|
Tarihte bugün: 22 şubat 22 Şubat, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/uygur2202h.jpg Felsefe dünyasının önemli isimlerinden Prof.Dr. Nermi Uygur, 2005 yılında 80 yaşındayken İstanbul'da hayata veda etti. Nermi Uygur'un Türkçeye çevirileri de bulunuyor Nermi Uygur, 1925 yılında İstanbul'da doğdu. Galatasaray Lisesi'nin Latince bölümünü bitirdikten sonra, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünde ve Almanya'da Köln Üniversitesi'nde okudu. 1952'de, kültür bilimlerine ilişkin bir yapıtla felsefe doktoru oldu. Avrupa'nın çeşitli ülkelerindeki öğrenim kurumlarında araştırmalar yaptı. 1963'ten sonra İstanbul Üniversitesi'nde felsefe profesörü olarak çalıştı. Almanya'nın Wuppertal Üniversitesi'nde mantık, dil, sanat, kültür felsefesi ağırlıklı dersler verdi. 2000 yılında, Türkiye'de felsefenin kurumlaşmasına ve Türkçenin felsefe dili olarak gelişmesine katkılarından ötürü Türkiye Bilimler Akademisi Hizmet Ödülü'nü aldı. Türkçe, Fransızca, İngilizce ve Almanca yayın etkinlikleriyle yurtiçi ve yurtdışında özgün bir düşünür ve denemeci olarak tanınan Uygur'un, kısa incelemeleri ile çevirileri de bulunuyor. Eserleri 'Edmund Huserl'de Başkasının Ben'i Sorunu' (1958), 'Dilin Gücü' (1962), 'Felsefenin Çağrısı' (1962), 'Dünyagörüşü' (1963), 'İnsan Açısından Edebiyat' (1969), 'Güneşle' (1969), '100 Soruda Türk Felsefesinin Boyutları' (1974), 'Kuram-Eylem Bağlamında Çözümleyici Bir Felsefe Denemesi' (1975), 'Dil Yönününden Fizık Felsefesi' (1979), 'Philosophie der Türkischen Sprache' (1980), 'Yaşama Felsefesi' (Deneme, 1981), 'Kültür Kuramı' (1984), 'Bunalımdan Yaşama Kültürü' (Deneme, 1989), ''Çağdaş Ortamda Teknik' (1989), 'İçi Dışıyla Batı'nın Kültür Dünyası Bir Deneme - Bir Tutam Deyiş' (1992), 'Tadı Damağımda: Bir Okur Yazarın Kitap Okuma Serüvenleri' (1995), 'Başka Sevgisi (1996), ''Salkımlar' (1998), ''Dipten Gelen' (1999). Günün diğer önemli olayları 1848: Paris'te işçiler ayaklandı. 1942: Halide Edip Adıvar, 'Sinekli Bakkal' adlı romanıyla CHP Sanat Mükafatı'nı kazandı. 1950: Yüksek Seçim Kurulu kuruldu. 1962: Ankara'da Harp Okulu Komutanı Albay Talat Aydemir ve arkadaşları, hükümet darbesi yapmak istedi, darbe girişimi bastırıldı, katılan subaylar emekliye sevk edildi. Bazı üst rütbeli subayların görev yerleri değiştirildi. Hükümet, verdiği söz doğrultusunda darbecileri 30 nisanda affetti. 1963: Sinema Sanatçısı Salih Tozan 49 yaşında hayata veda etti. 1972: Uçakla gelen yolcuların gümrüksüz alışveriş edebilecekleri ilk 'free shop' Yeşilköy Havalimanı'nda açıldı. 1988: Besteci Cavit Çağla 88 yaşında yaşamını yitirdi. 1991: Irak kuvvetleri, Kuveyt'teki petrol bölgelerini ateşe verdi. 1994: Somali'deki görevini başarıyla tamamlayan Türk Birliği yurda döndü. 2001: Merkez Bankası, dalgalı kura geçişin ilk gününde doların fiyatını 689 bin liradan 964 bin liraya çıkardı. Faizler yüzde 5 bin 200'leri gördü. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 23 Şubat 1919. İtalya'da Benito Mussolini Faşist Parti'yi kurdu. 1945. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti. 1951. Van'ın Özalp ilçesinde 33 yurttaş sorgulanmadan kurşuna dizilmişti.Bugün yapılan duruşmada Orgeneral Mustafa Muğlalı insanların kurşuna dizilme emrini bizzat verdiğini söyledi. 1957. Küba'da Fidel Casto'nun önderliğinde gerilla savaşı başladı. 1962. Harp Okulu Komutanı Albay Talat Aydemir ve arkadaşları 22 Şubat sabahı birliklerini harekete geçirdiler. Ayaklanma bir gün bir gece sürdü ve isyancı subaylar 23 Şubat sabahı Genelkurmay'a teslim oldular. İsyana katılan birlikler yavaş yavaş kışlalarına döndü. 1975. İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı tekstil işkolunda uygulanacak lokavt ve grevleri yasakladı. 1977. Ortadoğu Teknik Üniversitesi rektörü Hasan Tan okulu kapattı. Öğrenciler jandarma gözetiminde yurtları terk etti.14 Şubat'ta rektör olarak atanan Hasan Tan öğrenciler tarafından protesto edilmişti. 1981. İspanya'da darbe girişimi oldu. Yarbay Tejero parlamentoyu bastı, parlamenterleri 18 saat rehin tuttu; darbe girişimi Kral'ın müdahalesiyle önlendi. 1994. Cep telefonu şebekelerinin açılışı Başbakan Tansu Çiller tarafından 1994 günü yapıldı. Çiller cep telefonuyla ilk görüşmeyi Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'le yaptı. Aynı gün Bağımsız Şırnak Milletvekili Mahmut Alınak, Meclis'e sunduğu 50'ye yakın yasa teklifinden bir sonuç alamadığını söyleyerek süresiz açlık grevine başladı. 1997. İskoçya'daki Roslin Enstitüsü bilim insanları ilk kez bir koyunun kopyasını yaptılar. 1998. Anayasa Mahkemesinin Refah Partisi'nin kapatılmasına ilişkin gerekçeli kararı Resmi Gazete'de yayımlandı. Bugün Doğanlar: 1685. Besteci Frederic Haendel. 1953. Roxy Music'in solisti Bryan Ferry. Bugün Ölenler: 1965. Amerikalı komedyen Stan Laurel. 1971. Yazar ve şair Halit Fahri Ozansoy. |
Tarihte bugün: 23 şubat 23 Şubat, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/szweig2302h.jpg Avusturyalı yazar Stefan Zweig, 1942'de Brezilya'nın Petropolis kentinde eşiyle beraber intihar etti. Stefan Zweig ve eşi Lotte Altman 1881'de Viyana'da doğdu. Babası varlıklı bir sanayiciydi. Küçük yaşlardan itibaren kültür ve edebiyat alanında eğitim görmeye başladı; İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Latince ve Yunanca öğrendi. Viyana ve Berlin üniversitelerinde felsefe öğrenimi gördü. İlk şiirlerini lisedeyken Hugo von Hofmannsthal'ın ve Rainer Maria Rilke'nin eserlerinin etkisiyle yazdı. 1901'den sonra Paul Verlaine ve Baudelaire'in şiirlerini Almancaya çevirdi. İsrail'in kurucusu Theodor Herzl ile tanıştı ve dost oldu. Gazetelerde muhabirlik yaptı. 1907-1909 arasında Seylan, Kalküta, Benores, Rangun ve Hindistan'ı gezdi. 1911'de de New York, Kanada, Panama, Küba ve Porto Riko'yu kapsayan Amerika yolculuğuna çıktı. 1914'te Belçika'ya Emile Verhaeren'in yanına gitti. Birinci Dünya Savaşı'nda (1914-1917) gönüllü olarak Viyana'da savaş karargahında memur olarak çalıştı. Savaştan sonra Avusturya'ya dönerek Salzburg'a yerleşti. 1920'de Frederike Von Winternit ile evlendi. Kapuzinerberg'in yamacındaki villasında en verimli yıllarını geçirdi. Edebiyatta doruğa tırmandı, en güzel eserlerini, kente ve Salzach'a yukardan bakan iki katlı, ağaçlar arasına gizlenmiş villada yazdı. Tanıdığı ünlüleri sık sık Salzburg'da konuk etti. Romain Rolland, Thomas Mann, H.G. Wells, Hugo von Hoffmannstahl, James Joyce, Franz Werfel, Paul Valery, Arthur Schnitzler, Ravel, Toscanini, Richard Strauss bunlar arasındaydı. Salzburg'da geçen yıllarında Avrupa'nın düşünsel birliği için ağırlığını koydu, makaleleriyle ve konferanslarıyla aşırılıklara karşı uyarılarda bulundu, diplomatik çevrelere akıl ve sabır çağrısı yaptı. 1927'de Münih'te 'Duygu Karmaşası', 'Yıldızın Parladığı Anlar' ve 'Tarihsel Baş Minyatür' adlı kitapları yayımladı. 1927'nin 20 şubatında 'Rilke'ye Veda' başlıklı konuşmasını yaptı. 1933'de, Nazilerin yakmaya başladıkları kitaplar arasında Yahudi kökenli Zweig'ın eserleri de yer alıyordu. 1934'te Gestapo'nun villasını basması üzerine ülkesini terk etti ve Londra'ya yerleşti. 1937'de ilk karısı Frederike'den ayrıldı ve bir yıl sonra Lotte Altman'la Portekiz'e gitti. O sıralarda Avusturya, Alman Reich'ına katılmış ve Zweig da İngiliz vatandaşlığına geçmek için müracaat etmişti. 1939'da 'Kalbin Sabırsızlığı' adlı romanı yayımlandı ve Lotte Altman ile evlendi. 1940'ta İngiliz vatandaşlığına geçti. İkinci Dünya Savaşı sırasında New York, Arjantin, Paraguay ve Brezilya'ya gitti. Konferanslar için gittiği Brezilya'ya yerleşmeye karar verdi. Brezilya'da 'Bir Satranç Öyküsü'nü kaleme aldı. 1941'de Montaigne üzerine çalışmaya başladı ve 'Dünün Dünyası-Avrupa Anıları' adlı otobiyografisini kaleme aldı. 'Dünün Dünyası' kitabı, 1900'lerin başında gençliğini yaşamış bir yazarın yaşadığı dünyanın asla eskisi gibi olmayacağını fark ettiğinde eski günlere düzdüğü bir övgüdür. Avrupa'nın içine düştüğü durumdan duyduğu üzüntü ve yaşamındaki düş kırıklıkları nedeniyle 23 şubat 1942'de eşi Lotte ile birlikte intihar etti. Buna Hitler'in dünya düzenini kalıcı sanmasının verdiği karamsarlığın yanı sıra kendi dünyasının asla bir daha var olmayacağı düşüncesi neden olmuştu. Üretken bir yazar olarak birçok konuda denemeler yaptı. Lirik şiirler yazdı, trajedi ve dram türünde sahne eserler denedi, biyografi alanında önemli yapıtlar ortaya koydu. Freud ve psikolojiye olan ilgisi onu bu alana yöneltmişti. Türkçede Zweig 'Yürek Çöküntüsü' (Varlık Yayınları, 1970) 'Dünün Dünyası' (Can Yayınları, 1985) 'Bir Kadının Yirmidört Saati' (Oda Yayınları, 1986) 'Yarının Tarihi' (Can Yayınları, 1991) 'Kendileri ile Savaşanlar' (Birinci Cilt, İş Bankası Yayınları, 1991) 'Üç Büyük Usta' (İkinci Cilt, İş Bankası Yayınları, 1991) 'Kendi Hayatının Şiirini Yazanlar' (Üçüncü Cilt, İş Bankası Yayınları, 1991) 'Lyon'da Düğün' (Can Yayınları, 1992) 'Yıldızın Parladığı Anlar' (Can Yayınları, 1995) 'Karışık Duygular' (Milliyet Yayınları, 1995) 'Satranç' (Can Yayınları, 1997) 'Günlükler' (Can Yayınları, 1997) 'Değişim Rüzgarı' (Can Yayınları, 1998) 'Köleliğe Karşı Özgür Düşünce' (Çiviyazıları Yayınları, 1998) 'Fouche, Bir Politikacının Portresi' (Can Yayınları, 1999) 'Tehlikeli Merhamet' (Babil Yayınları, 2000) 'Amok Koşucusu' (Can Yayınları, 2000) 'Balzac: Bir Yaşam Öyküsü' (Kabalcı Yayınları, 2002) 'Magellan' (Kabalcı Yayınları, 2002) 'Freud ve Öğretisi' (Papirüs Yayınları, 2003) 'Yakıcı Sır' (Evrensel Basın Yayın, 2004) 'Ruh Yoluyla Tedavi' (İmge Kitabevi Yayınları, 2005) Günün diğer önemli haberleri 1653: Batı Anadolu'daki şiddetli depremde, Denizli, Nazilli, Tire ve Uşak'ta evler yıkıldı, binlerce kişi öldü. 1919: İtalya'da Benito Mussolini Faşist Parti'yi kurdu. 1945: Birleşmiş Milletler Beyannamesi'nin imzalanmasıyla Almanya ve Japonya'ya savaş ilanını kapsayan teklif, TBMM'de kabul edildi. 1945: Sevr Antlaşması'nın değiştirilmesi için Londra'da toplanan konferans, bir anlaşmaya varılamadan dağıldı. 1963: Bazı Yassıada mahkumlarının da yararlanacağı kısmi af yasalaştı. 1971: Şair ve yazar Halit Fahri Ozansoy 80 yaşında hayata veda etti. 1978: Çağdaş Gazeteciler Derneği kuruldu. 1994: Türkiye'de cep telefonu şebekeleri hizmete açıldı. 1997: Dünyada genetik kopyalama yöntemiyle üretilen ilk memeli olan ve 14 şubat 2003 tarihinde ölen 'Dolly' adlı koyunun İskoçya'daki Roslin Enstitüsü'nde kopyalandığı duyuruldu. 1998: İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü, sakallı, türbanlı ve kimliksiz öğrencilerin yerleşke ve binalara girişini yasakladı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 24 şubat 24 Şubat, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/fezagursey2402h.jpg Prof.Dr. Feza Gürsey, 1977'de Oppenheimer Fizik Ödülü'ne değer bulundu. Gürsey, ödülünü ABD'li fizikçi Sheldon Lee Glashow ile paylaştı. Ankara'daki Feza Gürsey Bilim Merkezi 23 nisan 1993'te açıldı 7 Nisan 1921'de, doktor Ahmet Reşit Gürsey ile Türkiye'nin öncü bilim kadınlarından kimyager Remziye Hisar'ın çocukları olarak İstanbul'da dünyaya geldi. Anne ve babasının çocuklarının eğitimi üzerine titizlikle eğilmesi ve küçük yaşta aydın çevresinin içinde yer alması, genç yaşlardan başlayarak çok yönlü ve sanata düşkün kişiliğininin oluşmasını sağladı. Galatasaray Lisesi'ndeki eğitimini 1940'ta tamamladı. 1944'te İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik–Fizik bölümlerinden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi'ndeki fizik asistanlığı sırasında Milli eğitim Bakanlığı tarafından yapılan sınavı kazanarak İngiltere'de Imperial College'da doktora yapma şansını yakaladı. 1950'de kuaterniyonların alan teorisine uygulanmaları konusunda yaptığı çalışması, onun için de yaşam boyu sürecek bir araştırma ilgisinin odak noktası oldu. 1950-1951 arasında Cambridge Üniversitesi'nde doktora sonrası çalışmalar yaptıktan sonra 1951'de İstanbul Üniversitesi'ne fizik asistanı olarak geldi. 1952'de beraber fizik asistanlığı yaptığı Suha Pamir ile evlendi. 1953'de İstanbul Üniversitesi'nden doçent unvanı aldı. 1954-1961 arasında öğretim üyeliği boyunca Türk bilim tarihinin ilk ve son Teorik Fizik Kürsüsü'nün temelini oluşturan iki öğretim üyesinden biri olarak kürsünün geleceğini hazırladı. Aynı zamanda 1957-1961 arasında Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nda, Princeton Üniversitesi'nde İleri Araştırma Enstitüsü'nde ve Columbia Üniversitesi'nde araştırmalar yaptı. Bu dönem, bilimsel açıdan en verimli dönemlerinden biri oldu. Bu sırada ona hayatının sonuna kadar hayranlık duyan ve onu destekleyen Nobel Fizik Ödülü sahibi Wolfgang Pauli, atom bombasının mucidi J.R. Oppenheimer, Nobel sahibi fizikçiler E. Wigner, T.D. Lee ve C.N. Yang ile tanıştı ve dostluk kurdu. 1961'de sağladığı uluslararası üne ve önünde açılan yurtdışı prestijli iş olanaklarına rağmen Türkiye'ye döndü ve ODTÜ'nün sunduğu profesörlük ünvanını kabul ederek ODTÜ Teorik Fizik Bölümü'nün kurulmasında önemli bir rol üstlendi. 1960'lı yıllarda Kiral Bakışım Kuralı'nı ortaya koyarak uzay-zaman bakışımı çalışmalarının genişletilmesine önayak oldu, Kuantum Renk Dinamiği Kuramı çevçevesinde çalışmalara imza attı. 1974'e kadar ODTÜ'de öğretim üyeliği görevine devam etti. Sayısız öğrenci yetiştirdi ve etkin bir araştırma grubu kurdu. 1974'te Yale Üniversitesi'nde kürsü başkanlığına getirildi. 1992'de ABD'nin New Haven kentinde hayata gözlerini yumdu. Fiziğe katkıları Amerikan Fizik Derneği'nin çıkardığı 'Physics Today' dergisinin mart 1993 sayısında, Yale Üniversitesi Fizik Bölümü'nden çalışma arkadaşları Prof. S.W. MacDowell ve Prof. C.M. Sommerfield'in yazdıkları anma yazısından kısaltılan aşağıdaki bölüm, Feza Gürsey'in fiziğe olan katkılarını ve yurt dışında gördüğü saygınlığı çok iyi anlatır: "Yale Üniversitesi'nde J. Willard Gibbs Emeritus Profesörü Feza Gürsey 13 nisan 1992'de 71 yaşında hayata veda etti. Kendisi fiziksel problemlerde kullandığı matematiksel yöntemlerin (özellikle grup teorisi) özgünlüğü, zerafeti ve etkililiği ile hem de çok sayıdaki öğrencisi ile gayet yakından ilgilenen olağanüstü bir hoca olarak hatırlanacak... "Feza'nın temel parçacıkların grup teoretik özellikleri ve kuvvetli ve zayıf etkileşmelerin simetrileri hakkındaki ilk çalışmaları hemen ilgi çekti. Bunlarda kuvvetli etkileşmelerin 'kiral' adı verilen yeni bir simetrisi bulunduğu ilk defa öneriliyordu: Bu simetri son ve tam şeklini daha sonra meşhur lineer olmayan sigma modeli çerçevesinde buldu... "1962 yazında Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nda Luigi Radicati ile beraber kuvvetli etkileşmelerin spin ve üniter spinden bağımsızlıkları hakkında bir makale yazdı. Bunda SU(6) grubunun kuarklar için alçak enerjilerde geçerli bir yaklaşık simetri grubu olduğu ortaya konuyordu. Bu makalenin temel parçacıklar fiziğinde çok büyük ve kalıcı bir etkisi oldu... "Feza, bütün temel parçacık etkileşmelerini birleştirmeye aday teorilerin kurulmasına, E(6) ve E(7) gruplarına dayanan simetrileri önererek çok önemli bir katkı yaptı. Bu, istisnai Lie gruplarının fizikte ilk kullanılışları oluyordu. Feza'nın matematiksel fiziğe katkıları derin ve yenilik getirici cinstendi... "Mesela savunduğu kuaterniyonlara dayalı analitik fonksiyonların ayar teorilerinde kullanılması fikri, multi-instanton probleminin çözümünde daha sonra uygulandı. Derin ve geniş matematik bilgisini, fizikçiler ve matematikçilerin arasındaki iletişim kopukluğunu gidermek için kullandı. Özellikle Yale'de fizik ve matematik bölümleri arasında canlı bir alışveriş kurulmasında kuvvetli etkisi oldu... "Fizik ve matematik Feza'nın ilk aşklarıydı.Fakat o aslında çok daha geniş ilgileri olan bir insandı. Engin tarih bilgisi hem fizik ve matematiğin tarihini, hem de Ortadoğu'nun geçmişini ve geleneklerini kapsıyordu. Merakları edebiyat ve sanat dallarına, dünya olaylarına ve üçüncü dünya ülkelerinin adalet ve kalkınma arayışlarında çektikleri zorluklara kadar uzanıyordu... "Ölümü bütün fizik camiası için çok büyük bir kayıp oldu; fakat Feza'nın bıraktığı miras dostları ve gelecek fizikçi nesilleri arasında yaşamaya devam edecek." Ödülleri 120'den fazla yayın yapmış olan Prof.Dr. Feza Gürsey'in her bir makalesi teorik fizik dünyasında geniş yankılar uyandırmış ve yeni araştırma ufukları açmıştı. Teorik fiziğin birçok dalına (gruplar teorisi, spinörler teorisi, teorik fiziğin matematiksel metodları, istatistiksel mekanik, özel ve genel rölativite teorileri, kozmoloji, çekirdek teorisi, temel tanecikler teorisi) gösterdiği ilgi, onu dünyada bu özelliği taşıyan yalnızca birkaç kişinin arasına dahil etmişti. Grup teorisi üzerine yazdığı ders notları, Rusya'da standart ders kitabı olarak kullanılmıştı. 