Batýl düzenler, gerçekten hakka inananlara hayat hakký tanýmak istemezler. Onlar, gerektiðinde bütün zulüm mekanizmalarýný inananlarýn aleyhine çalýþtýr-maktan geri durmazlar.

Lügatta terketmek, ayrýlmak, ilgisini kesmek anlamýna gelen hecr, hicrnan masda-rýndan isim olan hicret: “Kiþinin herhangi bir þeyden bedenen, lisanen veya kalben ayrýlýp uzaklaþmasý demektir; ancak kelime daha çok “bir yerin terkedilerek baþka bir yere göç edilmesi” anlamýna gelir. Istýlah olarak genelde gayr-i müslim ülkesinden Ýslam ülkesine göçetmeyi, özelde ise Hazreti Peygamber ve Ashabýnýn; dine hizmet etmek ve Ýslam devletini kurmak üzere Allah Tealâ’nýn izni ile Mekke’den Medine’ye göç etmeleridir. Medine’ye göç eden müslümanlara muhacir, Rasûlü Ekrem Sallellahü Aleyhi ve Sellem’e ve muhacirlere yardým eden Medineli müslümanlara da ensar adý verilmiþtir. Hicret, Ýslam tarihinin en önemli olaylarýndan biri ve bu tarihin bir dönüm noktasý sayýlýr. Ýslam tarihinde iki önemli hicret olayý gerçekleþmiþtir:
1. Habeþistan’a hicret; Peygamberliðin beþinci yýlýnda onbiri erkek, dördü kadýn olmak üzere toplam onbeþ kiþi; altýncý yýlýnda da onüçü kadýn yetmiþ yedisi erkek olmak üzere toplam 90 kiþi Habeþistan’a hicret etmiþtir.
2. Medinei Münevvere’ye ki; hicret denildiði zaman akla bu gelir.
Kur’an’ý Kerim’de hicret kelimesi yer almamakla birlikte, otuz bir yerde hecr kökünden gelen çeþitli türemiþ kelimelerin geçtiði görülür. Bunlar kullanýþlarýna göre Kur’an’ý terketmek(1), bir kiþiden, bir guruptan ayrýlmak(2), kötü þeyleri terketmek(3) ve terim anlamýna uygun olarak Allah uðrunda baþka bir yere göç etmek(4)”anlamlarýna gelmektedir. Hicret eden kimse karþýlýðýnda da muhacir ve çoðul olarak ta muhacirîn, muhacirât kelimeleri kullanýlmakta(5), bu ayetlerin ço-ðunda da Mekke’den Medine’ye göç eden müslümanlar kasdedilmektedir. Görüldüðü üzere Kur’an’ý Kerim’de olayýn kendisinden çok, onu gerçekleþtirenlerin bu amellerinin önemine dikkat çekilmiþ, ayrýca bu hicret kelimesi hadisi þerifler’in pekçoðunda Mekke’den Medine’ye göç olayýna iþaret etmekte, ancak
farklý anlamlarda kullanýldýðý da görülmektedir. Mesela bir hadisi þerif’te: “Muhacir Allah’ýn yasakladýðý kötülük ve günahlarý terkeden kimsedir(6) buyurulmakta; baþka bir hadisi þerif’te de hicretin kötü þeyleri terketmek anlamýna geldiði belirtilmektedir(7). Hicretin ahlak ve zühd ile ilgisine iþaret eden ayet ve hadisi þerifleri dikkate alan mutasavvýflar, bu kavramý hem “haramlarý terkedip kötülüklerden uzaklaþmak”, hem de “nefsi terbiye etmek maksadýyla yolculuða çýkmak” veya “kalben ve zihnen halký terketmek” anlamýnda kullanýlmýþ, seyr-ü sülük dedikleri manevi yolculuðu da bir çeþit hicret saymýþlardýr.
Tarihte Hicret
Kur’an’ý Kerim, Hazreti Peygamber Sallellahü Aleyhi ve Sellem’den önceki dö-nemlerde de peygamberlerin ve onlara inanan insanlarýn kâfirlerce hicret etmeye zorlandýklarýndan ve bunlarýn inançlarý uðrunda yurtlarýný býrakýp baþka yerlere gittiklerinden bahseder. Çünkü batýl düzenler, gerçekten hakka inananlara hayat hakký tanýmak istemezler. Onlar, gerektiðinde bütün zulüm mekanizmalarýný inananlarýn aleyhine çalýþtýrmaktan geri durmazlar. Çünkü, yarasanýn ýþýktan ürktüðü gibi, onlar da inananlarýn gerçekleri ve mutlak doðrularý gözleri önüne sermeleri ve böylece kendi menfeatlerinin ortadan kalkmasýndan, ilahlýk davalarýnýn sahteliðinin ortaya çýkmasýndan, sömürü çarklarýnýn durmasýndan endiþelenirler, korkarlar. Tarih boyunca inananlara, zalim düzenler eliyle yapýlan zulüm, baský ve þiddetin asýl nedeni budur. Bugün yeryüzünün her bölgesindeki müslümanlar üzerindeki baský ve terör bundan kaynaklanmaktadýr.
