[KK] ��, olu�, durum bildiren c�mlelere �rnek verir misiniz?

MsXLabs (https://www.msxlabs.org/forum/)

- Cevaplanm�� (https://www.msxlabs.org/forum/cevaplanmis/)

- - ��, olu�, durum bildiren c�mlelere �rnek verir misiniz? (https://www.msxlabs.org/forum/cevaplanmis/274882-is-olus-durum-bildiren-cumlelere-ornek-verir-misiniz.html)

(oku-,�iz-,al-,k�r-,yaz-,i�-,sev-,sil-,yak-,u�-,at-,dik-,ez-,del-,yol-,diz-,ta��-,a�-,anlat-,g�r-,bil-,bul-)bunlar�n hepsi k�l�� (i�)bildiren fillerdir.

Al�nt�:

buz perisi adl� kullan�c�dan al�nt� (Mesaj 2326229)

E�er bir fiil ge�i�li ise (yani ‘neyi’ ‘kimi’ sorular�n� sorabiliyorsak) k�l�� fiilidir.

�� Bildiren C�mle �rnekleri

-Arkada��m kitaplar�n� �antas�na koydu.
-�ok a��r oldu�u i�in �antas�n� ta��yam�yordu
-Oda �ok havas�z oldu�u i�in pencereyi a�t�
-Deli gibi ya�an ya�mur �evreyi su g�l�ne �evirmi�
-�ok aramas�na ra�men istedi�i kitab� hi�bir kitap�� da bulamad�
-Yar��maya �ok iyi haz�rland�� i�in sorular�n t�m�n� cevaplad�
-Ayakkab�lar�n� g�zelce sildi parlatt� ve onlar� rafa koydu
-R�zgar �yle �iddetli esiyordu ki a�a�lar�n dallar� cama �arp�yordu.

Olu� Bildiren C�mle �rnekleri

-K�rlar ye�illendi
-Ya�murun etkisiyle baraj ta�m��
-Yapraklar sararmaya ba�lad�
-G�ne� do�du
-R�zgar deli gibi esiyor
-D�n yapt��m�z kardanadam bug�n erimi�
-Havalar so�umaya ba�lad�
-D�n buldu�um yavru ser�ecik bug�n �ld�

Durum Bildiren C�mlelere �rnekler

*Ay�e okula yar�m saat ge� geldi
*�ocuk simit sat�yor.
*Tren saat dokuzda istasyona geldi.
*Duvarlar boyand�.
*Babam �abucac�k giyindi.
*Okulun bah�esinde topland�k.
*�ocuk biraz geriye �ekildi.
*Ay�e y�kand�tarand�
*Mehmet futbol oynuyor
*A��r� yorgun oldu�u i�in b�t�n g�n uyudu
*�ocuklar kavga etmeden g�zelce oynuyorlar
*Oturdu�u banktan hi� kalkmadanya�mur alt�nda uzun s�re d��nerek bekledi.
*Da�c�lar hi� y�lmadanzirveye ula�t�lar.

kaynak

Kayna�� do�ru belirtin.Yukar�daki c�mleler i� ,olu� ve durum fiilleri konusunda kendi kurmu� oldu�um,bana ait �rnek c�mlelerdir.muhtemelen buradan al�n�p,kayna��n� verdi�iniz siteye ta��nm��.�nceki sayfalar� kontrol edin.

��, olu�, durum bildiren c�mlelere �rnek verir misiniz?

Fiiller, i� ,olu�, durum ve hareket bildiren s�zc�klerdir.
�RNEK: “Y�r�, gidelim; bu i� olmaz.” dedi
Fiillerin sonuna “-mek, -mak” ekleri getirildi�inde anlaml� olur .

�RNEK:
Bu ak�am karde�inin yan�na var .(eylem)
*Karde�imin g�zel bir evi var. (isim)

Fiiller anlamlar�na g�re ��e ayr�l�r:

1) Nesne alan, i� yani hareket bildiren ve “neyi, kimi” sorular�na cevap veren fiiller k�l�� fiilleridir
�RNEK:Bu i�i olsa olsa sen yapars�n .
*Baba koruk yer, o�lunun di�i kama��r.
*Yeme�in tad�n� �ok be�endik.
*Mum dibine ��k vermez, derler

2)Nesne almayan, �znenin i�inde bulundu�u durumu g�steren fiiller durum fiilleridir.
�RNEK:Su uyur, d��man uyumaz.
*Can ��kar, huy ��kmaz.
. *Teyzesi bize d�n sabah geldi.

