26 OCAK

1905- Güney Afrika Pretoria'da 3,106 kýrat deðerindeki
dünyanýn en büyük elmasý bulundu. Elmasa ''Cullinan'' adý
verildi. 9 parçaya bölünen elmastan elde edilen ''Afrika'nýn
Büyük Yýldýzý'' adýndaki 530.2 kýratlýk 74 yüzlü dünyanýn en
büyük pýrlantasý, Britanya tacýna yerleþtirildi.
1924- Lenin'in onuruna Petrograd'ýn adý Leningrad olarak
deðiþtirildi.
1950- Hindistan'da cumhuriyet ilan edildi.
1958- Klasik müzik bestecisi Bülent Arel'in Beþ Sonnet adlý
yapýtý ilk kez seslendirildi.
1974- Bülent Ecevit baþkanlýðýnda Cumhuriyet Halk Partisi -
Milli Selamet Partisi koalisyon hükümeti göreve baþladý.
1974- Türk Hava Yollarýnýn Van adlý yolcu uçaðý, Ýzmir Cumaovasý
Havaalaný'nda pistin 100 metre uzaðýnda yere çakýldý; 63 kiþi
öldü.
1992- 12 Eylül'den sonra ilk kez memur eylemi düzenlendi.
Ýstanbul'daki eyleme 5 bin memur katýldý.
2000- Ýstanbul Devlet Konservatuvarýnýn kurucusu Fuat Türkay
Ýstanbul'da 93 yaþýnda öldü.

Tarihte bugün: 2 þubat

2 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gifABD'li aktör Gene Kelly, 1996 yýlýnda hayata veda etti.

Eugene Curran Kelly, 23 aðustos 1912'de Pennsylvania'nýn Pittsburgh kentinde dünyaya geldi. Gene Kelly ismiyle tanýnan aktör en çok enerjik ve atletik danslarýyla biliniyordu.

Broadway'e Cole Porter'ýn 'Leave It To Me' isimli oyununda canlandýrdýðý Eskimo karakteri ile girdi. Ýlk ulusal baþarýsýný 1940'da yakaladý. Bu sýrada birçok oyunun koreografisi yaptý.

Ýlk filmi 'For Me and My Gal' ile 1940'ta Hollywood'a adým attý. Filmdeki rol arkadaþý Judy Garland'dý. 1951'de çektiði 'An American in Paris' ve 1952 tarihli 'Singin' in the Rain' en çok bilinen filmleri oldu.

1951 ve 1984'de iki defa özel Oscar ödülüne sahip oldu. 1960'da Fransýz hükümeti tarafýndan 'Legion d'honneur' niþanýna layýk görüldü. 1985'de ABD Film Enstitüsü'nün Yaþamboyu Baþarý ödülünü aldý.

1940-1957 tarihleri arasýnda Betsy Blair, 1960-1973 arasýnda Jeanne Coyne ve 1990'dan ölümüne dek Patricia Wards ile evli kaldý. Bu evliliklerin ilkinden bir ve ikincisinden iki çocuk sahibi oldu.

'Singin' in the Rain' filmindeki meþhur dans sahnesinin çekimleri sýrasýnda çok hastaydý ve yaðmur altýndaki dans sahnesini 39.4 derece ateþle çekti. Paris Operasý'nda balesi sahnelenen ilk ABD'li koreograf oldu.

Ýngiltere'de yayýmlanan 'Empire' sinema dergisinin gelmiþ geçmiþ en iyi 100 sinema yýldýzý listesinde 26'ncý sýrada yer alan Genne Kelly, pop yýldýzý Madonna'nýn 1993'teki 'Girlie Show' turunda danslar konusunda da danýþmanlýk yaptý.

Tarihte Bugün - 3 Þubat

1880. Ýdare-i Mahsusa Ýþçileri greve çýktý.

1930. Türk- Fransýz Dostluk Antlaþmasý imzalandý.

Ayný gün Vietnam Komünist Partisi kuruldu.

1931. Menemen Olayý hükümlülerinden 27 kiþi idam edildi; mahkûmlardan biri idam sehpasý önünden kaçtý.

1933. Ankara Ýstanbul arasýnda ilk deneme uçuþu yapýldý.

1954. Ýlk Orta Afrika Federasyonu Rodezya'da kuruldu.

1962. Amerika Birleþik Devletleri Küba mallarýna ambargo koydu.

1966. Baþbakan Süleyman Demirel, " Hür ve demokratik memleketlerin kalkýnmasý planla olmamýþtýr," dedi. Demirel'in bu sözleri üzerine Profesör Besim Üstünel, "Hür ülkelerin kalkýnmasý planlý olmuþtur. Avrupa ülkelerinin çoðunda bu bir metot haline gelmiþtir. Bazý örnekler verirsek, Japonya ve Ýsrail de plan uygulayan ülkeler arasýndadýr." dedi.

Ayný gün Sovyet uzay aracý Luna-9 Ay'a indi, televizyon görüntüleri yolladý.

1969. El-Fetih örgütünün resmi sözcüsü Yaser Arafat, Filistin Ulusal Konseyi tarafýndan Filistin Kurtuluþ Örgütü'nün (FKÖ) baþkanlýðýna getirildi. Yaser Arafat, Ýsrail'le olan tüm barýþ giriþimlerini reddettiðini açýkladý.

1971. 11 OPEC ülkesi bir toplantý yaptý. Petrol alýcýsý ülkeleri petrol fiyatlarýný arttýrmakla tehdit ettiler.

1973. Türkiye'de polise elektrikli coplar verildi.

1977. Bir süredir kayýp olan Ýstanbul Teknik Üniversite (ÝTÜ) öðrencisi Zeki Erginbay ölü olarak bulundu.

1978. Baþbakan Bülent Ecevit Kontrgerilla diye resmi bir kuvvet olmadýðýný söyledi. "Dýþa dönük olarak oluþturulan bu gayri nizami savaþ veya savunma kavramý öyle anlaþýlýyor ki geçmiþ yýllarda, ülkemizin yine bunalýmlý bir döneminde dönemin bazý sorumlularýnca içe dönük olarak uygulanmýþtýr" dedi.

1980. Ýstanbul'da dur ihtarýna uymayan bir Fransýz turist öldürüldü.

1981. Gro Harlem Brundtland Norveç'in ilk kadýn baþkaný oldu.

Ayný gün gazeteci Þükrü Doðan Yurdakul 7,5 yýl hapse mahkûm oldu.

1984. Saðlýk Bakanlýðý'na baðlý tüm hastane ve doðumevlerinde kürtaja izin verildi.

1990. Doðru Yol Partisi (DYP) Genel Baþkaný Süleyman Demirel partisinin yeni programýný açýkladý. "Devletin Kamu Ýktisadi Teþebbüsleri'nden (KÝT) kurtulmasý gerekir. Ama bunun yolu Kamu Ýktisadi Teþebbüsleri'ni yabancýlara satmak deðildir," dedi . Kaynak bularak tarým toplumundan sanayi toplumuna geçmenin þart olduðunu belirtti. Süleyman Demirel, "Eðer bu ülkede ateþ yönetenler tarafýndan düþürülemiyorsa, millet doktoru deðiþtirecektir" dedi.

1995. Yazar Metin Kaçan ve spiker Alp Buðdaycý iþkenceyle tecavüz gerekçesiyle tutuklandýlar.

1998. Türkiye, (Uluslararasý Çalýþma Örgütü) ÝLO'nun "Çocuk Ýþçi Çalýþtýrmayý Yasaklayan" iki maddesine imza attý.



Bugün Doðanlar:

1809. Evrim kuramýný geliþtirerek insanýn maymundan geldiðini kanýtlayan Ýngiliz biyolog Charles Darwin.

1809. Klasik müzik bestecisi Felix Mendelssohn.

1947. Amerikalý yazar Paul Auster.




Bugün Ölenler:

1468. Matbaayý keþfeden Johannes Gutenberg.

1899. Ýlk tiyatro yazarlarýmýzdan Ali Bey.

1956. Besteci ve udi Þerif Ýçli.

1961. Besteci Sadettin Kaynak.

1976. Heykel sanatçýsý Kuzgun Acar.

Tarihte bugün: 3 þubat

3 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gifMatbaanýn mucidi Johannes Gutenberg, 1468 yýlýnda hayata veda etti.

Alman matbaacý mucit Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg, 1400 yýllarý civarýnda Mainz'da doðdu. Çaðýnýn en önemli kiþilerinden biriydi.

Baský tekniklerini geliþtirerek bilimin ilerlemesini ve insanlar arasýndaki fikir alýþveriþini kolaylaþtýrdý.

Matbaacý Coster harf kalýplarýný tahtadan oyardý. Halbuki Gutenberg demirden harf kalýplarý dökmüþ ve böylece müteharrik harflerin yapýmýný geliþtirdi.

Baský makinelerinde de deðiþiklikler yapan Gutenberg, ayrýca yaðlý ve hafif siyah mürekkebi icat etti.

Ýlk matbayý kurarak bir ilke imza atan Gutenberg, yaþadýðý dönem boyunca bunun keyfini süremedi. Hatta sefalet nedeniyle önce iflas, sonra da vefat etti.

Ýlk bastýðý kitap Ýncil'dir. Bastýðý kitaplar þimdilerde çok yüksek fiyatlara aklýcý buluyor.

Gutenberg ile ilgili Osmanlica iki önemli kitap çýkmýþtý. Ýlki Ýstanbul'da 'Gutenberg ve Ýhtira-i Fenn-i Tab' 1882 yýlýnda, ikinci kitap ise 1894'de 'Gutenberg: Fenn-i Tab'ýn Mucidi' adýyla Ýzmir'de basýldý.

Tarihte bugün: 4 þubat

4 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif2 metre 25 santimetrelik boyuyla ün yapan Milli Piyango bayisi Uzun Ömer, 1960 yýlýnda hayatýný kaybetti.

2 metre 25 santimetrelik boyuyla Uzun Ömer, Ýstanbul'un çok raðbet gören bilet satýcýlarý arasýnda yer alýyordu.

Basketbol takýmý koçlarý bugün yaþasaydý, onu kapmak için birbirleriyle yarýþ ederlerdi ama o uzun boyundan zaman zaman yakýnýrdý.

Bir keresinde hastaneye yattýðý zaman Uzun Ömer'e göre karyola bulmak gerçekten büyük sorun olmuþtu.

Uzun Ömer, önceleri Karaköy Postanesi'nin yanýndaki küçücük bir dükkanda satýþ yapýyordu. Daha sonra bu bina yýkýlýnca köprüaltýna taþýndý.