Ayeti kerimelerde belirtildiði üzere, Hazreti Ýbrahim Aleyhisselam kendi kavmine Allah’ýn dinini anlatmada hiç bir engel tanýmamýþ, Nemrut’un zorbalýðýna boyun eð-memiþ, bir bir iþkencelere maruz kalmasýna raðmen yolundan dönmemiþtir. Fakat onun bütün gayretleri bir netice doðurmamýþ ve toplumunu küfür bataklýðýndan çekip alamamýþtýr. Artýk netice belli olmuþtur; kavmi kendi doðrultusunda gitmektedir. Hazreti Ýbrahim Aleyhisselam’da tevhid üzere kendi yoluna devam etmektedir. Hazreti Ýbrahim Aleyhisselam, kavminin kendisini ateþte yakma teþebbüsünün ardýndan ve kavminin iman etmesine imkân ve ihtimal kalmadýðýn anlayýnca: “Doðrusu ben Rabbýmýný emrettiði yere hicret ediyorum”(8) demiþ, sapýklýk ve küfür diyarýndan uzak kalmak gayesiyle herþeyiyle yalnýz Allah’a kulluk edebilmek için önce Filistin’e, ardýndan Mýsýr’a göç edip, daha sonra da Ken’an diyarýna yerleþmiþti. Hazreti Ýbrahim Aleyhisselam’la beraber Filistin’e kadar bu hicrete katýlan Hazreti Lût Aleyhisselam, Peygamberlik görevini yaparken, kâfirlerin azgýnlýk ve ahlaksýzlýklarý karþýsýnda Cenab-ý Hak’tan aldýðý emirle bir gece vakti inananlarla birlikte yurdundan çýkmýþ, arkasýna dönüp bakmadan, gitmesi istenilen yere gitmiþti.(9) Hazreti Þuayb’a kavminin ileri gelen kibirlileri: “Ey Þuayb! Kesinlikle seni ve seninle beraber iman edenleri memleketimizden çýkaracaðýz, yahut dinimize dö-neceksiniz”(10) demiþler, O’nu ve mü’minleri hicrete zorlamýþlardý. Hazreti Musa Aleyhisselam, Allah’ ýn emriyle geceleyin Mýsýr’dan yola çýkardýðý Ýsrailoðullarýný göç ettirmeyi baþarmýþ, peþlerine düþen Firavun ve ordusu ise denizde boðulmuþtu.(11)
Kur’an’ý Kerim Ashab-ý Kehf’ten, “Rablerine iman eden gençler”(12) olarak söz etmektedir. Bunun üzerine; Allah’ta onlarýn hidayetlerini artýrmýþtý. Ashab-ý Kehf’in kavimleri Allah’tan baþka tanrýlara taptýklarý için onlardan uzaklaþmalarýný Kur’ an övgüyle anlatmaktadýr. Onlar bu davranýþlarýyla doðru yolu bulmayý ve Allah’ýn rahmetine kavuþmayý gaye edinmiþlerdi.
“Þunlar, þu bizim kavmimiz, O’ndan (Allah’dan) baþka tanrýlar edindiler. Bunlarýn üzerine bari açýk bir delil getirseydiler ya! Artýk yalan yere Allah’a karþý iftira edenlerden daha zalim kimdir? dediklerinde, onlarý kalplerini (sabýr ve sebat ile) hakka baðlamýþtýk. (Birbirlerine þöyle demiþlerdi): Madem ki siz onlardan ve Allah’tan baþka taptýklarýnýzdan ayrýldýnýz, o halde maðaraya çekilip sýðýnýn ki; Rabbiniz size rahmetinden geniþlik versin, iþinizden de size fayda hazýrlasýn”(13) Böylece onlar, zalim bir toplum içinde yaþayýp, dinlerini açýða vuramamaktansa, maðaraya çekilip orada inançlarýný yaþamayý tercih etmiþler ve son derece az olduklarýndan mevcut düzene karþý duramayacaklarýný anlamýþ bulunuyorlardý.
