fiiller
 

çekimli fiillere örnek verebilirmisiniz?

Çekimli Fiiler Ýle Ýlgili 10 Tane Cümle Lazým Lütfen Yardým Eder Misiniz ..? :)

çekimli fiil nedir acil

hani soru sormuþlar ya hangisin de fiil yoktur cevabýda adýr ya e peki neden a da fiil yoktur

Türkçede kip ekleri iki grupta incelenir: haber kipi, dilek kipi.

Haber kiplerinde zaman anlamý vardýr, dilek kiplerinde zaman anlamý yoktur.

Zaman anlamý taþýyan kiplere “haber” kipi denmesini þöyle açýklayabiliriz. Televizyonda haberleri izlerken spikerin aðzýndan “Tren kazasýnda üç kiþi öldü.” (görülen geçmiþ zaman), “Baþbakan yarýn yurda dönecek.” (gelecek zaman) gibilerinden cümleler duyarýz. Bu cümlelerde seyirciye haber verme amacý vardýr. Herhangi bir dilek, istek, rica anlamý yoktur. Seyirci, haberleri dinler, birtakým olaylardan haberdar olur. Haber spikeri seyirciden herhangi bir þey yapmasýný istemez. Ýþte bu yüzden, zaman anlamý taþýyan kiplere “haber kipi” denmektedir.

Haber kipi sözünü duyduðumuzda aklýmýza “zaman” gelmelidir. Türkçede beþ temel zaman vardýr: geniþ zaman, þimdiki zaman, görülen geçmiþ zaman, duyulan geçmiþ zaman ve gelecek zaman. Haber kipi dendiðinde, aklýmýza bu beþ temel zaman ve bu zamanlarý karþýlayan ekler gelmelidir.

Dilek kiplerinde zaman anlamý yoktur, gelecekle ilgili birtakým “tasarýlar” vardýr. Dilek kipinde emir, istek, gereklilik ve þart anlamlarý söz konusudur. Dilek kipinin kullanýlýþ amacý, karþý tarafý haberdar etmek deðildir. Cümleyi söyleyen kiþi karþý taraftan bir þeyler ister, diler. Dilek kipiyle çekimlenmiþ bir cümleyi duyan kiþi hemen harekete geçer, bir þeyler yapar. Haber kipinde, dinleyen kiþiler pasiftir, fakat dilek kipinde dinleyen kiþiler aktiftir. “Hadi kahve içelim.” (istek kipi), “Bu kitabý okumalýsýn.” (gereklilik kipi) gibi dilek kipleriyle çekimlenmiþ cümlelerde, söyleyen kiþi karþýsýndakinden birtakým isteklerde bulunur. Karþý taraf bu cümleleri duyunca harekete geçer.


A) HABER KÝPÝ EKLERÝ

1. Geniþ Zaman Kipi (–r, –ar, –er, –ýr, –ir, –ur, –ür)
Sürekli tekrarlanan, alýþkanlýk haline gelen fiiller bu kiple karþýlanýr.

Sabahlarý erken kalkarým.
Konu bitimlerinde mutlaka test çözeriz.

Geniþ zaman kipinin olumsuz çekiminde kip eki “–r” düþer.

“izlerim” iz–le–r–im → “izlemem” iz–le–me–m

Normal þartlarda “izlerim” fiilinin olumsuzunun “izlemerim” biçiminde olmasý düþünülür. Fakat böyle olmaz. Geniþ zaman eki “–r” düþer. Ek düþmesine raðmen, fiildeki geniþ zaman anlamý yok olmaz.

Geniþ zaman kipinin 2. ve 3. kiþi olumsuz çekimlerinde, kip eki “–r”nin “–z”ye dönüþtüðü görülür.

“üþürsünüz” üþü–r–sünüz → “üþümezsiniz” üþü–me–z–siniz

Normal þartlarda “üþürsünüz” fiilinin olumsuzunun “üþümersiniz” biçiminde olmasý düþünülür. Fakat böyle olmaz. Geniþ zaman eki “–r”, fiilin olumsuz çekiminde “–z”ye dönüþür.

2. Þimdiki Zaman Kipi (–yor)
Baþlamýþ ve sürmekte olan fiilleri anlatmak için bu kip kullanýlýr.

Babam bahçedeki aðaçlarý buduyor.
(“buda–” fiili baþlamýþ ve halen sürüyor.)

Þimdiki zaman eki “–yor”, düz–geniþ “a,e” ünlüleriyle biten fiillere geldiðinde, bu ünlüleri daraltarak “ý,i,u,ü” biçimlerine dönüþtürür. Bu olaya “ünlü daralmasý” denir.

çýnla-yor → “çýnlýyor” (ünlü daralmasý)
gizle–yor → “gizliyor” (ünlü daralmasý)

Þimdiki zaman eki “–yor”, ünsüzle biten fiillere geldiðinde araya “yardýmcý ünlü” (ý,i,u,ü) girer. Bu olaya “ünlü türemesi” denir.

kaç–yor → “kaç–ý–yor” (ünlü türemesi)
kes–yor → “kes–i–yor” (ünlü türemesi)

3. Görülen Geçmiþ Zaman Kipi (–dý, –di, –du, –dü, –tý, –ti, –tu, –tü)
Geçmiþte yapýlan, kiþinin tanýk olduðu, gördüðü fiiller bu kiple karþýlanýr.
Kiþi tarafýndan görülmese bile, gerçekleþtiði kesin olarak bilinen fiiller yine bu kiple karþýlanýr.

Hakan Þükür, dünkü maçta iki gol attý.
(Kiþi, maçý stadyumda veya evinde izlemiþ, gollerin atýlýþýný görmüþtür.)

4. Duyulan Geçmiþ Zaman Kipi (–mýþ, –miþ, –muþ, –müþ)
Geçmiþte yapýlan, kiþinin tanýk olmadýðý, görmediði, baþkasýndan duyup öðrendiði fiiller bu kiple karþýlanýr.

Hakan Þükür dünkü maçta iki gol atmýþ.
(Kiþi, maçý stadyumda veya evinde izlememiþ, Hakan Þükür’ün iki gol attýðýný kendisi görmemiþ, baþkasýndan duyup öðrenmiþtir.)