Ömrünün son yýllarýna kadar yazýn sýcaðýnda, kýþýn ayazýnda burada umut ve þans satýþý yaptý. Uzun boyu ile Ýstanbullular arasýnda efsanevi biri olarak bilindiðinden bilet almak için özel olarak karþýdan köprüye gelenler olurdu.
http://www.cnnturk.com/images/yasam/simon0401h.jpg
Ya Cüce Simon... Uzun Ömer'in tam tersi, küçücük boyu ve tiz sesiyle yýllarca seyyar bayi olarak çalýþmýþtý. Her zaman þýk giyinir, þapkasýný baþýndan, boyuna gelen bastonunu da elinden eksik etmezdi.

Öyle sürekli iþe de çýkmazdý. Ama arada ceplerine doldurduðu biletlerle dolaþmaya çýkar, biletleri birkaç saat içinde tüketiverirdi.

Cüce Simon, eski Ýstanbul'un tanýnmýþ kiþileri arasýna girmiþti. Bu yüzden kazancý hakkýnda çeþitli söylentiler dolaþýrdý. Yakýnlarýna anlattýðýna göre, bu söylentiler yüzünden iki hýrsýz evini soymaya bile kalkýþmýþtý.

Simon, boyundan ve kendisinden umulmayan bir cesaretle hýrsýzlara karþý koymuþ, bastonuyla üzerlerine yürüyerek, "namussuzlar. Þimdi sizi parçalarým ha" diyerek gözdaðý vermiþti.

Ve yine kendi ifadesine göre hýrsýzlar, "biz ettik, sen etme Simon Efendi" diyerek merhametine sýðýnýp, çareyi kaçmakta bulmuþlardý.

Tarihte bugün: 5 þubat

5 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif 'Makber', 'Eþber' gibi yapýtlarýyla tanýnan þair ve diplomat Abdülhak Hamit Tarhan, 1852 yýlýnda doðdu.

Ýstanbul'da seçkin bir ailenin çocuðu olarak doðan Abdülhak Hamit Tarhan, özel eðitim gördü. 1876-1912 arasýnda Paris, Bombay, Londra, Lahey, Brüksel'de çeþitli diplomatik görevlerde bulundu.

1928'de seçildiði Ýstanbul Milletvekilliði görevini ölümüne dek sürdürdü. Türk edebiyatýnda Þinasi ile baþlayan yenileþme hareketi ilk büyük aþamasýný onunla yaptý.

Divan edebiyatý nazým biçimleri ve kalýplarýndan kurtardýðý þiire bütünüyle Avrupai bir nitelik kazandýrdý. Yeni aruz kalýplarý kullandý, duraksýz hece ölçüsünü, vezinsiz, yalnýzca kafiyeli þiiri denedi.

Þiirin alanýný geniþletti, yeni imgeler ve çarpýcý söyleyiþlerle biçemi yenilerken, içeriðe felsefi bir derinlik kattý. Eþi Fatma Haným'ýn ölümü üzerine yazdýðý 'Makber' (1885) hayat-ölüm, inanç-inançsýzlýk, boyun eðme-isyan arasýnda gidip gelen bir çýðlýk, bir ürpertiydi.

'Tarýk yahut Endülüs Fethi' (1879), 'Eþber' (1880), 'Ýlhan' (1913), 'Finten' (1918), 'Ýbn Musa' (1919) gibi genellikle sahneye konulmaya elveriþli olmayan, bazýlan manzum tiyatro eserlerinin konularýný daha çok tarihsel olaylardan aldý.

12 Nisan 1937'de kýsa bir hastalýktan sonra Ýstanbul'da, Maçka Palas'taki dairesinde hayata veda etti. Cenazesi 14 nisanda yeni açýlan Zincirlikuyu Mezarlýðý'nda ilk kabiri oluþturmak üzere topraða verildi.

Atatürk'ün kendini temsilen yaverlerinden birini gönderdiði törene mülki ve askeri erkanýn yaný sýra Hüseyin Siret Özsever, Ali Ekrem Bolayýr, Hüseyin Cahit Yalçýn, Ýsmail Habib Sevük, Ýbrahim Çallý, Burhan Toprak, Musahipzade Celal, Mazhar Osman Usman, Akil Muhtar Özden gibi edebiyat, sanat ve bilim dünyasýnýn ünlü isimleri katýldý.

Türk edebiyatýnýn en üretken þairlerinden biri olan Abdülhak Hamit yaþadýðý döneminin en büyük þairi sayýldý ve Þair-i Azam diye anýldý.

Eserleri

Þiirleri: 'Sahra' (1879), 'Makber' (1885), 'Ölü' (1885), '*****' (1885), 'Hacle' (1886), 'Bala'dan Bir Ses' (1911), 'Validem' (1913), 'Yadigar-ý Harb' (1913), 'Ýlham-ý Vatan' (1918), 'Tayflar Geçidi' (1919), 'Garam' (1919), 'Yabancý Dostlar' (1924).
Tiyatrolarý: 'Macera-ý Aþk' (1873), 'Sabrü Sebat' (1875), 'Ýçli Kýz' (1875), 'Duhter-i Hindu' (1876), 'Nesteren' (1878), 'Tarýk yahut Endülüs'ün Fethi' (1879), 'Ýbn-i Musa' (1880), 'Tezer' (1880), 'Eþber' (1880), 'Finten' (1898), 'Sardanapal' (1908), 'Liberte' (1913).

Tarhan'dan iki þiir

Makber

Eyvah ne yer ne yar kaldý
Gönlüm dolu ah u zar kaldý
Þimdi buradaydý gitti elden
Gitti ebede gelip ezelden
Ben gittim o haksar kaldý
Bir köþede tarumar kaldý
Baki o enisi dilden eyvah
Beyrutta bir mezar kaldý

Bildir bana nerde nerde Ya Rab
Kim attý beni bu derde YA Rab
Nerde arayayým o dil rübayý
Kimden sorayým bi-nevayý
Derler ki unut o aþnayý
Gitti tutarak reh-i bekayý

Sýðsýn mý hayale bu hakikat
Görsün mü gözüm bu macerayý?
Sür'atle nasýl da deðiþti halim
Almaz bunu havsalam hayalim.

Çýk Fatýma! lahteden kýyam et
Yanýmdaki haline devam et
Ketn etme bu razý þöyle bir söz
Ben isterim ah öyle bir söz
Güller gibi meyl-i ibtisam et
Daðý dile çare bul meram et
Bir tatlý bakýþla bir gülüþle
Eyyamý hayatýmý temam et

Makber mi nedir þu gördüðüm yer
Ya böyle reva mý ey cay-ý dilber

Ýçimde Sen

Yine gece, yine hüzün
Ve yine içimde sen
Ve yine biliyor musun?
Ýçimde sen olunca hüzün de güzel...

TARÝHTE BUGÜN
Kübalý þair Ruben Dario öldü. Son Osmanlý Mebusan Meclisi'nde, Mondros Müterekesi'ne karþý direnme yanlýsý Felah-ý Vatan Grubu kuruldu. Hakimiyeti Milliye gazetesi muhabirine açýklamalarda bulunan Mustafa Kemal, "Komünizm içtimai bir meseledir" dedi. Musafa Kemal, ülke þartlarýnýn Rusya'daki komünizmin Türkiye’de uygulanmasýna imkan vermediðini anlattý. Mustafa Kemal, minberden halka hitap etti. Ýngiltere'den Güney Afrika'ya ilk duraksýz uçuþ yapýldý. (6-8 Þubat) Beyaz Olimpiyatlar’da (Garmisch Parten - Kirchen Olimpiyatlarý) ilk kez Türk Bayraðý dalgalandý. Pink Floyd gurubunun kurucusu Syd Barret(Roger Keith Barret) dünyaya geldi. Ereðli Kömürleri Ýþletmesi'nin Kozlu üretim bölgesindeki ocaklarda çalýþan 4 bin iþçi iþbaþý yapmadý. Bu hareket, akþam saatlerinde diðer bölgelere de sýçradý ve gece 10 bin iþçi þehre yürüdü. Ýlk televizyon oyunu "Þair Evlenmesi" canlý olarak yayýnlandý. Türk Donanma Cemiyeti'nin olaðanüstü genel kurul toplantýsýnda cemiyetin vakfa dönüþtürülmesi kararlaþtýrýldý. THY grevi nedeniyle Almanya'ya gidemeyen 1000 gurbetçi Yeþilköy Havaalaný'nda olay çýkardý. Siyasal Bilgiler Fakültesi Yönetim Kurulu "can güvenliði olmadýðý" gerekçesiyle okulu 10 þubat'a kadar tatil etti. KTFD'den ilk naklen canlý yayýn, TRT 2 radyolarýndan Bakanlar Kurulu üyelerinin açýklamasý sýrasýnda verildi. Ýstanbul'un eski siyasi polis müdürü Ilgýz Aykutlu, evinin önünde otomobilinden çýkarken vuruldu. Türkiye'nin Ýsviçre Büyükelçisi Doðan Türkmen ,Bern'de uðradýðý saldýrýdan yara almadan kurtuldu. Büyükelçi Doðan Türkmen, Bern'de saldýrý sonucu yaralandý. Ýstanbul DGM Baþsavcýsý Yaþar Günaydýn, silahlý saldýrý sonucu öldürüldü. Devlet Ýstatistik Enstitüsü tarafýndan yapýlan açýklamada, Türkiye’nin nüfusunun 62 milyon 610 bin 252 olduðu bildirildi. Fransa`da baþkent Paris`in 50 km yakýnýndaki tarihi kraliyet köþkü Rambouillet`de Belgrad hükümeti ile Kosovalý Arnavutlar arasýnda barýþ görüþmeleri yapýldý. Vergi borçlarýna, 18 ay taksitlendirme olanaðý getirildi. Esad Coþan'ýn cenazesinin Süleymaniye Camii haziresine defnedilmesine iliþkin Bakanlar Kurulu Kararý imzaya açýldý.

Tarihte bugün: 8 þubat

8 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Anadolu rock'ýn önemli isimlerinden Cem Karaca, 2004 yýlýnda kalp krizi sonucu hayata veda etti.

Cem Karaca 5 nisan 1945'de Ýstanbul'da dünyaya geldi. Annesi (Toto Karaca) ve babasý tiyatrocu olan Karaca, sanatla iç içe büyüdü. Müzik hayatýnýn ilk bölümünde rock tarzý çalýþmalar yapýyordu. O dönemdeki en büyük destekçiþi Ýlhami Gencer'di.

Askerde Anadolu'nun ilkokul kitaplarýnda anlatýldýðý gibi olmadýðýný fark etti. Asker arkadaþýnýn çaldýðý baðlama ise onu bambaþka diyarlara taþýdý. Bir zamanlar ilkel ve sýkýcý bulduðu müziðin kendi duygularýný anlattýðýný keþfetti.