Ýþte bu gibi ayetlere dayanarak, hicretin bütün peygamerelerin hayatýnda yer aldýðý söylenebilir; kâfirlerden görülen eziyet ve baskýlar, hak dinini teblið imkânýnýn ortadan kalkmýþ olmasý, onlarý göç etmek zorunda býrakmýþtýr. Nitekim Ýbrahim Sûresi’nde Mekkeliler’den öncekilerin, Nuh, Ad ve Semud kavimlerinin ve onlardan sonrakilerin kýssalarý anlatýlýrkan, kâfirlerin peygamberlerine: “Elbette sizi, ya yurdumuzdan çýkaracaðýz, ya da mutlaka dinimize döneceksiniz” dedikleri belirtilerek, Rablerinin bu peygamberlerle, “Zalimleri mutlaka helak edeceðiz” diye vaadde bulunduðu belirtilir.(14)
Kur’an’ý Kerim’de özellikle cihadla ilgili ayeti kerimelerde hicret, büyük bir fedakârlýk ve dinde gayretli olmak niþaný olmuþtur. Ebu Hureyre Radiyallahü Anh’den rivayete göre Peygamberimiz Sallellahü Aleyhi ve Sellem: “Ýslam garib olarak baþladý ve baþladýðý gibi (günün birinde) garip haline dönüþecektir. Ne mutlu o garip mü’minlere!” buyurmuþtur.Yani yüce Ýslam dini ilk zamanlarda çok az insan tarafýndan kabul edildi. O dönemde müslümanlarýn sayýsý çok az olduðu için, Ýslam dini kimsesiz ve yabancý bir adam gibiydi. Sonra müslümanlarýn sayýsý çoðaldý. Ýslamiyeti uygulayanlar ve emirlerini yerine getirenler, yasaklarýndan sakýnanlar her tarafa yayýldýlar. Böylece, ilk zamanlarda görülen yabancýlýk ve gariplik kalmadý. Son zamanlarda fitnelerin çoðalmasý, insanlarýn bozulmasý ve dini vecibeleri yerine ge-tirenlerin azalmasý sonucunda Ýslamiyet, ilk zamanlardaki haline dönüþecektir. Hadisi þerif’te geçen gureba-garibler kelimesinin tefsiri, Ýbni Mâce’nin rivayetinde: Ailesinden, kabilesinden veya vatanýndan Ýslamiyet için uzak düþen, Allah Tealâ yolunda hicret eden muhacirler þeklinde gelmiþtir. Tirmizi’nin rivayetinde ise, Hazreti Peygamberimiz: Ne mutlu o garip mü’minlere ki, halkýn benden sonra bozduklarý sünnetimi (yolumu) ýslah ederler, buyurarak garipleri: O’nun sünnetini, yolunu izleyen, onunla amel eden ve olanca güçleriyle açýklamaya, ihya etmeye çalýþan mü’minler olarak açýklamýþtýr.
Abdullah b. Amr Radiyallahü Anh’den rivayet edilen diðer bir hadisi þerif’te, Hazreti Peygamber Sallellahü Aleyhi ve Sellem: Allah Tealâ’ya en sevimli kimseler garip-lerdir, buyurdu. Ashab tarfýndan:
-Garipler kimlerdir? denildi. Hazreti Peygamberimiz:
-”Dinleri için yurtlarýndan firar edenlerdir. Allah Tealâ kýyamet gününde, oýnlarý Ýsa Aleyhisselam ile birlikte diriltecektir” buyurdu. Hadisi þerifler kýyamete yakýn za-manlarda, müslümanlýðýn baþladýðý devreye dönüþeceðini, yani müslümanlarýn azalacaðýný ve meþekkatlere maruz kalacaklarýný takrir etmektedir. Dünya müslümanlarýnýn bugünkü hali nazar-ý dikkate alýnýrsa, hadisi þeriflerin geleceði haber veren bir mucize olduðunda þüphe etmemek gerekir.
