin? Gelecek zaman eki “–acak, –ecek”, ünlüyle biten fiillere geldiğinde araya “y” kaynaştırma ünsüzü girer. Bu olaya “ünsüz türemesi” denir. anla–acak → “anla–y–acak” (ünsüz türemesi) süsle–ecek → “süsle–y–ecek” (ünsüz türemesi) B) DİLEK KİPİ EKLERİ 1. Emir Kipi Fiilin yapılmasını emretmek amacıyla bu kip kullanılır. Emir kipinin özel bir eki yoktur. Emir kipi kişi ekleriyle yapılır. Emir kipinin 1. tekil kişi ve 1. çoğul kişi çekimleri yoktur. Emir kipinin 2. tekil kişi çekimi eksiz yapılır. Söylediklerimi defterinize yazın. Çabuk dışarı çık! Eşyaların hepsini yukarı taşısınlar. “sus-“ fiilini emir kipiyle çekimleyelim: ─ ─ sus susun / susunuz sussun sussunlar Kök ve gövde durumundaki fiilleri yalın biçimde kullanmak, emir kipinin 2. tekil kişisiyle çekimlemek anlamına gelir. Bu sebeple mastar durumundaki fiilleri yazarken, fiillerin sonuna mutlaka ya kısa çizgi (–) ya da “–mak, –mek” mastar eki getirilir. Mastar durumundaki fiillerin sonuna konulan kısa çizgi (–), fiildeki ünlünün kalın ya da ince olmasına göre “mak, mek” diye okunur. “git–” biçiminde yazılan bir fiili “gitmek” diye okuruz. Bu fiili “git” diye okumak yanlıştır. Çünkü “git” dediğimizde, fiili emir kipinin 2. tekil kişisiyle çekimlemiş oluruz. Mastar durumundaki “git–” fiilini, “git” diye okursak, “Sen git.” Anlamı ortaya çıkar ki, kastedilen bu değildir. Git– : mastar durumunda gitmek: mastar durumunda git : emir kipinin 2. tekil kişisiyle çekimlenmiş (“Sen git.” Anlamında) 2. İstek Kipi (–a, –e) Yapılmasını istediğimiz fiilleri bu kiple karşılarız. Fiillere “-a, -e” eki getirilerek yapılır. Okul çıkışında Teknosa’ya gidelim. Şoför Bey, müsait yerde ineyim. “gül-“ fiilini istek kipiyle çekimleyelim: güleyim gülelim gülesin gülesiniz güle güleler İstek kipi eki “–a, -e”, ünlüyle biten fiillere geldiğinde araya “y” kaynaştırma ünsüzü girer. Taşı–a–lım → taşı–y–a–lım 3. Gereklilik Kipi (–malı, –meli) Fiilin yapılması gerektiğini belirtmek için bu kip kullanılır. Fiillere “-malı, -meli” eki getirilerek yapılır. Taksitleri zamanında yatırmalısın. Gençlere daha hoşgörülü davranmalıyız. “çalış-“ fiilini gereklilik kipiyle çekimleyelim: çalışmalıyım çalışmalıyız çalışmalısın çalışmalısınız çalışmalı çalışmalılar 4. Şart Kipi (–sa, –se) Fiilin gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğunu belirtmek için bu kip kullanılır. Fiillere “-sa, -se” eki getirilerek yapılır. “düşün-“ fiilini şart kipiyle çekimleyelim: düşünsem düşünsek düşünsen düşünseniz düşünse düşünseler Şart kipi eki “–sa, –se”, birleşik cümlelerde ikinci yargının gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Azıcık uyusam başımın ağrısı geçer. Şart kipi eki “–sa, –se”, kimi zaman istek, dilek, rica anlamlarında da kullanılabilir. Televizyonun sesini azıcık kıssan. Yarınki geziye siz de gelseniz. Bu akşam biraz erken uyusak. FİİLLERİN BİRLEŞİK ZAMANLI (KİPLİ) ÇEKİMİ Fiillerin basit zamanlı çekimlerine “idi, imiş, ise” getirilerek yapılır. Basit zamanlı fiil: İçinde bir tane kip eki bulunan fiillere denir. Birleşik zamanlı fiil: İçinde iki tane kip eki bulunan fiillere denir. 1. Hikâye Birleşik Zaman (idi) Basit zamanlı fiillere “idi” getirilerek yapılır. Yürüyorum : şimdiki zaman yürüyordum (yürüyor idim) : şimdiki zamanın hikâyesi Az kalsın önümüzdeki kamyona çarpacaktık. Çocukken denizden korkardım. 2. Rivayet Birleşik Zaman (imiş) Basit zamanlı fiillere “imiş” getirilerek yapılır. Satacak : gelecek zaman satacakmış (satacak imiş) : gelecek zamanın rivayeti Niçin gelmediğini söyleyecekmiş. Dün bu saatlerde maç izliyormuş. 