1967'de askerlik dönüþü Apaþlar grubuna katýldý. Bu grupla Hürriyet'in düzenlediði Altýn Mikrofon yarýþmasýnda Emrah isimli parçalayla ikinci oldular ve doðu-batý müziði sentezinde þarkýlar üretmeye çalýþtýlar.

'Resimdeki Gözyaþlarý' isimli parçayla büyük baþarý elde eden Apaþlar'la Almanya'ya gitti. Apaþlar'la olan beraberliði 1969'un sonlarýna kadar sürdü. Grupta çýkan anlaþmazlýklar had safhaya çýkýnca gruptan ayrýldý.

Apaþlar'ýn basçýsý Seyhan Karabay ile birlikte Kardaþlar grubunu kurdu. Bu sýrada Almanya'ya giderek Ferdy Klein Orkestrasý'yla dört tane 45lik doldurdu. Amacý maddi sýkýntý yaþamadan çalýþmalar yapmaktý.

Ýlk 45'likleri 'Dadaloðlu' ile büyük bir baþarý elde ettiler. Fakat 1972'de Seyhan Karabay arasýndaki tartýþmalar nedeniyle Kardaþlar'la yollarý ayrýldý.

Bu sýrada eþi benzeri görülmemiþ bir deðiþ-tokuþ meydana geldi. Cem Karaca, Kardaþlar'dan ayrýlýp Anadolu popun güçlü sesi Moðollar'la birleþirken Kardaþlar da Moðollar'la anlaþamayan Ersen Dinleten'i gruplarýna dahil etti.

Üç 45'lik çýkaran Karaca, Moðollar'ýn daðýlmasýyla kariyerinin en önemli dönemini yaþayacaðý Derviþan grubunu kurdu. Derviþan politik rock'ýn yanýsýra progressive rock'ýn Türkiye ile tanýþmasýnda önemli rol oynadý.

Ayný zamanda tam anlamýyla ilk stüdyo albümünü bu grupla çýkardý: 'Yoksulluk Kader Olamaz'. Derviþan'ýn daðýlmasýndan sonra Edirdahan isimli grubu kurdu. Yeni albümü 'Safinaz'la eski baþarýsýný elde edemedi.

Bu albümden sonra Almanya'ya gitti ve 1987'ye kadar sürgün hayatý yaþamak zorunda kaldý. Bu dönemdeki çalýþmalarýnda sýk sýk gurbet acýsý gibi temalarý iþledi. Bu süre içindeki en iyi albümünü Almanca olarak çýkardý: 'Die Kanaken'.

Bu albümde yabancý düþmanlýðý, gurbetçilerin yaþamý gibi konularý iþledi. Albümdeki bazý parçalarýn Türkçesini sonraki albümlerinde kaydetti. 'Die Kanaken' albümünün arka kapaðýnda kendisiyle ilgili þunlar yazýlýydý:

"Cem Karaca ülkesi olan Türkiye'de bir rock yýldýzý. Ülkesinde 50'ye yakýn 45'lik ve LP yayýnlayan Karaca'nýn parçalarýnýn çoðu sosyal içerikli sözlere sahip. 1981'in ocak ayýnda Almanya'dayken son albümü yüzünden ülkesinde aranmaya baþladý...

"Bunun üzerine Karaca, ülkesine geri dönmedi. Mallarýna el konan þarkýcý 200 yýl hapis cezasýna çarptýrýldý ve 1983'te de darbeci generaller onu Türk vatandaþlýðýndan attýlar...

"Almanya'da daha çok Nazým Hikmet'in þiirlerini seslendirmesiyle tanýnan Karaca, ilk olarak 1983'ün baþlarýnda Almanca sözlerle ve doðu-batý sentezinden oluþan bir müzikle seyirci önüne çýktý...

"Amacý Türkiye'de olan biteni anlatmak deðil, burada olup bitenleri anlatmak ve Alman-Türk iliþkilerini düzeltmeye çalýþmak. Þarkýlarý yabancý düþmanlýðý ve ýrkçýlýkdan bahsediyor."

Yurda döndüðü zaman Turgut Özal'ýn elini öptüðü için döneklikle suçlandý. Bu dönemde çýkardýðý albümler sanki ülkesine uzun yýllar sonra dönen ve kendini evinde hissetmeyen bir kiþi gibi verimsizdi.

1990 ve 1992'de Uður Dikmen ve Cahit Berkay'la 'Yiyin Efendiler' ve 'Nerde Kalmýþtýk' albümleriyle biraz da olsa eski günlerine döndü. 1997'de çekilen 'Aðýr Roman' filminde seslendirdiði 'Resimdeki Gözyaþlarý' ile yeniden popüler oldu.

1999'da Cahit Berkay, Engin Yörükoðlu, Ahmet Güvenç ve Uður Dikmen'in desteðiyle 'Bindik Bir Alamete...' isimli albümünü çýkardý. '***** Bizans' filmi için üç parça kaydedip, filmde küçük bir rol aldý.

2000'li yýllarda çeþitli þiir çalýþmalarý da yaptý. Barýþ Manço'nun efsanevi grubu Kurtalan Ekspres'le birleþerek konserler verdi. Son olarak Yol Arkadaþlarý isimli grubuyla sahneye çýkan Cem Karaca, 8 þubat 2004'de hayata gözlerini yumdu.

Tarihte bugün: 9 þubat

9 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Klasik edebiyatýn en önemli yazarlarý arasýnda gösterilen Rus romancý Fyodor Mihayloviç Dostoyevski 1881'de hayatýný kaybetti.

1821'de Moskova'da doðan Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, 9 þubat 1881'de Petersburg'da hayata veda etti. Annesini ve babasýný küçük yaþta kaybetti.

Ýlk yazýlarýyla adýný duyurmaya baþlamýþken genç liberallere katýlmasýyla yaþamýnýn akýþý deðiþti. Tutuklandý ve sekiz ay hücrede kaldýktan sonra ölüm cezasýna çarptýrýldý. Ýnfaza birkaç saat kala cezasý dört yýllýk Sibirya sürgününe çevrildi.

Sürgünden sonra yeniden St. Petersburg'a dönme izni elde etti. Bu koþullar altýnda yeniden yazmaya baþladý. Yazdýklarýyla Çar II. Aleksandr'ý bile etkiledi. Yapýtlarýnýn ses getirmesine karþýn, Dostoyevski paraya kavuþamamýþtý.

Bundan sonra özel yaþamýnda büyük sýkýntýlar yaþadý. Sürgünden sonra sara nöbetlerinden de bir türlü kurtulamadý. Ancak 'Karamazov Kardeþler', 'Ecinniler', 'Suç ve Ceza' gibi en ünlü yapýtlarýný da bu dönemde kaleme aldý.

1881'de öldüðünde, Rusya bu eski mahkum için, görülmemiþ bir cenaze töreni düzenledi. Dostoyevski'nin sanatçýlýðý, dahi bir psikoloðun yüksek becerisini, bir düþünürün derin düþünselliðini ve bir gazete yazarýnýn büyük coþkusunu bir arada içerir.

Anlatý yapýtlarý, birçok yeni edebi anlatým araçlarýný kapsar. Özellikle romanlarýndaki çoksesli tipler, gerçekçi roman tarzýnýn zenginleþmesine yol açmýþtýr.

En önemli yapýtlarýndan 'Suç ve Ceza'da, bir cinayet etrafýnda kurar metnini Dostoyevski. Ne var ki, cinayet bir 'oyun' ya da basit bir heyecan unsuru deðildir. Daha açýk bir biçimde söylemek gerekirse yazar, öldürme eylemini amaca dönüþtürmez.

'Suç ve Ceza'nýn Raskolnikov'u yazarýn ahlaki bir sorgulama yapmak için cinayete ittiði karakterlerdir. Fakir bir genç olan Raskolnikov, Hukuk Fakültesi'ni yarýda býrakmýþtýr. Avrupa kaynaklý siyasi ve felsefi düþüncelerin etkisi altýndadýr.

Güçlü ve güçsüz insanlar karþýtlýðýnda, kendi yerini tespit edebilmek amacýyla, zaten borçlu olduðu tefeci bir kadýný kurban olarak seçer. Ancak kararýný uygularken pek de rahat deðildir Raskolnikov.

"Kollarýna müthiþ bir dermansýzlýk gelmiþti. Kollarýnýn her geçen saniye gittikçe uyuþarak aðýrlaþtýðýný kendisi de fark ediyordu. Baltayý býrakýp düþürmekten korkuyordu... Ne yaptýðýnýn farkýnda olmadan, hemen hemen kendini zorlamadan, sanki bir makine gibi, baltanýn tersini kadýnýn kafasýna indirdi. Bu sýrada neredeyse dermansýz gibiydi. Ama baltayý indirir indirmez gücü yerine geldi" cümleleriyle canlandýrýlan suç sahnesi, 350 sayfalýk romanýn 140'ýncý sayfasýnda cereyan eder.

Artýk iþin ceza kýsmýna gelmiþtir Dostoyevski. Kimsenin kendini görmediðini ve geride bir iz kalmadýðýný bildiði halde, Raskolnikov müthiþ bir tedirginlik içine düþer. Ýnsanlýðýný, masumiyetini yitirmiþtir.

Ceza, yalnýz kendisine verilmemiþtir, ailesi de etkilenir Raskolnikov'un günahýndan. Katilin cinayet mahalline dönmesi kuralýna uygun olarak, yakalanmayý ve rahatlamayý, arýnmayý isteyen genç adam, öldürdüðü tefeci kadýnýn evine gelir, komiserle tanýþýr ve soruþturmanýn baþ þüphelisi olur.

Komiser Porfiry Petroviç, zeki bir adamdýr ve katil olduðunu anlamýþtýr Raskolnikov'un. Ama ona bir fýrsat tanýmak, itiraf ederek ruhunu yüceltmesini saðlamak ister. Ailesi tarafýndan fahiþeliðe zorlanan temiz kalpli Sonia'ya suçunu ve aþkýný itiraf eden Roskolnikov, nihayet huzura kavuþur ve teslim olur.

Sibirya'ya sürgün edilen Raskolnikov, yanýnda Sonia ile birlikte yola çýkarken henüz piþman olmamýþ, ruhu tam anlamýyla temizlenmemiþtir.

"Ama burada, yeni bir hikaye, bir adamýn derece derece yenileþmesinin, yavaþ yavaþ yeniden hayat buluþunun, bir dünyadan bir baþka dünyaya geçiþinin, þu ana kadar hiç bilmediði yeni bir gerçekle tanýþmasýnýn hikayesi baþlýyor" diye bitirir romaný Dostoyevski.

Hakkýnda ciltler dolusu inceleme ve biyografi kitabý yazýlan Dostoyevski'yi kýsa bir yazý içerisine sýðdýrmak söz konusu olamayacaðý gibi, sadece 'Suç ve Ceza'daki felsefi ve ahlaki motifleri tartýþmak bile sayfalar tutar.