Hazreti Peygamberimiz ve kendisine inananlar da daha önceki peygamberler ve ümmetlerinin akibetine maruz kaldýlar. Mekke müþrikleri, Rasûlü Ekrem’e karþý Ýsla-m’ý tebliðe baþladýðý andan itibaren olumsuz bir tavýr takýndýlar. Bu tavýr sadece Ýslam’ý reddetmekter ibaret kalmadý. Hazreti Peygamberimiz alaya alýndý, O’na inananlara baský uygulandý ve bu baskýlar Ýslamiyet’in Mekke’de yayýlmaya baþlamasý üzerine eziyet ve iþkenceye dönüþtü. Hatta Ammar b. Yasir’in babasý Ya-sir ve annesi Sümeyye iþkenceyle öldürüldü. Amcasý Ebu Talib tarafýndan himaye edildiðinden kendisi bu tür eziyetlere uðramamakla beraber, ashabýnýn baþýna gelenlere son derece üzülen ve iþkenceleri engellemeye de gücü yetmeyen Rasûlü Ekrem, aralarýnda Hazreti Osman ve karýsý Hazreti Rukiyye (Peygamberimizin kýzý), Cafer b. ebi Talib ve hanýmý Esma binti Ümeys, Abdullah bin Mesud, Abdurrahman b. Avf, Ebu Ubeyde b. Cerreh, Mus’ab b. Umeyr gibi meþhur sahabilerin de bulunduðu bir gurup müslümanýn Habeþistan’a gitmesine izin verdi. Habeþistan Necaþisi Ashame’nin semavi bir dine mensub adaletli bir hükümdar olmasý ve arapça bilmesi, hicret için Habeþistan’ýn seçilmesinde önemli bir sebep teþkil edi-yordu. Ayrýca ulaþým kolaylýðý ve muhacirlerin mali sýkýntýlarýný daha rahat þekilde giderebilme imkâný da bu seçimi etkilemiþti. Onbir erkek ve dört kadýndan oluþan müslüman kafilesi, 615’te Mekke’ den Þuaybe Limaný’na, oradan da bir tekneyle Habeþistan’a gitti. Bu hicret Hazreti Peygamberimiz’in tebliðinin henüz ilk yýllarýnda iken Afrika ile temasa geçmesini saðladý. Ýlk muhacirlerin iyi karþýlanmasý üzerine, ikinci hicret kafilesine yetmiþten fazla müslüman katýldý.
Mekke o sýralarda gerçekten Ýslam gibi eþsiz, tevhide dayalý yüce bir inanç ve hayat düzenini kabul edenler için aðýr þartlarý bulunan bir ortamdý. Çünkü yukarýda da belirtildiði gibi Ýslam’ýn ilk yýllarýnda, sahabilerin önemli bir kýsmýna ve özellikle zayýf ve kimsesizlere “Rabbýmýz Allah’týr” demeleri sebebiyle sayýsýz zulümler uygulanýyor, dinlerinden vazgeçmeleri için onlara büyük baskýlar yapýlýyordu. Habeþistan’da Ýslami bir düzenin varlýðýndan söz edilemezdi ama, en azýndan orada dini hürriyet vardý ve zulüm yoktu. Diðer taraftan Ýslam ülkesi diyebileceðimiz bir yerin de varlýðý söz konusu deðildi. Henüz böyle bir teþebbüse girebilmek için gerekli þartlar ve imkânlardan da müslümanlar tamamýyla mahrum bulunuyordu. Bu nedenle Darü’l Küfr olan Mekke’yi býrakýp, Darü’l Emin(güven ülkesi)’e göç için bir izin verilmiþ oluyordu.
Muhacirlerin sayýsýnýn artmasý üzerine endiþeye kapýlan Kureyþliler, Ashame en Necaþi’yi bir heyet gönderip müslümanlarýn iadesini istediler. Taraflarý dinleyen Ne-caþi, müþriklerin teklifini reddetti. Müþrikler de bir netice alamayýnca bunun intikamýný Mekke’da kalan müslümanlardan aldýlar. Artýk Mekke’deki müslümanlar çok daha kötü þartlarda var olma mücadelesi veriyorlardý. Bir müddet sonra mu-hacirlerin otuz üç kiþilik bir bölümü, müslümanlara karþý Þi’bu Ebu Talib’te sosyal ve ekonomik boykotun kaldýrýlmasý ve Mekkelilerin müslüman olduðuna dair söylentilerin çýkmasý üzerine Mekke’ye döndü. Müþrikler Bedir’de uðradýklarý bozgunun ardýndan, Ashame en Necaþi’ye ikinci bir elçilik heyeti gönderdilerse de, yine sonuç alamadýlar. Habeþistan’da kalan son müslüman kafilesi daha sonra yine kendi arzularýyla ve Necaþi’nin hazýrlattýðý gemilerle önce Car Limaný’na geldiler, oradan da Medine’ye hareket ettiler. Rasûlü Ekrem, Hayber’ in fethi sýrasýnda huzuruna çýkan muhacirlerin arasýnda Cafer b. Ebi Talib’i görünce çok sevinmiþti.