5. Gelecek Zaman Kipi (–acak, –ecek)
Henüz gerçekleþmemiþ, gelecekte yapýlacak fiiller bu kiple karþýlanýr.

Maaþýmý çekince odun kömür alacaðým.
Eve ne zaman döneceksin?

Gelecek zaman eki “–acak, –ecek”, ünlüyle biten fiillere geldiðinde araya “y” kaynaþtýrma ünsüzü girer. Bu olaya “ünsüz türemesi” denir.

anla–acak → “anla–y–acak” (ünsüz türemesi)
süsle–ecek → “süsle–y–ecek” (ünsüz türemesi)


B) DÝLEK KÝPÝ EKLERÝ

1. Emir Kipi
Fiilin yapýlmasýný emretmek amacýyla bu kip kullanýlýr.
Emir kipinin özel bir eki yoktur. Emir kipi kiþi ekleriyle yapýlýr.
Emir kipinin 1. tekil kiþi ve 1. çoðul kiþi çekimleri yoktur.
Emir kipinin 2. tekil kiþi çekimi eksiz yapýlýr.

Söylediklerimi defterinize yazýn.
Çabuk dýþarý çýk!
Eþyalarýn hepsini yukarý taþýsýnlar.

“sus-“ fiilini emir kipiyle çekimleyelim:
─ ─
sus susun / susunuz
sussun sussunlar

Kök ve gövde durumundaki fiilleri yalýn biçimde kullanmak, emir kipinin 2. tekil kiþisiyle çekimlemek anlamýna gelir. Bu sebeple mastar durumundaki fiilleri yazarken, fiillerin sonuna mutlaka ya kýsa çizgi (–) ya da “–mak, –mek” mastar eki getirilir.

Mastar durumundaki fiillerin sonuna konulan kýsa çizgi (–), fiildeki ünlünün kalýn ya da ince olmasýna göre “mak, mek” diye okunur. “git–” biçiminde yazýlan bir fiili “gitmek” diye okuruz. Bu fiili “git” diye okumak yanlýþtýr. Çünkü “git” dediðimizde, fiili emir kipinin 2. tekil kiþisiyle çekimlemiþ oluruz. Mastar durumundaki “git–” fiilini, “git” diye okursak, “Sen git.” Anlamý ortaya çýkar ki, kastedilen bu deðildir.

Git– : mastar durumunda
gitmek: mastar durumunda
git : emir kipinin 2. tekil kiþisiyle çekimlenmiþ (“Sen git.” Anlamýnda)

2. Ýstek Kipi (–a, –e)
Yapýlmasýný istediðimiz fiilleri bu kiple karþýlarýz.
Fiillere “-a, -e” eki getirilerek yapýlýr.
Okul çýkýþýnda Teknosa’ya gidelim.
Þoför Bey, müsait yerde ineyim.

“gül-“ fiilini istek kipiyle çekimleyelim:
güleyim gülelim
gülesin gülesiniz
güle güleler

Ýstek kipi eki “–a, -e”, ünlüyle biten fiillere geldiðinde araya “y” kaynaþtýrma ünsüzü girer.
Taþý–a–lým → taþý–y–a–lým

3. Gereklilik Kipi (–malý, –meli)
Fiilin yapýlmasý gerektiðini belirtmek için bu kip kullanýlýr.
Fiillere “-malý, -meli” eki getirilerek yapýlýr.

Taksitleri zamanýnda yatýrmalýsýn.
Gençlere daha hoþgörülü davranmalýyýz.

“çalýþ-“ fiilini gereklilik kipiyle çekimleyelim:
çalýþmalýyým çalýþmalýyýz
çalýþmalýsýn çalýþmalýsýnýz
çalýþmalý çalýþmalýlar

4. Þart Kipi (–sa, –se)
Fiilin gerçekleþmesinin bir koþula baðlý olduðunu belirtmek için bu kip kullanýlýr.
Fiillere “-sa, -se” eki getirilerek yapýlýr.

“düþün-“ fiilini þart kipiyle çekimleyelim:
düþünsem düþünsek
düþünsen düþünseniz
düþünse düþünseler

Þart kipi eki “–sa, –se”, birleþik cümlelerde ikinci yargýnýn gerçekleþmesini bir koþula baðlar.
Azýcýk uyusam baþýmýn aðrýsý geçer.

Þart kipi eki “–sa, –se”, kimi zaman istek, dilek, rica anlamlarýnda da kullanýlabilir.

Televizyonun sesini azýcýk kýssan.
Yarýnki geziye siz de gelseniz.
Bu akþam biraz erken uyusak.


FÝÝLLERÝN BÝRLEÞÝK ZAMANLI (KÝPLÝ) ÇEKÝMÝ
Fiillerin basit zamanlý çekimlerine “idi, imiþ, ise” getirilerek yapýlýr.
Basit zamanlý fiil: Ýçinde bir tane kip eki bulunan fiillere denir.
Birleþik zamanlý fiil: Ýçinde iki tane kip eki bulunan fiillere denir.

1. Hikâye Birleþik Zaman (idi)
Basit zamanlý fiillere “idi” getirilerek yapýlýr.
Yürüyorum : þimdiki zaman
yürüyordum (yürüyor idim) : þimdiki zamanýn hikâyesi

Az kalsýn önümüzdeki kamyona çarpacaktýk.
Çocukken denizden korkardým.

2. Rivayet Birleþik Zaman (imiþ)
Basit zamanlý fiillere “imiþ” getirilerek yapýlýr.
Satacak : gelecek zaman
satacakmýþ (satacak imiþ) : gelecek zamanýn rivayeti

Niçin gelmediðini söyleyecekmiþ.
Dün bu saatlerde maç izliyormuþ.

3. Þart Birleþik Zaman (ise)
Basit zamanlý fiillere “ise” getirilerek yapýlýr.
Gelirim : geniþ zaman
gelirsem (gelir isem) : geniþ zamanýn þartý

Burada sýkýldýysan, baþka bir yere gidebiliriz.
Kemal’i görürsen, selamýmý söyle.