Öte yandan, Ferud'ün psikanaliz çalýþmalarýný da etkilemiþtir Dostoyevski ve 'Suç ve Ceza'. Freud, ilkel benlik, ego ve süper ego üçlüsünün 'Suç ve Ceza'da eksiksiz olarak yer aldýðý vurgular.

Raskolnikov'un ilkel benliði, ona tefeci kadýný öldürmesini ve parasýný çalmasýný emreder. Bu eylemin muhakemesi ego sürecinde olur ve süper egosu Roskolnikov'u suçluluk duygularý içerisinde kývrandýrýr.

Günün diðer önemli olaylarý

1441: Türk þairi Ali Þir Nevai doðdu.
1871: Osmanlý'da ilk kez Karl Marx'ýn bir makalesi 'Hakayik-ul Vakayi' gazetesinde yayýmlandý.
1920: Fransýzlar, Maraþ'tan çekilmeye ve Adana bölgesini boþaltmaya baþladý.
1933: Nazire Haným, Türkiye güzeli seçildi.
1934: Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasýnda Balkan Paktý imzalandý.
1968: Türkiye'de ilk kadýn trafik polisi göreve baþladý.
1975: TRT düzenlediði Eurovision Yarýþmasý elemeleri sonuçlandý. Semiha Yanký'nýn 'Seninle Bir Dakika' adlý parçasýyla Cici Kýzlar'ýn 'Delisin' adlý parçalarý birinciliði paylaþtý. Kura sonucu, Semiha Yanký Türkiye'yi temsil etme hakký kazandý.
1993: Rallici Renç Koçibey, Gebze yakýnlarýnda trafik kazasýnda hayatýný kaybetti.
2001: Konya Üçüncü Ana Jet Üs Komutanlýðý'na ait Hava Pilot Teðmen Ayfer Gök komutasýndaki F-5A uçaðý, eðitim uçuþunda Karaman'ýn Ermenek ilçesi yakýnlarýnda düþtü. Pilot Teðmen Gök, ilk kadýn þehit pilot oldu.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 10 þubat

10 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Epik Tiyatro'nun kurucusu Alman oyun yazarý Bertolt Brecht 1898 yýlýnda doðdu.

Eugen Berthold Friedrich Brecht, 10 Þubat 1898'de Augsburg'da doðdu, 14 Aðustos 1956'da Berlin'de hayata veda etti.

20'nci yüzyýla damgasýný vuran oyun yazarý ve tiyatro kuramcýlarýndan Brecht, ayný zamanda yetenekli bir þairdi. Ýlk þiirlerini 1913'te okul gazetesinde yayýmladý. Bir yýl sonra ise yaþadýðý kentin yerel gazetesinde yazýlarý çýkmaya baþladý.

Edebiyata ve tiyatroya büyük ilgi duymasýna karþýn bir süre týp eðitimi gördü. Birinci Dünya Savaþý'nýn son yýlýnda askere alýndý ve bir hastanede görev yaptý. Ayný yýl yazdýðý 'Ölü Askerin Öyküsü' adlý bir þiiri yüzünden Nazilerce suçlanarak yurttaþlýktan çýkarýldý.




1924'te gittiði Berlin'de Carl Zuckmayer, Max Reinhardt ve Helena Weigel gibi sanatçýlarla tanýþtý ve birlikte çalýþtý. Helena Weigel'le evlendi ve bu evlilik ömrünün sonuna kadar sürdü. Brecht'in oyunlarýn pek çoðunda Weigel baþrolde oynadý.

Tiyatro yönetmeni Erwin Piscator ve besteci Kurt Weill ile tanýþtýktan sonra tiyatro yaþamýnda yeni bir adým attý. Jaroslav Hasek'in romaný 'Aslan Asker Þvayk'ý sahneye uyarladýktan sonra yazdýðý 'Adam Adamdýr' oyunu Epik Tiyatro anlayýþýnýn ilk denemesiydi.

Epik Tiyatro öðretici bir tür olup, olaylar geleneksel tiyatrodakinin aksine, dramatik bir biçimde canlandýrýlacak yerde, izleyiciye anlatýlýr. Ýzleyici sahnede olup biteni bir gözlemci gibi izler.

Epik Tiyatro'da amaç düþündürmek, izleyicinin aklýný kullanarak bir karara varmasýný, harekete geçmesini saðlamaktýr. Brecht dünyanýn deðiþmesinden, insanlarýn fýrsat eþitliðine, düþünce özgürlüðüne sahip olduðu, adaletli bir düzenin kurulmasýndan yanaydý.

Benimsemiþ olduðu Marxist dünya görüþü doðrultusunda, böylesine bir dönüþümün gerçekleþeceðine inanýyordu. Tiyatronun bu amaca ulaþmak için etkili araçlardan biri olduðu kanýsýndaydý.

Gene bu sýrada yazdýðý ve Kurt Weill'in bestelediði, dünya çapýnda ün kazanacak olan 'Mahagonny' ve 'Üç Kuruþluk Opera' adlý müzikalleri sahneye koydu.

Nazilerin yönetime gelmesiyle Almanya'da çalýþma olanaðý ortadan kalktý. 1933'te Almanya'yý terk etti. Önce Ýsviçre'ye, oradan Danimarka'ya gitti.

1939'a kadar kaldýðý Danimarka'da 'Tak-tik', 'Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti', 'Galileo'nun Yaþamý', 'Cesaret Ana ve Çocuklarý' gibi her biri baþyapýt olan oyunlar yazdý. 'Sezua'nýn Ýyi Ýnsaný'ný da burada yazmaya baþladý.

1939'da Danimarka'nýn da Nazi tehdidi altýna girmesi üzerine önce Finlandiya'ya, oradan da 1941'de ABD'ye gitti. Oyunlarýndan bazýlarý bu dönemde Ýngilizce'ye çevrildi ve ABD'de sahnelendi. Ne var ki, ABD'li izleyici Brecht'in oyunlarýndan tedirgin oldu ve ilgi göstermedi.

1947'de ABD'de esen Soðuk Savaþ rüzgarý, Brecht'in ABD'ye Karþý Etkinlikleri Soruþturma Komisyonu'nca sorguya çekilmesine yol açtý. Dünya görüþüne iliþkin suçlamalara karþý çýktý. ABD'de barýnmayacaðýný anlamýþtý.

Brecht, Alman Demokratik Cumhuriyeti yöneticilerinin çaðrýsý üzerine Doðu Berlin'e yerleþti ve içlerinde eþi Helena Weigel'in de bulunduðu bir grup oyuncuyla 1948'de 'Berliner Ensemble' adlý tiyatro topluluðunu kurdu.

Berliner Ensemble, gerek kuramsal çalýþmalarý, gerek sahnelediði çok baþarýlý oyunlarýyla, dünya çapýnda ün kazanmakta gecikmedi. Brecht, 1956 ilkbaharýnda hastalandý ve bundan kýsa bir süre sonra Berlin'de hayata veda etti.

Günün diðer önemli olaylarý

1837: Rus yazar Aleksander Puþkin hayata veda etti.
1918: Padiþah II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayý'nda yaþamýný yitirdi.
1947: Besteci ve gazeteci Muhlis Sabahattin Ezgi, 58 yaþýnda Ýstanbul'da hayatýný kaybetti.
1950: Komünistlik suçlamasýyla yargýlanan üniversite öðretim üyelerinin davasý sona erdi. Behice Boran ve Niyazi Berkes üçer ay hapis cezasý aldý. Pertev Naili Boratav beraat etti.
1953: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi'nde, Adnan Çoker ve Lütfü Günay'ýn, 'Sevgi Öncesi' adýný taþýyan ilk soyut resim sergisi açýldý.
1962: Doðu ve Batý arasýnda casus deðiþimi yapýldý: Sovyetler Birliði'nde hapis cezasý alan ABD'li pilot Gary Powers ülkesine verildi.
1969: ABD Altýncý Filosu'na baðlý gemiler Ýstanbul'a geldi. Üniversite öðrencileri protesto düzenledi.
1979: Hacettepe Týp Fakültesi Hastanesinde Türkiye'de ilk kez 1.5 aylýk bebeðe açýk kalp ameliyatý yapýldý.
1993: Kemal Tahir'in 'Yorgun Savaþçý' adlý eserinden uyarlanan filmin 10 yýl önce yakýlmaktan kurtulan tek kopyasý TRT'de yayýnlandý.
1998: Fransa'da sinema dalýnda düzenlenen Sadoul Ödülü'nü, yönetmenliðini Zeki Demirkubuz'un yaptýðý 'Masumiyet' adlý film kazandý.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 12 þubat

12 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Materyalist felsefenin kurucusu ve eleþtirel felsefenin babasý olarak kabul edilen düþünür Immanuel Kant 1804 yýlýnda hayata veda etti.

22 nisan 1724'te Doðu Prusya'nýn Königsberg (Kaliningrad) kentinde dünyaya gelen Alman feylesof Immanuel Kant, 12 þubat 1804'te yine ayný kentte hayatýný kaybetti.

Üniversite eðitimi sýrasýnda özel dersler verdi. Leibniz ve Woolf'dan etkilendi. 1755'te doçentlik aldýktan sonra üniversitede çeþitli sosyal bilimler alanlarýnda dersler vermeye baþladý.

Baþlangýçta fizik ve astronomi alanýnda yazdý. 1755'te 'Evrensel Doðal Tarih ve Cennetlerin Teorisi'ni kaleme aldý. 1770'de Königsberg'de mantýk ve metafizik kürsüsüne atandýktan sonra Hume ve Rousseau etkisiyle eleþtirel felsefesini geliþtirdi.

Modern felsefenin geliþim seyrine uygun olarak epistemolojiyi ön plana çýkaran Kant, öncelikle Hume'dan etkilendi. Kendi deyiþiyle Hume onu dogmatik uykusundan uyandýran, spekülatif felsefe alanýndaki araþtýrmalarýna yeni bir yön veren filozof oldu.

Descartes'ýn akýlcýlýðýnýn da olumlu yönler içerdiðini saptadý ve zihnin, matematikle uðraþtýðýnda iþleyiþ tarzý karþýsýnda büyülendi. Bundan baþka asýl, 17 ve 18'inci yüzyýllarda göz kamaþtýrýcý geliþmeler kaydeden bilimden, özellikle de fizikten etkilendi.

Ona göre bilim, öncülleri kesin olan ve yöntemleri, ancak Hume'unki gibi felsefi bir kuþkuculuk benimsendiði zaman, sorgulanabilen evrensel bir disiplindir.