1969: TÜBİTAK Bilim Ödülü 1977: Glashow ile birlikte Oppenheimer Ödülü 1977: Griffiths ile Doğa Bilimlerinde A. Cressey Morrison Ödülü 1979: Einstein Madalyası 1981: College de France Madalyası ve Konuk Profesörlük 1981: İstanbul Üniversitesi Madalyası ve Onur Doktorluğu 1984: İtalya Cumhuriyeti'nce verilen 'Commendatore' Unvanı 1986: Academiadei Lincei'de (Roma) Konuk Profesörlük 1986: Grup Kuramı ve Temel Fizik Kurumu'nun Wigner Madalyası (Philadelphia) 1989: Türk-Amerikan Bilimcileri ve Mühendisler Derneği'nin Seçkin Bilimci Ödülü 1989: ODTÜ ProfDr. Mustafa N. Parlar Eğitim ve Araştırma Vakfı Bilim, Hizmet ve Onur Ödülü 1990: Galatasaray Eğitim Vakfı Madalyası 1993: Türkiye'de ilk ve tek bilim merkezi olan Feza Gürsey Bilim Merkezi, 23 nisanda Ankara Altınpark'ta kuruldu. Günün diğer önemli olayları 1495: Şehzade Cem öldü. 1848: Fransa'da geçici hükümet kurularak İkinci Cumhuriyet ilan edildi. 1910: Sanayii Nefise Mektebi'nin (Güzel Sanatlar Okulu) kurucusu ressam ve müzeci Osman Hamdi Bey öldü. 1936: Fenerbahçe Galatasaray'ı 6-1 yendi. 1942: 769 Romanyalı Yahudi'yi taşıyan 'Struma' vapuru, Karadeniz'de batırıldı, yalnızca bir yolcu kurtulabildi. 1964: CHP'nin 'Parti Sanat Mükafatı' adıyla düzenlendiği yarışmada Cahit Sıtkı Tarancı 'Otuzbeş Yaş' şiiriyle birinci oldu. 1954: Tuna Nehri'nden Karadeniz'e, oradan da İstanbul Boğazı'na inen buz parçaları, tabakalar halinde tüm Boğaz'ı ve limanı kapladı, deniz trafiği durdu. 1955: Türkiye'nin ilk özel dedektiflik bürosu, İstanbul'da, Avukat Fethi İnder tarafından kuruldu. 1977: Besteci ve udi Yorgo Bacanos 77 yaşında İstanbul'da hayata veda etti. 1983: Necmettin Erbakan'a 4 yıl hapis ve 1 yıl 4 ay sürgün cezası verildi. 1987: SSCB'de Gorbaçov ilk kez Glasnost'tan (açıklık politikası) söz etti. 1992: 1961 Anayasası'nın hazırlayıcılarından Ord.Prof.Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu 88 yaşında İstanbul'da yaşamını yitirdi. 2005: Eski dışişleri bakanlarından Coşkun Kırca 78 yaşında İstanbul'da vefat etti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 24 Şubat 1908. Dr. Galip Üstün tarafından "Topkapı Fukaraperver Cemiyet'i" kuruldu. 1931. Almanya'da işsiz sayısı 4,9 milyona ulaştı. 1936. Matbuat Umum Müdürü Vedat Nedim Tör'ün hazırlattığı Türk edebiyatı antolojisi tartışmalara neden oldu. Aynı gün Fenerbahçe Galatasaray'ı 6-1 yendi. 1942. 769 Romanyalı Yahudiyi taşıyan Struma vapuru Karadeniz'de batırıldı, yalnız bir yolcu kurtulabildi. Romanyalı Yahudiler Nazi işgalinden uzaklaşmak ve Filistin'e göç etmek istiyorlardı. Türkiye kabul etmeyince Karadeniz'e geri dönmek zorunda kalmışlardı. Aynı gün, Almanya Büyükelçisi Franz Von Papen'e Ankara'da suikast girişiminde bulunuldu. 1950. İngiltere'de seçimleri İşçi Partisi kazandı, fakat çoğunluğu sağlayamadı. Aynı gün Türkiye'de Basın Kanunu'nun değiştirilmesine ilişkin yasa tasarısına basın temsilcilerinin görüşleri eklendi. 1954. İstanbul'da sıcaklık -6 dereceye düştü. Tuna Nehri'nden koparak Karadeniz'e ulaşan ve daha sonra İstanbul Boğazı'na inen buzlar Boğazı ve limanı kapladı. Deniz trafiği durdu. 1955. Türkiye ile Irak arasında Bağdat Paktı imzalandı. Aynı gün Türkiye'nin ilk özel dedektiflik bürosu, Avukat Fethi İnaler tarafından kuruldu. 1960. Şair Necip Fazıl Kısakürek 5 yıl 2 ay 15 gün hapis cezası aldı. 1971. Sağlık Şûrası'nda doktorların çoğu kürtaja evet dediler ve bedava kürtaj yapılmasını istediler. 1977. Amerika Birleşik Devletleri Arjantin, Uruguay ve Etiyopya'ya yardımı kesti.Başkan Jimmy Carter adı geçen ülkelerde insan hakları ihlalleri olduğu gerekçesiyle bu kararı aldıklarını açıkladı. Aynı gün Türkiyeli fizikçi Prof. Feza Gürsey başarılı çalışmaları dolayısıyla fizik alanında dünyanın en önemli uluslararası ödüllerinden biri olan Oppenheimer Ödülü'ne değer bulundu. 1981. Milli Selamet Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve 33 arkadaşı hakkında dava açıldı. Savcı Necmettin Erbakan için 36 yıl hapis istedi. Dava 1983 yılında bugün sona erdi. Necmettin Erbakan laikliğe aykırı hareketten 4 yıl hapis, 1 yıl 4 ay sürgün cezası aldı. 1983. Adi suçtan hükümlü Fatih Laçingil ile Faik Güngörmez 1983'de idam edildi. 1987. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nde (SSCB) Gorbaçov ilk kez "Glasnost"tan (Açıklık Politikası) söz etti. 1993. Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Hakları Komisyonu, Said-i Nursi'nin itibarının iade edilmesi kararlaştırdı. Aynı gün Danıştay, Nazım Hikmet'in vatandaşlığa alınması için kardeşi Samiye Yaltırım'ın açtığı davayı reddeden İdare Mahkemesi kararını onayladı. 1994. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ordunun Demokrasi Partisi'nden (DEP)rahatsız olduğunu söyledi. 1995. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda "Tüketicinin Korunması Hakkındaki Yasa Tasarısı" kabul edildi. Bugün Doğanlar: 1936. Yazar Ferit Edgü. Bugün Ölenler: 1910. İlk müzeci Osman Hamdi Bey. 1946. Şair Ömer Bedrettin Uşaklı. 1977. Besteci ve udi Yorgo Bacanos. 1992. 1961 Anayasası'nın hazırlayıcılarından hukukçu ve yazar Ordinaryüs Profesör Hıfzı Veldet Velidedeoğlu. |
Tarihte Bugün 25 Şubat 1925. Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nda değişiklik yapıldı; Dinpolitikaya aletedilemeyecek ve bu suç vatan hıyaneti sayılacak. 1943. Talat Paşa'nın Almanya'da tahnit edilen naaşı İstanbul'a getirildi. Aynı gün Hürriyet-i Ebediye tepesinde toprağa verildi. 1952. Başbakanlıkta kurulmuş olan "ilmi komisyon", Anayasa'daki antidemokratik maddeleri tespit etti; Anayasa'da antidemokratik 40 kanun var. 1968. İstanbul Taksim Meydany'nda ikinci "Uyanış Mitingi "yapıldı. Mitingin amacı Türkiye İşçi Partisi milletvekillerine Meclis'te yapılan saldırıryı kınamaktı. 1980. Bedelli askerlik kabul edildi. Yurt dışındaki işçiler 20 000 mark ödedikleri takdirde askerlik yapmayacaklar. 1984. "Hakkari'de Bir Mevsim" adlı filmin gösterimi Sıkıyönetim Komutanlığınca yasaklandı. 1986. Filipinlerde seçimler yapıldı. Muhalefet lideri Corazon Aquino başkan seçildi.Ferdinand Marcos ülkeyi terketti. 1990. Nikaragua'da yapılan seçimleri Başkan Daniel Ortega kaybetti. 1991. Irak Kuveyt'ten çekilme kararını açıkladı. Böylece Amerikan birliklerive müttefik kuvvetlerin birlikte yürüttükleri " Çöl Fırtınası " harekatı sona erdi. 28 ŞEubatta ateşkes antlaşması imzalandı. 1994. Demokrasi Partisi (DEP) yerel seçimlere katılmama kararı aldı. 1998. Fazilet Partisi (FP) kuruldu. 2000. Carlos Santana 8 Grammy Ödülü birden kazandı. Daha önce Michael Jackson'ın "Thriller" albümüyle kırdığı bir seferde en çok Grammy alan sanatç rekorunu egale etti. Bugün Doğanlar: 1907. Yazar Sabahattin Ali. 1947. Müzisyen Ali Kocatepe. Bugün Ölenler: 1961. Tiyatro sanatçısı Raşit Rıza Samako. 1971. Dramaturg Sevda Beşer. 1995. Ressam Nejat Melih Devrim. 1996. İş adamı Vehbi Koç |
Tarihte Bugün - 25.2.2007 2000 - Başbakan Bülent Ecevit ile ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz arasında gerginliğe neden olan cumhurbaşkanlığı konusunun ele alındığı liderler zirvesinden 5+5 önerisinin imzaya açılması kararı çıktı. 2000 - Adapazarı'ndaki çadırlarda sağlıksız yaşam koşulları 166 kişinin ölümüne neden oldu. Adapazarı Belediyesi Sağlık İşleri Müdürü çadırkent ve prefabrike konut yaşamının insan hayatını olumsuz etkilediğini ve deprem tarihinden yılbaşına kadar 605 ölüm vakasının meydena geldiğini, bunların 166'sının olumsuz yaşam koşullarından kaynaklandığını bildirdi. 2000 - Avrupa Parlamentosu İnsan Hakları Komisyonu, İsveçli Parlamenter Malmström'ün hazırladığı 'Dünyada İnsan Hakları' konulu bir raporu ve karar tasarısını oybirliğiyle kabul etti. Raporda, 'AB'ye aday ülkelerde ölüm cezasının kaldırılmasını sağlamanın büyük başarı olduğu, Türkiye'nin de artık bu uygulamaya son vermesi gerektiği' ifade edildi. 2000 - Filipinler'de bir otobüse yerleştirilen bombanın patlaması sonucu 45 kişi öldü. 1998 - Refah Partisi'nin kapatılmasından sonra, bu partinin mensupları Fazilet Partisi çatısı altında toplandılar. FP'liler ilk meclis grup toplantısını yaptılar. 1997 - İsrail hükümeti Kudüs'ün işgal edilmiş Arap bölgesinde yer alan Har Homa'yı yahudi yerleşimcilere vereceğini açıkladı. Oslo kararlarına aykırı olmasına rağmen ABD, BM Güvenlik Konseyi'nin İsrail'in proje'den vazgeçmesini isteyen kararını veto etti. 1996 - Türk iş aleminin duayeni, Türkiye'de ulusal sanayinin kurucularından Vehbi Koç, 95 yaşındayken Antalya'da geçirdiği bir kalp krizi sonucu öldü. 1994 - Yahudi yerleşimci Baruch Goldstein Halil İbrahim Camii'nde 29 Filistinliyi öldürdü. 1991 - Irak Kuveyt'ten çekilmeyi kabul etti. 1979 - Piyasada görülmedik bir şekilde yaşanan petrol krizi Yunanistan'a müracata sebep oldu. Yunanistan bu müracata olumsuz yanıt verdi. 1976 - Hayali mobilya ihracını belgeleyen rapor, Gümrük Bakanlığı'na ve Karadeniz Ereğlisi Savcılığı'na gönderildi. 1975 - İzmit'te SEKA Trafo Merkezi'nde tedbirsizlik ve dikkatsizlikten dolayı meydana gelen patlamadan sonra 5 kağıt fabrikasından üçünde üretim tümüyle durdu. 1943 - Şarkıcı, gitarist, söz yazarı, efsanevi İngiliz Beatles grubunun üyelerinden George Harrison doğdu. 1935 - Louis Lumiere üç boyutlu sinema devrini başlattı. 1925 - Dinin siyasete alet edilmemesi hakkındaki kanun kabul edildi. 1921 - Kızıl Ordu Tiflis'e girdi. 1915 - Çanakkale Müstahkem Mevkii Karargahı'nın yeri Hacıpaşa Çiftliği'ne kaydırıldı. 1915 - Tekirdağ'daki 19. Tümen Komutanlığı, Maydos (Eceabat)'a nakledildi. Atatürk, 19. Tümen Komutanlığı üzerinde olmak üzere Maydos Bölgesi Komutanı olarak görevini sürdürdü. |
26 ŞUBAT 2007 http://www.haberbu.com/pictures/1172431788.jpg Tarihte 26 Şubat'ta meydana gelen önemli olayların kronolojik sıralaması şöyle: http://www.haberbu.com/images/bos.gif Tarihte, 26 Şubat'ta bakın neler olmuş? 25.02.2007 Pazar 21:26 Tarihte 26 Şubat'ta meydana gelen önemli olayların kronolojik sıralaması şöyle: - 26 Şubat 1848 Fransa'da "İkinci Cumhuriyet" ilan edildi. - 26 Şubat 1889 Behçet hastalığı ve Behçet semptomuyla dünya tıp literatürüne geçen deri hastalıkları hekimi Hulusi Behçet doğdu. - 26 Şubat 1936 Fatih-Harbiye seferini yapan 122 No'lu tramvay, Şişhane'de freninin boşalması sonucu bir apartmanın kapısına çarptı ve devrildi. Biri kaza anında 5'i hastanede olmak üzere 6 kişi öldü. - 26 Şubat 1943 İstanbul'da Varlık Vergisi'ni ödeyemeyen 160 kişi, Aşkale'ye sürgün edildi. - 26 Şubat 1961 Eğitimci, yazar ve devlet adamı Hasan Ali Yücel öldü. - 26 Şubat 1971 Yurtdışından getirilen otomobillerden alınan "İstikrar Fonu" kaldırıldı. - 26 Şubat 1975 Keban Barajı'ndaki 2 ünite yeniden çalışmaya başladı, İstanbul'da uygulanan elektrik kısıtlaması kaldırıldı. - 26 Şubat 1985 ABD ile teşviksiz ihracat dönemi başladı. - 26 Şubat 1985 Tarık Akan, "Pehlivan" filmindeki rolüyle, Berlin Film Festivali'nde "Jüri Özel Ödülü"ne layık görüldü. - 26 Şubat 1988 Çeviri kuramları ve yöntemlerine ilişkin çalışmalarıyla tanınan edebiyat eleştirmeni, yazar ve dilbilimci Akşit Göktürk öldü. - 26 Şubat 1999 Türkiye-AB Gümrük Birliği Ortak Komitesi'nin 8. toplantısı yapıldı. - 26 Şubat 2000 OHAL 30 Mart 2000'den itibaren 4 ay daha uzatıldı. - 26 Şubat 2000 İçişleri Bakanı, haklarında soruşturma bulunan 4 HADEP'li ve 2 FP'li belediye başkanını görevden aldı. - 26 Şubat 2000 Kartal Cezaevi'nde yatan işadamı Erol Evcil için, "Nesim Malki'yi öldürtmek ve çete kurmak" suçlarından idamla yargılanması kararı alındı. - 26 Şubat 2001 İMKB repo piyasasında faizler yüzde 100'lere kadar geriledi. Hafta sonu Merkez Bankası ile bankacıların gerçekleştirdiği toplantının olumlu havası ile piyasalarda borsa yükseldi, dolar düştü. Borsa 8.830'dan günü tamamladı. Dolar 950 bin liradan satıldı. - 26 Şubat 2001 Hazine Müsteşarı Demiralp izne ayrıldı, müsteşarlığa Ferhat Emil vekalet etmeye başladı. - 26 Şubat 2001 Katılım Ortaklığı'na ilişkin usuller ile Katılım Ortaklığı çerçevesinde ülkemizin alacağı yardımların temelini oluşturacak Çerçeve Yönetmelik, Genel İşler Konseyi'nin toplantısında kabul edildi. - 26 Şubat 2002 Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler, "Dağda olmasındansa siyasette olması iyidir. Onları sandıkta yeneriz" sözlerinin yanlış anlaşıldığını belirtti. - 26 Şubat 2002 Hükümet, idam cezasının kaldırılması konusunu askıya aldı. Kaynak: iha |