Sözcükte Yapý


Ekler


I. Yapým Ekleri

1. Addan Ad Yapan Ekler
2. Addan Fiil Yapan Ekler
3. Fiilden Fiil Yapan Ekler
4. Fiilden Ad Yapan Ekler


II. Çekim Ekleri

a) Ad Çekim Ekleri
1. Ýyelik Ekleri
2. Durum Ekleri
3. Çokluk Eki (-lar, -ler)

b) Fiil Çekim Ekleri
1. Kip Ekleri
2. Kiþi Ekleri

çekimli fiil ne

1.tekil 2.tekil 3. tekil ve 1 çokluk 2. çokluk 3. çokluk eklerini anlatýn

bana fiilimsileri anlatýrmýsýnýz

sýfat fiilin her ekiyle 5er tane örnekler verebilirmisiniz lütfen acil

ben bulamadým zaten size soruyorum

öff anlamýyorum biraz daha yardýmcý olurmusunuz çekimli fiil olabilmesi için þahýs eki getirioruz yani mesela gideceðim çekimli fiildir
dimi ???

gelecek zamanla çalýþmak kelimesinin olumlu,olumsuz ve soru hali

Aþaðýdakilerden hangisinde fazla çekimle eylem kullanýlmýþtýr?
A)sen benim dostumsun,dedi bana.
B)sanat yaratýcýlýk gerketiren bir uðraþtýr." diyor.
C)yaþamak bir aðaç gibi,tek ve hür...
D)zor günler artýk bitti, sevinmeliyiz.

LÜTFEN BUGÜN ÇÖZÜN BANA LAZIMMM :)

ÖRNEK VERÝN YAAAAAAA

cevap b

kanlarýmýn kelimesini çekimli ve þahýþ eklerine ayýrýrmýsýnýz :)

Çekimli fiillere örnekler acilll.
 

Arkadaþlar çekilmiþ fiillere örnek.

ya bana ek fiilli anlatýrmýsýnýz

lütfen þu paragraftaki çekimli fiilleri söyleyin (acil):
Atatürk, sanatýn uygar toplumlardaki can alýcý önemini çok iyi kavramýþ, özlediði uygar Türkiye'nin oluþturulmasýnda sanata saygýyý baþ þartlarýn biri bellemiþtir. Ayný zamanda sanatý, bu uygarlýk savaþýnda en etkili, kalpten kalbe giden en sýcak, en dolaysýz, en saðlýklý aracý saymýþtýr.

dilek kiplerini daha iyi pekiþtirmek için;

MELÝ - SA - Y - A EMÝR YOK
(gereklilik) (dilek,þart) (istek) (emir kipinin eki yok)

sýrasýný ezberlemek için : G-D-O gibi
G-D-Ý EMÝR YOK.

KOLAY GELSÝN.

çekimli fiil
 

hangisinde çekimli fiil yoktur?
A akýl akýldan üstündür
B aðaç yaþ iken eðilir
C at binicisini tanýr
D aðýr git ki yol alasýn

d

ÇEKÝMLÝ FÝÝL
Bir fiilin kip ve þahýs bildirecek biçimde yapýlanmasýna çekimli fiil denir. Bu çekimde kip mutlaka vardýr; ancak þahýs bazen bulunmayabilir. Çekimli bir eylemi iyi kavramak için "kip ve þahýs" kavramlarýný bilmek gerekir.

FÝÝLLERDE KÝP
Bir fiilin zaman ve anlam özelliklerine göre farklý eklerle deðiþik biçimlere girmesine fiillerde kip denir.
Türkçede fiil kipleri genel olarak iki grupta incelenir:
1. Haber (Bildirme) Kipleri
2. Dilek (Tasarlama) Kipleri

1. HABER (BÝLDÝRME) KÝPLERÝ
Bir fiilin çekiminde kesin olarak zaman bildiren fiil kiplerine haber kipleri denir. Bir Ýþin, oluþun ya da durumun hangi zamanda yapýldýðýný anlatan fiil kipleridir. Buna göre fiil kiplerini beþ grupta inceleyebiliriz:
a) Þimdiki Zaman Kipi:
Eki -(i)yor'dur. Ýþ ile anlatýþýn ayný anda yapýldýðýný bildirir. Geçmiþten süregelen durumlarý da anlatýr:
· Misafirler için yemek hazýrlýyorum.
· Üç yýldýr bu iþyerinde çalýþýyorum.

b) Gelecek Zaman Kipi:
Eki -acak, -ecek'tir. Ýþin anlatýþtan sonra yapýlacaðýný bildirir:

• Sýnav bir ay sonra yapýlacak.
• Yarýnki maça o da gidecek.

c) Geniþ Zaman Kipi:
Eki -r (-ar, -er, -ýr, -ir)'dir. Ýþin herhangi bir zamanda yapýlabileceðini anlatýr. "Her" anlamýný ifade eder. Genel gerçekleri anlatýr.

• Akþamlarý bir bardak süt içer.

(her akþam)

• Dünya, Güneþ'in etrafýnda döner.

(her zaman)

d) Görülen Geçmiþ Zaman Kipi:
Eki, -dý, -di (-ti, -ti)'dir. iþin anlatýþtan önce yapýldýðýný anlatýr. Bu kiple çekimlenen eylemleri anlatýcý ya kendisi yapmýþtýr ya da eylemin gerçekleþmesine tanýk olmuþtur:

• Dünkü konsere o da gitti.
• Güzel bir araba aldým.

e) Duyulan Geçmiþ Zaman Kipi:
Eki, -mýþ, -miþ (-muþ, -müþ)'tir. Ýþin anlatýþtan önce yapýldýðýný baþkasýndan duyma þeklinde anlatýr:
· Onlar, üç yýl önce buraya yerleþmiþ.
· Dünkü kazada üç kiþi yaralanmýþ.

"-miþ" eki, her zaman baþkasýndan duyulma anlamý taþýmayabilir:

• Genç yaþta saçlarýn aðarmýþ.

(Görülen, þahit olunan bir durumu anlatmaktadýr.)

• Yorgunluktan olacak, uyuyakalmýþým.

(Sonradan farkýna varýlan bir durumu anlatmaktadýr.)