Kant'a göre, bir bilim adamý bir yandan kendiden önceki bilim adamlarýnýn ulaþtýðý sonuçlarý kabul eder; yine bir bilim adamý kabul ettiði bu sonuçlara ek olarak yeni araþtýrmalara giriþtiði zaman, deneysel yöntemler kullanýr. Bilim yansýz ve nesneldir.

Öte yandan bilimin, özellikle de Newton'ýn geliþtirdiði modern fiziðin baþarýlý yöntemi, Kant'a göre, rasyonalizmi de empirizmi de aþarak geliþmiþtir. Baþka bir deyiþle fizik, rasyonalizmin ve empirizmin ulaþtýðý sonuçlarý yanlýþlayarak geliþir.

Buna göre, en saðlam bilgi modeli olarak düþünülen matematiði örnek alan rasyonalizm, þeylerin kendilerine yönelmeden, kendileriyle temas kurmadan, yalnýzca düþünceleri birbirlerine baðlamakla yetinip, þeylerin kendileriyle ilgili olarak deney öncesi sonuçlara ulaþýr.

Oysa fizik, matematiði de kullanarak þeylerin bizzat kendilerine yönelmekte, þeylerin kendileriyle, rasyonalizm tarafýndan kurulamayan temasý baþarýlý bir biçimde kurmaktadýr.

Kant'a göre, Hume'un empirizmi, belirli bir nedenden daima ayný sonucun çýkacaðýný hiçbir zaman kesin olarak bilemeyeceðimizi savunmak suretiyle, nedensellikle ilgili olarak kuþkucu bir tavrý benimsemiþtir.

Oysa, çok baþarýlý sonuçlar elde etmiþ olan fizik, neredeyse tümüyle nedensellik ilkesine dayanmaktadýr.

Kant bu baðlamda, kendine düþen iþin, rasyonalizm ve empirizm tarafýndan açýklanýp temellendirilemeyen bilimi, özellikle de fiziði temellendirmek, bilimsel bir biçimde düþündüðü zaman insan zihninin nasýl iþlediðini bulmak olduðunu düþünmüþtür.

Baþka bir deyiþle, felsefedeki ilk ve temel misyonunun bilimi temellendirmek, daha sonra da ahlakýn ve dinin rasyonelliðini savunmak olduðuna inanmýþtýr.

Bununla birlikte, bu hiç de kolay bir iþ deðildir. Çünkü bilim ve din yüzyýllardýr amansýz bir mücadele içinde olmuþlar ve bilim, dinin otoritesi karþýsýnda mutlak bir zafer kazanma yoluna girmiþtir.

Bu zafer, Kant'a göre, bilimin bakýþ açýsýndan iyi ve olumlu olmakla birlikte, ahlak ve dinin bakýþ açýsýndan tam bir felakettir.

Bilimin, dinin müdahaleleri karþýsýnda özerkliðini kazanmasý hiç kuþku yokki iyi bir þeydir. Fakat bu, bilimsel olmayan tüm inançlarýn, din ve ahlakýn temelsizleþmesi ve anlamsýzlaþmasý anlamýna geliyorsa, bilimin zaferi, insanlýk açýsýndan gerçek bir felakettir.

Kant, öyleyse, yalnýzca din, bilim ve ahlaký temellendirmek durumunda kalmamýþ, fakat rasyonel bir varlýk olmanýn ne anlama geldiðini gösterme durumunda kalmýþtýr.

Bu amacý gerçekleþtirebilmek için, hem Descartes'ýn rasyonalizminden ve hem de Hume'un empirizminden önemli gördüðü ögeleri alarak, transandantal epistemolojik idealizm diye bilinen kendi bilgi kuramýný geliþtirmiþ, yükselen bilimin felsefi temellerini gösterdikten sonra, özgürlük ve ödev düþüncesine dayanarak Hýristiyan ahlakýný savunma çabasý vermiþtir.

Baþlýca Eserleri

Kritik der reinen Vernunft (Saf Aklýn Eleþtirisi), 1781
Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik (Prolegomena: Gelecekte Bilim Olarak Ortaya Çýkabilecek Her Metafiziðe), 1783
Grundlegung zur Metaphysik der Sitten (Ahlak Metafiziðinin Temellendirilmesi), 1785
Kritik der praktischen Vernunft (Pratik Aklýn Eleþtirisi), 1788
Kritik der Urteilkraft (Yargý Gücünün Eleþtirisi), 1790
Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft (Salt Aklýn Sýnýrlarý Ýçinde Din), 1793
Metaphysik der Sitten (Ahlak Metafiziði), 1797

Günün diðer önemli olaylarý

1920: Fransýzlarýn Maraþ'ý boþalttý.
1929: Stalin tarafýndan sürgün edilen eski savaþ komiseri Troçki, 'Ýlyiç' adlý bir þileple Ýstanbul'a geldi.
1937: Atatürk'ün Selanik'te doðduðu ev, Selanik Belediyesi'nce sahibinden satýn alýnarak Atatürk'ün emrine tahsis edildi.
1956: Karikatürist Turhan Selçuk, Uluslararasý Bordighera Mizah Þenliði'nde Platin Palmiye Ödülü'nü aldý.
1961: Yeni Türkiye Partisi, Türkiye Ýþçi Partisi ve Türkiye Emekçi Partisi kuruldu.
1969: Tiyatro ve sinema sanatçýsý, Türk sinemasýnýn 'Horoz Nuri'si Vahi Öz hayatýný kaybetti.
1971: TOFAÞ'ýn Bursa'daki otomobil fabrikasý açýldý. Fabrika, Fiat lisansýyla Murat 124 tipi otomobillerin üretimine baþladý.
1976: Ýstanbul'da tarihi Direklerarasý'nýn Naþit Tiyatrosu sünger deposu oldu.
2005: Besteci Teoman Alpay, 73 yaþýnda vefat etti.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 13 þubat

13 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Edebiyat-ý Cedide'nin en büyük þairlerinden Cenap Þahabettin, 1934 yýlýnda 64 yaþýndayken yaþama veda etti.

Edebiyat-ý Cedide'nin önde gelen temsilcilerinden Cenap Þahabettin 1870'te Manastýr'da doðdu. Edebiyata yakýn ilgi duyan bir aileden geliyordu. Küçük yaþta þiir yazmaya baþladý. Ýlk þiirleri 'Saadet' gazetesinde yayýmlandý.

Feyziye Ýdadisi'ni ve Askeri Týbbiye'yi bitirdikten sonra ihtisas için Paris'e gönderildi. Dönüþünde Mersin ve Rodos'ta doktorluk, Hicaz'da sýhhiye müfettiþliði yaptý. 1914'te emekliye ayrýlarak Darülfünun'da Batý Edebiyatý ve Fransýz dili öðretmenliði yaptý.

Yenilikçi bir þair olarak Fransýz þiirini kaynaðýnda soludu ve Verlaine'e yakýnlýk duydu. Süslü ve aðdalý bir dille, sone biçiminde yazdýðý aþk ve doða þiirleriyle sembolizmin öncüsü sayýldý. Servet-i Fünun'un Tevfik Fikret'ten sonra en etkili þairiydi.

1908'den sonra düzyazýya aðýrlýk verdi. 'Tanin', 'Hürriyet', 'Kalem' ve 'Hak' gazetelerinde çýkan makalelerinde Genç Kalemler'in sade dil anlayýþýna karþý Osmanlýcayý savundu. Karþýtlarýný eleþtirirken alaycý bir üslup kullandý.

Ona göre, alay zekanýn en tabii hakkýydý. Kurtuluþ Savaþý yýllarýnda Anadolu hareketine karþý yazýlar yazdý. Ancak hareketin hýz kazanmasý ve Cumhuriyet'in ilanýyla birlikte görüþlerini deðiþtirdi.

Þiiri 'nesir müziði' diye nitelendiren Cenap Þahabettin, 13 þubat 1934'te beyin kanamasý nedeniyle hayata veda etti. Þiirleri ölümünden sonra kitaplaþtýrýlan Cenap Þahabettin'in gezi, makale, tiyatro, kitaplarý saðlýðýnda basýlmýþtý.

14 þubatta ünlü þiiri 'Elhan-ý Þita'yý anýmsatan yoðun bir kar yaðýþý altýnda Bakýrköy Mezarlýðý'nda, kýzý Destine Haným'ýn yanýna gömüldü. Meslektaþý ve dostu Mazhar Osman, kara ve fýrtýnaya karþýn bir konuþma yaparak onu 'dahi þair' olarak selamladý.

Ertesi günkü Cumhuriyet'te de Abdülhak Hamit’in Yunus Nadi'ye yolladýðý baþsaðlýðý mektubu yayýmlandý: "Yazýklar olsun! Yalnýz ona deðil, onu bilenlere ve sevenlere yazýk, en büyük üstatlarýndan bulunduðu edebiyatýmýza yazýk, hatta Cenab'ýn öldüðünü duyduðum için bana da yazýk!"

Eserleri

Þiir: 'Tamat' (1887), 'Seçme Þiirleri' (1934), 'Bütün Þiirleri' (1984)
Tiyatro: 'Körebe' (1917)
Nesir: 'Hac Yolunda' (1909), 'Evrak-ý Eyyam' (1915), 'Afak-ý Irak' (1917), 'Avrupa Mektuplarý' (1919), 'Nesr-i Harp, Nesr-i Sulh ve Tiryaki Sözleri' (1918), 'Vilyam Þekispiyer' (1932)

Elhan-ý Þita

Bir beyaz lerze, bir dumanlý uçuþ,
Eþini gaib eyleyen bir kuþ gibi kar
Gibi kar
Geçen eyyâm-ý nevbaharý arar...
Ey kulûbün sürûd-i þeydâsu,
Ey kebûterlerin neþideleri,
O baharýn bu iþte ferdâsý
Kapladý bir derin sükûta yeri
Karlar
Ki hamûþâne dem-be-dem aðlar.
Ey uçarken düþüp ölen kelebek
Bir beyaz rîþe-i cenâh-ý melek
Gibi kar
Seni solgun hadîkalarda arar.
Sen açarken çiçekler üstünde
Ufacýk bir çiçekli yelpâze,
Nâ'þun üstünde þimdi ey mürde
Baþladý parça parça pervâze
Karlar
Ki semâdan düþer düþer aðlar!
Uçtunuz gittiniz siz ey kuþlar;
Küçücük, ser-sefîd baykuþlar
Gibi kar
Sizi dallarda, lânelerde arar.
Gittiniz, gittiniz siz ey mürgân,
Þimdi boþ kaldý serteser yuvalar;
Yuvalarda -yetîm-i bî-efgân!-
Son kalan mâi tüyleri kovalar
Karlar
Ki havada uçar uçar aðlar.
Destinde ey semâ-yý þitâ tûde tûdedir
Berk-i semen, cenâh-ý kebûter, sehâb-ý ter...
Dök ey semâ -revân-ý tabiat gunûdedir-
Hâk-i siyâhýn üstüne sâfî þükûfeler!
Her þahsâr þimdi -ne yaprak, ne bir çiçek!-
Bir tûde-i zýlâl ü siyeh-reng ü nâ-ümid...
Ey dest-i âsmân-ý þitâ, durma, durma, çek.
Her þâhsârýn üstüne bir sütre-i sefîd!
Göklerden emeller gibi rizan oluyor kar
Her sûda hayâlim gibi pûyân oluyor kar
Bir bâd-ý hamûþun Per-i sâfýnda uyuklar
Tarzýnda durur bir aralýk sonra uçarlar,

Soldan saða, saðdan sola lerzân ü girîzân,
Gâh uçmada tüyler gibi, gâh olmada rîzân
Karlar, bütün elhâný mezâmîr-i sükûtun,
Karlar, bütün ezhârý riyâz-ý melekûtun.
Dök kâk-i siyâh üstüne, ey dest-i semâ dök.
Ey dest-i semâ, dest-i kerem, dest-i þitâ dök:
Ezhâr-ý bahârýn yerine berf-i sefîdi;
Elhân-ý tuyûrun yerine samt-ý ümîdi.