Tarihte bugün: 27 şubat 27 Şubat, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/cnguler2702h.jpg Çağdaş Türk karikatürünün en ünlü isimlerinden Cemal Nadir Güler, 1947 yılında 45 yaşında hayata veda etti. Cemal Nadir Güler adına 1992'den beri uluslarası bir karikatür yarışması düzenleniyor Cemal Nadir Güler, Bulgaristan göçmeni bir ailenin çocuğu olarak 1902'de Bursa'da dünyaya geldi. Bursa Lisesi'ndeki öğreniminden sonra, bir süre tabelacılık ve resim öğretmenliği yaptı. İlk karikatürleri, Sedat Simavi'nin 'Diken' adlı mizah dergisinde yayımlandı (1920). 'Akbaba' dergisine gönderdiği karikatürü ilgi çekince, 'Akşam' gazetesinden davet aldı ve İstanbul'a yerleşti (1929). Akşam'da günlük karikatürler çizmeyi 1943'e değin sürdürdü. Daha sonra Cumhuriyet gazetesine geçti. 'Resimli Dünya', 'Karikatür', 'Yücel' dergilerinde de karikatürleri yayımlandı. Cemal Nadir, Türk karikatürünün resmin etkisinden uzaklaşmasına katkıda bulunması, karikatürde yerli tipler yaratması ve halka özgü mizah anlayışını karikatüre yansıtmasıyla, çağdaş Türk karikatürünün öncüsü kabul edilir. Cemal Nadir'e değin Türk karikatüründe resim çizgisi kullanılıyor, tiplemelerde ve mizah anlayışında Fransız etkisi göze çarpıyordu. Amcabey, Efruz Bey, Dalkavuk, Akla Kara, Yeni Zengin gibi yeni ve yerli tipleri, karikatürlerinde toplumsal olaylara yer vermesi, yerli özelliklere ağırlık vererek çizmesi, karikatürün yaygınlaşmasında önemli etken oldu. Cemal Nadir, kendiden sonraki kuşağın yetişmesine de önemli katkılarda bulundu. Viyana Uluslararası Karikatür Yarışması'nda birincilik aldı, karikatürleri pek çok yabancı dergide yayımlandı. Beş kişisel sergisinden özellikle ABD'de açtığı sergi büyük ilgi uyandırdı. Karikatürlerini 'Amcabey'e Göre', 'Karikatür Albümü', 'Akla Kara', 'Dalkavuk Karikatür Albümü' ve 'Amcabey Albümü' adlarıyla yayımladı. Sadece çizerlikle yetinmedi, Ankara ve İstanbul radyoları için de skeçler yazdı. 'Yüz Karası' adlı oyunu İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelendi. En verimli çağında, daha 45 yaşındayken 27 şubat 1947'de aramızdan ayrıldı. Ölümünden sonra Cağaloğlu'nda Akşam gazetesinin bulunduğu sokağa ve Bursa'da bir caddeye adı verildi. 1992'den itibaren adına Uluslararası Cemal Nadir Karikatür Yarışması düzenlenmeye başladı. Günün diğer önemli olayları 1863: Türkiye'de bilinen ilk resim sergisi, İstanbul Atmeydanı'nda (Hipodrom) açıldı. Serginin açılmasına Sultan Abdülaziz destek verdi. 1917: Rus Çarlığı çöktü. 1936: Nobel Tıp Ödülü sahibi İvan Pavlov hayatını kaybetti. 1937: Özel girişimce inşa edilen ilk Türk gemisi 'Belkıs', Haliç'te denize indirildi. 1958: İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör vefat etti. 1964: Coca-Cola'nın dünya üzerindeki 1109'uncu fabrikası İstanbul'da açıldı. 1976: Hayali mobilya ihracatı ve vergi iadesi yolsuzluğundan sanık Yahya Demirel için tutuklama kararı verildi. 1988: Türkiye'de ilk yapay kalp ameliyatı, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi'nde yapıldı. Hasta, gerçek kalp bulunamaması yüzünden bir süre sonra hayatını kaybetti. 1995: Mercedes kaçakçılığından hükümlüyken yeniden yargılanan milli futbolcu Tanju Çolak suçu ihbar ettiği gerekçesiyle mahkeme tarafından serbest bırakıldı. 2001: Başbakan Bülent Ecevit, Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş'i istişarelerde bulunmak üzere Türkiye'ye çağırdı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 28 Şubat 1876. Haydarpaşa demiryolu işçileri greve çıktı. 1917. Rusya'da demokratik devrim başarıya ulaştı. 1933. Berlin'de büyük Reichstag yangını çıktı. 1942. 12 Müttefik savaş gemisi Cava Denizinde batırıldı. 1945. Birleşmiş Milletler Beyannamesi Türkiye tarafından imzalandı. 1943. İki dereceli son seçim yapıldı. 455 milletvekili içinde,14 kadın, 4 gayrimüslim ve 21 de Müstakil Grup üyesi bulunuyor. 1949. İstanbul Şehzadebaşı'nda Özel Gazetecilik Okulu açıldı. 1950. Güreşçi Yaşar Doğu, Lahor'da Pakistan şampiyonu Kala'yı 1 dakikada tuş etti. 1953. Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Dostluk ve İşbirliği Antlaşması "Balkan Paktı" 1953 yılı bugün imzalandı. 1973. Gazeteci Rahmi Turan ile Necdet Onur, Süleyman Demirel ve eşine hakaretten mahkûm oldular. 1978. Kenan Evren genelkurmay başkanı oldu. 1980. Döviz karşılığı askerlik yasa tasarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi. 1984. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı19 Mayıs törenlerinde kız öğrencilerin kısa şort giymelerini yasakladı. 1986. İsveç Başbakanı Olof Palme öldürüldü. Başbakan Palme savaş karşıtı ve Üçüncü Dünya ülkeleri yanlısı bir dış siyaset izlemesi ve Vietnam'da Amerika Birleşik Devletleri müdahalesine karşı çıkışıyla biliniyordu. 1989. İstanbul Barosu Başkanı Orhan Apaydın o yılki "İnsan Hakları ve Hukuk Ödülünü" açıkladı. Ödül dışkı yedirilen Yeşilyurt köylüsüne verildi. 1991. Irak müttefiklerle ateşkes antlaşması imzaladı. Irak'ın 6 ay 25 gün süren Kuveyt'i işgali son buldu. 1995. Sivas'ta öğrencilerin gittiği kafeteryayı tarikat üyesi 12 kişi bastı. "Oruç yiyorlar" diye sopa ve zincirlerle öğrencilere saldırdı; 7 kişi yaralandı. 1996. Türkiye Büyük Millet Meclis'i Genel Kurulu'nda "öğrenci harçlarına hayır" yazılı pankart açan 12 üniversite öğrencisi tutuklandı. 1997. Milli Güvenlik Kurulu muhtıra verdi; Milli Güvenlik Kurulu'nun 1997'de yaptığı toplantıda laik devlet ilkesine aykırı hareketlerin arttığına dikkat çekilerek Refahyol hükümetine bir dizi önlem önerildi. Bu toplantı MGK'nın tarihinin en uzun toplantısı oldu. 8.5 saat sürdü. Bugün Doğanlar: 1881. Rus yazar Fyodor Dostoyevski. 1884. Yazar Ömer Seyfettin. 1898. Futbolcu Zeki Sporel. 1942. Rolling Stones grubundan Brian Jones. Bugün Ölenler: 1958. İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör. 1959. Şair Hüseyin Siret Özsever. 1985. Sanat tarihinin Türkiye'de bir bilim dalı olarak yerleşmesine önemli katkılarda bulunan Profesör Mazhar Şevket İpşiroğlu. 1986. Dünya Barolar Birliği başkanvekili ve İstanbul Barosu eski başkanlarından Orhan Apaydın. 1990. Yassıada yargılamalarını yapan Yüksek Adalet Divanı'nın başkanı ve emekli Anayasa Mahkemesi Üyesi Salim Başol. |
Tarihte bugün: 28 şubat 28 Şubat, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/opalme2802h.jpg İsveç Başbakanı Olof Palme, 1986 yılında Stockholm'de bir sinemadan dönerken vurularak öldürüldü. Olof Palme suikaste uğradığında eşiyle beraber sinemadan dönüyordu Sven Olof Joachim Palme, 31 ocak 1927'de İsveç'in başkenti Stockholm'de doğdu. Zengin bir ailenin çocuğuydu; önce özel okula, daha sonra da yatılı okula gönderildi. Kazandığı burs sayesinde ABD'deyi gezip tanıma fırsatını elde etti. 1948'de İsveç'e dönerek Stockholm Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi. 1949 yılı başlarında İsveç Öğrenci Birlikleri Federasyonu'nun dış ilişkiler bürosunda görev aldı. 1952'de İsveç Öğrenci Birliği Federasyonu Başkanlığına getirildi. 1951 yılında Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Üniversite yıllarında tanıştığı liberal-sosyalist düşüncelerden oldukça etkilendi. 1953'de Genelkurmay Haber Alma Dairesi'nde sekreter olarak çalışmaya başladı. Aynı yıl Başbakan Erlander'in kalem müdürü oldu. 1957'de milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. 1963'te Devlet Bakanı, 1965'te Ulaştırma Bakanı, 1967'de Milli Eğitim ve Kültür Bakanı olarak görev yaptı. 42 yaşında oybirliğiyle İsveç Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin başlanlığına seçildi ve başbakanlık görevini üstlendi. Önce 1969-1976 yılları arasında, sonra 1982'den 1986'daki ölümüne kadar, yaklaşık 11 yıl İsveç başbakanlığı görevini yürüttü. Palme, dünya kamuoyunun dikkatini ilk kez, 1965'de ABD'nin Vietnam'a yönelik emperyalist müdahalesine getirdiği ağır eleştirisiyle çekti. Ülkesinde ve dünyada, sosyal demokrat hareketin önemli bir sembolü olarak sayılıyordu. 28 şubat 1986 gecesi, eşiyle birlikte gittiği sinemadan korumasız olarak evine dönerken, kimliği belirlenemeyen bir kişi ya da kişiler tarafından vurularak öldürüldü. Günün diğer önemli olayları 1856: Islahat Fermanı ilan edildi. 1898: Fenerbahçe'nin ve Milli Takımın efsane futbolcusu Zeki Rıza Sporel doğdu. 1921: TBMM'de ilk bütçe kabul edildi. 1933: Berlin'de büyük Reichstag yangını çıktı. Olayın ardından yayımlanan bir kararnameyle Naziler diktatörlüklerinin temellerini atmış oldu. 1942: İstanbul Vezneciler'deki Zeynep Hanım Konağı (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi binası) tamamen yandı. 1945: Türkiye, Birleşmiş Milletler Beyannamesi'ni imzaladı. 1958: İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör vefat etti. 1978: Orgeneral Kenan Evren, Genelkurmay Başkanı oldu. 1980: Yurt dışında çalışan vatandaşlara dövizle askerlik yapma imkanı tanıyan yasa TBMM'de kabul edildi. 1984: Kız öğrencilerin 19 mayıs gösterilerinde şort giymesi yasaklandı. 1986: Hukukçu, Yazar Orhan Apaydın 60 yaşında hayata veda etti. 1991: 17 ocakta başlayan Irak'a yönelik Çöl Fırtınası harekatı, Irak'ın Kuveyt'ten çekilmeyi kabul etmesinin ardından imzalanan ateşkes antlaşmasıyla son buldu. 1994: NATO, tarihinin ilk saldırısını Sırplara karşı gerçekleştirdi. 1997: MGK'nin dokuz saat süren toplantısında '28 Şubat Kararları' alındı. Bu kararlar, irticayı Türkiye'nin önündeki en büyük tehlike olarak saptadı. MGK'da, Atatürk ilke ve inkılaplarının ödünsüz uygulanması kararı verildi. 2003: Ankara Bir Numaralı Devblet Güvenlik Mahkemesi, kapatılan DEP'in dört eski milletvekilinin yeniden yargılanma istemini kabul etti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 28 Şubat 1876. Haydarpaşa demiryolu işçileri greve çıktı. 1917. Rusya'da demokratik devrim başarıya ulaştı. 1933. Berlin'de büyük Reichstag yangını çıktı. 1942. 12 Müttefik savaş gemisi Cava Denizinde batırıldı. 1945. Birleşmiş Milletler Beyannamesi Türkiye tarafından imzalandı. 1943. İki dereceli son seçim yapıldı. 455 milletvekili içinde,14 kadın, 4 gayrimüslim ve 21 de Müstakil Grup üyesi bulunuyor. 1949. İstanbul Şehzadebaşı'nda Özel Gazetecilik Okulu açıldı. 1950. Güreşçi Yaşar Doğu, Lahor'da Pakistan şampiyonu Kala'yı 1 dakikada tuş etti. 1953. Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Dostluk ve İşbirliği Antlaşması "Balkan Paktı" 1953 yılı bugün imzalandı. 1973. Gazeteci Rahmi Turan ile Necdet Onur, Süleyman Demirel ve eşine hakaretten mahkûm oldular. 1978. Kenan Evren genelkurmay başkanı oldu. 1980. Döviz karşılığı askerlik yasa tasarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi. 1984. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı19 Mayıs törenlerinde kız öğrencilerin kısa şort giymelerini yasakladı. 1986. İsveç Başbakanı Olof Palme öldürüldü. Başbakan Palme savaş karşıtı ve Üçüncü Dünya ülkeleri yanlısı bir dış siyaset izlemesi ve Vietnam'da Amerika Birleşik Devletleri müdahalesine karşı çıkışıyla biliniyordu. 1989. İstanbul Barosu Başkanı Orhan Apaydın o yılki "İnsan Hakları ve Hukuk Ödülünü" açıkladı. Ödül dışkı yedirilen Yeşilyurt köylüsüne verildi. 1991. Irak müttefiklerle ateşkes antlaşması imzaladı. Irak'ın 6 ay 25 gün süren Kuveyt'i işgali son buldu. 1995. Sivas'ta öğrencilerin gittiği kafeteryayı tarikat üyesi 12 kişi bastı. "Oruç yiyorlar" diye sopa ve zincirlerle öğrencilere saldırdı; 7 kişi yaralandı. 1996. Türkiye Büyük Millet Meclis'i Genel Kurulu'nda "öğrenci harçlarına hayır" yazılı pankart açan 12 üniversite öğrencisi tutuklandı. 1997. Milli Güvenlik Kurulu muhtıra verdi; Milli Güvenlik Kurulu'nun 1997'de yaptığı toplantıda laik devlet ilkesine aykırı hareketlerin arttığına dikkat çekilerek Refahyol hükümetine bir dizi önlem önerildi. Bu toplantı MGK'nın tarihinin en uzun toplantısı oldu. 8.5 saat sürdü. Bugün Doğanlar: 1881. Rus yazar Fyodor Dostoyevski. 1884. Yazar Ömer Seyfettin. 1898. Futbolcu Zeki Sporel. 1942. Rolling Stones grubundan Brian Jones. Bugün Ölenler: 1958. İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör. 1959. Şair Hüseyin Siret Özsever. 1985. Sanat tarihinin Türkiye'de bir bilim dalı olarak yerleşmesine önemli katkılarda bulunan Profesör Mazhar Şevket İpşiroğlu. 1986. Dünya Barolar Birliği başkanvekili ve İstanbul Barosu eski başkanlarından Orhan Apaydın. 1990. Yassıada yargılamalarını yapan Yüksek Adalet Divanı'nın başkanı ve emekli Anayasa Mahkemesi Üyesi Salim Başol. |
Tarihte bugün: 1 mart 1 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/akadir0103h.jpg 'A. Kadir' adıyla tanınan şair İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, 1985'te 68 yaşındayken İstanbul'da hayata veda etti. A.Kadir'in şiirlerinde Nazım Hikmet'in etkisi açıkça görülür İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, 1917'de İstanbul'da doğdu. İlk şiirleri 1930'da 'Ali Karasu' imzasıyla yayımlandı. Başlangıçta Faruk Nafiz Çamlıbel ile Necip Fazıl etkisinde şiirler yazdı. Ankara Cezaevi'nde Nazım Hikmet'le kalınca şiir ve dünya görüşünde önemli değişikler oldu. 'Ses' ve 'Yeni Edebiyat' dergilerinde yayınlanan şiirlerinde Nazım Hikmet etkisi açıkça bellidir. Yurt sevgisini dile getiren ilk kitabı 'Tebliğ'de bir yandan savaşa karşı çıkarken bir yandan da yoksul Türk insanını gerçekçi bir bakışla yansıttı. Bireysel dramı toplumsal sorunların birlikteliği içinde ele aldı. Olgunluk dönemi şiirlerinde konuşma diline yakın bir dil kullandı; türküler, halk şiiri ve gelenekleri motiflerinden yararlandı. Yoksulluk, sürgün, hapis acılarını yaşayan insanın duygularını, iyi, doğru ve eşitliğe olan özlemini yalınlık, gerçeklik ve coşkuyla yansıttı. Çarpıcı bitişler, yinelemeler, iç uyaklar ve ses uyumları belli başlı şiirsel biçimi oldu. 1940'lı yılların toplumsal gerçekçi şiirinin ortak temaları ve biçimleriyle, Orhan Veli kuşağının bazı söyleyiş özelliklerini kaynaştırarak sentezci bir şiire ulaştı. A.Kadir'den örnekler Cibali Cibali dendi mi aklıma siz gelirsiniz, kadınlar, kiminizin beş çocuğu, kiminizin nar gibi yanakları var, kiminiz kocasız kalmış, kiminiz ihtiyar, kiminiz daha körpe henüz. Bana umulmadık, eskimiş türküler düşündürür siyah başörtüsü altında yüzünüz. Parmaklarda tütün kokusu. Tütün kokusu pazen entarilerde. Biriniz ekmek alır fırından, biriniz durmuş öksürüyor ilerde, geçiyor bizim mahalleden biriniz. Cibali dendi mi aklıma siz gelirsiniz, kadınlar. Çarpık ayakkaplarınız gelir ve kahraman elleriniz. Çiçekleri Umudumuzun Çok olun, çocuklar, çok olun, yüzlerce olun, binlerce olun, onbinlerce. Daha çok olun, daha çok olun, yapraklar kadar, balıklar kadar çok olun. Bu dünya ne tek tek yaşamakta, bu dünya ne rakının, ne şarabın içinde, bu dünya ne parada, ne pulda, ne kalleşlikte, ne zulümde. Bu dünya aşkın içinde, alın terinde. Çok olun, çocuklar, çok olun, el ele verin, çocuklar, el ele, yaşayın dünyayı doya doya, açın kapıları, camları güneşe, ne yeise kapılın, ne korkuya, çok olun, çocuklar, çok olun, el ele verin, çocuklar, el ele. Mutlu olmak varken bu dünyada, geceler geldi dayandı kapımıza, olduk acımızla sarmaş dolaş, bekledik düşümüzle koyun koyuna. Çok olun, çocuklar, çok olun, yapraklar kadar, balıklar kadar çok olun, el ele verin, çocuklar, el ele, bütün gündüzler sizin olsun, yaşayın dünyayı doya doya. Çocuklar, çiçekleri umudumuzun. İnsan İnsan kuş kanadında gelen yazı. İnsan arı su, insan ak süt. İnsan yemyeşil uzanan bahçe. İnsan kum, insan çakıl taşı. İnsan yiğit, insan dost, insan sevdalı. İnsan ******, insan ödlek, insan hergele. İnsan kocaman, dağ gibi. İnsan parmak kadar, küçücük. İnsan alın teri, insan lokma, insan kan. İnsan solucan, insan sülük. İnsan kuş kanadında gelen yazı. İnsan gül fidanında yanan konca. İnsan umutların kapısı. Günün diğer önemli olayları 1921: Mehmet Akif'in (Ersoy) 'İstiklal Marşı', Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey tarafından Mecliste ilk kez okundu. 1926: 1889 İtalyan Zanardelli yasası esas alınarak hazırlanan yeni Türk Ceza Kanunu, TBMM'de kabul edildi. 1935: TBMM Beşinci Dönem çalışmalarına başladı. Atatürk, dördüncü kez Cumhurbaşkanı seçildi. TBMM'de ilk kez 18 kadın milletvekili yer aldı. 1958: İzmit Körfezi'nde çalışan 'Üsküdar' vapuru, saatteki hızı 130 kilometreyi bulan kasırga yüzünden Soğucak mevkisinde battı. 