3. Şart Birleşik Zaman (ise) Basit zamanlı fiillere “ise” getirilerek yapılır. Gelirim : geniş zaman gelirsem (gelir isem) : geniş zamanın şartı Burada sıkıldıysan, başka bir yere gidebiliriz. Kemal’i görürsen, selamımı söyle. Sözcükte Yapı Ekler I. Yapım Ekleri 1. Addan Ad Yapan Ekler 2. Addan Fiil Yapan Ekler 3. Fiilden Fiil Yapan Ekler 4. Fiilden Ad Yapan Ekler II. Çekim Ekleri a) Ad Çekim Ekleri 1. İyelik Ekleri 2. Durum Ekleri 3. Çokluk Eki (-lar, -ler) b) Fiil Çekim Ekleri 1. Kip Ekleri 2. Kişi Ekleri Tags: sözcükte yapı dilbilgisi edebiyat ekler yapım ekleri yapım eki addan ad yapan ekler addan fiil yapan ekler fiilden fiil yapan ekler fiilden ad yapan ekler çekim ekleri çekim eki ad çekim ekleri iyelik ekleri durum ekleri çokluk eki fiil çekim ekleri kip ekleri kişi ekleri bunu okuyan bunları da okuyor Kişi Ekleri Programsız Kilitlenen Explorer Açılış Sayfasını Değiştirme Kitap Özetleri Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi Bölüşüm, Birikim ve Büyüme “-gil” ve “-ler” Eklerinin Yazımı İyelik Ekleri Çekim Ekleri Fiilden Ad Yapan Ekler |
yunus ki bu toprakta açmış bir gülmüş bir dem o da ağlamış,avunmuş,gülmüş bu dizelerde kaç tane çekimli fiil vardır ? a)1 b)2 c)3 d)4 |
Alt tarafı çekimli fiilin tanımı olarak çekim eki, yapım eki ,zaman ve sahıs eklerini alan fiillerdir diyeceksiniz...( Yani ek alan ) |
yha tamam iyi hoş anlatmışsınız ama özetleyemez misinz |
ÇEKİMLİ FİİL Bir fiilin kip ve şahıs bildirecek biçimde yapılanmasına çekimli fiil denir. Bu çekimde kip mutlaka vardır; ancak şahıs bazen bulunmayabilir. Çekimli bir eylemi iyi kavramak için "kip ve şahıs" kavramlarını bilmek gerekir. FİİLLERDE KİP Bir fiilin zaman ve anlam özelliklerine göre farklı eklerle değişik biçimlere girmesine fiillerde kip denir. Türkçede fiil kipleri genel olarak iki grupta incelenir: 1. Haber (Bildirme) Kipleri 2. Dilek (Tasarlama) Kipleri 1. HABER (BİLDİRME) KİPLERİ Bir fiilin çekiminde kesin olarak zaman bildiren fiil kiplerine haber kipleri denir. Bir İşin, oluşun ya da durumun hangi zamanda yapıldığını anlatan fiil kipleridir. Buna göre fiil kiplerini beş grupta inceleyebiliriz: a) Şimdiki Zaman Kipi: Eki -(i)yor'dur. İş ile anlatışın aynı anda yapıldığını bildirir. Geçmişten süregelen durumları da anlatır: · Misafirler için yemek hazırlıyorum. · Üç yıldır bu işyerinde çalışıyorum. b) Gelecek Zaman Kipi: Eki -acak, -ecek'tir. İşin anlatıştan sonra yapılacağını bildirir: Sınav bir ay sonra yapılacak. Yarınki maça o da gidecek. c) Geniş Zaman Kipi: Eki -r (-ar, -er, -ır, -ir)'dir. İşin herhangi bir zamanda yapılabileceğini anlatır. "Her" anlamını ifade eder. Genel gerçekleri anlatır. Akşamları bir bardak süt içer. (her akşam) Dünya, Güneş'in etrafında döner. (her zaman) d) Görülen Geçmiş Zaman Kipi: Eki, -dı, -di (-ti, -ti)'dir. işin anlatıştan önce yapıldığını anlatır. Bu kiple çekimlenen eylemleri anlatıcı ya kendisi yapmıştır ya da eylemin gerçekleşmesine tanık olmuştur: Dünkü konsere o da gitti. Güzel bir araba aldım. e) Duyulan Geçmiş Zaman Kipi: Eki, -mış, -miş (-muş, -müş)'tir. İşin anlatıştan önce yapıldığını başkasından duyma şeklinde anlatır: · Onlar, üç yıl önce buraya yerleşmiş. · Dünkü kazada üç kişi yaralanmış. "-miş" eki, her zaman başkasından duyulma anlamı taşımayabilir: Genç yaşta saçların ağarmış. (Görülen, şahit olunan bir durumu anlatmaktadır.) Yorgunluktan olacak, uyuyakalmışım. (Sonradan farkına varılan bir durumu anlatmaktadır.) |
birleşik çekimli fiil nedir |
Çekimli eylemler nelerdir? çekimli eylemler nelerdir |
her şeyi ögrenmem gerekiyo çekimli filleri ayrıntlı bi şekilde bilenler anlatsın lütfen |
çekimlenmis fiilden 20 tane ornek verebılırmısınn |
kipleri açık bı şwkilde anlatırmısınız... örneklerle |
biri fiilimsileri ayrıntılıanlatsa |
c şıkkındaki "at binicisini tanır" cümlesinde fiil olan "binici" değil, "tanır" kelimesidir. binici kelimesi "bin-" eyleminden türetilerek yapılan bir isim haline gelmiştir. oradaki eylem "tanır" sözcüğüdür: "tanı-r" yani tanı- eylemi ve -r geniş zaman eki. yine de doğru cevap A şıkkı, "üstün" sözcüğü "dır" ek-eylemini alarak yüklem şeklinde kullanılmış. Yani isim soylu bir sözcük yüklem olmuş. Mustafa Ödkem |
D ağır git ki yol alasın bu soruyu cevaplarmısınız????[/QUOTE] |
lütlen çekimli filleri anlatırmısınız |
| Saat: 06:16 |
©2005 - 2026, MsXLabs - MaviKaranlık