Günün diðer önemli olaylarý

1883: Alman besteci Richard Wagner, Venedik'te hayatýný kaybetti.
1903: 'Komiser Maigret' tipini yaratan Belçikalý polisiye yazarý George Simenon doðdu.
1920: Erzincan düþman iþgalinden kurtuldu.
1925: Þeyh Sait Ayaklanmasý baþladý.
1943: Ýlk kadýn tiyatrocularýmýzdan Neyyire Neyir, Ýstanbul'da hayata veda etti.
1960: Fransa, BM ile ABD'nin itirazlarýna raðmen, Büyük Sahra'da atom bombasý patlattý.
1966: Cemal Gürsel'in komaya girdiðinin altýncý günü, partiler Genelkurmay Baþkaný Cevdet Sunay'ýn Cumhurbaþkaný adaylýðý üzerinde anlaþtý.
1967: Devrimci Ýþçi Sendikalarý Konfederasyonu (DÝSK) kuruldu.
1975: Kýbrýs Türk Federe Devleti ilan edildi.
1995: Ýlk Türk Füzesi, Konya-Karapýnar Füze Fýrlatma Üssü'nden baþarýyla fýrlatýldý.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 14 þubat

14 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif ABD'li bilim adamý Alexander Graham Bell, 1876 yýlýnda telefonu icat etti.

Ýskoçya asýllý ABD'li bilim adamý Alexander Graham Bell, 3 mart 1847'de doðdu. 7 mart 1876'da telefonun patentini aldý. Ýlk telefon þirketi olan Bell telefon þirketini 1877'de kurdu.

Bell telefon þirketi bugün ABD'nin en büyük þirketlerinden biridir. Ayrýca kendi geliþtirdiði fonograf için bir, hava araçlarý için beþ, hidrouçaklar için dört ve selenyum piller için de iki patenti vardýr.

Babasý kendini saðýr ve dilsiz insanlarýn sorunlarýyla uðraþmaya kendini adamýþtý. Bu nedenle Alexander Graham Bell, küçük yaþtan itibaren, daha sonradan çok iþine yarayacak olan ses bilgisi konusunda bilgiye sahip oldu.

Bell de kendini, saðýr öðrencilerin, dolaylý olarak da olsa, seslerin dünyasýný kavramalarý ve yaþamalarýna adadý ve ilk olarak Boston'daki Saðýr ve Dilsizler Okulunda çalýþmaya baþladý.

Telgraf þirketlerinin çýkmazý olan, bir hat üzerinde ayný anda yalnýzca tek bir mesajýn iletilmesi sorununa çözüm arayacak çalýþmaya baþlamýþtý. Baþlangýçta çoklu bir telgraf geliþtirmeyi istiyordu.

Bell, ses tellerinin ve kulak zarýnýn titreþimlerinden yola çýkarak, insan sesindeki frekansý elde ederek, bunlarý elektrik sinyali biçiminde bir telden iletmenin olanaklý olup olmadýðýný araþtýrýyordu.

Bunun için de diyaframla, yapay bir kulak zarý yaratmanýn gerekli olduðu sonucuna vardý. Diyafram, hem konuþma sesiyle titreþim oluþturabilecek hem de elektrik akýmý yaratan küçük deðiþikliklere tepki verebilecek kadar ince bir tabakaydý.

Tam ortasýna da diyafram hareket ettikçe hareket eden bir manyetik zar yerleþtirdi. Ses titreþimleriyle oluþan deðiþiklikler, alýcý merkeze ulaþtýðýnda, alýcýnýn diyaframýnda titreþime neden olarak, sinyalleri yeniden sese çeviriyordu.

En deðerli patentlerden biri olan telefonun patentini Bell, 7 mart 1876'da, 29'uncu yaþ gününden dört gün sonra aldý. Ýlk telefon þirketi olan Bell telefon þirketi de 1877'de kuruldu.

Bell ayný zamanda çok yönlü bir araþtýrmacý ve mucitti. Aþýrý büyük üç boyutlu kutu uçurtmalarý kullanarak insan taþýmayý baþarmýþ ve bu çalýþmalarý sadece denemelerini yaptýðý istasyonunda bulunan nehri kýyýdan kýyýya geçmek amaçlý kullanmýþtýr.

Günün diðer önemli olaylarý

270: Aziz Valentinus adlý rahip, Roma Ýmparatoru II. Cladius tarafýndan idam edildi. 226 yýl sonra 496'da Papa Gelasius, 14 þubatý 'Aziz Valentin Günü' ilan etti. 'Aziz Valentinus Yortusu', 19'uncu yüzyýla gelindiðinde ABD'li Esther Howland'ýn ilk 'Sevgililer Günü' kartýný göndermesinden bu yana farklý biçimde kutlanmaya baþlandý.
1909: Türkiye'de ilk güven oylamasý yapýldý ve Kamil Paþa kabinesi düþürüldü.
1931: Türkiye Güzeli Naþide Saffet Haným, Avrupa'da Güzel Göz Kraliçesi seçildi.
1951: Ýdil Biret, 10 yaþýnda Paris'teki ilk piyano resitalini verdi.
1953: Yeni Balkan Paktý, Ankara'da imzalandý.
1963: Ýngiltere'de Leeds General Infirmary Hastanesi'nde, dünyada ilk kez insandan insana baþarýlý böbrek nakli yapýldý.
1979: Türkiye, Ýran'daki Humeyni rejimini resmen tanýdý.
1989: Hint asýllý Ýngiliz yazar Salman Rüþdi'nin 'Þeytan Ayetleri' adlý kitabý, Ýslami liderlerin tepkisine yol açtý.
2003: Þartla salýverilme yasasýndan toplam 43 bin 500 tutuklu ve hükümlünün yararlandýðý açýklandý.
2004: Hamburg doðumlu Türk yönetmen Fatih Akýn'ýn son filmi 'Duvara Karþý' (Gegen die Wand), Berlin Film Festivali'nde Altýn Ayý ödülü aldý.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 15 þubat

15 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Astronomi bilgini Galileo Galilei, 1564 yýlýnda Ýtalya'nýn Pisa kentinde doðdu.

Modern fiziðin ve teleskopik astronominin kurucularýndan olan Ýtalyan bilim adamý Galileo Galilei, 1564'te Ýtalya'nýn Pisa þehrinde, döneminin tanýnmýþ müzisyenlerinden Vincenzo Galilei'nin oðlu olarak dünyaya geldi.

1581'de Pisa Üniversitesi'nde týp eðitimine baþladý, ancak parasýzlýktan okulu terk etti. Arþimed’in yapýtlarýný inceledi ve hidrostatik teraziyi yaptý. 1589'da Pisa Üniversitesi'ne matematik profesörü olarak geri döndü.

Yüzyýllardýr kanbule dilen Aristo kanunlarýný yaptýðý deneylerle geçersiz kýldý. Serbest düþme ve eðik düzlem üzerinde bugünün fizik kurallarýný deneylerle ortaya serdi. Deneylerinin sonuçlarýný matematiksel formüllerle gösterdi.

Bulduðu Atalet Yasasý'na göre, cisimleri hareket ettiren bir kuvvet olmadýðýnda, eðer sürtünme gibi zýt bir kuvvet de yoksa cisimlerin düurmayýp hareketlerine devam edeceklerini söyledi.

En önemli çalýþma alanlarýndan biri astronomiydi. 40 yaþýnda, Kopernik'in ifade ettiði, kilisenin ve o döneme dek olan bilim dünyasýnýn kabul ettiði dünyamerkezli sistem yerine yeni güneþmerkezli sistem kuramýna destek verdi.

48 yaþýnda baðnaz kilise yetkilileri Galileo'ya karþý savaþ baþlattý. Bu kuramý desteklememesi çaðrýsý yapýldý. Teleskobun icat edilmesi sonrasýnda, kýsa bir kuramsal açýklamasýna sahip olduðu aleti kendi de yapýp geliþtirerek çalýþmalarýna devam etti.

Bu dönem sonrasý yaptýðý gözlemlerle güneþmerkezli dünya modelini bilimsel olarak kanýtladý. Kilisenin bilimi yanlýþ yönlendirmesine karþý gözlediklerini (Jüpiter'in uydularý, Satürn'ün halkalarý, Venüs'ün evreleri, Ay'daki kraterler, Güneþ lekeleri) teker teker açýkladý.

Toscana Dükasý'nýn baþmatematikçisi ve felsefesecisi oldu. 68 yaþýnda yazdýðý kitabý Kopernik Kuramý'ný destekliyordu. Kitabý yasaklandý ve engizisyon mahkemesine yollandý. Cezasý, göz hapsinde tutulmak ve güneþmerkezli kuramý inkar etmekti.

Bu düþüncesinden döndüðünü açýklayan bir yazýyý okuduktan sonra kýsýk bir sesle, "siz ne derseniz deyin, size ve her þeye raðmen dünya dönüyor" dediði kulaktan kulaða söylenegeldi.

1640'da gözleri kör olana dek hareket fiziði üzerinde çalýþýp bilimsel eser yazmaya devam etti. Torricelli gibi büyük bilim adamlarýný geleceðe hazýrladý. 1642'de hapisteyken hayatýný kaybetti.

Galileo, gözlem ve deney yaparak gerçeklere tarafsýz bir þekilde yaklaþmak, baskýlardan etkilenmemek, söyleneni olduðu gibi kabul etmeyerek kiþinin de bunu test etmesi þeklindeki bilimsel düþünceye temel oluþturmuþtur.