3)Kendili�inden ve zaman i�inde ger�ekle�en fiiller olu� bildirir.
*Yine ye�illendi f�nd�k dallar�.
*Gen� ya�ta a�ard� sa�lar�m.
*Korkudan beti benzi sararm��.

*Bu eylemler “de�i�erek yeni bir g�r�n�m kazanma” anlam� verir.
*Elleri, ayaklar� kabarm��t�.
*Denize gidince epey bronzla�m��.

*Fiiller “-me,- ma,-mez , maz” ekleriyle olumsuz yap�labilir.
*G�lme kom�una, gelir ba��na.
*Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez.
*Yoldan kal, yolda�tan kalma .

*Geni� zaman eki olumsuz yap�ld��nda “-mez –maz” olarak de�i�ir.
*Nuh der, peygamber demez.

*Fiiller tekil ve �o�ul t�m ki�ilere g�re haber ve dilek kipleriyle �ekimlenebilir
*Ben haz�rland�m, art�k gidebiliriz; dedi.
*Erken yat�n, yar�n i�e gidece�iz

*�art kipiyle �ekimlenmi� fiiller yan c�mlenin y�klemi olabilir.
*Erken gelirse birlikte gidelim.

* “-yor” eki yerine “-mekte,- makta” eki de kullan�labilir
*O zamanlar b�y�k bir �irkette �al��maktayd�m.

*Haber kipleri “zaman”anlam� ta��r, dilek kipleri “zamn” anlam� ta��maz.
* �imdi polisler gelecek, art�k ��kal�m .

�ekimli fiil soruldu�unda “kip,ki�i, olumsuzluk” ekleri alabilen ve y�klem olan fiiller anla��l�r.
� ��imden �u zalim ��pheyi kald�r.
*Ya sen gel ya beni yan�na ald�r.
*Mecnun um, Leyla m� g�rd�m
Bir kerecik bakt� ge�ti
Ne sordum ne de s�yledi
Ka�lar�n� y�kt�, ge�ti

*C�mledeki yarg� say�s� soruldu�unda “�ekimli fiiller, fiilimsiler ve ek – eylem alarak y�klem olmu� ad soylu s�zc�kler” say�l�r.
*Garibim,nam�ma Kerem diyorlar
*Hastay�m, derdime verem diyorlar
*Asl�m� el alm��, harem diyorlar
*Mara�l� �eyho�lu Sat�lm��’ �m ben
*Senin dudaklar�n pembe, ellerin beyaz
*Al, tut ellerimi bebek, tut biraz

Fiillerde Anlam (zaman,kip) Kaymas�:

*Bir fiil kipinin kendi anlam� d��nda kullan�lmas�na “anlam kaymas�” denir.
*Karde�im ve ben bu okuldan mezun olduk.
Anadolu’nun kap�lar� 1071’de a��ld�.(��renilen ge�mi� zaman)

*D�n ak�am kom�ulara gitmi�ler.
Sa�lar�n �ok g�zel olmu�.
Eyvah,anahtar kap�n�n �st�nde kalm��!(Sonradan fark etme)

*Yar�n ki s�nav i�in ders �al��yor.
�ki y�ld�r �SS’ye haz�rlan�yor.(devam eden i�)
Az sonra en sevdi�im dizi ba�l�yor.(gelecek zaman)
Yedi y�l �nce bu �ehre yerle�iyorlar.(ge�mi� zaman)
Her sabah ge� kal�yor okula.(geni� zaman)

*Haftaya bu i�i de bitirece�iz.
Bu i� sabaha mutlaka bitecek (emir)
Kar��daki adam Ali’ nin day�s� olacak.(gereklilik )

*Y�llard�r tan�r�m, kimsenin i�ine kar��maz
Ben do�madan �nce karde�im tifodan �lm��.(ge�mi� zaman )
Biraz sabret, biz de az sonra geliriz.(Gelecek zaman )
Ak�amki davete bu i�i bitirir �yle gidersin.(emir)

*�u binay� bir de ben g�reyim.
Arkada�lar sessiz olal�m!