ÖRNEK - 2 (ÖYS - 1987):
Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde, fiile eklenen -mýþ, -miþ, -muþ eki cümleye "baþkasýndan duyulma, aktarýlma" anlamý katmaktadýr?
A) Az ýþýkta okuyorsun gözlerin kanlanmýþ.
B) Çok yorulmuþsun dinlenmen gerek.
C) Soðuktan dudaklarýn çatlamýþ; biraz krem sür.
D) Ayþe dün sinemaya gitmiþ; ama filmi beðenmemiþ.
E) Pasta güzel olmuþ; biraz daha alabilir miyim?
ÇÖZÜM :
-mýþ ekinin asýl iþlevi "baþkasýndan duyulma, aktarýlma"dýr. A'da gözün kanlanmýþ olduðuna, C'de dudaklarýn çatlamýþ olduðuna bizzat þahit olunmuþtur. B'de yorgunluk, kiþinin halinden anlaþýlmaktadýr. E'de pasta tadýldýktan sonra durum öznel olarak anlatýlmaktadýr. Ancak D'de Ayþe'nin sinemaya gittiði baþkasýndan duyulmuþ, aktarýlmýþtýr.
Doðru cevap (D) seçeneðidir.

2. DÝLEK (TASARLAMA) KÝPLERÝ
Bu kiplerde zaman anlamý yoktur. Bu tür fiil kiplerini dört þekilde inceleyebiliriz :

a) Gereklilik Kipi: Eki, -malý, -meli'dir. Eylemin yapýlmasý gerektiðini anlatan kiptir. Bazen cümleye ihtimal anlamý da katar:

• Bu kitabý bir ay içinde bitirmeliyim.

(Gereklilik anlamý vardýr.)

• Bu saatte iþten çýkmýþ olmalý.

(Ýhtimal anlamý vardýr.)

ÖRNEK-3 (ÖSS-1992):
Aþaðýdaki dizelerin hangisinde yüklem gereklilik kipindedir?
A) Çýnar yeþili sundurmamda Bakmalýyým ayçiçeði tarlasýna
B) Akça kavaklar ýslanýrken Örter bizi güz ananýn yapraklarý
C) Ýþte duruyor bir çocuk Mürdüm eriði gözleriyle
D) Bir yüce daðdan bir yüce daða Dikmiþim ýþýklý direklerimi
E) Kýrmýzý alýç boncuðunu Alýp dizdim sevginin ipliðine
ÇÖZÜM:
Gereklilik kipi, fiile eklenen "-malý, -meli" ekiyle çekimlenir. B seçeneðinde yüklem "örter" geniþ zaman, C seçeneðinde yüklem "duruyor" þimdiki zaman, D seçeneðinde yüklem "dikmiþim" duyulan geçmiþ zaman ve E seçeneðinde yüklem "dizdim" görülen geçmiþ zaman ile çekimlenmiþ-tir. A seçeneðinde ise "bakmalýyým" gereklilik kipiyle çekimlenmiþ yüklemdir.
Doðru cevap (A) seçeneðidir.

b) Dilek - Þart Kipi:
Eki, -sa, -se'dir. Bazen koþul, bazen de dilek anlamýyla çekimlenir:
· Çocuk erken uyuþa da çýksak. (Koþul)
· Bugün gelmese yarýn gelse. (Dilek)

c) Ýstek Kipi:
Eki, -a, -e'dir. Cümleye istek anlamý katar:
· Bu yaz Karadeniz'e gidelim.

ÖRNEK - 4 (ÖYS - 1986):
Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde eylem, istek kipindedir?
A) Yarýn sabah erken kalk.
B) Ödevlerinizi zamanýnda yapýnýz.
C) Bugün Ýngilizce çalýþalým.
D) Bu güzel havada biraz yürümeliyim.
E) Yarýn öðleden .sonra bize gelsin.
ÇÖZÜM:
istek kipi, fiile "-a, -e" eki getirilerek çekimlenir. Buna göre, A seçeneðinde, "kalk", B seçeneðinde "yapýnýz", E seçeneðinde "gelsin" eylemleri emir kipiyle, D seçeneðinde "yürümeliyim" eylemi
gereklilik kipiyle çekimlenmiþtir. C seçeneðindeki "çalýþalým" eylemi ise istek kipiyle çekimlenmiþtir.
Doðru cevap (C) seçeneðidir.

d) Emir Kipi: Kip eki yoktur. Eylemin yapýlmasýný buyruk þeklinde bildiren eylem kipidir. Birinci tekil ve birinci çoðul þahsýn emir çekimi yoktur.
Gel- gelin(geliniz)
Gelsin gelsinler


UYARI 1
Emir kipinde II. tekil kiþide þahýs eki yokken, diðer kiplerde III. tekil kiþide þahýs eki yoktur: okudu-m okudu-k okudu-n okudu-nuz okudu- - okudu-lar Þahýs ekleri Þahýs ekleri


UYARI - 2 :
Bir fiilin, kip ve þahýs biçiminde yapýlanmasýna çekimli fiil denir. Buna göre, fiilin olduðu her yerde çekimli fiil de vardýr.
· Yarýn erken kalk.
· Bir ay sonra gelecek.
· Yaðmur yaðarsa toprak güzel kokar.
· Biraz daha bekleyelim.

Fiillerde Olumsuzluk:
Fiillerde olumsuzluk, kip eklerinden önce "-ma, -me" olumsuzluk eki getirilerek yapýlýr. Buna göre fiil + olumsuzluk eki + kip eki + þahýs eki düzeni vardýr.

Olumlu Fiil Olumsuz Fiil
Okuyorum Oku-mu-yor-um
Okuyacaksýn Oku-ma-y-acak-sýn
Okumalýyýz Oku-ma-malý-y-ýz

• Geniþ zamanla çekimlenmiþ fiiller olumsuz yapýldýðýnda kip eki "-r", "-z"ye dönüþür.