Yaþadýklarýna karþý yine de bilim anlayýþýný ve dini yaklaþýmýný birbirinden ayýrmýþ, bunlarýn birbirinden etkilenmemesini saðlamýþ, her ikisinden birinin diðerine küsmesine engel olmuþtur.

Günün diðer önemli olaylarý

1927: Ýzmir Eski Eserler müzesi açýldý.
1949: Bin 200 Musevi Türkiye'den Filistin'e göç etmek için baþvurdu, göç edenlerin sayýsý 10 bin geçti.
1958: Eski dýþiþleri bakanlarýndan Numan Menemencioðlu 65 yaþýnda Ankara'da hayatýný kaybetti.
1977: Ankara-Ýstanbul arasýný yedi saat 13 dakikada alacak olan Mavi Tren deneme seferine baþladý.
1979: Türkiye Hür Ýþçi Sendikalarý Konfederasyonu kuruldu.
1983: Renkli televizyon yayýný haftada dört saate çýkarýldý.
1987: Ressam Malik Aksel 84 yaþýnda yaþamýný yitirdi.
1989: Sovyetler'in Afganistan'da dokuz yýl süren askeri varlýðý, son Sovyet birliklerinin çekilmesiyle sona erdi.
2001: Ünlü oyun yazarý Orhan Asena Ankara'da hayata veda etti.
2002: Uluslararasý Güvenlik Destek Gücü'nde (ISAF) yer alacak Türk kuvvetinin ilk bölümü Kabil'de göreve baþladý.
2002: Þair ve yazar Sabih Þendil Ýstanbul'da yaþama veda etti.

Tarihte bugün: 17 þubat

17 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Eski Saðlýk Bakaný, Ýstanbul Valisi ve Belediye Baþkaný Lütfi Kýrdar, 1961'de kalp krizi geçirerek hayatýný kaybetti.

Devlet adamý ve doktor Lütfi Kýrdar, 1887 yýlýnda Kerkük'te dünyaya geldi. Ýlk ve orta öðrenimini Kerkük'te, liseyi Baðdat'ta okudu.

1908'de Ýstanbul Týp Fakültesi'ne girdi, fakat Balkan Savaþý sebebiyle öðrenimini yarýda býrakýp savaþa katýldý. Savaþ bittikten sonra tekrar Týp Fakültesi'ne dönen Kýrdar, buradan 1913'te mezun oldu.

Necef ve Musul'da hekimlik yaptýktan sonra, Kurtuluþ Savaþý'nda Kýzýlay Saðlýk ve Sýhhi Ýmdat Ekibi Baþkaný olarak görev aldý. Savaþtan sonra Ýzmir Saðlýk Müdürü oldu.

1936'da Manisa valiliðine atandý, 1938'de Ýstanbul valisi ve belediye baþkaný oldu. 1949'da Stockholm Büyükelçiliði'ne atandýktan sonra ayný yýl aralýk ayýnda yapýlan ara seçimlerde CHP'den Manisa Milletvekili oldu (1949-1950).

Ýstanbul Harbiye'deki Spor ve Sergi Sarayý, Açýkhava Tiyatrosu, Dolmabahçe'deki Spor ve Sergi Sarayý, Açýkhava Tiyatrosu, Dolmabahçe'deki Ýnönü Stadyumu, Taksim Alaný ve Atatürk Bulvarý onun döneminde gerçekleþtirildi.

1954 ve 1957 seçimlerinde Demokrat Parti listesinden Ýstanbul Milletvekili oldu. Son Adnan Menderes hükümetinde Saðlýk ve Sosyal Yardým Bakaný (1957-1960) olarak görev yaparken, 27 Mayýs'ta tutuklandý.

Yargýlandýðý Yassýada'da 17 Þubat 1961'de geçirdiði bir kalp krizi sonucu yaþama veda etti. 19 þubat 1961'deki olaylý cenaze töreninden sonra Zincirlikuyu Mezarlýðý'na gömüldü.

Günün diðer önemli olaylarý

1864: 'H. L. Hunley' denizaltýsý tarafýndan, ilk denizaltý saldýrýsý gerçekleþtirildi.
1871: Þeyh Þamil vefat etti.
1923: Ýzmir Ýktisat Kongresi baþladý.
1925: Aþar Vergisi kaldýrýldý.
1926: Türk Medeni Kanunu kabul edildi.
1926: Ankara'da Devlet Resim Sergisi açýldý, Cumhurbaþkaný Mustafa Kemal sergiyi ziyaret etti.
1930: Türk Gazeteciler Birliði kuruldu.
1939: Hatay Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti yasalarýný, Hatay yasalarý olarak kabul etti.
1957: Ordulararasý futbol karþýlaþmalarýnda Türk milli takýmý ABD milli takýmýný 19-0 yenerek rekor kýrdý.
1959: Baþbakan Adnan Menderes ve beraberindeki Türk heyetini Londra'ya götüren THY'nin 'SEV' uçaðý düþtü. Menderes'in kurtulduðu kazada 14 kiþi öldü.
1983: Dört Filistinli gerilla, Ankara Birinci Aðýr Ceza Mahkemesi tarafýndan yeniden ikiþer kez ölüme mahkum edildi. Filistinli gerillalar, Mýsýr'ýn Ankara Büyükelçiliðini basarak iki güvenlik görevlisini öldürüp içeridekileri 45 saat rehin tutmuþlardý.
1984: Neþe Erberk, Avusturya'da yapýlan Avrupa Güzellik Yarýþmasý'nda birinci seçildi.
1993: Somali'de görev yapan BM Barýþ Gücü UNISOM'un komutanlýðýna Korgeneral Çevik Bir atandý.
1993: Jandarma Genel Komutaný Orgeneral Eþref Bitlis'i Diyarbakýr'a götürecek askeri uçak, havalandýktan kýsa süre sonra Ankara'nýn Yenimahalle semtindeki PTT Ýþleme Merkezi'nin bahçesine düþtü. Kazada, Bitlis ile üç subay, bir astsubay ve bir PTT görevlisi þehit oldu.

Tarihte bugün: 18 þubat

18 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Rönesans dönemi heykeltraþ ve ressamlarýndan Michelangelo, 1564 yýlýnda yaþama veda etti.

6 mart 1475'te Arezzo yakýnlarýndaki Caprese'de doðan Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, Rönesans döneminin en ünlü isimlerinden biriydi. Ressam, heykeltraþ, mimar ve þair olarak tanýnmýþtý.

Ailesi, o daha bir aylýkken Floransa'ya taþýndý. Annesi altý yaþýndayken ölen Michelangelo, 13 yaþýna geldiðinde Floransa'da fresk ressamý Domenico Ghirlandaio'nun yanýna öðrenci olarak verildi.

Bertoldo di Giovanni'nin zamanýnda, Medici ailesine ait olan San Marko bahçesinde çalýþan genç Michelangelo, bu arada Lorenzo de Medici ile tanýþtý.

Michelangelo, heykeltýraþtaki rüþtünü kanýtladýðý ilk ve en ünlü eseri olan çocuk kral David'in heykelini yaptýðýnda henüz 26 yaþýndaydý.

5.5 metrelik mermerden çýkaracaðý eser için, mermer bloðun yanýna bir baraka inþa ederek, yardýmcýsýz ve çoðu zaman geceli gündüzlü çalýþarak Rönesans sanatýnýn harikalarýndan biri olarak kabul edilen 'Davut' heykelini yarattý.

1505 yýlýnda Papa II. Julius tarafýndan kendisine, en önemli baþarýlarýndan biri olacak Vatikan'ýn yanýndaki Sistine Þapeli'nin tavan resimlerinin yapýlmasý iþi verildi.

Üç yýl sonra baþlayacaðý bu görevi, 520 metrekarelik bir alanda yaklaþýk dört yýllýk bir çalýþmanýn ürünü olarak bitirdi.

Ortasýnda, her biri Adem, Havva ve Nuh Tufaný'yla ilgili Ýncil'in Eski Ahit'inden alýnma öykülerden esinlenerek yapýlan resimlerin olduðu dokuz pano bulunan freskin yan unsurlarý mitolojik figürlerle bezelidir. Özellikle 'Ademin Yaradýlýþý' batý resim sanatýnýn en canlý tasvirlerinden biri kabul edilir.

1519'da Cosimo de Medici'nin soyunun son temsilcisi Lorenzo de Medici'nin ölmesiyle Michelangelo, onla birlikte genç yaþta ölen Nemours Dükü Giuliano'nun mezarlarýnýn konulduðu kiliseye iki ünlünün heykelini yaptý.

1534'te Papa II. Paul, heykeltraþý ve mimarý olan Michelangelo'dan Sistine Þapeli'nin sunak duvarýna bir kýyamet tasviri yapmasýný istedi. Þimdi Meryem'in göðe yükseliþi, Ýsa'nýn vaftizi ve Musa'nýn hükmünün anlatýldýðý freksler süsler bu duvarý.

'Kýyamet Günü' tablosuna baþýndan beri muhalefet eden yeni Papa IV. Paul ise, tablodaki imgelerin fazlaca müstehcen göründüðünü belirterek Michelangelo'dan tabloyu biraz daha 'düzgün' hale getirmesini isteyince, ustanýn cevabý þu olur:

"Papa'ya söyleyin, bu küçük bir mesele ve kolaylýkla uygun hale getirilebilir. Önce kendisi yaþadýðýmýz bu dünyayý uygun ve yaþanýlýr bir hale getirsin, o zaman bu tablo da ayný uygunluða girecektir."

Michelangelo'nun yaþadýðý çað, kendisiyle boy ölçüþebilecek derecede yetkin ressam ve heykeltýraþçýlara da tanýktýr ayný zamanda. Bunlarýn baþýnda Rafael ve Leonardo Da Vinci gelir.

Hayatýnýn son dönemini Roma'daki Aziz Peter Kilisesi'nin mimarý olarak geçiren Michelangelo, 18 Þubat 1564 tarihinde 89 yaþýnda ölür.

Rönesans sanatýna benzersiz bir etkide bulunan Michelangelo, klasik sanat tekniklerini öðrenmesinin yaný sýra, asýl olarak insan formunu her açýdan tasvir edebilmek için kadavralar üzerinde çalýþýp, Yunan ve Roma sanatýndan devraldýðý idealleþtirilmiþ insan tasarýmlarýný ulaþtýðý gerçekçilik boyutunu yakalamaya çalýþýr.

Batý resminin babasý olarak bilinen Giotto'nun resmindeki doðallýk ve gerçekçilik ile 15'inci yüzyýl baþýnda tam olarak anlaþýlabilen derinlikte perspektif olgusunu geliþtirip kendi tarzýna temel yapan Michelangelo, onlarca heykel ve freske imza atýp Roma'nýn yeniden inþa ve düzenlenmesinde de önemli görevler almýþtýr.