*Yar�n toplant�n�n haz�rl�klar� yapmal�y�m.
Tam bir saat sonra burada olmal�s�n(emir)
�imdi �stanbul da olmal�, Bo�az da �ay i�meli.(istek)

*Derhal buray� terk edin!
Allah'�m sen akl�m� koru!(rica)

*Fiiller ek –eylemin “idi, imi�, ise” ekleriyle kullan�larak bile�ik zamanl� yap�l�r.
Sen gidersen ya�ayamam
�l�rse ten �l�r, canlar �lesi de�il.
Ben �l�rsem, ak�am �st� �l�r�m.
Gidiyordum gurbeti g�nl�mde duya duya.
Ak�amlar bir roman gibi biterdi.
��rd�m, i�im �rperirdi.
Mesutmu�, seviyormu� kocas�n� .
S�z olurmu�, olsun ; sevgilim de�il misin?
Ya�murlardan sonra b�y�rm�� ba�ak .
Meyveler sab�rla olgunla��rm��.

*S�ral� c�mlelerde bile�ik zaman eki son fiilde verilebilir.
Beraber oynar, ders �al��r , film izlerdik.
Erkenden kalkar, kahvalt�y� haz�rlar, i�e gidermi�.
Beni arar, bulamazsa tela�la�mas�n .

Ekeylemin �� g�revi vard�r:
1. Ad soylu s�zc�kleri y�klem yapar.
Hastay�m, yaln�z�m �stelik param yok.
Be� ya��ndayd�m, kimsesizdim.
Hepimiz karde�iz, M�sl�man �z
Hastaysan, yorgunsan hi� gelme.

2.Basit zamanl� fiilleri bile�ik zamanl� yaapar
B�yle olaca��n� bilmeliydim.
Bir daha aramayacaks�n.
Babam ��renirse �ok k�zard�.

3. Basit zamanl� fiillere getirilen “dir” ekeylemi c�mleye olas�l�k, kesinlik anlam� getirir.
Bu konu kapanm��t�r, art�k bunu tart��mayal�m.(kesinlik)
Babam ge� kalaca��m�z� ��renince �ok k�zm��t�.(olas�l�k)
Ders bitmi�tir, gidebilirsiniz (kesinlik)
�u saatlerde evine varm��t�r.(olas�l�k)

��;Taba�� k�rd�m(Neyi k�rd�n? Taba�� k�rd�m neyi sorusuna cevap verdi�i i�in i�)
Olu�;G�ky�z� karard�(g�ky�z�n�n kararmas� bizim elimizde olan bir �ey de�ildir bu y�zden olu�)
Durum; Boyun ne kadar uzam��!(ben-yapmad��m i�in durum)

i� fiili = �znenin iste�i ile ger�ekle�tiren , yap�lan hareketin bir nesneye y�neldi�ini bildiren fiillere denir . Bu fiillerde �znenin yapt�� i�lem etkilenen bir varl�klard�r . Bunlar '' neyi - kimi '' sorular�na cevap verir ayr�ca '' bu '' kelimelerinin ba��na '' onu '' s�zc��n� getirebilirriz. Durum fiili = �znenin bir durumdaki s�reklili�ini anlatan fiillerdir . Durum fiillerinde yap�lan i�ten etkilenen bir nesne yoktur .

�� (K�l��) Fiilleri

Al�nt�:

Misafir adl� kullan�c�dan al�nt� (Mesaj 2511118)

k�l� fiilleri hangi soruyu sorarak buluoduk

Y�kleme, Kimi? Neyi? sorular� sorulur.

Fiiller, i� ,olu�, durum ve hareket bildiren s�zc�klerdir.
�RNEK Y�r�, gidelim; bu i� olmaz. dedi
Fiillerin sonuna -mek, -mak ekleri getirildi�inde anlaml� olur.

�RNEK
Bu ak�am karde�inin yan�na var .(eylem)
*Karde�imin g�zel bir evi var. (isim)

Fiiller anlamlar�na g�re ��e ayr�l�r

1) Nesne alan, i� yani hareket bildiren ve neyi, kimi sorular�na cevap veren fiiller k�l�� fiilleridir.
�RNEK Bu i�i olsa olsa sen yapars�n .
*Baba koruk yer, o�lunun di�i kama��r.
*Yeme�in tad�n� �ok be�endik.
*Mum dibine ��k vermez, derler

2)Nesne almayan, �znenin i�inde bulundu�u durumu g�steren fiiller durum fiilleridir.
�RNEK Su uyur, d��man uyumaz.
*Can ��kar, huy ��kmaz.
*Teyzesi bize d�n sabah geldi.