293 yolcudan, 76'sı öğrenci 272 kişi öldü, 21 kişi kurtuldu. 1983: Erden Kıral'ın 'Hakkari'de Bir Mevsim' adlı filmi, Berlin Film Festivali'nde dört ödül aldı. 1990: İlk özel TV kanalı Magic Box, Eutelsat F5 uydusundan test sinyali yayınlamaya başladı. 1992: Bosna-Hersek, referandum sonrasında, Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlık kararı aldı. Ancak 3 martta Sırp kuvvetleri, Bosna'nın kuzeyindeki Bosanki Brod'u bombaladı ve silahlı çatışmalar başladı. 2003: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine, yabancı silahlı kuvvetler unsurlarının altı ay süreyle Türkiye'de bulunmasına izin verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi, TBMM'nin kapalı oturumunda reddedildi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 2 mart 2 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/ozaygonlum0203h.jpg Türk halk müziği sanatçısı Özay Gönlüm, 2000 yılında, tedavi gördüğü Ankara Üniversitesi Hastanesi'nde hayata veda etti. Özay Gönlüm ve can dostu Yaren Türkiye onu peruk saçı, şık takım elbisesi, kolunda tespihi, sazının altında bacağına serili mendili, ayağında çizmesi ile Ege yöresinden derlediği türküleri ama illa ki de 'Ninenin Mektupları' ile tanıdı. Teatral yeteneği, yöresel icra tekniği, vokal yorumu ve kendine özgü sazı Yaren ile Türk halk müziğinde bir ekoldü Özay Gönlüm. Baba tarafından Denizliliydi. Babasının askeri görev aldığı Erzincan'da 1940 yılında doğdu. Küçük yaşta ağız armonikası çalarak müziğe başladı, ortaokul yıllarında keman çaldı. Bağlama çalmaya başladıktan sonra, 1965'te köy köy dolaşıp derlemeler yapmaya başladı. Özellikle Ege yöresinden pek çok türkü derledi. Yurttan Sesler'in kurucusu Muzaffer Sarısözen'in davetiyle Ankara Radyosu Yurttan Sesler programına misafir sanatçı olarak katılmaya başladı. Kısa bir süre Milli Eğitim Bakanlığı Film ve Radyo Telavizyon Merkezi'nde çalıştıktan sonra Yurttan Sesler'de yetişmiş saz sanatçısı olarak çalışmaya başladı. 1973'ten sonra 10 yıl kadar İzmir Fuarı'nda sahne aldı. Özellikle bu yıllarda şöhreti yayıldı. Pek çok 45'lik ve uzunçalara imzasını attı. Kendi derlediği ve TRT repertuvarına kazandırdığı yüzlerce türküden 'Çöz de Al Mustafa Ali', 'Sobalarında Kuru Meşe', 'Denizli'nin Horozları', 'Cemilemin Gezdiği Dağlar Meşeli' ve 'Tepsi Tepsi Fındıklar'ı bu dönemde kaydetti. Ama asıl satış rekorlarını 'Ninenin Mektubu' plaklarıyla kırdı. Onlarca mektubu plaklara okudu. Denizli şivesi ile anlattığı bu hikayeler ve fıkralar çok sevildi. Saz çalıp söylemenin yanına şovmenlik ve taklit yeteneğini de katmıştı. Radyo programlarında bağlama çalmasına rağmen cura ve şelpe tekniğine de çok önem veriyordu. Ege yöresinde Ramazan Güngör'den Hamit Çine'ye kadar bir çok curacıyla çalıştı, katıldığı programlarda her boydan cura çaldı. 70'li yılların sonunda esprili kişiliği ve türkülerinin yanı sıra bağlama yapımcısı Cafer Açın'e yaptırdığı Yaren'i ile de ünlendi. Cura, bağlama ve çöğürü içeren bu sazla televizyon, radyo ve konserlerde şovlar yaptı. TRT için pek çok alanda çalıştı, 80'li yıllarda Maliye Bakanlığı'nın televizyon için hazırladığı KDV reklamlarında oynadı. Bazı radyo tiyatrolarında, tarıma ve çocuklara yönelik televizyon programlarında yer aldı. Yaren'ini yanına katıp 42 ülkede konserler verdi. Kültür Bakanlığı Hagem'de Repertuvar Kurulu üyeliği, TRT Türk Halk Müziği Repertuvar Kurulu üyeliği ve birçok sınavda jüri üyeliği görevlerinde bulundu. Son süreli yayını olan TRT 1'deki 'THM İstekler' programında dinleyicileriyle buluşan Gönlüm, yareni, boy boy curası ve söylediği türkülerle dinleyicilere yine doyumsuz dakikalar yaşatıyordu. 2 mart 2000 çarşamba günü, birkaç gündür tedavi gördüğü Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Hastanesi'nde solunum yetmezliğinden vefat etti. Hiç kimsenin beklemediği bir anda neşeli simasını ve türkülerini sevenlerinin anılarında bırakan Gönlüm, Türk halk müziği repertuvarına derlediği bin kadar ezgiyi bırakmıştı. Özay Gönlüm'den bir örnek Ninenin Mektubu Amanın yavrım, Ben öyle duyuyom, o gocuman memleketlerde cicili bicili, boyalı moyalı, şıngırdak fıngırdak, kirpikleri takma, saçları sokma, onlan bunlan düşüp kalkma, gözleri elde, etekleri belde, artanı da yerde, sıska mıska, şıbıldak gibi bazı, çirkin mirkin hanımlar, gızlar oluveriyormuş. Amanın onlara tutuluveren de, yanıveren de deme yavrım. Alceen gızın soyu sopu belli, saçı sırma telli, eline el değmemiş, kötü süt emmemiş, sevisi derinde, eti butu yerinde olmalı. Dizine otutturuverdin mi kucağın dolmalı, domuz hem evlenince pazara kadar değil, mezara kadar varmalı. Ee hanım dediğini de alaya kattın mı, koluna taktın mı yakışmalı, duvara attın mı yapışmalı. Bu sözlerimi eyi dinle bakem, bi kulağından sok da öte kulağını tıka, çıkıvermesin len. Senin nazlı Eminen ne güne duruyo? Geçenlerde ekmek ediyodum. Açcık hamurum kaldıydı. Emine gelivedi. "Koley gelsin ninem" deye artanını da o edivedi sağolsun. Maşallah bi olmuş hopur hopur. Dilim dağı taşı gırkbin kere maşallah. Amanın, artanını da o ediverdikten sonra iki süpürgü çalıvedi avluya, malların altlarını kürüyüvedi. Ben de ah benim ak topanım, gövercinim, kalem kaşlım, nazlı gülüm, mor zümbülüm, al bürgülüm, bol görgülüm, naha Alah seni allı başlı gelinler edivesin, muradına er, gonca güller der, naha evlerine sarı sarı buğdeyler yağıvesin deye dualar edivedim. Giderken de senin hesabiyetine şööle "e gelinim olmecen mi len" didim. Sarmeştim de iki yaneceğinden şappudu şuppudu öpüvediydim. Amanin misler gibi kokuyo len. Ee öpmek filan deyince o gül yüzün gülüyo de mi? Seni gavurun ***i seni! Emi güzel yavrım, yokluğun köz oluyo yüreğimde. Dün akşamüstü kırmızı fistanımı geydim de şööle cami duvarına doğru yukarı çıkıyodum. Elimi ardıma kodum. Bizim Zartlak Osman pencereyi açmış, bende şööle oturdum. Bi de iradyoyu sonuna kadar açtıttırmış da havaları dinliyon deyyodum. Beni görüvedi, "ninee" dedi. "Eeey" dedim. "Gel de bi açcık oynayıvee" dedi. "Beni mi deyyon ay oğlum" dedim. "Heee" dedi. "Uleen" dedim, "benden geçti gari a yavrim. Sen o karını, Gıygıdı İbram'ın gızını bi cıscıbıldak soy, köyün delikanlılarını ünle, onların garşısında böyle şakkıdı şukkudu bi oynatıve!" İyi dememiş miyim len? Sen olmayınca yokluğun köz oluyo yüreciğimde. Gel gari yavrım. Yollara bakıttırma, gözümüzden yaş akıttırma. Gel gari yavrım, gel gari! He hey. Günün diğer önemli olayları 1924: Halk Fırkası grup toplantısında, Şer'iye ve Evkaf Vekaletlerinin kaldırılmasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi. 1956: Fransa Fas'ın bağımsızlığını onayladı. 1957: Sporcu ve eğitimci Selim Sırrı Tarcan vefat etti. 1960: Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk'ün hatırasına yayım yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle 18 ay hapis cezası daha aldı. 1994: Yönetmen Bilge Olgaç, evinde çıkan yangında 54 yaşında hayata veda etti. 1994: TBMM Genel Kurulu'nda DEP'li Leyla Zana, Ahmet Türk, Orhan Doğan, Hatip Dicle ve Sırrı Sakık ile bağımsız Mahmut Alınak'ın dokunulmazlıkları kaldırıldı. Genel Başkan Hatip Dicle ve Orhan Doğan gözaltına alındı. 2000: İngiltere, 16 aydır Londra'da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü Pinochet'in salıverilmesine karar verdi. Pinochet, kendisini isteyen ülkeler itiraz etmeden, ülkeyi terk etti. 2004: İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün büyük oğlu Ömer İnönü, 80 yaşında İstanbul'da vefat etti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 2 Mart 1918. Asker Ailelerine Yardımcı Hanımlar Cemiyeti Nuriye İsmail (Canbolat) Hanım başkanlığında kuruldu. Cemiyet, Enver Paşa'nın eşi Naciye Sultan'ın himayesindeydi. Dernek, bir yıl içinde 6247 kişiye yiyecek dağıttı. 1946. Kuzey Vietnam'da Ho Şi Minh cumhurbaşkanı seçildi. 1949. Piyade mermisi, piyade havanı ve kapsül üreten Nuri Killigil'e ait İstanbul Sütlüce'deki mühimmat fabrikasında aralıklarla iki büyük patlama oldu. Milli Savunma Bakanlığı'nın denetimi altında bulunan fabrikada çıkan yangın, çevrede büyük paniğe yol açtı. Yangının baruthaneye sıçramasıyla yerle bir olan fabrikada 6'sı itfaiye eri olmak üzere 35 kişi öldü. Ölenler içinde fabrikanın sahibi ve Enver Paşa'nın kardeşi olan Nuri Killigil de vardı. Killigil'in II. Dünya Savaşı yıllarında Almanlarla sıkı ilişkiler içinde olduğuna dair belgeler Uğur Mumcu'nun 40'ların Cadı Kazanı isimli kitabında yayımladı.O yıllarda Nuri Paşa'nın ırkçılık-turancılık düşleri ile Almanların Sovyetler Birliği'ni yıkma planları örtüşüyordu. Paşa birçok kez Almanya'ya gitmişti. Bir süre sonra Almanlar Nuri Paşa'nın planlarını uygun görmeyince Nuri Paşa fabrikadaki işlerine yoğunlaştı. Yürürlükteki İş Yasası göre silah fabrikalarında çalışan işçilere daha fazla prim ödenmesi gerekiyordu. Nuri Killigil İşçi Sigortaları Kurumuna fabrikada "harp imalatı ile iştigal etmeyeceğini" bildirmişti. Oysa patlama sonrasında fabrikada el bombası , havan imal edildiği ortaya çıktı. 1950. Van'ın Özalp ilçesinde hayvan kaçakçılığı yapan 33 kişiyi sorgulamadan kurşuna dizdirmek suçundan yargılanan emekli Orgeneral Mustafa Muğlalı'nın yargılanması sona erdi. Genelkurmay Askeri Mahkemesi Muğlalı'ya 20 yıl hapis cezası verdi. 1956. Fransa Fas'ın bağımsızlığını onayladı. Cumhurbaşkanına hakaretten sanık Ulus gazetesi yazarı Şinasi Nahit Berker1 yıl hapse mahkum oldu. 1958. Yunanistan'da Konstantin Karamanlis başbakanlıktan istifa etti. 1960. Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk'ün hatırasına yayım yoluyla hakaret ettiği gerekçesiyle18 ay hapis cezası daha aldı. İstanbul'da gece sessiz yürüyüş yapan 500 teknik okul öğrencisi, polis tarafından dağıtıldı. 1961. Türkiye demokratik özgürlükler konusunda Avrupa Konseyi'ne güvence verdi. 1962. Hindistan'da Nehru'nun Kongre Partisi seçimleri büyük bir oy farkıyla kazandı. 1968. Amerikan hükümeti hesap uzmanları, Türkiye'ye yapılan yardımın kullanış şeklini eleştirdiler. Uzmanlar Amerikan Kongresi'nde bugün verdikleri raporda şu noktalara dikkat çektiler: Türkiye, Amerikan yardım fonlarından aldığı1,8 milyon dolarla yeni yol ve iş makinaları almıştır. Aynı makinalar Amerikanın ihtiyaç fazlası stoklarından 370 000 dolara alınabilirdi. Yardımlar Milletlerarası Kalkınma Teşkilatı'nın politikasıyla bağdaşmayan bazı malların ithalinde kullanılmıştır. 1973. Türk basınını temsil eden dokuz kuruluş, "Fikir suçu çağ dışıdır" görüşünde birleşerek, yürürlükteki kanunlarda değişiklik yapılmasının zorunlu olduğunu açıkladılar ve basın suçlularının affedilmesini istediler. 1974. Bazı gazeteler son zamların getirdiği yük nedeniyle sayfa sayısını azalttı, günlük eklerin yayımına son verdi. Aynı gün TRT Televizyon, çarşamba hariç haftada yedi gün yayın yapmaya başladı. 1977. Türkan Şoray "Dünya Kadın Rejisörleri Festivali"ne katılmak için Belçika'ya gitti. 1979. Adalet Partisi (AP) lideri Süleyman Demirel hükümetin kaybettiği prestiji orduya sığınarak toplamaya çalıştığını ileri sürerek "Ordunun gölgesinde iktidar olunmaz" dedi. 1983. Kapatılan Adalet Partisi Samsun Milletvekili ve eski Ulaştıma Bakanı Hüseyin Özalp ile Sinop'un Erfelek ilçesi eski belediye başkanı Orhan Altay hakkında toplu silah kaçakçılığı yaptığı iddiasıyla dava açıldı. 1984. ABD.. Kongresi, Kıbrıs sorununda ilerleme Sağlanıncaya kadar Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum kesimine yapacağı yardımları askıya aldı. 1984. Sıkıyönetim uygulamasının kaldırıldığı13 ilden 8'inde olağanüstü hal uygulaması TBMM'de kabul edildi. Olağanüstü halin askeri idareden sivil idareye geçiş olduğunu söyleyen İçişleri Bakanı Ali Tanrıyar, "Olağanüstü hal ile valilere geniş hak tanınmıştır. Bu yetkilerin vatandaşın temel hak ve özgürlüklerini gözetir biçimde uygulanacağı tabiidir. Olağanüstü uygulanacak illerde hareket tarzı valilere bir genelgeyle duyurulacaktır" dedi. Aynı gün, DİSK'e bağlı Yeraltı Maden-İş sendikasının 25 yöneticisi hakkında İstanbul Sıkıyönetim Savcılığı tarafından dava açıldı. 1985. Orly katliamı davasında karar açıklandı. ASALA örgütü militanı Varujan Garbisyan müebbet, Soner Nayır15, Ohannes Semerciyan10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.15 Temmuz1983 yılında Fransa'nın Orly Havaalanı'nda ikisi Türk 7 kişinin ölümüne yol açan bombalı saldırının sanıklarına verilen bu cezalarla ASALA ilk defa ağır bir cezaya çarptırılmış oldu. Anavatan Partisi Genel Başkanı Turgut Özal, partisinin İzmir Kongresi'nde yenilgiye uğradı. Turgut Özal'ın açık destek verdiği Atilla Yurtçu İzmir il başkanlığı seçimini, liberallerin adayı Şükrü Okurer karşısında18 oy farkla kaybetti. 1988. İzmir Buca Cezaevi'nde ayaklanma çıktı. Azerbaycan'da Ermenilerle Azerilerin çatışmalarından sonra Sovyetler Birliği Azerbaycan'a askeri birlikler yolladı, sokağa çıkma yasağı kondu. 1990. Yıldız Üniversitesi'nde öğrenciler 3,5 saat işgal eylemi yaptı, eylemden sonra 200 öğrenci gözaltına alındı. 1994. 5 DEP'li ve1 DEP kökenli bağımsız milletvekilinin dokunulmazlıkları kaldırıldı. Hatip Dicle ve Orhan Doğan, meclis kapısında gözaltına alındı. Dokunulmazlıkları kaldırıldıktan sonra, iki geceyi TBMM'de geçiren 5 milletvekili DGM'ye teslim oldu. 2000. Pendik Kaymakamlığı, Nobel ödüllü İtalyan yazar Dario Fo'nun "Kabin Oyunları" adlı tek kişilik tiyatro oyununun sahnelenmesine erkekleri tecavüze kışkırttığı gerekçesiyle izin vermedi. Aynı gün, İngiltere,16 aydır Londra'da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü Pinochet'in salıverilmesine karar verdi. Pinochet, kendisini isteyen ülkeler itiraz etmeden, apar topar ülkeyi terketti. Bugün Doğanlar: 1900. Bertolt Brecht'le birlikte oluşturduğu keskin toplumsal yergiye dayalı devrimci opera ile tanınan Alman besteci Kurt Weill. 1931. Sovyet toplumsal ve ekonomik sisteminde, sonunda Sovyetler Birliği'ni çöküş ve dağılmaya götüren reformları başlatan, eski SBKP Genel Sekreteri Mihail Gorbaçev. 1942. Amerikalı kısa öykü ve roman John Irving. Bugün Ölenler. 1957. Türkiye'de çağdaş beden eğitiminin yerleşmesine öncülük eden, spor eğitimcisi Selim Sırrı Tarcan İstanbul'da öldü. Tarcan, İsveç Kraliyet Askeri Beden Eğitimi ve Jimnastik Akademisi'ni bitirmişti. Uzun yıllar beden eğitimi öğretmenliği yaptı. Terbiye-i Bedeniye, Spor, Beden Terbiyesi çok sayıda kitaplarından bazılarıdır. 1994. 7 yıl önce bugün Türkiye'nin ilk ve en çok film çeken kadın yönetmeni Bilge Olgaç, henüz elli dört yaşındayken, Taksim'deki evinde çıkan yangında yanarak öldü. Yönetmenliğe başrolünü Yilmaz Güney'in oynadığı "Üçünüzüde Mıhlarım" adlı filmle başladı. İlk deneyiminde yaşadıklarını şöyle anlatmıştı. "Genç bir kadındım. Üstelik bu işi kadın olarak ilk kez yapan insandım. İlk önce bir kadın ne yapabilir diye bakıyorlardı. Kuşkulu bir bakıştı. Ben de çok sert, bağırıp çağıran bir rolü benimsedim. Fakat sonradan bu rolden vazgeçtim. Çünkü insanlar artık bana inanıyorlar ve güveniyorlardı." Linç adlı filmiyle Adana Altın Koza Film En İyi Yönetmen ödülünü kazandı.1984 yılında çektiği Kaşık Düşmanı filmiyle Antalya Film Şenliği'nde En İyi Üçüncü Film ve En İyi Senaryo ödüllerini, Fransa'da düzenlenen Uluslararası Kadın Yönetmenler Festivali'nde Büyük Ödülü ve Jüri Özel Ödülü'nü kazandı. Gülüşan, İpekçe, Yarın Cumartesi, Gömlek, Kurşun Adres Sormaz Bilge Olgaç'ın yönetmen olarak imza attığı filmler arasındadır. |