Günün diðer önemli olaylarý

1451: Yedinci Osmanlý Padiþahý Fatih Sultan Mehmet tahta çýktý.
1564: Protestanlýðýn kurucusu Martin Luther hayata veda etti.
1856: Islahat Fermaný ilan edildi.
1925: Osmanlý devletinin son tarihçisi Abdurrahman Þeref Bey Ýstanbul'da hayatýný kaybetti.
1941: Anýtkabir için mimari yarýþma açýldýðý resmen ilan edildi.
1952: Türkiye, NATO'ya kabul edildi. TBMM'nin 18 þubattaki onayýnýn ardýndan Türkiye, 21 þubat günü NATO üyesi oldu.
1957: BM'de Kýbrýs görüþmelerine baþlandý. BM 26 þubatta, sorunun öncelikle ilgili taraflar arasýnda görüþülmesine karar verdi.
1967: Atom bombasýnýn yapýmýnda çalýþan fizikçi Robert Oppenheimer öldü.
1981: Besteci ve orkestra þefi Þerif Yüzbaþýoðlu Ýstanbul'da yaþama veda etti.
1986: Yazar Tezer Özlü 43 yaþýnda Ýsviçre'nin Zürih kentinde yaþamýný yitirdi.
1995: Cumhuriyet Halk Partisi ile Sosyal Demokrat Halkçý Parti'nin, CHP bünyesinde birleþmesi kararlaþtýrýldý.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 19 þubat

19 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif Tiyatro ve sinema oyuncusu Yaman Okay, 1993 yýlýnda 42 yaþýndayken Ýstanbul'da hayata veda etti.

1951 yýlýnda Giresun'da doðan Yaman Okay, eðitimini Aksaray Özel Bilir Koleji'nde tamamladý. Uzun yýllar tiyatro oyunculuðu yaptý.

Yýlmaz Güney'in senaryousnu yazdýðý ve Zeki Ökten'le beraber yönettiði 'Sürü' isimli filmle 1978'de sinemaya geçti.

Türk sinema tarihinin önemli yapýmlarýnda rol alan Okay, Erden Kýral'ýn yönettiði 'Bereketli Topraklar Üzerinde'deki rolüyle 1981 yýlýnda 18'inci Antalya Altýn Portakal Film Þenliði'nde En Ýyi Yardýmcý Erkek Oyuncu ödülünü kazandý.

Sinema filmlerinin yanýsýra, ölümünden önce uzunca bir süre, yakýn arkadaþý Yavuzer Çetinkaya ile televizyon dizisi 'Bizimkiler'de Nazým rolünde oynadý.

Önemli filmleri ve rolleri

'Kurtuluþ' (Deli Halit, 1996), 'Denize Hançer Düþtü' (1992), 'Piano Piano Bacaksýz' (Hýzýr, 1992), 'Seni Seviyorum Rosa' (1992), 'Umuda Yolculuk' (Türkmen, 1990), 'Benim Sinemalarým' (Nesibe'nin babasý Recep, 1990), '40 Metre Kare Almanya' (1986), 'Deli Deli Küpeli' (Yýlanoðlu, 1986), 'Kurbaðalar' (1985), 'Bir Avuç Cennet' (1985), 'Faize Hücum' (1982), 'Tomruk' (1982), 'Yýlaný Öldürseler' (1981), 'Bereketli Topraklar Üzerinde' (1979), 'Adak' (1979), 'Sürü' (Abuzer, 1978)

Günün diðer önemli olaylarý

1405: Aksak Timur ya da Timurlenk olarak da tanýnan, kendi adýyla anýlan imparatorluðun kurucusu Timur hayatýný kaybetti.
1915: Ýtilaf devletlerinin Çanakkale'ye denizden yaptýklarý saldýrý püskürtüldü.
1925: Telsiz tesisi hakkýndaki kanun çýktý. Türkiye'de radyonun kurulmasý Meclis'te kabul edildi.
1951: Fransýz yazar Andre Gide yaþama veda etti.
1956: Türk Milli Futbol Takýmý, Macar Milli Takýmý'ný 3-1 yendi.
1956: Ýttihat ve Terakki Fýrkasýnýn son Genel Sekreteri Mithat Þükrü Bleda hayata veda etti.
1957: Türk ordusunun ilk kadýn doktor subayý Sema Aran göreve baþladý.
1959: Londra Konferansý sona erdi. Baðýmsýz Kýbrýs Cumhuriyeti kurulmasýný öngören Londra Antlaþmasý imzalandý. Ýngiltere, Türkiye ve Yunanistan, Kýbrýs'ta garantör devlet oldu.
1987: Gitarist ve þarkýcý Yurdaer Doðulu Ýstanbul'da yaþamýný yitirdi.
1994: Libya'da þeriat uygulamasýna geçildi ve Hicri takvim uygulanmaya baþlandý.
1997: Ýran'ýn Ankara Büyükelçisi Bagheri, Sincan'da düzenlenen Kudüs gecesindeki konuþmalarýn ardýndan, artan tepkiler nedeniyle ülkesine gitti.
1997: Besteci Alaattin Þensoy, Ýzmir'de vefat etti.
1998: Rusya'dan Türkiye'ye doðalgaz getirecek Mavi Akým Projesi için müteahhit firmalar arasýnda anlaþma imzalandý.
2001: Milli Güvenlik Kurulu'nun Çankaya Köþkü'nde yapýlan þubat ayý toplantýsýnda, Baþbakan Bülent Ecevit, Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer ile yaþadýðý tartýþma nedeniyle toplantýyý terk etti.

Tarihte bugün arþivi

Tarihte bugün: 21 þubat

21 Þubat, 2006 02:01:00 (TSÝ)

http://www.cnnturk.com/images/1.gif SSCB'nin Çekoslovakya'yý iþgalini protesto etmek için kendini yakan Çek öðrencinin mezarýna çiçek koyan yazar Vaclav Havel, 1989'da dokuz ay hapse mahkum edildi.

Þair, tiyatro yazarý ve aydýn kimliðiyle Çekoslavakya'nýn son 45 yýllýk tarihine damgasýný vuran Vaclav Havel, Prag Baharý olarak da bilinen 1968 ayaklanmasýnýn önde gelen isimlerinden biriydi.

Sovyetler Birliði, 1948'de Çekoslavakya'nýn Alman iþgalinden kurtarýlmasýnda etkili oldu. Bundan sonra SSCB'nin denetimine giren ülkesini Kadife Devrim'le demokrasiye geçiren Havel, tarihe adýný altýn harflerle yazdýrdý.

1989-1993 yýllarý arasýnda Çekoslovakya Cumhurbaþkanlýðý, son 10 yýlda da Çek Cumhuriyeti Devlet Baþkanlýðý yapan 67 yaþýndaki Havel, zengin bir ailenin oðlu olarak Prag'da dünyaya geldi.

Ömrü, ülkesini demokrasiye kavuþturmak için çalýþmakla geçti. Komünistler babasýnýn mallarýna el koyduðu zaman da yýlmayan Havel, 20'li yaþlarýndan itibaren demokrasi mücadelesi verdi.

Bu yýllarda adýný sadece meydanlarda duyurmuyordu. Þair, yazar kimliðiyle de tanýnmaya baþladý. Ancak muhalif kimliði nedeniyle eserlerinin yayýný yasaklandý.

Yýlmadý. Kalemiyle kültürel devrim yapmayý da sürdürdü. 1977'de sisteme karþý olan yazar, aktör ve sanatçýlarla birlikte 'Carte 77'yi imzaladý. Bu bildirge Doðu Avrupa'daki komünist parti yönetimlerine karþý çýkýyordu.

1977-89, Havel'in cezaevi günlerine tanýklýk etti. 1989'da komünist rejimler bir bir çökmeye baþladýðý zaman, ülkede Havel'in önde gelen liderlerinden olduðu Yurttaþlar Forumu'da deðiþim çaðrýsý yaptý.

Üniversite öðrencilerini sokaða döken Yurttaþlar Forumu, komünist rejimin istifasýný istiyordu. Fabrika iþçilerinin desteðini alan bu forum, zamanla ülkenin tüm kesimlerinden destek görmeye baþladý.

17 kasým 1989, ülkenin kaderinin deðiþtiði günün baþlangýcý oldu. Halkýn baskýsýyla Komünist Parti, Yurttaþlar Forumu ile koalisyona girmeyi kabul etti. Havel 29 aralýk 1989'da Cumhurbaþkaný seçildi.

1992'de Çek ve Slovaklarýn ayrýlýk kararý Havel'i istifaya götürdü. 1 ocak 1993'te ülke, Çek ve Slovak cumhuriyetleri olarak ikiye ayrýldý. Havel, ýsrarlara dayanamayarak 26 ocak 1993 Çek Cumhuriyeti Devlet Baþkaný oldu.

Liderlik koltuðuna tekrar oturan Havel, devrimlerine kaldýðý yerden devam etti. Ayrýlmadan kýsa süre önce ülkesini Avrupa Birliði üyesi yapmak için verdiði mücadelenin meyvesini de aldý.

Kopenhag'daki AB Zirvesi'nde Çek Cumhuriyeti'nin 2004 mayýs ayýndan itibaren üye olacaðý açýklandý. Vaclav Havel, 2 þubat 2005'te görevine veda etti.

Günün diðer önemli olaylarý

1927: 'Time' dergisi, Mustafa Kemal Paþa'yý ikinci kez kapak yaptý.
1949: Kurtuluþ Savaþý komutanlarýndan ve eski bakanlardan Ali Çetinkaya hayatýný kaybetti.
1958: Türkiye Profesyonel Futbol Ligi baþladý. Ýzmirspor-Beykoz arasýnda yapýlan ilk maçta, ilk golü Ýzmirsporlu Özcan attý.
1964: Baþbakan Ýsmet Ýnönü'ye, Mesut Suna adlý bir kiþi tarafýndan Ankara'da suikast giriþiminde bulunuldu.
1965: Siyah Müslüman lider Malcolm X öldürüldü.
1978: Yahya Demirel ve ortaðý Hakký Alpaz, vergi kaçýrdýklarý iddiasýyla yargýlandýklarý Ankara Birinci Asliye Ceza Mahkemesi'nde 17 ay hapse mahkum edildi.
1988: Yazar, Çevirmen Atilla Tokatlý 55 yaþýnda yaþamýný yitirdi.
1993: Eczacýbaþý Bayan Voleybol Takýmý, Avrupa Konfederasyon Kupasý'nda ikinci oldu.
2000: Ýlk cinsellik dersi, pilot olarak seçilen Eminönü Atatürk Ýlköðretim Okulu'nda verildi.
2001: Repo faizleri yüzde 7,500'ü buldu.

Tarihte bugün arþivi