— O, erkenden kalkar .
— O, erkenden kalkmaz
· I.tekil ve çoðul kiþilerin çekiminde fiil olumsuzlaþtýrýlýrsa geniþ zaman kip eki düþer.
— Yarýn ben de gelir im.
Yarýn ben de gelmem.
geniþ zaman kip eki düþmüþ

FÝÝLLERDE ANLAM (ZAMAN) KAYMASI
Fiil çekimlerinde kip ekleri her zaman kendi anlamlarýnda kullanýlmayabilir. Bir kip ekinin, kendi anlamýnýn dýþýnda baþka bir kip eki yerine kullanýlmasýna fiilde anlam (zaman) kaymasý denir.
Bu durumda yüklemin çekimlendiði kip veya zamanla iþin yapýldýðý kip veya zaman farklýdýr:
· "Balýkçýlar yarýn dönüyor." cümlesinde "dönüyor" eylemi þimdiki zamanla çekimlendiði halde iþ "yarýn" yani gelecek zamanda yapýlacaktýr. Ýþte bu duruma zaman kaymasý denir.
·
Aþaðýdaki cümlelerde de anlam (zaman) kaymasý vardýr:
· Sen sabahlarý erken kalkýyorum.
(kalkarým)
· N. Hoca, bir gün komþusuna gider.
(gitmiþ)
· O, bizden bir gün sonra gelir.
(gelecek)
· Mutfakta bir þiþe süt olacak.
(olmalý)
· Sabaha Ýstanbul'da mý oluruz?
(olacaðýz)

ÖRNEK - 5 (ÖSS - 1994):
Aþaðýdakilerin hangisinde eylemin kipinde bir anlam kaymasý olmuþtur?
A) Pazar günü gelmeye çalýþacaðým.
B) Sabahlarý erken kalkmayý seviyorum.
C) Yaðmur yaðdýðý için gelememiþ.
D) Söz verdi, yarýn buraya uðrayacak.
E) Ýstanbul'a gitmekten vazgeçmiþler.
ÇÖZÜM:
Bir kip ekinin kendi anlamýnýn dýþýnda, baþka bir kip eki yerine kullanýlmasýna anlam kaymasý denir. Buna göre seçenekleri incelersek, A seçeneðinde "çalýþacaðým" eyleminde anlatýþ önce iþ gelecekte olduðu için anlam kaymasý olmamýþtýr. C seçeneðinde, "gelememiþ" eylemi duyulan geçmiþ zamanla çekimlenmiþ, iþ de önceden ya-
pýldýðý için anlam kaymasý olmamýþ. D seçeneðinde, "uðrayacak" eyleminde konuþma önce iþ sonra yapýlacaðý için anlam kaymasý olmamýþ. E seçeneðinde "vazgeçmiþler" eylemi baþkasýndan duyulmayý ifade etmektedir, anlam kaymasý olmamýþtýr. Ancak B seçeneðinde "seviyorum" eylemi þimdiki zamanla çekimlenmiþ; fakat cümlede "her zaman" anlamý vardýr. Yani þimdiki zaman, geniþ zaman bildirecek þekilde kullanýlmýþtýr. Buna da anlam kaymasý denir.
Doðru cevap (B) seçeneðidir.

BASÝT VE BÝLEÞÝK ZAMANLI FÝÝLLER
Bir fiilin, tek bir zaman veya kip bildirecek þekilde kullanýlmasýna basit zaman denir. Yani dokuz kipten herhangi biriyle çekimlenmiþ bir fiil biçimidir:
okudum okumalýyým
okuyorum okusam
okurum okuyayým
okuyacaðým oku
okumuþum
Yukarýdaki çekimli eylemler basit zamanlýdýr. Bu fiillerin birden çok kip ve zaman bildirecek biçimde çekimlenmesine bileþik zamanlý fiil denir. Basit zamanlý fiillere ekfiilin gelmesiyle bileþik zamanlý fiil oluþur.
Bileþik zamanlý fiilleri üç grupta inceleyebiliriz:
1. Hikâye Bileþik Zaman :
Basit zamanlý bir fiile ekfiilin "idi" þekli getirilerek oluþturulur:
· Oku - yor - du - m (Bileþik zamanlý fiil)
Fiil Zaman Ekfiil Þahýs eki

Yukarýdaki fiil, þimdiki zamanýn hikâyesi I. tekil kiþiye göre çekimlenmiþtir.

Aþaðýdaki fiiller de hikâye bileþik zamanlýdýr:
· Çözüyorduk —> Çözmek fiili
(Þimdiki zamanýnýn hikâyesi I. çoðul kiþi)
· Anlasaydýn -> Anlamak fiili
(Dilek - þart kipinin hikâyesi II. tekil kiþi)
· Sormuþtunuz -> Sormak fiili
(Duyulan geçmiþ zamanýn hikâyesi II. çoðul
kiþi)

2. Rivayet Bileþik Zamaný:
Basit zamanlý bir fiile ekfiilin "imiþ" þekli getirilerek oluþturulur:
· Oku - yor - muþ - sun (Bileþik zamanlý fiil)
Fiil Zaman Ekfiil Þahýs eki
Yukarýdaki fiil, þimdiki zamanýn rivayeti II. tekil kiþiye göre çekimlenmiþtir.

Aþaðýdaki fiiller de rivayet bileþik zamanlýdýr :
· Çözüyormuþuz
(Þimdiki zamanýn rivayeti I, çoðul kiþi)
· Anlasaymýþsýn
(Dilek - þart kipinin rivayeti II. tekil kiþi)

3. Þart Bileþik Zamaný:
Basit zamanlý bir fiile ekfiilin "ise" þekli getirilerek oluþturulur:
· Oku - y - acak - þa - _n_ (Bileþik zamanlý fiil)
· Fiil Zaman Ekfiil Þahýs eki
Yukarýdaki fiil, gelecek zamanýn koþulu, II. tekil kiþiye göre çekimlenmiþtir.

Aþaðýdaki fiiller de koþul bileþik zaman ile çekimlenmiþtir:
· Çözüyorsanýz
(Þimdiki zamanýn koþulu - II. çoðul kiþi)
· Anlamýþsak
(Duyulan geçmiþ zamanýn koþulu I. çoðul kiþi)

ÖRNEK-6 (ÖSS-1996):
Eþyalar yerleþtirilince, otobüse yolcular da bindi. Þoför beklemeksizin kontaðý açtý. O sýrada otobüs yazýhanesinden biri fýrladý. Otobüse koþuyordu; soluk soluða yetiþti. Önümüzdeki tek boþ yere oturdu. Çevresindekileri selamladý. Otobüsteki herkesi tanýyordu anlaþýlan.
Bu parçada bileþik zamanlý kaç fiil vardýr?
A)1 B)2 C)3 D) 4 E) 5
ÇÖZÜM:
Basit zamanlý bir fiile idi, ise, imiþ ekeylemlerin-den biri getirilerek bileþik zamanlý fiil yapýlýr. Buna göre parçadaki çekimli fiiller: "bindi, açtý, fýrladý, yetiþti, oturdu, selamladý, koþuyordu ve tanýyor-du"dur. Bu fiillerden sadece "koþuyordu ve tanýyordu" bileþik zamanlýdýr.
Doðru cevap (B) seçeneðidir.