Rasûlüllah Sallellahü Aleyhi ve Sellem Mekke’de teblið görevini sürdürürken, Kureyþliler de inkârlarýnda diretiyorlardý. Müslümanlara ve Hazreti Peygamberimizi koruyan Haþimoðullarý’na karþý uygulanan üç yýllýk boykotun ardýndan, Ebu Talib’in ölümü müþriklere fýrsat verdi ve bizzat Hazreti Peygamberimiz dahi bir çok hakarete ve sataþmaya hedef oldu. Böyle bir ortamda Ýslam’ý teblið edemeyeceðini anlayan Rasûlü Ekrem, Taif’e giderek, yeni bir çevrede davasýný anlatmayý denedi. Fakat Taif’liler de Kureyþliler gibi inkârcýlýkta direnmiþler ve Peygamberimizi taþa tutmak gibi çok sert bir tepkide bulunmuþlardý. Bunun üzerine Peygamberimiz Sallellahü A-leyhi ve Sellem, Mekke’ye dönmek mecburiyetinde kaldý.
Hazreti Peygamberimiz onlarýn bu cahilce hareketleri karþýsýnda davasýndan yýlmamýþtýr. Özellikle Hac mevsiminde Mekke dýþýndan gelen insanlarla görüþüyor, onlara Ýslam’ý anlatýyordu. Peygamberimiz bir gün Akabe Mevkii’nde Medineli altý kiþiyle karþýlaþtý. Onlara Kur’an okudu ve Ýslam’a davet etti. Medineliler Peygamberimiz ile konuþtuktan sonra durumu kendi aralarýnda deðerlendirldiler. Yahudilerin geleceklerini bildikleri ve kendisiyle bizi korkuttuklarý Peygamber bu olmasýn, dediler. Yahudilerden önce müslüman olmanýn gereðine inanýp, müslüman oldular. Medine’de bulunan Yahudiler bir Peygamberin geleceðini biliyorlardý. Medinelilerle aralarý açýlan Yahudiler, onlara “Bir peygamber gönderilmek üzeredir, o peygamber gelince biz ona tabi olacaðýz. Ýrem ve Ad kavimleri gibi sizin kökünüzü kazýyacaðýz” diyorlardý.
Akabe’de müslüman olan Medineliler memleketlerine gittiklerinde, bu durumu yakýnlarýna anlattýktan bir sene sonra, daha önceki müslümanlarla birlikte oniki kiþilik bir topluluk Hac için Mekke’ye geldi. Bunlar Peygamberimizle görüþtü ve “hýrsýzlýk yapmamak, zina etmemek, çocuklarý öldürmemek, iftira etmemek, Allah ve Rasûlüne muhalefette bulunmamak hususunda” Peygamberimiz’e söz verip bey’at ettiler.
Peygamberliðin on üçüncü yýlýnda Medineli müslümanlardan yetmiþiki kiþilik bir gurup Hac için Mekke’ye geldiler. Peygamberimizle Akabe Mevkii’nde görüþmek üze-re toplandýlar. Hazreti Peygamberimiz amcasý Abbas’la birlikte Akabe’ye geldi. Abbas henüz müslüman olmamýþtý. Ebu Talib’in vefatýndan sonra Peygamberimizle daha çok ilgilenmeye baþlamýþtý. Bu ilgi kabile baðýndan ileriye gitmiyordu! Top-lantýda ilk konuþmayý Abbas yaptý. “Ey Hazreç topluluðu! Bu benim kardeþimin oðludur. Benim yanýmda insanlarýn en sevgilisidir. Siz O’nu tasdik ediyor ve O’nun getirdiklerine inanýyor ve kendisini alýp götürmek istiyorsanýz, sizden bu hususta beni tatmin edici bir söz almak isterim. Siz O’na verebileceðiniz sözü yerine getirebilecek ve kendisin muhaliflerden koruyabilecek misiniz? Bunu gereði gibi yaparsanýz ne iyi; yok eðer Mekke’den çýktýktan sonra kendisini yardýmsýz býrakacak, rüsvay edecekseniz, þimdiden bu iþten vazgeçiniz, O’nu býrakýnýz. Yine kavmi arasýnda ve yurdunda izzet ve þerefiyle korunmuþ olarak yaþasýn”. Hazreti Abbas’tan sonra Hazreti Peygamberimiz konuþtu. Bundan sonra Medineli müslümanlar düþüncelerini þöylece açýkladýlar: “Allah’tan getirdiklerine bilerek ve inanarak sana bey’at ediyoruz. Biz, Rabbimize bey’ at ediyoruz. Allah’ýn kudret eli, ellerimizin üzerindedir. Kendimizi, oðullarýmýzý, kadýnlarýmýzý esirgeyip koruduðumuz þeylerden, seni de e-sirgeyip koruyacaðýz. Eðer bu ahdimizi bozarsak, Allah’ýn ahdini bozan yaramaz, bedbaht insanlardan olalým. Ya Rasûlallah! Biz ahdimize sâdýkýz.