3)Kendili�inden ve zaman i�inde ger�ekle�en fiiller olu� bildirir.
*Yine ye�illendi f�nd�k dallar�.
*Gen� ya�ta a�ard� sa�lar�m.
*Korkudan beti benzi sararm��.

Bu eylemler de�i�erek yeni bir g�r�n�m kazanma anlam� verir.
*Elleri, ayaklar� kabarm��t�.
*Denize gidince epey bronzla�m��.

Fiiller -me,- ma,-mez , maz ekleriyle olumsuz yap�labilir.
*G�lme kom�una, gelir ba��na.
*Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez.
*Yoldan kal, yolda�tan kalma .

Geni� zaman eki olumsuz yap�ld��nda -mez maz olarak de�i�ir.
*Nuh der, peygamber demez.

Fiiller tekil ve �o�ul t�m ki�ilere g�re haber ve dilek kipleriyle �ekimlenebilir.
*Ben haz�rland�m, art�k gidebiliriz; dedi.
*Erken yat�n, yar�n i�e gidece�iz

�art kipiyle �ekimlenmi� fiiller yan c�mlenin y�klemi olabilir.
*Erken gelirse birlikte gidelim.

-yor eki yerine -mekte,- makta eki de kullan�labilir
*O zamanlar b�y�k bir �irkette �al��maktayd�m.

*Haber kipleri zaman anlam� ta��r, dilek kipleri zaman anlam� ta��maz.
* �imdi polisler gelecek, art�k ��kal�m .

�ekimli fiil soruldu�unda kip,ki�i, olumsuzluk ekleri alabilen ve y�klem olan fiiller anla��l�r.
* ��imden �u zalim ��pheyi kald�r.
*Ya sen gel ya beni yan�na ald�r.
*Mecnun um, Leyla m� g�rd�m
Bir kerecik bakt� ge�ti
Ne sordum ne de s�yledi
Ka�lar�n� y�kt�, ge�ti

C�mledeki yarg� say�s� soruldu�unda �ekimli fiiller, fiilimsiler ve ek eylem alarak y�klem olmu� ad soylu s�zc�kler say�l�r.
*Garibim,nam�ma Kerem diyorlar
*Hastay�m, derdime verem diyorlar
*Asl�m� el alm��, harem diyorlar
*Mara�l� �eyho�lu Sat�lm�� m ben
*Senin dudaklar�n pembe, ellerin beyaz
*Al, tut ellerimi bebek, tut biraz

K�l��, olu�, durum fiili nedir? �rnekler ve C�mleler
Fiilde hareket, fiilin temel anlam�n� ifade eder.
Fiiller ta��d�klar� temel anlamlara g�re t�rlere ayr�l�rlar:
Fiilin temel anlam� harekettir. Hareketin anlam y�n�nden �� y�n� vard�r.

1. �� ve K�l�� Fiilleri
�znenin iradesiyle, bir nesne �zerinde ger�ekle�en, �znenin nesneyi etkiledi�ini ve o nesnenin de etkilendi�ini g�steren fiillerdir.
Bu fiiller ge�i�lidir, yani nesne alarak kullan�l�rlar.
Zaten bu bak�mdan i� ve k�l�� bildirirler.
�rnek:Ta��mak, yazmak, a�mak, anlatmak, g�rmek, bilmek, silmek...

2. Durum Fiilleri
�znenin s�reklilik g�steren bir durumunu anlatan fiillerdir.
Bu fiillerin bitmeleri i�in ba�ka herhangi bir fiilin ba�lamas� gerekir.
Durum fiillerinde �zne dura�an h�ldedir.
Bir�o�u, �znenin iradesi d��nda ger�ekle�ir.
Bunlar genellikle ge�i�sizdir, yani �o�unlukla nesne almazlar.
�rnek:Uyumak, uyanmak, �lmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak...

3. Olu� Fiilleri
Bunlar da bir nitelik de�i�ikli�i, yani bir durumdan ba�ka bir duruma ge�ildi�ini veya ge�ilmekte oldu�unu bildirirler.
Ger�ekle�melerinde �znenin do�rudan etkisi yoktur.
Daha �ok "kendili�inden olma" s�z konusudur.
Ge�i�sizdirler.
�rnek : olmak, b�y�mek, bayatlamak, ye�ermek, uzamak...