FÝÝLDE YAPI
Fiilleri yapý bakýmýndan üç grupta inceleyebiliriz :
1. Basit Fiiller:
Yapým eki almamýþ, baþka sözcüklerle birleþmemiþ fiillerdir:
· Birkaç soru çözdü.
· Birkaç gün önce de gelmiþti.
· Çocuk, durmadan gülüyordu.

2. Türemiþ Fiiller:
Basit yapýlý sözcüklere yapým eklerinin getirilmesiyle elde edilen fiillere türemiþ fiiller denir.
· Çocuk, etrafýna bakýndý.
· Havuzun içini temizledim.
· Adamýn eli kanýyordu.
· Çocuðunu görünce duygulandý.

3. Bileþik Fiiller:
Birden çok sözcüðün bir araya gelerek oluþturduðu fiillere bileþik fiiller denir. Bileþik fiilleri oluþum ve anlam özellikleri bakýmýndan þu gruplarda inceleyebiliriz:
a) Yardýmcý Fiille Oluþan Bileþik Fiiller:
Bir yardýmcý fiille ondan önce gelen ad soylu bir sözcükten oluþan sözcüklerdir. Yardýmcý fiil olarak "etmek, olmak, eylemek, kýlmak" gibi fiiller kullanýlýr:
· Bizim önerimizi o da kabul etti.
· Onun kazanacaðýný hissettim.
· Þarkýlarýyla herkesi mest eyledi.
· Bu olaydan da söz etti.
· Ýçerde biz de hapsolduk.
UYARI :
"Etmek ve olmak" sözcükleri, ad soylu bir sözcükle kalýplaþmamýþsa ya da tek baþýna bir anlam taþýyorsa yardýmcý fiil sayýlmaz; baðýmsýz bir fiil kabul edilir:
· Bu araba yirmi bin eder.
"Etmek" sözcüðü, yardýmcý fiil deðil; çünkü tek baþýna "deðer" anlamý taþýmaktadýr.
· Yarýn erkenden orada olurum.
"Olmak" sözcüðü, bu cümlede yardýmcý fiil deðil; çünkü tek baþýna "bulunurum" anlamý taþýmaktadýr.
ÖRNEK - 7 (ÖSS - 1982):
Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde "etmek" sözcüðü yardýmcý eylem olarak kullanýlmamýþtýr?
A) Bu konuda ona ancak sen yardým edebilirsin.
B) Evde yoktuk; misafirlerimizi yolcu etmeye gitmiþtik.
C) Bu ödülü çoktan hak ettiðini o da biliyordu.
D) Bu tablo sence on milyon lira eder mi?
E) Bunu, birçok kez kendisinden rica ettim.
ÇÖZÜM:
"Etmek" sözcüðü, cümlede kendinden önce gelen ad soylu bir sözcükle birleþerek bir anlam taþýrsa bileþik eylem yapar. Ad soylu sözcükle ilgi kurmadan bir eylem bildirirse tek baþýna esas fiil olur. A'da "yardým etmek", B'de "yolcu etmek", C'de "hak etmek", E'de "rica etmek" eylemlerinde "etmek" bileþik eylem oluþturmuþ ve yardýmcý eylem olarak kullanýlmýþtýr. Ancak D'de "deðer, tutar" anlamýnda kullanýldýðý için yardýmcý eylem olarak kullanýlmamýþtýr.
Doðru cevap (D) seçeneðidir.

b) Kurallý (Özel) Bileþik Fiiller:
Herhangi bir fiile getirilen "a, e, ý, i, u, ü" sesleriyle birlikte "bilmek, vermek, durmak, kalmak, yazmak" gibi fiillerin birleþtirilerek yazýlmasýyla oluþturulan bileþik fiillerdir.
Kurallý bileþik fiiller anlam özellikleri bakýmýndan dört gruba ayrýlýr:
1. Yeterlilik Fiili:
Bir fiilin sonuna "(e) bilmek" sözcüðü getirilerek elde edilir. Eyleme "gücü yetme, baþarma, ihtimal" anlamlarýndan birini katar:
· Bu masayý kaldýrabilirim. (Gücü yetme)
· Bu sorunu çözebilirim. (Baþarma)
· Bugün kar yaðabilir. (Ýhtimal)
NOT:
Yeterlilik fiilinin olumsuz biçimi de bileþik fiil kabul edilir:
Gelebilirim > gelemem
Okuyabilir okuyamaz

2. Tezlik Fiili:
Eylemin, çabucak, hemen, kolayca yapýldýðýný anlatýr. Bir fiilin sonuna "(i) vermek" sözcüðü getirilerek oluþturulur:
· Kitabý okuyuverdim.
· Olanlarý oracýkta anlatýverdi.
· Suyu getiriverdi.

3. Sürerlik Fiili:
Eylemin bir süre devam ettiðini anlatýr. Fiillerin sonuna "(e) durmak, (e) kalmak, (e) gelmek" sözcüklerinin getirilmesiyle oluþur:
· Sen süredur, biz sonra geliriz.
(Sürmeye devam et.)
· Bu olaylar geçmiþten süregelmiþ.
(Devam ederek gelmiþ.)
· Arabanýn ardýndan bakakaldý.
(Bir süre baktý.)