Peygamberimiz Sallellahü Aleyhi ve Sellem iki þart ileri sürdü: Rabbým için þartým: O’na hiç birþeyi ortak koþmamanýz, yalnýz O’na ibadet etmeniz, kendinizi, kadýnla-rýnýzý, çocuklarýnýzý esirgeyip koruduðunuz þeylerden beni de esirgeyip korumanýzdýr, buyurdu. Medineliler: Böyle yaptýðýmýz zaman bizim için ne var? dediler. Allah Ra-sûlü’de: Cennet var, buyurdular. Medineliler: Bu kârlý alýþveriþtir, deyip Peygamberimize bey’at ettiler. Peygamberimiz Salellahü Aleyhi ve Sellem’in Akabe’de tanýþtýðý bazý Medine (Yesrib) sakinlerinin Ýslamiyete girmesi üzerine, þehir halkýný oluþturan Hazreç ve Evs kabileleri arasýnda, müslümanlýðýn günden güne yayýlmasý ve buna baðlý olarak yapýlan Akabe Biatlarý, hicret açýsýndan büyük önem taþýmaktadýr. Çünkü, yukarýda geniþçe belirtildiði gibi, özellikle ikinci Akabe biatýnda Medineli Müslümanlar, Hazreti Peygamberimiz’i ve dolayýsýyla Mekke’ li müslümanlarý þehirlerine davet ederek; geldiði takdirde canlarýný, mallarýný, kendi çocuklarýný ve kadýnlarýný koruduklarý gibi O’nu koruyacaklarýna, rahat günlerde de, sýkýntýlý anlarda da O’na tabi olacaklarýna and içerek, O’na biatta bulundular.
Bütün bu bilgilerden sonra hicreti mecburi kýlan sebepleri þöyle özetleyebiliriz:
1. Ýslam bütün emir ve yasaklarýyla ortaya konulmaya baþlanýnca, özellikle putlar reddedilince büyük tepki gösteren ve tavýrlarýný deðiþtiren müþriklerin, müslümanlara reva gördükleri çeþitli sýkýntý ve iþkence imtihanýndan baþarý ile geçen mazlum müslümanlarýn az da olsa, huzura kavuþmalarýný, dinlerini huzur ortamýnda yaþayabilmelerini saðlamak.
2. Ýslami mücadeleyi Mekke’nin dýþýna çýkararak, baðýmsýz bir þekilde sürdürmek. Hicret olaylarýnda, yapýlan zulüm ve iþkenceden yýlarak kaçýp kurtulmak ve bedenen rahata kavuþmak gayesi asla güdülmemiþtir. Çünkü din hizmeti; sýkýntý, eziyet ve imtihan meydanlarýnda cereyan ediyor. Gerektiðinde aile ve efradýn, memleket ve yurdun, makâm ve maaþýn feda edilebilmesini istiyor.
Kaynaklar:

1. Furkan Sûresi; 30
2. Nisa Suresi:34, MeryemSuresi:46, Müzzemmil Suresi: 10
3. Müddesir Suresi: 5
4. Bakara Suresi: 218, Al-i Ýmran Suresi: 195, Nisa Suresi: 89-97, Tevbe Suresi: 20
5. Nisa Suresi: 100, Tevbe Suresi: 100-117, Nur Suresi: 22, Mümtehine Suresi: 10
6. Buharî, Ýman: 4, Ebu Davud, Cihad: 4, Vitr: 11
7. A.b.Hanbel,4/114
8. Ankebut Suresi: 26
9. Hud Suresi: 80-81, Hicr Suresi: 65
10. Araf Suresi: 88
11. Yunus Suresi: 90, taha Suresi: 77-78, Þuara Suresi: 52-67
12. Kehf Suresi: 13
13. Kehf Suresi: 14-16
14. Ýbrahim Suresi: 9-13