Tarihte Bugün 3 Mart 1883. 118 yıl önce bugün Mekteb-i Sanayi-i Nefise (Güzel Sanatlar Akademisi) törenle öğretime açıldı. İstanbul'da Arkeoloji Müzesi karşısında, Mimar Valeri tarafından yapılmış bir binada öğrenime başlayan okul, birçok yer değiştirdikten sonra, Fındıklıdaki binaya yerleşti.1927 yılında okul, akademi haline getirildi.1982 tarihinde üniversiteye dönüştürüldü. Halen Mimar Sinan Üniversitesi olarak faaliyetine devam etmektedir. 1924. 429 sayılı kanunla Şeriye ve Evkaf Bakanlığı kaldırıldı. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde Şeyhülislamlık ve Evkaf Nezareti'nin birleşmesiyle meydana gelmiş olan bu bakanlığın yerine Başbakanlığa bağlı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü örgütleri kuruldu. Aynı gün, Urfa Milletvekili Saffet Efendi ile 50 arkadaşının "Hilafetin kaldırılmasına ve Osmanlı Hanedanı mensuplarının Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışına çıkarılmasına " dair verdikleri önerge görüşülüp kabul edildi. Bu karar aynı gün İstanbul Valisi Haydar ve Polis Müdürü Sadettin Bey tarafından Halife'ye bildirildi. Aynı gün eğitim sisteminde laikliği ve öğrenim birliğini esas alan Tevhid-i Tedrisat Kanunu TBMM'de kabul edildi. Mektep-medrese ikiliğini ortadan kaldıran bu yasayla eğitim laik ve parasız, ilköğretim tüm Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için zorunlu hale getirildi. Bilimsel ve eğitsel kurumların tümü, medreseyle birlikte Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlandı. 1929. İstanbul'da Rumca olarak yayımlanan Ta Hronika gazetesi, bir Yunan gazetesinden aktardığı tefrikada,"Biz kaçıyorduk, Türkler en vahşiyane intikam hisleri ile geliyorlardı" sözlerine yer vermesi nedeniyle bakanlar kurulu kararıyla kapatıldı. Gazetenin sorumlu müdürü Eleni Mihailidi aleyhine Türklüğe hakaret iddiasıyla dava açıldı. Dava sonucu Madam Mihailidi 3 yıl ağır hapis cezasına mahkum edildi. Kararın Temyiz Mahkemesi tarafından bozulması üzerine davaya yeniden bakıldı. Bilirkişi heyeti raporunda Yunanca agriyotera sözcüğünün metinde vahşi değil şiddetli anlamında kullanıldığını Türklüğe hakaret kastının olmadığını belirtti. Böylece Madam Mihailidi beraat etti. 1931. İstanbul'da toplanan Berberler Kongresi'nde berber dükkanlarının cuma günleri tatil edilmesi kararlaştırıldı. 1939. günü saat 24.05'te Sultanhamam'daki Ata Atabek Hanında yangın çıktı.Yeterli su bulunmaması ve ters esen rüzgar nedeniyle kontrol altına alınamayan yangın, Tevfik Temel, Mercimekyan ve Kısmet hanlarının da yanmasına neden oldu. Dilsizzade, Teudros ve Türk Ticaret hanlarına da sıçrayan yangında can kaybı olmadı. Zarar12 milyon lira olarak saptandı. 1942. Türk Ressamlar Cemiyeti İstanbul'da kuruldu. Güzel Sanatlar Birliği'nden İbrahim Çallı, d Grubu'ndan Halil Dikmen, Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği'nden Mahmut Cuda ve bağımsız sanatçılardan Hamit Görele tarafından kurulan cemiyet büyük ilgi gördü ve daha kuruluş evresinde üye sayısı 70'e ulaştı. 1949. Atina'da sahnelenen Madame Butterfly temsilinde başrolü oynayan soprano Ayhan Alnar büyük başarı kazandı. Yunanlı seyirciler temsil bitiminde Ayhan Alnar'ı ayakta alkışladılar. 1950. ABD Alaska'yı 49. eyalet olarak kabul etti. 1951. Bütün Dünya dergisi sahibi Osman Nebioğlu, dergide yayımlanan 3 fotoğrafın müstehcen olduğu iddiasıyla mahkemeye verildi. Duruşmada Nebioğlu, 3 fotoğrafın da ABD'de yapılan bir fotoğraf yarışmasında derece alarak ödüllendirildiğini açıkladı. Bu durumda mahkeme, dergi sahibi Osman Nebioğlu'nun beraatine karar verdi. 1952. İslam Demokrat Partisi mahkeme kararıyla kapatıldı. Genel Başkan Cevat Rifat Atilhan ve 15 kurucu üye hakkında soruşturma açıldı. Erzurum'un Pasinler İlçesi'nde meydana gelen Richter ölçeğiyle 5,6 şiddetindeki deprem can ve mal kaybına yol açtı.133 kişi öldü, 262 kişi yaralandı. 1954. İstanbul Belediyesi ile Hazine arasında ihtilaf konusu olan Çırağan Sarayı, bir kanunla İstanbul Belediyesi'ne devredildi. Çırağan Sarayı enkazı,1955 yılı sonuna kadar otel haline getirilecek. 1962. Anayasa ve demokratik nizama karşı fiil ve davranışları önlemek amacıyla hazırlanan "Tedbirler Kanunu" Millet Meclisi'nde kabul edildi.Tasarı TBMM'de temsil edilen dört parti tarafından ortaklaşa getirilmişti. CHP Manisa Milletvekili Fevzi Lütfü Karaosmanoğlu bu kanunu protesto için partisinden ve milletvekilliğinden istifa etti. Basına da ağır cezalar getiren kanuna karşı çeşitli basın kuruluşları harekete geçerek, konuyla ilgili ortak bir bildiri yayımladılar. CHP Milletvekili Kasım Gülek "basının sesi kısılırsa demokrasi ağır tahribata uğrar" dedi. Başbakan ve CHĞ Genel Başkanı İsmet İnönü, kapalı bir rejime gidildiği yolundaki eleştirilere , "Bir Meclis'te temsil edilen bütün partilerin müştereken getirdiği bir kanunla kapalı rejim kurulur mu?" cevabını verdi. 1971. Ankara'da 300 subaya hitaben bir konuşma yapan Genel Kurmay Başkanı Memduh Tağmaç, "Gereken, gerektiği zaman yapılacaktır" dedi. 1973. Milli Güven Partisi, Cumhuriyetçi Parti ve bağımsızlar Cumhuriyetçi Güven Partisi'ni kurdular. Turhan Feyzioğlu genel başkan seçildi. 1974. Türk Hava Yolları'nın DC-10 tipi Ankara yolcu uçağı, arka bagaj kapısının kopması sonucu Paris'te Orly Havaalanı yakınlarında ormana düştü. O güne kadar dünya sivil havacılık tarihinde gerçekleşen en büyük kazada 346 yolcu ve mürettabat öldü. Uçağın yapımcısı Amerikan Douglas firması hatayı kabul ederek, tüm DC-10 tipi uçaklarını kontrole aldı. 1977. Gazeteci , yazar Zekeriya Sertel, 25 yıl aradan sonra 1977'de Türkiye'ye geldi. Uluslararası Gazete Sahipleri Federasyonu'nun cumhurbaşkanına ve başbakana gönderdikleri mektuplar olımlu sonuç verdi. Danıştay kararıyla Zekeriya Sertel1652 yılında ayrıldığı Türkiye'ye dönebildi. 1980. Eski Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen İstanbul'da öldü. Tayfur Sökmen, İskenderun Sancağı'nın Fransızlar tarafından işgali üzerine ilk direniş hareketini örgütleyenler arasındaydı.1938'de kurulan Hatay Devleti'nin,1939 yılında Hatay Türkiye'ye katılıncaya kadar cumhurbaşkanlığını yaptı.1939-1950 yılları arasında Anytalya milletvekili,1950-1954 yılları arasındaysa Hatay milletvekili olarak TBMM'de bulundu.1969-1975 yılları arasında da kontenjan senatörü olarak görev yaptı. 1981. İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk'e işkence yapıldığı iddialarının asılsız olduğunu bildirdi. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı'nca yürütülen MHP ve yan kuruluşlarıyla ilgili soruşturmalarda 36 cinayetin aydınlatıldığı açıklandı. 1982. 30 günden çok tutuklanan işçinin işine son verilebileceği kararlaştırıldı. 1983. Siyasi Partiler Kanunu tasarısı, Danışma Meclisi'nde kabul edilerek Milli Güvenlik Konseyi'ne gönderildi. Tasarıya göre siyasi partilere devlet yardımı yapılacak. Mecliste grup kurmak için gereken milletvekili sayısı10'dan 20'ye yükseltildi. Partilerin kadın kolu, gençlik kolu gibi yan kuruluşları kaldırıldı. Danışma Meclisi Anayasa Komisyonu'nun hazırladığı büyük oranda değiştirdi. Partilere üye olamayacaklarla ilgili hükümlerin kapsamı genişletildi. Yasada eski siyasilere getirilen siyaset yasağına ilişkin hükümlere de yer verildi. 1984. Başbakan Turgut Özal, yerel seçimlerle ilgili olarak muhalefet liderlerine sert yanıtlar vererek "Bu seçimin ardından erken seçim gelir diye bekleyenler hayal ediyorlar, avuçlarını yalasınlar" dedi. İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi'nde görülen Barış Derneği davası gerekçeli kararı sanıklara tebliğ edilmeye başladı. Kararda, "sanıkların kelime ve zeka oyunları ile, yargılayanların savaş taraflısı oldukları imajını yaratmak istedikleri" ileri sürüldü. 1989. 4. Levent'te bir boya imalathanesinde patlama oldu. 3 bina çöktü,12 kişi öldü, 40 kişi yaralandı. Süleymaniye Camii'nde bir grup, tekbir getirerek "Salman Rüşdi'ye ölüm" sloganlarıyla protesto gösterisi yaptı. İstanbul'da Kadıköy Hal Binası dönüştürülen Haldun Taner Tiyatrosu açıldı. 1992. 9 yıl önce bugün; Zonguldak Kozlu'da grizu faciası;127 kişi öldü,147 kişiden umut kesildi. Müfettişlerin hazırladığı raporda işverenin birçok teknik konuda ihmalkar ve sorumsuz davrandığı belgelendi. 1993. Tarihi Baruthane binası, "Ataköy Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi" adıyla hizmete açıldı. Cumhurbaşkanı Özal ile Başbakan Demirel arasında tırmanan gerginliğin devleti yorduğuna dikkati çeken TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk, "Sıfatı olanlar, devlet hayatında üsluplarına dikkat etmelidir " dedi. İran sınırından Türkiye'ye girerek Ağrı Dağı'na yerleşen yaklaşık 300 PKK militanından 38'i savaş uçaklarının bombardımanı sonucu öldü. 1994. TBMM, eski RP'li milletvekili Hasan Mezarcı ile DEP milletvekili Selim Sadak'ın dokunulmazlıklarını kaldırdı. 2000. Geçen yıl bugün POAŞ, bir kalemde1 milyar 260 milyon dolarlık özelleştirme hamlesiyle Cumhuriyet tarihinin en büyük özelleştirmesi olarak tarihe geçti. Bugün Doğanlar: 1868. Fransız filozof Alain. Bugün Ölenler: 1980. Eski Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen. |
Tarihte bugün: 3 mart 3 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/tenten0302h.jpg Çizgi roman 'Tenten'in çizeri Georges Remi Herge, 1983 yılında hayata veda etti. Georges Remi eserlerinde kullandığı Herge adını kendi yaratmıştı, adının ve soyadının baş harfleri olan GR yani 'Erje' Fransızcada Herge olarak yazılır Belçikalı çizer Georges Remi Herge, 22 mayıs 1907'de Brüksel'in Etterbeek semtinde doğdu, 3 mart 1983 yine Brüksel'de öldü. Çizgi roman karakteri Tenten'i yarattı. Herge tarafından ilki 1929'da çizilen 'Tenten'in Maceraları' (Les Aventures de Tintin) şu ana dek 50 ayrı dile çevrildi ve bu maceralar dünya çapında 200 milyondan fazla baskı yaptı. Serinin kahramanı, genç bir gazeteci ve gezgin olan Tenten'dir. Tenten'e, köpeği Milou (Fransızcada fındık anlamına gelir), Kaptan Haddock ve çok sayıda renkli yardımcı karakter eşlik eder. Herge, Tenten'i yaratırken tüm karakterler ve grafiklerde mutlaka yaşayan birilerinden esinlenmişti. Mesela çizimlerdeki birçok ifade Chaplin'den alınmaydı; Profesör Turnesol, Auguste Piccard'dan kopya edilmişti. Çizgi roman serisi, temiz fakat anlamlı çizimi (Herge'in kendi geliştirdiği bu tarzın ismi 'ligne claire'dir), sürükleyici öyküleri ve sonraki hikayelerdeki titiz araştırmalar ile ünlüdür. Öyküler, fantezi, polisiye, bilimkurgu gibi pek çok tarzı kapsar. Bunun yanında tüm 'Tenten' öyküleri mizah içerir. Ayrıca tüm öykülerde zeki bir hiciv anlayışı ve politik/kültürel eleştiri bulunur. Tenten, Herge'in doğum yeri Brüksel'de yaşar. Bu durum, Tenten'in maceradan sonra Brüksel'e döndüğünü söylediği 'Tenten Sovyetler'de'de ve arkadaşı Chang'ın ona yolladığı mektuba Brüksel adresini verdiği 'Tenten Tibet'te'de görülebilir. Diğer kitaplarda tanınabilir yerler, plaka numaraları gibi başka gizli ipuçları da bulunmaktadır. Ancak, 'Kızıl Korsan'ın Hazinesi'nde kitabında Marlinspike Salonu'na taşınır, ki buranın gerçekten nerede olduğu tartışmalıdır. 'Tenten'in Maceraları'nın ilk hikayeleri, özellikle Avrupalı olmayanların karikatürize betimlemeleri gibi faktörlerden dolayı ırkçı ve sömürgeci eğilim taşıdığı yönünde eleştirilmiştir. Ancak, Herge'in görüşleri ilk eserleri ile 1936'daki 'Mavi Lotus' arasında değiştirmiştir. Bu hikaye o sırada devam eden Sino-Japon Savaşı sırasında Çin'de geçmektedir ve Herge ilk defa konu hakkında geniş araştırma yapmıştır. Japonya'nın ve Batı'nın Çin'de sömürge işlerine burunlarını sokmalarını eleştirmiş ve Çinli insanlar hakkındaki popüler efsaneleri savuşturmakta yardımcı olmuştur. Bundan sonra titizlik Herge'in alameti farikalarından biri olacaktır. Bazı albümler sonraki versiyonlarda yayımcıların isteği üzerine değiştirilmiştir. Örneğin, ABD'li yayımcıların kışkırtması sonucu 'Tenten Amerika'daki siyah karakterlerin tümü, beyaz olacak şekilde yeniden renklendirilmiştir. 'Esrarengiz Yıldız'daki kötü karakter Yahudi isimli bir ABD'liyken, sonraki versiyonlarda etnik kökeni daha belirsiz bir ABD'liye, daha sonra da hayali bir ülkedeki bir Güney Amerikalıya çevrilmiştir. Tenten kronolojisi 1929: 10 ocakta Herge, 'Le Vingtieme Siecle' için 'Tenten ve Fındık'ı yarattı. 1930: İlk Tenten kitabı basıldı: 'Tenten Sovyetler'de' 1946: 'Tenten' dergisinin ilk sayısı basıldı. 1955: Tenten öyle ünlü oldu ki, reklamlarda kullanılmaya başlandı. 1960: Tenten'in ilk sinema filmi çekildi: 'Altın Postun Gizemi' 1969: Belvision stüdyoları Tenten'in 'Güneş Mabedi' adlı hikayesini uzun metrajlı çizgi film olarak çekti. 1976: Tenten ile ilgili bir belgesel çekildi. Brüksel'de Tenten ve Fındık'ın bronz bir heykeli yapıldı. 1979: Tenten'in 50'nci doğum günü dünyanın her yerinde kutlandı. Tenten adına bir hatıra müzesi kuruldu; Belçika posta pulları arasında yerini aldı. 1982: Tenten karakteriyle uluslararası bir üne kavuşan Georges Remi'nin doğum gününde hediye olarak yeni keşfedilen bir gezegene 'Herge' adı verildi. 1983: Herge hayata veda etti. Tenten etkisi Charles de Gaulle, "tek uluslararası rakibim Tenten'dir. İkimiz de büyük insanlardan korkmayan ufak insanlarız" demişti. 1979'da çekilen 'Kramer Kramer'e Karşı' (Kramer vs Kramer) filminde Dunstin Hoffman'ın canlandırdığı Ted Kramer, oğluna 'Kızıl Korsan'ın Hazinesi' kitabında Tenten'in okyanusa indiği bölümü okur. Tenten ve arkadaşları insanoğlundan 15 yıl önce Ay'a ayak bastı. Hint film yönetmeni Satyajit Ray bir Tenten hayranıydı ve bazı filmlerinde Tenten çizgi romanları filmlerinde görünmüştü. ABD'deki çizgi roman 'Get Fuzzy' Tenten'e çok kez referans yapmıştır. Dupond ve Dupond, Asteriks ve Oburiks'in maceralarından 'Asteriks Belçika'da' hikayesinde görülürler. 1980lerin İngiliz teknopop grubu The Thompson Twins'e, ünlü Tenten karakterlerinin İngilizce versiyonları isim babalığı yapmıştır. Pop grubu Duran Duran'ın eski üyelerinden Stephen Duffy, hit sayılabilecek single'ı 'Kiss Me'yi 'Tintin' adıyla, The Thompson Twins'in başarılı döneminde söyledi. Fakat ismi telif hakları yüzünden açılan bir dava nedeniyle bırakmak zorunda kaldı. Avustralyalı rock grubu 'Tin Tin'in adı Tenten'den gelmektedir. George Lucas ve Philip Kaufman, Indiana Jones karakterini yaratırken tenten'den etkilenmişlerdi. Günün diğer önemli olayları 1878: Osmanlı devleti ile Rusya arasında Ayastefanos Antlaşması imzalandı. 1883: Mektebi Sanayii Nefise (Güzel Sanatlar Akademisi) öğretime açıldı. 1924: Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı hanedanı mensuplarının yurtdışına çıkarılmasına ilişkin yasa kabul edildi, Tevhidi Tedrisat Kanunu çıkarıldı. Şer'iye ve Evkaf ve Genelkurmay bakanlıkları kaldırıldı. Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. Genelkurmay Başkanlığı oluşturuldu ve hükümetten ayrıldı. 1925: Şeyh Sait isyanının büyümesini önlemek için, Takriri Sükun Kanunu kabul edildi; İstiklal Mahkemeleri kuruldu. 1974: Türk Hava Yolları'nın DC-10 tipi 'Ankara' yolcu uçağı, Paris'te Orly Havaalanı yakınlarında düştü. Bu tarihe kadar dünya sivil havacılık tarihinde gerçekleşen en büyük kazada 346 yolcu ve mürettebat öldü. 1980: Eski Hatay Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen 88 yaşında İstanbul'da vefat etti. 1992: Zonguldak Kozlu'daki grizu faciasında 127 kişi öldü, 147 kişiden umut kesildi. 1994: Ressam Cihat Burak 79 yaşında yaşamını yitirdi. 1994: TBMM Genel Kurulu, DEP'li Selim Sadak ve RP'den istifa eden İstanbul Bağımsız Milletvekili Hasan Mezarcı'nın dokunulmazlığını kaldırdı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 4 Mart 1923. İzmir İktisat Kongresi sona erdi.17 Şubat-4 Mart arasında yapılan kongrede İktisat Bakanı Mahmut Esat Bey (Mahmut Esat Bozkurt) yaptığı konuşmada, " Yeni Türkiye muhtelit (karma) bir iktisat sistemi takip etmelidir. İktisadi teşebbüs, kısmen devlet ve kısmen teşebbüsü şahsi (özel girişim) tarafından deruhte edilmelidir (üstlenilmelidir)." Kongreye ayrı heyetler halinde katılan tüccarlar, sanayiciler, çiftçiler ve işçiler Kongrede oybirliği ile kabul edilen "Misak-ı İktisadi Esasları"na ek olarak farklı önerilerde bulundular. Örneğin, sanayinin teşvik edilmesi, bir ana ticaret bankası kurulması, çalışma süresinin sekiz saate indirilmesi gibi öneriler kabul edildi. Bu kararların bir bölümü Cumhuriyetin ilk yıllarında kanunlaştırıldı. Ancak işçi istekleri uygulamaya yansımadı. Kongre toprak reformu, devletçilik ve grev hakkı gibi sorunları gündeme getirmedi, alınan kararlar işçi ve köylü sınıfının seslerini yeterince duyuramadı. Sonuç olarak ticaret burjuvazisinin ayrıcalığına destek verdiği gerekçesiyle eleştirilmiştir. 1924. Halife Abdülmecit Efendi ve Osmanlı hanedanı mensupları yurtdışına çıkarıldı. 1925. Hükümete olağanüstü yetkiler veren Takrir-i Sükun Kanunu TBMM'de kabul edildi. Kasım 1924 ortalarında dinsel gericilik tehlikesine karşı Başbakan İsmet İnönü sıkıyönetim ilan edilmesini istedi. Ancak Meclis'te bu isteğini kabul ettiremeyince istifa etti ve yerine yumuşak kişiliğiyle tanınan Fethi Bey (Okyar) başbakanlığa getirildi.1925 Şubat ortalarında Şeyh Sait Ayaklanması patlak verince, Doğu Anadolu'da hemen sıkıyönetim ilan edildi. Fethi Bey düşürüldü ve yeni hükümeti 3 Mart'ta İsmet Paşa kurdu. Yeni hükümet ilk iş olarak Takrir-i Sükun Kanunu'nu Meclis'ten geçirdi ve biri isyan bölgesinde, öteki "Ankara" adını taşımakla birlikte yurdun geri kalan bölgelerinde çalışmak üzere iki de İstiklal Mahkemesi kurulmasını kararlaştırdı. 3 maddeden oluşan Takrir-i Sükun Kanunu'nun1. maddesi şöyleydi: İrtica ve isyana ve memleketin nizam-ı içtimaisi (toplumsal düzen) ve huzur ve sükunu ve emniyet ve asayişini ihlale bais (bozmaya yönelik) bilumum teşkilat ve tahrikat ve teşvikat ve neşriyatı ( örgütlenmeleri, kışkırtmaları, yüreklendirmeleri ve yayınları), hükümet reisi cumhurun tasdikiyle ve re'sen ve idareten man'e mezundur (kndi başına yasaklamaya yetkilidir). İş bu ef'al erbabını (bu eylemleri işleyenleri) hükümet İstiklal Mahkemesi'ne tevdi edebilir. Cumhuriyet tarihinde bir dönüm noktası olan Takrir-i Sükun Kanunu, uzun bir döneme damgasını vurdu. Bütün muhalif odaklar bu kanuna dayanılarak büyük ölçüde susturuldu. Bu dönemde hükümet veya mahkeme kararıyla pek çok yayın kapatıldı ve özellikle sol yayınlar tamamen yeraltına itildi. 1929. Takrir-i Sükun Kanunu yürürlükten kalktı. 1940. İstanbul'da yapılan Altıncı Balkan Güreş Şampiyonası'nda Türk takımı beş birincilik alarak altıncı kez şampiyon oldu. 1949. Sovyetler Birliği'nde Molotov, gerekçe gösterilmeden dışişleri bakanlığından alındı. 1950. Yeni Basın Kanunu tasarısı Meclis'e sevkedildi. 1951. İnönü Ansiklopedisi'ndeki görevine son verilen eğitimci Ağah Sırrı Levent, bu haksız uygulamadan dolayı, Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri'yi düelloya davet etti. 1962. CHP İzmir Milletvekili Osman Nuri Adal, Nihal Adsız'ın1945 yılında Almanya'da bulunan karısına gönderdiği mektupları Meclis'te okudu. Adsız mektuplarda Atatürk'ü ahlaksızlık, İnönü'yü korkaklıkla suçladığı ortaya çıktı. Türkiye Milli Gençlik Teşkilatı Başkanı Mrtin Kumbasar, "Milliyetçi ve ırkçı geçinen bazı kişilerin en büyük Türk ve en büyük milliyetçi Atatürk'e nasıl küfrettiklerini bir defa daha öğrendik" diyerek açıklanan durumu protesto etti. 1963. İstanbul İstinye'deki Kavel Kablo Fabrikası'ndaki grev bitti. Türk-İş'e bağlı Maden-İş Sendikası'na üye170 işçi, fazla mesailerinin ve yıllık ikramiyelerinin tam olarak ödenmemesini, sendikadan ayrılmaları için baskı yapılmasını. ve Maden-İş Şişli şube başkanı ile işçi temsilcilerinin işten çıkarılmasını protesto etmek amacıyla 28 Ocak'ta iş bırakarak tezgah başında oturma eylemine başladı. İşveren bütün işçilerin işlerine son verdiğini açıklayınca işçiler eylemlerine fabrika önünde kurdukları çadırlarda sürdürmeye başladılar. Polislerin fabrika önündeki işçileri dağıtmak için yaptığı müdahele sırasında 9 işçi tabanca kabzası ve coplarla yaralandı. İşçilere İstinye halkıda polisleri protesto ederek destek verdi.Daha sonraki günlerde eyleme işçi eşleri de katıldı. Direniş sürerken işveren kablo yüklü kamyonları fabrika dışına çıkartmak istedi. Direnişteki işçilerin eşleri barikat kurdular. Ancak polis ekipleri kadınları dağıttılar. Kavel direnişi diğer fabrikalardaki işçilerden de destek gördü. Direnişin sona ermesinin ardından12 işçi tutuklandı. Grevin yasak olduğu dönemde yapılan Kavel direnişi, Grev ve toplu sözleşme yasalarının biran önce çıkartılmasında önemli bir rol oynadı. Kavel direnişinden dört ay sonra yürürlüğe giren 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nda yer alan bir maddeyle, yasanın çıkışından önce grev nedeniyle haklarında takibat yapılan işçilerin davaları düştü. 1965. Suat Hayri Ürgüplü hükümeti 231 kabul, 200 ret ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun verdiği1 çekimser oy ile güvenoyu aldı. 1967. CHP Gençlik Kolları bildirisinde, başını Turhan Feyzioğlu'nun çektiği "Sekizler"in partiden çıkarılması istendi. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay kendisine "baba", "beyefendi", "paşam" biçimlerinde hitap edilmesini yasakladı.1967 yılı bugün Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Kemalettin Gökakın'ın imzasıyla yayımlanan genelgeyle, Cumhyrbaşkanı Cevdet Sunay'ın isteği kamuoyuna duyuruldu. 1970. Yüksek Denetleme Kurulu Hacı Ali Demirel'e satılan Devlet Demiryolu arsaları için soruşturma açtı. üç gün sonra Yüksek Denetleme Kurulu'nun sekiz üyesi görevden alındı. Kurul üyeleri Danışyay'a başvurdu. Kurul üyelerinden beşi1 'ta Danıştay kararıyla görevlerine döndü. 1981. Türkiye'nin Paris Çalışma Ateşesi Reşat Moralı Ermeni örgütü Asala militanlarının saldırısı sonucu hayatını kaybetti. Olayda ağır yaralanan din görevlisi Tecelli Arı'da bir gün sonra öldü. 74 sanıklı Dev-Yol davası Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Mahkemesi'nde başladı. 1983. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 2 No'lu Askeri Mahkemesi'nde görülmekte olan Dev-Sol davası sonuçlandı. 9 sanık 6 ay -10 yıl arası hapis cezasına çarptırıldı,14 sanık beraat etti. 1985. Başbakan Turgut Özal, Boğaziçi'nde yabancılara arsa satulması konusunda bir açıklama yaptı. Kandilli sırtlarında arazi alan Suudi Arabistan Velihat Prensi Abdullah bin Abdülaziz saray değil1000 metre karelik ufak bir ev yaptıracak dedi. 1986. Başbakan Turgut Özal, "1988 seçimlerinden sonra iki buçuk parti kalır, biri biz, biri sol, buçuğunu bilmem" dedi. Eski emniyet müdürü ve vali, SHP İstanbul Milletvekili İbrahim Ural, "Demirel bana işkence için talimat vermişti" dedi. 1987.. Başbakan Turgut Özal Amerika'nın Houston kentindeki Methodist Hastanesi'nden uydu aracılığıyla Ankara'ya iletilen görüntüsüyle bakanlar kuruluna başkanlık etti. 1988. Kıbrıs'lı işadamı Asil Nadir, Titibank'ı (Türkiye İthalat İhracat Bankası) satın aldı. 1991. . Mardi'in İdil ilçesinde yürüyüş yapan kalabalığa ateş açılması sonucu 2 kişi öldü, 25 kişi yaralandı. 3 gün sonra İdilde'ki olayları protesto etmek için Mardin'in Dargeçit ilçesinde yürüyüş yapan gruba ateş açıldı ;1 kişi öldü, 7 kişi yaralandı. 1992. İspanya'dan Engizisyon baskısından kaçarak Osmanlı İmparatorluğuna sığınan Museviler, 9 yıl önce bugün Türkiye'ye gelişlerinin 500. yılını kutladılar. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın oğlu Ahmet Özal ve iki arkadaşı hakkında "güveni kötüye kullanmak ve resmi evrakta sahtecilik" iddiasıyla dava açıldı. 1994. Gazeteci Hıncal Uluç İstanbul Levent'teki bir benzincide uğradığı silahlı saldırıda bacağından yaralandı. Asaldırganların kaçtığı otomobilin yeraltı dünyasının ünlü isimlerinden Alaattin Çakıcı'nın eşi Uğur Çakıcı'ya ait olduğu belirlendi. 2000. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Kürt kökenli isimlere ilk kez vize verdi. Genek Kurul davacı baba Bugün Ölenler: 1986. Eski İzmir Belediye Başkanı Osman Kibar İzmir'de öldü. İzmir'de yaptığı yoğun asfalt çalışmaları nedeniyle "Asfalt Osman" adıyla ünlenen Kibar 1946'da Demokrat Parti kurucuları arasında yer almıştı.1963 yılında Adalet Partisi 'nden İzmir belediye başkanı seçildi ve10 yıl bu görevde kaldı. Siyaset yaşamından çekildikten sonra Tercüman gazetesinde "Kibarca" başlığı altında haftada bir yayımlanan sohbet yazıları yazdı. 1994. Ressam ve mimar Cihat Burak öldü. Toplumsal çelişkileri, yozlaşan değerleri eleştirel ve mizahi bir yaklaşımla yorumlayan fantastik resimleriyle tanınıyordu. En önemli yapıtları arasında ölüm temasını işlediği "Kanaryam Güzel Kuşum Ben Sana Vurulmuşum" adlı çalışması, göğsüne bir demet çiçek saplanmış olarak Nazım Hikmet'i betimlediği "Şairin Ölümü" adlı yapıtsayılabilir. Sedat Simavi Vakfı Görsel Sanatlar Ödülü'nü, Plastik Sanatlar Derneği Onur Belgesi'ni kazandı. Öykü de yazan Cihat Burak'ın "Yakutiler" adlı öyküsü Yunus Nadi Armağanı Yarışması'nda yayımlanmamış öykü dalında birincilik kazandı. 1995. Şair ve ressam Mustafa Irgat İstanbul'da öldü. |
Tarihte bugün: 4 mart 4 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/selahaddin0403h.jpg Eyyubi devletinin kurucusu ve Haçlı saldırılarına karşı duran Selahaddin Eyyubi, 1193 yılında öldü. Ridley Scott'ın 'Kingdom of Heaven' filminde Selahaddin Eyyubi'yi Suriyeli aktör Ghassan Massoud canlandırdı Mısır, Suriye, Yemen ve Filistin'in sultanı ve Eyyubi hanedanının ilk hükümdarıydı. 2 ekim 1187'de Kudüs'ü alarak kentte 88 yıl süren işgale son verdi, Hıristiyanların misilleme olarak düzenledikleri III. Haçlı Seferi'ni etkisiz hale getirdi. Babası Necmeddin Eyyubi, Selçuklu emiri İmadeddin Zengi'nin hizmetinde görevliydi. Baalbek ve Şam'da büyüyen Selahaddin iyi bir din eğitimi aldı. Askeri yaşamı, amcası Asadeddin Şirkuh'un hizmetine girmesiyle başladı. Mısır'ın Latin-Hıristiyan devletlerinin eline geçmesini önlemek amacıyla düzenlediği üç sefer sırasında, Kudüs'ün Latin kralı I. Amalricus, Mısır'ın Fatımi halifesinin güçlü veziri Şavar ve Şirkuh arasında karşılıklı bir mücadele gelişmişti. Salahaddin, Şirkuh'un ölümünden ve Şavar'ın öldürülmesinden sonra, henüz 31 yaşındayken hem Suriye birliklerinin komutanlığına, hem de Melik unvanıyla Mısır vezirliğine atandı (1169). 1171'de Mısır'da Şii Fatımi halifeliğine son vererek Sünniliğe dönüldüğünü ilan etti ve Mısır'ın tek yöneticisi oldu. Bir süre Emir Nureddin'in vasalı olarak kaldıysa da bu ilişki Suriye emirinin 1174'te ölmesiyle sona erdi. Mısır'daki zengin tarım topraklarını mali dayanak olarak kullanan Selahaddin, Nureddin'in çocuk yaştaki oğlu adına naiplik talebinde bulunmak üzere küçük, ama çok disiplinli bir orduyla Suriye'ye hareket etti. Fakat çok geçmeden bu talebinden vazgeçerek, 1174'ten 1186'ya değin Suriye, Kuzey Mezopotamya, Filistin ve Mısır'daki tüm Müslüman topraklarını kendi bayrağı altında birleştirmeye girişti. Sahtekarlık, ahlaksızlık ve gaddarlıktan uzak, cömert, erdemli, kararlı bir hükümdar olarak ünlendi. O zamana değin iç çekişmeler ve yoğun rekabet yüzünden Haçlılara direnmekte güçlük çeken Müslümanların güçlenmelerini sağladı. Selahaddin, yeni ya da gelişmiş askeri teknikler kullanmak yerine, çok sayıdaki düzensiz kuvvetleri birleştirip disiplin altına alarak askeri güç dengesini de kendi lehine çevirmeyi başardı. 1187'de bütün gücüyle, Latin krallıklarına yöneldi. 4 temmuz 1187'de tükenmiş ve susuzluktan bitkin düşmüş bir Haçlı ordusunu, Kuzey Filistin'de Taberiye yakınındaki Hattin'de sıkıştırdı ve birkaç günde yok etti. Haçlıların nüyük kaybıyla Kudüs Krallığı'nın neredeyse tümünü ele geçirdi. Akka, Betrun, Beyrut, Sayda, Nasıra, Nablus, Yafa ve Aşkelon üç ay içinde düştü. Selahaddin Haçlılara en büyük darbesini ise Kudüs'ü alarak indirdi. Selahaddin'in başarısına düşen tek gölge Sur'un alamamasıydı. 1189'da Haçlı işgali altında yalnızca üç kent kalmış, sağ kalan Hıristiyanlar zorlu bir kale olan Sur'da toplanarak karşı saldırının çıkış noktasını oluşturmuşlardı. Kudüs'ün düşmesiyle derinden sarsılan Batılılar yeni bir Haçlı seferi çağrısında bulundu. III. Haçlı Seferi çok sayıda büyük soylu ve ünlü şövalyenin yanı sıra üç ülkenin krallarını da savaş alanına çekti. III. Haçlı Seferi uzun ve tüketici oldu. Aslan Yürekli Richard tartışmasız askeri dehasına karşın hiçbir sonuca ulaşamadı. Haçlılar Doğu Akdeniz'de ancak güvensiz bir toprak parçasına tutunabildi. Kral Richard ekim 1192'de dönüş için yelken açtığında savaş sona ermişti. Selahaddin başkent Şam'a çekildi. Uzun seferler ve at üstünde geçen günlerden sonra çok yaşamadı ve 4 mart 1193'te hayata gözlerini yumdu. Günün diğer önemli olayları 1656: Düşük ayarlı para ve alınamayan maaşlar için ayaklanan askerler, IV. Mehmed'in onayıyla bazı saray ağalarını idam ettirdi. 1923: Mustafa Kemal Paşa'nın 17 şubattaki konuşmasıyla başlayan İzmir İktisat Kongresi sona erdi. 1929: Takriri Sükun Kanunu yürürlükten kalktı. 1934: İstanbul Üniversitesi'nde açılan İnkılap Tarihi Enstitüsü'nde ilk dersi Milli Eğitim Bakanı Hikmet Bayur verdi. 1934: Ankara Radyosu yayınına başladı. 1940: İstanbul'da yapılan Altıncı Balkan Güreş Şampiyonası'nda Türk takımı beş birincilik alarak altıncı kez şampiyon oldu. 1964: BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'a uluslararası güç gönderme kararı aldı. 1992: İspanya'daki Engizisyon baskısından kaçarak Osmanlı İmparatorluğu'na sığınan Museviler, Türkiye'ye gelişlerinin 500'üncü yılını kutladı. 1994: Dokunulmazlıkları kaldırılan DEP milletvekilleri Leyla Zana, Sırrı Sakık, Ahmet Türk, Selim Sadak ve bağımsız milletvekili Mahmut Alınak gözaltına alındı. Mezarcı ve DEP Şırnak Milletvekili Selim Sadak serbest bırakıldı. 