4. Yaklaþma Fiili:
Fiilde anlatýlan iþin, oluþun yapýlmasýna çok az kalýndýðýný, neredeyse gerçekleþeceðini anlatýr. Bir fiilin sonuna "(e) yazmak" sözcüðü getirilerek oluþturulur:
· Merdivenlerden düþeyazdým.
(Az kalsýn düþecektim.)
· Çocuk, açlýktan öleyazdý.
(Neredeyse ölecekti.)

c) Anlamca Kaynaþmýþ Bileþik Fiiller:
Ad soylu sözcüklerle fiillerin kimi zaman birinin kimi zaman da tümünün gerçek anlamlarýndan uzaklaþýp anlamca kaynaþmasýyla oluþturulan bileþik fiillerdir. Bu tür fiiller, deyimsel özellik taþýyan sözlerdir:
· Sýnav günü kimseye göz açtýrmadý.
· Kimse ona diþ geçiremez.
· Bir daha yanlýþ yaparsan külahlarý deðiþiriz.
· Bu iþin yürümeyeceðine sana senet veririm.
UYARI:
Aþaðýdaki sözcükler de kaynaþmýþ bileþik fiil kabul edilir:
vazgeçti, baþvurdu, öngördü, varsaydý, elverir... gibi.
1. Aþaðýdakilerin hangisinde eylemin kipinde bir anlam kaymasý olmuþtur?
A) Yarýn yanýnýza gelmeye çalýþacaðým.
B) Yazlarý gölgede kitap okumayý seviyorum.
C) Bize ulaþamadýðý için haber verememiþ.
D) Telefon açtý, bir saat sonra gelecek.
E) Buraya gelmekten vazgeçmiþler.

2. Aþaðýdakilerin hangisinde birden çok bileþik fiil vardýr?
A) Bakakalýrým giden geminin ardýndan
Atamam kendimi denize, dünya güzel
B) Ardýndan ölüme düþen baþýn
iki kardeþ bakakalmýþ þaþkýn
C) Gönül ne gezersin sarp kayalarda
Ýniver aþaðý yola gidelim
D) Ben yolcuyum bugün
Nis karnavalda eðlenedursun
E) Gül ile donaltýn bahçemi
Geliþin baharý getirdi bana

3. Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde eylem yapýsý bakýmýndan ötekilerden farklýdýr?
A) Bütün sorulan bana çözdürdü.
B) Bahçedeki aðaçlarý suladý.
C) Çocuk düþünce, eli kanadý.
D) Evin kapýsýný o kendisi boyadý.
E) Saçlarý iyice aðardý.

4. Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde "etmek" sözcüðü, yardýmcý eylem olarak kullanýlmamýþtýr?
A) Bu davranýþý onu iþinden edecek.
B) Babasýný dün yolcu etti.
C) Çalýþan el topraðý altýn eder.
D) Bu teklifinizi o, kabul etmez.
E) Akþam, televizyondaki bu filmi seyreder.

5. Aþaðýdakilerin hangisinde hem basit hem bileþik zamanlý eylem kullanýlmýþtýr?
A) Yaðýz atlar kiþnedi, meþin kýrbaç sakladý
Bir dakika araba yerinde durakladý
B) Neden sonra sarsýldý altýmda demir yaylar
Gözlerimin önünden geçti kervansaraylar
C) Gidiyordum gönlümde gurbeti duya duya
Ulukýþla yolundan Orta Anadolu'ya
D) Baþýný kaldýrarak boþluðu dinliyordu
Gökler bulutlanýyor; rüzgâr serinliyor
E) Serpilmeye baþladý bir yaðmur ince ince
Son yokuþ noktasýndan düzlüðe çevrilince

6. Bir sarsýntý... Uyandým uzun süren uykudan
Geçiyordu araba yola benzer bir sudan
Karþýda hisar gibi Niðde yükseliyordu
Sað taraftan çýngýrak sesleri geliyordu
Aðýr aðýr önümden geçti deve kervaný
Bir kenarda göründü beldenin viran haný
Bu dizelerde basit ve bileþik zamanlý kaç eylem kullanýlmýþtýr?
Basit zamanlý Bileþik zamanlý
A) 1 1
B) 2 2
C) 3 3
D) 2 4
E) 4 2

7. Aþaðýdakilerin hangisinde birden çok çekimli fiil yoktur?
A) Bakarým her sabah mor ufuklara Sevginin sýðmasý zor ufuklara
B) Yaðar kurþun kurþun aklýma düþer Seni hatýrlatýr otuz yýl önce
C) Hayale sarýldýk gerçek yerine Resmi kokladýk çiçek yerine
D) Dokuz aylýk yolu altmýþ ayda çek Beþ sene dolmadan doðma ha bebek
E) Aydýnlýða koþtum karanlýk çýktý Her sevgi, her vefa bir anlýk çýktý
8. Aþaðýdaki cümlelerin hangisinde, eylem istek kipindedir?
A) Masraflarý onlar karþýlasýn.
B) Bugün gelmese, yarýn gelse.
C) Sorularý dersin sonunda çözelim.
D) Burada her hafta yarýþmalar düzenlensin.
E) Bugün erkenden iþimi bitirmeliyim.

9. Ankara cayýr cayýr yanýyordu. Hava raporlarýna göre, sýcaklýk Ýzmir'i, Antalya'yý bile geçmiþti. Ýþyerinden yorgun argýn ayrýlmýþtým. Artýk boþalmaya baþlamýþ caddelerde bir iki tur attýktan sonra eve döndüm. Yürürken bir iki çift lâf edeceðim bir dostla karþýlaþmamýþtým.
Bu parçada bileþik zamanlý kaç fiil vardýr?
A)1 B)2 C)3 D) 4 E) 5

10. "Anlattýklarý þeylerin niteliðine göre fiiller; kýlýþ fiilleri (almak, okumak, yýkamak... gibi), durum fiilleri (yatmak, oturmak, uçmak... gibi), oluþ fiilleri (doymak, acýkmak, büyümek... gibi) diye adlandýrýlýr."
Aþaðýdakilerin hangisinde, yukarýda sözü edilen fiillerin tümü örneklendirilmektedir?
A) sökmek, çizmek, yeþermek
B) bakmak, yakmak, bulmak
C) yolmak, aðlamak, çürümek
D) aðlamak, oturmak, yaþlanmak
E) sararmak, yaslanmak, paslanmak

11. Türkçede bileþik eylemler, ad soylu bir sözcükle yardýmcý eylemlerden oluþan öðelerdir.
Bu tanýmýn dýþýnda kalan bileþik eylem, aþaðýdakilerden hangisinde vardýr?
A) Seni arayacaðýný hissettim.
B) Sabredersen baþarýlý olursun.
C) Kayboldu ona karþý duyduðum sevgi.
D) Bütün sevdiklerim gidiverdi bu dünyadan.
E) Bizi terk etme oðul, diyordu yaþlý kadýn.