Kaynak

�� Olu� Durum Bildiren C�mlelerine �rnekler

Fiiller, i� ,olu�, durum ve hareket bildiren s�zc�klerdir.
�RNEK Y�r�, gidelim; bu i� olmaz. dedi
Fiillerin sonuna -mek, -mak ekleri getirildi�inde anlaml� olur.

�RNEK
Bu ak�am karde�inin yan�na var .(eylem)
*Karde�imin g�zel bir evi var. (isim)

Fiiller anlamlar�na g�re ��e ayr�l�r

1) Nesne alan, i� yani hareket bildiren ve neyi, kimi sorular�na cevap veren fiiller k�l�� fiilleridir.
�RNEK Bu i�i olsa olsa sen yapars�n .
*Baba koruk yer, o�lunun di�i kama��r.
*Yeme�in tad�n� �ok be�endik.
*Mum dibine ��k vermez, derler

2)Nesne almayan, �znenin i�inde bulundu�u durumu g�steren fiiller durum fiilleridir.
�RNEK Su uyur, d��man uyumaz.
*Can ��kar, huy ��kmaz.
*Teyzesi bize d�n sabah geldi.

3)Kendili�inden ve zaman i�inde ger�ekle�en fiiller olu� bildirir.
*Yine ye�illendi f�nd�k dallar�.
*Gen� ya�ta a�ard� sa�lar�m.
*Korkudan beti benzi sararm��.

Bu eylemler de�i�erek yeni bir g�r�n�m kazanma anlam� verir.
*Elleri, ayaklar� kabarm��t�.
*Denize gidince epey bronzla�m��.

Fiiller -me,- ma,-mez , maz ekleriyle olumsuz yap�labilir.
*G�lme kom�una, gelir ba��na.
*Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez.
*Yoldan kal, yolda�tan kalma .

Geni� zaman eki olumsuz yap�ld��nda -mez maz olarak de�i�ir.
*Nuh der, peygamber demez.

Fiiller tekil ve �o�ul t�m ki�ilere g�re haber ve dilek kipleriyle �ekimlenebilir.
*Ben haz�rland�m, art�k gidebiliriz; dedi.
*Erken yat�n, yar�n i�e gidece�iz

�art kipiyle �ekimlenmi� fiiller yan c�mlenin y�klemi olabilir.
*Erken gelirse birlikte gidelim.

-yor eki yerine -mekte,- makta eki de kullan�labilir
*O zamanlar b�y�k bir �irkette �al��maktayd�m.

*Haber kipleri zaman anlam� ta��r, dilek kipleri zaman anlam� ta��maz.
* �imdi polisler gelecek, art�k ��kal�m .

�ekimli fiil soruldu�unda kip,ki�i, olumsuzluk ekleri alabilen ve y�klem olan fiiller anla��l�r.
* ��imden �u zalim ��pheyi kald�r.
*Ya sen gel ya beni yan�na ald�r.
*Mecnun um, Leyla m� g�rd�m
Bir kerecik bakt� ge�ti
Ne sordum ne de s�yledi
Ka�lar�n� y�kt�, ge�ti

C�mledeki yarg� say�s� soruldu�unda �ekimli fiiller, fiilimsiler ve ek eylem alarak y�klem olmu� ad soylu s�zc�kler say�l�r.
*Garibim,nam�ma Kerem diyorlar
*Hastay�m, derdime verem diyorlar
*Asl�m� el alm��, harem diyorlar
*Mara�l� �eyho�lu Sat�lm�� m ben
*Senin dudaklar�n pembe, ellerin beyaz
*Al, tut ellerimi bebek, tut biraz

Kaynak

��, Olu� ve Durum Fiilleri

Al�nt�:

Misafir adl� kullan�c�dan al�nt� (Mesaj 2615771)

daha �ok bilgi verseydiniz

Konunun �z� �rneklerle desteklenerek gerekli bilgi verildi.�nceki sayfalar� kontrol edin.Konuyu iyice anlay�p peki�tirmeniz i�in yapman�z gereken tek �ey bol soru ��zmektir.Test kayna�� olarak da konuyla ilgili kendi ders kitaplar�n�z�, �dev sitelerinde verilen kaynaklar�...vs kullanabilirsiniz!