2002: Ilımlı Arnavut lider İbrahim Rugova, Kosova'nın ilk devlet başkanı seçildi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 5 mart 5 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/milliyet0503h.jpg İşadamı İzzet Baysal, 2000 yılında dünyaya gözlerini kapattı. İzzet Baysal, özellikle eğitime katkılarıyla hiç unutulmayacak İzzet Baysal, 1907'de Bolu'da dünyaya geldi. Babası Rüştiye Mektebi mezunu Memur Ahmet Canip Efendi, annesi Bolu'nun Alpagut köyünden Hafız Behiye hanımdı. Ailenin dört çocuğunun en küçüğüydü. İlk ve orta Öğrenimini Bolu'da tamamladı. Yükseköğrenimini İstanbul'da Mimar Sinan Üniversitesi'nde yaptı. 1927'de babasının ölümü üzerine zor bir eğitim süreci geçirid. Bir yandan çalışıp bir yandan okudu; 1931'de mimar olarak mezun oldu. Memuriyet hayatına Bolu Bayındırlık Müdürlüğü'nde mimar olarak başladı. 1932 yılında birkaç arkadaşı ile birlikte Gerede ilçesinin imar planını yaptı. Daha sonra Ankara'da Milli Müdafaa Vekaleti Hava Müşteşarlığı'nda mimar olarak çalışmaya başladı. Bu sırada Eskişehir Hava Meydanı inşaatının koordinatörlüğünü yaptı. 1934'te bu görevinden istifa ederek, Eskişehir Belediyesi'nde Fen İşleri Şefi olarak göreve başdı. Aynı yıl Eskişehir Lisesi'nde coğrafya öğretmeni olarak görev yapan Refika Pınar ile evlendi. 1936'de Ankara'da serbest olarak çalışmaya başladı. Azerbeycan temsilcisi Sadri Maksudi Aral'ın ve Medine Muhafızı Fahrettin Paşa'nın köşk projelerini yaptı. 1939'da Afyon'da askerliğe başladı ve 1942'de tamamladı. 1942'de eşi Rekifa hanım vefat etti. Bunun üzerine işini tasfiye edip, 1943'te İstanbul'a gitti ve Perşembe Pazarı'nda sıhhi tesisat ve hırdavat üzerine çalışan bir mağaza açdı. Aynı zamanda kapı kilitleri imali için küçük bir atölye kurdu. 1950'de ilk özel mekanize döküm fabrikasını kurdu. Fabrika fikri temelinde, dükkanında sattığı boru ekleme parçalarının dışarıdan ithal edilmesine karşı duyduğu vatanseverlik hisleri egemendi. Fabrikasına yönelik ilk tepkiler hiç de hoş olmadı. Avrupa'da aynı üretimi yapan tekel bu girişimi kösteklemek için elinden geleni yaptı ve Türkiye'ye ithal ettiği mallarda yüzde 40 indirim uygulamaya başladı. Fakat tüm gücüyle direnen Baysal, 1970'li yıllarda Avusturya, Almanya, Yunanistan ve Arap ülkelerine ihracata yapan bir fabrika durumuna gelecek olan fabrikasını ayakta tutmayı başardı. 1951'de İzzet Baysal Döküm Sanayii Müessesi adı altında üretime başlayan kuruluş, 1957'de bir aile şirketine dönüştürüldü ve adı da İzsal Döküm Sanayii A.Ş. olarak değiştirildi. 1980'e kadar çalışan İzzet Baysal, 1986'da ikinci eşi Nafize hanımı da kaybettikten sonra İzzet Baysal Vakfı'nı kurdu. 1994'te iş hayatından çekildi ve tüm çabasını İzzet Baysal vakfı'nın hizmetlerine ayırdı. İzzet Baysal Vakfı, Türkiye'de ve özellikle Bolu'da eğitim deyince ilk akla gelen kurumlardan biridir. Vakfın eğitim alanında yaptıkları için İzzet Baysal.com... İzzet baysal'dan 10 altın öğüt Düşünmeye vakit ayır, düşünce güç için kaynaktır. Eğlenmeye vakit ayır, eğlence gençliğin sırrıdır. Okumaya vakit ayır, okuma bilginin pınarıdır. Duaya vakit ayır, dua güç anlarda direnmenin desteğidir. Sevmeye vakit ayır, sevme yaşamı tatlı kılan şeydir. Anlaşmaya vakit ayır, anlaşma yaşama güzel bir tat verir. Gülmeye vakit ayır, gülme ruhun güzelliğidir. Vermeye vakit ayır, verme günün aydınlığıdır. İşini iyi yapmaya vakit ayır, iyi işi kişiyi saygın yapar. Teşekküre vakit ayır, teşekkür yaşam pastasının kremasıdır. Günün diğer önemli olayları 1920: Türkiye Yeşilay Cemiyeti kuruldu. 1934: Eski milli eğitim bakanlarından Dr. Reşit Galip vefat etti. 1941: Türkiye'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı Rifat Börekçi yaşamını yitirdi. 1946: İkinci Dünya Savaşı'nda ortaya çıkan ve Sovyetler Birliği ile Doğu Avrupa ülkelerini simgeleyen 'Demirperde' kavramı, ilk kez İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in bir konuşmasında kullanıldı. 1953: Sovyetler Birliği'ni yaklaşık 30 yıl yöneten ve geçirdiği beyin kanaması sonucu bilincini yitiren Jozef Stalin öldü. 1971: ABD'li dört asker Ankara'da terör örgütü THKO mensuplarınca kaçırıldı. Polisin 5 martta üniversiteye düzenlediği baskında çatışma çıktı; Erdal Şener adlı öğrenci öldü. Askerler 8 martta serbest bırakıldı. 1983: Karikatürist Mustafa (Mim) Uykusuz, 61 yaşında hayatına veda etti. 1987: Tiyatro ve sinema sanatçısı Gülistan Güzey İstanbul'da yaşama gözlerini yumdu. 1994: Birleşmiş Milletler, Bosna'ya Türk askeri gönderilmesini kabul etti. 1999: Çankırı Valisi Ayhan Çevik, bombalı saldırıda ağır yaralandı; koruma polisi ve iki lise öğrencisinin öldüğü saldırıyı yasadışı TİKKO örgütü üstlendi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 5 Mart 1924. İstanbul'da Maarif Müdürlüğü, Tevhid-i Tedrisat Kanunu gereğince medreselere el koydu. 1942. Okul bahçelerine patates, yerelması, fasulye gibi sebzeler dikilmeye başladı. 1950. Eskişehir'de sel felaketi:50 bin kişi açıkta kaldı, 2500 ev yıkıldı, 6 kişi boğuldu. Felaketzedelere Marshall Planı'ndan yardım geldi. 1951. Devlet Tiyatrosu Genel Müdürlüğü'nden ayrılan Muhsin Ertuğrul, özel bir tiyatro kurmaya karar verdiğini açıkladı. İstanbul Beyoğlu'nda Atlas Sineması'nın üst katında yer alması planlanan yeni tiyatronun adı Küçük Sahne olacak. 1952. 74 Ticaninin duruşmasına Ankara1'inci Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı. Tarikat Şeyhi Kemal Pilavoğlu,1934 yılında mahkum olduktan sonra Ticaniliği bıraktığını söyledi. 1953. 1929'dan beri SSCB liderliğini elinde tutan Sovyetler Birliği. Komünist Partisi Birinci Sekreteri Josef Stalin öldü; bir gün sonra yerine Malenkov geçti. Asıl adı Yosif Vissariyonoviç Çugaşvili olan Stalin "Çelik Adam" anlamına gelen takma adını 1879'da devrimci mücadeleye atıldığı sırada almıştı. 1956. ABD'de Yüksek Mahkeme diğer mahkemelerin okullardaki ırk ayrımcılığını yasaklamasını onayladı. 1959. Türkiye ile ABD arasında ikili bir askeri bir antlaşma imzalandı. ABD'nin diğer Bağdat Paktı ülkeleriyle de imzaladığı bu ikili antlaşmaya göre, bu ülkelere doğrudan ya da dolaylı bir saldırı söz konusu olduğunda, ABD ülkenin isteği üzerine gerektiğinde silahlı kuvvetlere de başvurarak yardımda bulunacaktı. 1966. Millet Meclisi Seçim Kanunu tasarısı çıkıncaya kadar resmi tatil günleri de dahil olmak üzere devamlı çalışma kararı almıştı. Bu karar üzerine1966 yılı bugün toplandı.Adalet Partisi Kayseri Milletvekili Feyyaz Köksal'ın , Cumhuriyet Halk Partisi Kayseri Milletvekili Profesör Turhan Feyzioğlu'na, "Anası babası belli değil" demesi üzerine, CHP'liler ile AP'liler sille tokat birbirlerine girdiler. Adalet Partisi Malatya Milletvekili Hamit Fendoğlu'nun elinde beyaz saplı, şiş veya bıçak olduğu tahmin edilen bir cisim görüldü. TBMM'deki bu kavga sırasında CHP'li iki milletvekili yarandı. Başbakan Demirel Seçim Kanunu'nun çıkarılmasına her şeye karşın kararlı olduklarını açıkladı. 1969. Balıkesir'de Akbaşlak köyü muhtarı "aminli düğün tüzüğü" hazırladı ve mevlit okutmayan damatlara ceza kesileceğini açıkladı. Ant dergisinde yayımlanan "İşgal Toprağı, Kurt Köpeği" başlıklı yazısından ötürü yargılanan Yaşar Kemal beraat etti. 1971. Amerikalı 4 asker Ankara'da THKO militanlarınca kaçırıldı. Örgüt gazetelere gönderdiği bildirisinde kaçırma esnasında yakalanan bir arkadaşlarının bırakılmasını ve Amerikalılara karşı fidye istedi. Bir gün sonra Amerikalıları kaçıranların ODTÜ'de saklandıkları duyumu üzerine üniversiteye polis baskını yapıldı. Erdal Şener adlı öğrenci ölürken 32 kişi de yaralandı. 2 bin ODTÜ öğrencisinin ifadesi alında ve 24 öğrenci tutuklandı. İnönü'nün CHP'li parlamenterlere "ODTÜ baskını konusunda hükümeti desteklemeliyiz" dediği öğrenildi.Kaçırılan Amerikalı askerler 8 Mart'ta THKO militanları tarafından serbest bırakıldı. İstanbul'da Akbank'ın Selamiçeşme Şubesi silahlı 5 kişi tarafından soyuldu, soygun sanıklarından olduğu ileri sürülen Salman Kaya Bebek'te yakalandı. Kırıkhan'da Türkiye İşçi Partililere (TİP) saldırıldı, 3 kişi öldü, 23 kişi yaralandı.İlçede sokağa çıkma yasağı başlatıldı. 1972. Ağustos1971'de Sultanahmet'te esrar satarken yakalanan ve 6 yıl hapse mahkum edilen 14 yaşındaki İngiliz çocuk, Türkiye ile İngiltere arasında sorun oldu. İngiliz basını "Gaddar Türkler" diye manşetler attılar. Bunun üzerine Başbakan Nihat Erim programında olmasına rağmen 1972'de ABD'ye giderken Londra'ya uğramadı. 1975. İşadamı Kemal Has ortaklarından Ahmet Celepçi tarafından öldürüldü. 1976. Amerikan uçak firması Lockheed'in Türkiye'de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerdeki nüfuslu kişilere rüşvet dağıttığı1976 yılı Şubat ayında ortaya çıkmıştı. Ankara Savcılığı soruşturma açmıştı.1976 yılı bugün Hava Kuvvetleri Komutanı Emin Alpkaya, soruşturmanın selameti açısından istifa etti. Ferruh Bozbeyli Başbakan Demirel'in Hava Kuvvetleri Komutanı Alpkaya'yı örnek alarak istifa etmesini istedi. 1977. Türkan Şoray Dünya Kadın Rejisörleri Festivali'nde Dönüş filmindeki başarısı nedeniyle Brüksel'de özel ödül aldı. Aynı gün Suudi Arabistan'da yaptığı bir kaza sonucu iki kişinin bacağının kırılmasına neden olan Türkiyeli şoför, 300 bin lira para cezasına çarptırıldı, ancak bu parayı ödeyemediği için ayağını kırdığı kişilerin yanında ömür boyu köleliğe mahkum edildi. Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye Otomobilciler Federasyonu, şoförü kırtarmak için girişimler başlattı. 1978. İstanbul İstinye'de yapılan 23. Balkan Kros Şampiyonası'nda Mehmet Yurdadön 12 bin metre, Sadık Salman 8 bin metre yarışmasında birinci oldular. 1980. Zile'de okul öğrencileri arasında çıkan çatışma, halkında katılmasıyla büyüdü. CHP'li ve Alevi olarak bilinen Zilelilere ait çok sayıda işyeri tahrip edildi. CHP ilçe başkanı yazıhanesinde vurularak ağır yaralandı. Olaylarda1 kişi hayatını kaybetti,12 kişi yaralandı, gece sokağa çıkma yasağı konuldu. 1981. İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi yasadışı örgüt kurmak ve komünizm propagandası yapmak suçundan 7 TİP yöneticisini tutukladı. 1984. İstanbul Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi, Papaya suikast düzenlemek suçundan Mehmet Ali Ağca hakkında açılan davada görevsizlik kararı verdi. 1986. Yüce Divan tarafından iki yıl hapse mahkum edilen eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar'ın milletvekilliği TBMM Genel Kurulu'nda düşürüldü. Son 42 yılın en yoğun kar yağışı altında kalan İstanbul'da hayat felce uğradı. 1993. Savaş uçaklarının bombaladığı Muş'un Kızılsu Vadisi'ndeki kamptan kaçmak isteyen 60 PKK militanı, patlamaların şiddetiyle kopan çığın altında kalarak öldü. 2000. İnternet aracılığıyla uluslararası ün yapan Mahir Çağrı, Forbes Dergisi'nin en ünlü100 kişisi arasına girdi. Bugün Doğanlar: 1869. Nazilere karşı muhalefetiyle tanınan Alman kardinal Münih Paşpiskoposu Michael von Faulhaber. 1871. Polonya Sosyal Demokrat Partisi ve daha sonra Almnay Komünist Partisi'ne dönüşen Spartakistler Birliği'nin kurucusu, Polonya kökenli Alman devrimci Rosa Luxemburg. 1890. Meksika'daki kırsal yaşamı dile getiren macera romanlarıyla ünlü yazar B. Traven. Kimliğini açıklamayı reddeden ve gerçek adı asla öğrenilemeyen Traven'in kimliği hakkında kesin olarak bilinen tek şey romanlarının çoğunun Almanca olarak yazıldığı ve ilk baskılarının Almanya'da yapıldığıydı. 1942. 1982-1996 arasında dört kez üst üste İspanya Başbakanı olan avukat ve sosyalist politikacı Felipe González Márquez. 1922. Sıra dışı bir üslupla çektiği ve toplumsal eleştiriye dayalı filmleriyle tanınan İtalyan film yönetmeni, şair, ve romancı Pier Paolo Pasolini. Bugün Ölenler: 1893. Fransız Tarihçi Hippolyte Taine. 1934. Aydın Milletvekili Dr. Reşit Galip, zatürreeden. Toprağa verildiği gün , gazeteler memleketin "Büyük bir inkilapçı, ateşli bir milliyetperver, temiz bir politikacı ve devlet adamı, samimi bir halkçı, canlı bir hatip ve doktor," kaybettiğini yazdı. Reşit Galip Şeyh Sait ayaklanmasından sonra kurulan İstiklal Mahkemesi üyeliğine seçilmişti. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti ve Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin kuruluşunda etkin olmuştu. 1941. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi, Ankara'da. 1987. Sinema ve tiyatro sanatçısı Gülistan Güzey, İstanbul'da. Sanatçı Düğün Gecesi, Yayla Kartalı, Cyrano De Bergerac, Sacide, Anastasia, Yaşama Sevinci gibi bir çok oyunda başrol oynadı 1991. Yapı ve Kredi Bankası'nın kurucusu Kazım Taşkent, İstanbul'da. Taşkent, Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı sahibiydi. 1992. Sovyet şair Yevgeniy Yevtuşenko. |
Tarihte bugün: 6 mart 6 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/yasam/oseyfettin0603h.jpg Ömer Seyfettin, en çok 'Kaşağı' isimli öyküsüyle tanınıyor Öykücü Ömer Seyfettin, 1920 yılında İstanbul'daki Haydarpaşa Hastanesi'nde hayata veda etti. Çağdaş Türk öykücülüğü ve Milli Edebiyat akımının kurucularından Ömer Seyfettin, 12 mart 1884'te Gönen'de doğdu. Kafkas göçmenlerinden yüzbaşı Ömer Şevki Bey'in oğluydu. Öğrenimine Gönen'de başladı. Babasının görevi nedeniyle sürekli yer değiştirmemeleri için annesiyle bilikte İstanbul'a gönderildi. 1892'de Aksaray'daki Mekteb-i Osmaniye'ye yazdırıldı. 1896'da Baytar Rüşdiyesi'ni bitirdi. Edirne Askeri İdadisi'nden sonra İstanbul'da Mekteb-i Harbiye'den mezun oldu, teğmen rütbesiyle orduya katıldı. İzmir Zabitan ve Efrat Mektebi'nde öğretmenlik yaptı. 1908'de Selanik Üçüncü Ordu'da görevlendirildi, 1911'de ordudan ayrıldı. Balkan Savaşı çıkınca tekrar askere alındı. Sırp ve Yunan cephelerinde savaştı. Yanya Kalesi'nin savunması sırasında Yunanlara esir düştü. Bir yıl süren tutsaklıktan sonra İstanbul'a döndü. Kısa süre 'Türk Sözü' dergisinin başyazarlığını yaptı. 1914'te Kabataş Lisesi'ne edebiyat öğretmeni atandı. Ölümüne dek bu görevi sürdürdü. Yazmaya Edirne'deki öğrenciliği sırasında başladı. İlk şiiri 'Hiss-i Müncemid', Ömer imzasıyla 1900'de 'Mecmua-i Edebiye'de yayımlandı. İlk öyküsü 'İhtiyarın Tenezzühü' 1902'de 'Sabah' gazetesinde yer aldı. İzmir ve Makedonya'da görevliyken yazdığı şiir, öykü ve makaleler çeşitli dergilerde çıktı. Askerliğe ara verdiği dönemde ise yazıları 'Rumeli' gazetesi ve dergilerde yayımlandı. Selanik'te yayınlanan 'Genç Kalemler' dergisindeki yazılarıyla ünlendi. Derginin ikinci dizisinin ilk sayısında nisan 1911'de yayınlanan 'Yeni Lisan' başlıklı yazısı Milli Edebiyat akımının başlangıç bildirgesi oldu. Yazılarında, yalın, halkın konuştuğu ve anladığı bir dil kullanmak gerektiğini savundu. Türkçenin kendi kurallarına uygun yazılmasını, Arapça ve Farsça sözcüklerden arındırılmasını istedi. Milli Edebiyat akımının öncülüğünü Ziya Gökalp ve Ali Canip Yöntem'le birlikte sürdürdü. Birinci Dünya Savaşı yıllarında 'Yeni Mecmua'da yayımlanan öyküleriyle ününü yaygınlaştırdı. Öykülerini kişisel deneyimlerine, tarihi olaylara ve geleneklere dayandırdı. Günlük konuşma dilini kullanması, öykülerine canlı ve etkileyici bir özellik verdi. Yergiye, polemiğe, komik durumlara ve toplumsal yorumlara değindi. Ölümünden sonra, 1926'da, öykülerini önce Ali Canip Yöntem derledi. Ardından Ahmet Halit Kitabevi 1936'da bir derleme yaptı. 