12. Aþaðýdakilerin hangisinde, yapýlmakta olan bir iþ bildirilmektedir?
A) Uçak yarýn sabah erkenden kalkýyor.
B) Misafirlerimiz üç gün sonra geliyor.
C) Bahçedeki aðaçlarýn etrafýný kazýyor.
D) O yýllarda babam askere gidiyor.
E) On yýl önce ayrýlýyor, o köye yerleþiyor.

13. Aþaðýdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, gelecek zaman anlamý taþýmamaktadýr?
A) Yarýn ona uðrar mýsýn?
B) Sabahlarý buraya mý gelirsin?
C) Yazýlýyý sonra mý yaparsýn?
D) Çocuklarý sonra mý getirirsin?
E) Yarýn köye mi gideriz?

14. Aþaðýdaki cümlelerden hangisinin yükleminde zaman kavramý yoktur?
A) Ýþinizi zamanýnda yapýnýz.
B) Hava erkenden karardý.
C) Bir daha buraya gelmez.
D) Bize de haber göndermiþ..
E) Bir ay sonra yurda dönecek.


15. Aþaðýdaki atasözlerinin hangisinde altý çizili sözcük çekimli eylem deðildir?
A) Bir çöplükte iki horoz ötmez.
B) Bir baþa bir göz yeter.
C) Sakla samaný gelir zamaný.
D) Bir kýlýn bir örmeye faydasý vardýr.
E) Bin bilsen de bir bilene danýþ.

Cevap Anahtarý: 1)B 2)A 3)D 4)C 5)D 6)C 7)A 8)C 9)D 10)C 11)D 12)D 13)B 14)A 15)D

emdhff
 

a

ff
 

[QUOTE=Ziyaretçi;1277575]hangisinde çekimli fiil yoktur?
A akýl akýldan üstündür
B aðaç yaþ iken eðilir
C at binicisini tanýr
D aðýr git ki yol alasýn aaaaaaaaaaa

sen
 

a

STAR
 

buraya geldiðini kimlere söyledin?
hani bana pasta yapacaktýn?
eski komþumuz oldukça yaþlanmýþ.
elindeki kitap birden yere düþüverdi.

soru cevaplama
 

bu sorunun cevabý A þýkkýdýr çünkü A þýkkýnda fiil yoktur :)

Çekimli fiilin bölümleri;
- Fiil kökü
- Kip eki
- Þahýs eki

Çekimli Fiil
Mastar halinde bulunan fiile yapým ekleri getirilerek yani zaman ve sahýþ ekleri getirilerek fiili baþka kalýplara sokmaya denir.

gitmek
gidiyorum
gidiyorsun
gidiyor
gidiyoruz
idiyorsunuz
gidiyorlar

Bu, konuyu anlaman için bir örnekti
Sorunun cevabý A þýkký

aðaç yaþ iken eðilir----> eðil-mek--Fiil
at binicisini tanýr----> binici-bin-mek- Fiil
aðýr gitki yol alasýn---->alasýn-al-mak-Fiil

A akýl akýldan üstündür----Bu cümlede fiil bulunmuyor.

Çekimli fiil
 

Çekimli fiil

Fiil+kip+kiþi=Çekimli fiildir
Geliyorum
Gel=fiil
Yor=kip
Um=kiþi

Bakmýyorsunuz
Bak=fiil
Mý=olumsuzluk
Yor=kip
Sunuz=kiþi

çekimli fiillerin özellikleri nelerdir??????????

nur
 

çekimli fiiller neler 20 örnek verebilir misiniz ?

çekimli fillere daha açýk yazý yazýnýz

A

çekimli fiil
 

çekimli fiiile örnek verir misiniz ???
acil

çekimli fiiler nedir?
 

Çekimli fiiler nedir?

cevaplarsanýz sevinirim :)

çakimli fiil karþýlaþtýrmasý
 

off çekimli fiil karþýlaþtýrmasný bulamýyorum

anlatýrmýsýnýz hepsini

Ben üç tane örnek vereyim:
1)Kurduk
2)Topladýk
3)Piþti
Ýnþallah iþinize yarar. Ödevinizdeki örneklerde benimde örneklerim bulunur.
Komikmiþ...

yok
 

bahçe birbirinden renkli ýþýklarla süslenip aydýnlatýlmýþtý cümlesindeki çekimli eylemin mastarý aþaðýdakilerden hangisidir ?
A)aydýnlanmak
B)aydýnlatýlmak
C)aydýnlattýrmak
D)aydýnlatmak
hemen cevabý verinnn lütfennn

Öykü' M
 

Lütfen CEKÝMLÝ FÝÝL EKLERÝNÝ ÖRNEKLERÝNÝ ÇOK YAZAR MISINIZ !!!!!!!!!!!!!!!!!

Gelmek fiilini geniþ zaman da olumsuz çekimler misiniz ??

Gelmek fiilini geniþ zamanda (-r -ar -er) olumsuz çekimler misiniz lütfen yarýn yazýlým var anlamadýmmmm 😔😰😩😫😱😱😱😱😱

Caným kip=çekimli ek demek ☺😉😝👍✌

bna fi,llerin zamana ve þahsa göre çekimlen mesini anlatýrmýsýnýz

çekimli fiiler
 

bir fiilin kip ve þahýs bildirecek bicimde yapýlmasýna denir. yani bi cumlede kip ve þahýs bulunmalý bazen þahýs bulunmayabilir de....ÖRN-o bugun eve gidecek fiilimiz git yani gitmek ten gelýyor.ordaký ecek kelimesi kipýmýzdr yaný zaman. ecek gelecek zamandn bahsdýyr kucuk bir NOT-gelecek adý üstünde gel-ecek zaman bi yerde ecek kelimesi görürsn bilki o gelecek zamndýr

Çekimli fiil nedir,örnek verir misiniz? ne olur yardým yarýn sýnav var

Çekimli Eylem
 

Çekimli eylem nedir? örnekler

gereklilik kip eki(meli-mali) adinda belli olduu gibi gereklilik bildirir örnek >> O oraya Git-meli Þart Kipi (se -sa) Örnek >>> Bizim Eve Gel-se Istek kipi (e-a)

kip ekleri
 

kip ekleri2 e ayrýlýr haber kipi ve dilek kipi olmak üzeere