1950'den sonra Şerif Hulusi, öykülerini yeniden gözden geçirip 10 cilt halinde yayımladı. Rafet Zaimler Yayınevi 1962'de 30 öykü daha ekleyerek 11 ciltlik bir külliyat halinde yayımladı. Son olarak Bilgi Yayınevi, 'Bütün Eserleri' adıyla tüm öykülerini 16 kitapta topladı. 'Kahramanlar', 'Bomba', 'Yüksek Ökçeler', 'Yüzakı', 'Yalnız Efe', 'Falaka', 'Aşk Dalgası', 'Beyaz Lale', 'Gizli Mabet' bu dizideki öykü kitaplarından bir bölümüydü. İnceleme kitaplarında 'Tarhan', 'Ayın Sin' takma isimlerini kullandı. Günün diğer önemli olayları 1925: Takriri Sükun Kanunu'na dayanılarak İstanbul'da altı gazete ve dergi, Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı. Kapatılan yayın organları şunlardı: 'Tevhidi Efkar', 'İstiklal', 'Son Telgraf', 'Aydınlık', 'Sebilülreşat' ve 'Orak Çekiç'. 1927: İstanbul Radyosu yayına başladı. 1935: Oyun Yazarı İbnürrefik Ahmet Nuri (Sekizinci), 61 yaşında vefat etti. 1957: Afrika'da Altın Kıyısı, Gana ismini alarak bağımsızlığını ilan etti. 1972: TBMM Adalet Komisyonu, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam cezalarını onayladı. 1989: Şarkı sözü yazarı ve şovmen Fecri Ebcioğlu yaşamını yitirdi. 1995: Avrupa Birliği üyesi 15 ülke ile Türkiye arasında Gümrük Birliği Antlaşması imzalandı. 1995: Karikatürist Nehar Tüblek, İstanbul'da yaşama veda etti. Tüblek, 1924 yılında Manastır'da doğmuştu. 2002: Yargıtay Dokuzuncu Ceza Dairesi, gazeteci ve yazar Çetin Emeç ve Turan Dursun ile İran rejim muhalifi Ali Akbar Gorbani'nin öldürülmesi olaylarının da aralarında bulunduğu birçok saldırıdan sorumlu tutulan İslami Hareket Örgütü'nün icra şurası üyesi İrfan Çağırıcı hakkındaki idam cezasını onadı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 8 Mart 1857. Dünya Kadınlar Günü'nün ortaya çıkışı hakkında üç ayrı görüş var: Birinci görüşe göre,1857'de New Yorklu dokuma işçisi kadınlar, düşük ücretleri, on iki saatlik iş gününü ve artan iş yükünü protesto etmek için bir gösteri yürüyüşü yaptılar. Polis şiddet kullanarak yürüyüşü dağıttı. İkinci görüşe göre, Amerikalı kadınlar 8 saatlik işgünü ve kadınların siyasal hakları için mücadele ederken, Şubat 1908'de Manhattanlı iplik işçisi kadınların grev yapması ve polisin yine şiddet kullanmasıdır. Üçüncü görüş,1909'da New Yorklu dokuma işçisi kadınların işten çıkarılmaları protesto etmek için fabrikayı işgal etmeleri, çıkan yangında 129 kadının hayatını kaybetmesidir. Başlangıcı hangi olay olursa olsun, bu mücadelenin anısına, II. Enternasyonalin 1910'daki Kongresi'nde Clara Zetkin'in önerisiyle , Uluslararası Emekçi Kadınlar Günü olarak ilan edildi.1910 yılından başlayarak 8 Mart tüm dünyada kadınlar için özel bir anlam taşıdı. Kadınların başkaldırısını simgeledi, birlikte bir güç olmanın, dayanışmanın anlamını bugünlere taşıdı.1960'lı yıllara dek sosyalistlerin kutladığı bir gün olan ,1960'lı yıllarda yükselen feminizmin etkisiyle tüm kadınların, sadece emekçi olarak değil, hayatın tüm alanlarında, yaşanan ortak ezilmişliği ve mücadeleyi simgeleyen bir gün olarak kutlanıyor. Birleşmiş Milletler de1975'te bugünü "Dünya Kadınlar Günü" olarak ilan etti. 1943. İsmet İnönü 7. TBMM'yi açtı ve yeniden cumhurbaşkanı seçildi. Şükrü Saraçoğlu hükümeti kurmakla yeniden görevlendirildi. 1944. New York Metropolitan Operası Taksim Gazinosu'nda bir konser verdi. 1951. Adnan Menderes hükümeti istifa etti. Bir gün sonra II. Menderes hükümeti kuruldu; hükümette üç yeni bakan görev alırken altı bakan yer değiştirdi. Ünlü keman virtüozu Yehudi Menuhin konser vermek için İstanbul'a geldi. 1954. İstanbul Vali ve Belediye Başkanı Fahrettin Kerim Gökay bir basın açıklaması yaparak Mecidiyeköy-Yenikapı arasındaki metronun temelinin Nisan'da atılacağını söyledi. 1955. Türkiye'nin ilk kanserle savaş dispanseri açıldı. 1952. ABD Philadelphia'da ilk suni kalp ameliyatı yapıldı. 1955. Liselerde okutulması Milli Eğitim Bakanlığı'nca kabul edilen bir ders kitabında komünizm propagandası yapılmak istendiği iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Astronomi adlı ders kitabında Stalin ve Lenin'in resimlerinin yer aldığı ve bu resimlerin öğrencinin dikkatini çeksin diye bir meteor resminin ortasına yerleştirildiği tespit edildi. Konunun Ankara'daki ilgili makamlara bildirildiği ve kitabın toplattırılacağı belirtildi. Yapılan ilk soruşturmada, kitabın halen matematik öğretmenliği yapan bir öğretmen tarafından yazıldığı anlaşıldı. 1956. İzmir'de Demokrat Parti tarafından düzenlenen mitingde konuşan Başbakan Menderes, basını eleştiren bir konuşma yaptı. "Bu gazeteler demokrasi devriminin matbuatı olmak vasfına sahip değildir" dedi. Basını gerçekleri değiştirmek ve DP iktidarını alaşağı etmeyi düşünmekle suçladı. 1957. Siyasal Bilgiler Fakültesi eski dekanı Turhan Feyzioğlu, Türk Hukuk Kurumu'ndaki konferansında " Meşrutiyati takip eden birkaç yıl ve Demokrat Parti iktidarının ilk yılları hariç, basın hürriyete hasret kalmıştır " dedi. 1962. İstanbul-Ankara-Adana seferini yapmakta olan THY Kop uçağı Toroslar'da düştü. 8 yolcu ve 3 kişilik mürettabat öldü. 1963. Suriye'de bir darbe sonucu Baascılar ve Nasırcılar iktidarı ele geçirdi. 1966. Adalet Partisi Aydın Milletvekili Reşat Özarda, Sanayi Bakanı Mehmet Turgut hakkında Meclis soruşturması istemişti. Özarda, Başbakan Demirel'in Türkiye temsilcisi olduğu Morrison firmasına, gümrüksüz ithal edilen Ereğli Demir Çelik Fabrikaları'nın mallarının ve araçlarının verildiğini iddia ediyordu. Bu soruşturma isteği üzerine 1966 yılı bugün AP Milletvekili Reşat Özarda partisinden ihraç edildi. 1971. Antakya'nın içme suyu kaynağına fare zehiri konulduğu yolundaki ihbar üzerine Emniyet geceyarısı kent sakinlerine "su içmemeleri" çağrısı yapıldı. Sivas'a bağlı Yıldızeli'nde TİP ilçe sekreteri öldürüldü. . Balıkesir Necatibey Eğitim Enstitüsü kapatıldı. 1972. 29 yıl önce bugün Demokratik Parti Genel Başkan Yardımcısı Yüksel Menderes Ankara'da havagazıyla intihar etti. Menderes'in intihar nededi anlaşılamadı.Eski başbakanlardan Adnan Menderes'in büyük oğlu olan Yüksel Menderes Demokratik Parti kurucularından ve Aydın milletvekiliydi. 1975. İstanbul'da Osmanbey'deki Dostlar Tiyatrosu'nda İlerici Kadınlar Derneği (İKD) 'nin kuruluş çalışmasını yürüten kadınların girişimiyle ilk kez kamuya açık bir kutlaması düzenlendi. 400-500 kadının katıldığı toplantıda, Kadılar Günü'nün anlam ve önemi üzerine konuşmalar yapıldı, şiirler okundu. Aynı yıl Ankara'da da kutlaması yapıldı. TRT Genel Müdürlüğü, CHP ve Demokratik Parti'nin başvurusu üzerine, bu partilere de Başbakan Demirel'le TV'de yapılan söyleşi kadar süre tanınmasını kararlaştırdı. 1978. Cumhurbaşkanı Korütürk, İsmail Cem'in TRT genel müdürlüğüne atanmasının sakıncalı bulduğunu hükümete bildirdi. 1979. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ilişkin tartışmalar üzerine "Silahlı Kuvvetlerimizi her türlü politika dışında tutmaya büyük bir dikkat ve özen göstermek hepimizin başta gelen görevi olmalıdır" dedi. İngiliz Genelkurmay Başkanı'nın davetlisi olarak İngiltere'de bulunan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren kendisine yöneltilen bir soru üzerine, Türk polis ve jandarmasının görev ve yetkilerini belirleyen yasal düzenlemelerin yetersiz olduğunu ve ilgililer tarafından gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. 1984. 8 ilde olağanüstü hal uygulanması ile ilgili "Olağanüstü Hal Yönetmeliği" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yunanistan Türk savaş gemilerinin bir Yunan Destroyerine ateş açtığı iddiası ile Ankara'daki büyükelçisini geri çağırdı. Gelişmeler üzerine Türkiye de Atina büyükelçisine ülkeye dönme talimatı verdi. 1987. Kadın Çevresi Yayıncılığın çıkarttığı Feminist dergisi yayına başladı. Sahibi ve yazı işleri müdürlüğünü Handan Koç'un yaptığı derginin başlıca yazarları.Ayşe Düzkan, Handan Koç, Minu, Defne, Filiz k., Serpil, Gül, Sabahnur, Vildan, Stella Ovadis idi. Dergi, Mart1990'da yayın hayatına son verdi. 1988. Yeni Gündem dergisi yazı işleri müdürü 7,5 yıl hapse mahkum oldu. 1991. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın küçük oğlu Efe Özal bir borsa şirketine ortak oldu. 1992. Dünya Kadınlar Günü nedeniyle İstanbul ve Adana'da düzenlenen kutlama yürüyüşlerine polis müdahale etti, bazı kadınlar dövüldü, iki kadın yaralandı, 8 kadın gözaltına alındı. İstanbul Cumhuriyet Savcılığı özel TV'lerdeki müstehcen yayınları takibe aldı. 1996. Lefkoşa-İstanbul seferini yapan KKTC'ye ait bir yolcu uçağı kaçırılarak önce Sofya'ya ardından da Münih'e indirildi. Uçağı kaçıran kişinin İngiltere'deki sevgilisinin yanına gitmek isteyen Ramazan Aydın isimli bir Türk vatandaşı olduğu anlaşıldı. Uçaktaki yolcu ve mürettebatı serbest bırakan Aydın, Alman polisi tarafından tutuklandı. 2000. 30 yılı aşkın siyasi geçmişinde ilk kez Necmettin Erbakan'a karşı bayrak açılarak, FP'ye genel başkan adayı çıkarıldı. Kayseri Milletvekili Abdullah Gül, adaylığını ilan etti. Bugün Doğanlar: 1895. En ünlü Güney Afrikalı kadın şairlerden Juana de Uruguayan Ibarbourou. 1902. Karakter rolleriyle ünlü siyah Amerikalı televizyon filmleri oyuncusu Louise Beavers. 1945. 20. yüzyıl sonlarında yeni izlenimici sanat akımının önde gelen kişiliklerinden biri olan Alman ressam Anselm Kiefer. 1869. Fransız besteci Hector Berlioz. 1944. Romancı Hüseyin Rahmi Gürpınar Heybeliada'daki evinde zatürreeden. Romanlarında , Tanzimat'tan Cumhuriyet sonrasına kadar, toplumsal değişimi İstanbul'un gündelik yaşamını temel alarak işleyen Gürpınar her sınıftan, her yaştan, her cinsten kişilerin farklı davranış, düşünce ve duyuş durumlarını sergiledi. En çok gülünçlüklere, zaaflara, sosyal dengesizliklere dikkat çekti. "İnsanların kabahatlerini, günahlarını kendilerine açık olarak göstermeli ki, onları tekrardan kaçınsınlar" diyen yazar kendini, "kafasına doldurduğu felsefeyi etrafına saçan mürebbi" olarak gördü. Sade dili, canlı anlatımıyla herkesin kolayca okuyup anlayabileceği romanlar yazdı. Hüseyin Rahmi Gürpınar, roman, öykü, oyun türünde 54 yapıt verdi: İffet, Mürebbiye, Şıpsevdi, Cadı, Ben Deli miyim?, Utanmaz adam. 1948. Kendi bulduğu hastalığa adı verilerek dünya tıp literatürüne geçen, deri ve zührevi hastalıkları uzmanı Ordinaryüs Profesör Hulusi Behçet İstanbul'da. Göz bozuklukları, ağızda yinelenen yaralar ve cinsiyet organları çevrelerinde yaralardan oluşan hastalığın kendine özgü bir virüsten kaynaklandığını saptayan Dr. Hulusi Behçet'in bu buluşu,1947 yılında Cenevre'de toplanan Uluslararası Tıp Kongresi'nde hastalığa "Morbus Behçet" yada "Behçet Sendromu" adı verilerek tıp tarhine geçti. 1959. Cumhuriyet dönemi hikayecilerinden Bekir Sıtkı Kunt. Yazarlık hayatına gazetecilik ile başlayan Bekir Sıtkı Kunt, yalnız hikaye türünde eser verdi. Gözleme ve gerçeğe bağlı hikayelerinde köy ve kasaba kişilerini, İstanbul'un kendi halinde, sıradan insanlarını yazdı. Sanat iddialarından uzak, özentisiz bir dil kullandı. Bekir Sıtkı'dan bize beş hikaye kitabı kaldı: Memleket Hikayeleri, Talkınla Salkım, Herkes Kendi Hayatını Yaşar, Yataklı Vagon Yolcusu, Ayrı Dünya 1977. Hikayeci Fikret Ürgüp İstanbul'da. İstanbul Tıp Fakültesi mezunu Dr. Ürgüp, çağımız insanının yalnızlıklarını, değerlere karşı yabancılaşmasını sigeleyen, mecazlı, alegorili ve özgün hikayeler yazdı. Hikayelerini Van, Kısa Lodos Hikayeleri adı altında iki kitapta topladı. Günlükleri Dosdoğru Günlük adıyla kitaplaştı. 1980. Türkiye'nin önde gelen felsefecilerinden Nusret Hızır İstanbul'da. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nde, Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu'nda, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde, Hacettepe Üniversitesi'nde felsefe ve mantık dersleri verdi. Ölümünden sonra derlenen yazıları Bilimin Işığında Felsefe ve Geride Kalanlar adıyla basıldı. |
Tarihte bugün: 8 mart 8 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/hrg0803h.jpg Yazar Hüseyin Rahmi Gürpınar, 1944 yılında Heybeliada'daki köşkünde hayata veda etti. Hüseyin Rahmi Gürpınar çeşitli türlerde toplam 54 eser bıraktı Padişah yaverliğinde bulunmuş Mehmed Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi Gürpınar 17 ağustos 1864'te İstanbul'da doğmdu. Çok küçük yaşta annesini kaybedince Girit'te bulunan babasının yanına gitti. Üç yıl sonra İstanbul'a dönerek, çocukluğunu anneannesinin ve teyzesinin yanında geçirdi. Önce Ağayokuşu Mahalle Mektebi'nde, sonra Mahmudiye Rüştiyesi'nde okudu. Bir yandan da Özel Fransızca dersleri aldı. İdadi'yi bitirdikten sonra Mekteb-i Mülkiye'ye girdi, ancak hastalığı nedeniyle öğrenimini ikinci sınıfta yarıda bıraktı. Önce Adliye Umur-ı Cezaiye Kalemi'nde, sonra aza mülazimi olarak ikinci Ticaret Mahkemesi'nde çalıştı. Önce Nafia Nezareti tercüme kalemi görevinden, Meşrutiyet'in ilanından sonra da devlet hizmetinden ayrılarak geçimini, ölümüne kadar yazarlıkla sağlandı. Cumhuriyet'in ilanından sonra V ve VI dönemlerde (1935-1943) Kütahya milletvekili oldu. İstanbul'un çeşitli semtlerinde oturduktan sonra Heybeliada'ya yerleşti. 8 mart 1944'te, 30 yıldır yalnız yaşadığı Heybeliada'da hayata veda etti. 10 martta, edebiyat ve basın çevresinden bazı dostlarının ve komşularının katıldığı sade bir törenle yakın arkadaşı Albay Hulusi'nin yanına gömüldü. Gürpınar, çok küçük yaşlardayken yazmaya başlamış, Rüşdiye öğrencisi iken 12 yaşında yazdığı 'Gülbahar' adlı bir oyunu yangında kül olmuş, 'Bir Genç Kızın Avaze-i Şikayeti' adlı ilk yazısı ise Ceride-i Havadis de yayımlanmıştı (1884). İlk romanı 'Şık', Ahmet Mithat Efendi tarafında beğenilince Tercüman-ı Hakikat gazetesinde tefrika edilmeye başlandı (1886). Daha sonra maaşlı olarak bu gazetede çalışmaya başladı, ardından 'İkdam' gazetesine geçti (1894). İkdam'da arka arkaya yayımladığı altı romanla ünü birden genişledi, Meşrutiyet döneminde Ahmet Rasim'le birlikte 'Boş Boğaz' adlı bir mizah dergisi çıkardı (1908). Bu dergi yüzünden mahkemeye verildi, ancak beraat etmesine rağmen dergi kapatıldı. Daha sonra 'Sabah', 'Ziya', 'Zaman İleri', 'Son Telgraf', 'Tevhit-i Efkar', 'Vakit', 'Milliyet', 'Cumhuriyet', 'Yeni Sabah' gazetelerinde romanlar yayımladı. Cumhuriyet'in ilanından sonra, 1924 yılında yayımladığı 'Ben Deli miyim?' adlı romanı yüzünden mahkemeye verildi ve yine beraat etti. Eserleri Romanları: 'Şık' (1989), 'İffet' (1896), 'Mutallaka' (1898), 'Mürebbiye' (1899), 'Bir Muadele-i Sevda' (1899), 'Metres' (1899), 'Tesadüf' (1900), 'Nimetşinas' (1910), 'Şıpsevdi' (1911), 'Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç' (1912), 'Sevda Peşinde' (1912), 'Gulyabani' (1912), 'Cadı' (1914), 'Hakka Sığındık' (1919), 'Toraman' (1919), 'Hayattan Sayfalar' (1919), 'Son Arzu' (1922), 'Tebessüm-i Elem' (1923), 'Cehennemlik' (1924), 'Efsuncu Baba' (1924), 'Ben Deli miyim?' (1925), 'Billur Kalp' (1926), 'Tutuşmuş Gönüller' (1926), 'Evlere Şenlik', 'Kaynanam Nasıl Kudurdu?' (1927), 'Muhabbet Tılsımı' (1928), 'Mezarından Kalkan Şehit' (1929), 'Kokotlar Mektebi' (1928/1929), 'Şeytan İşi' (1933), 'Utanmaz Adam' (1934), 'Eşkıya İninde' (1935), 'Kesik Baş' (1942), 'Gönül Bir Değirmenidir', 'Sevda Öğütür' (1943), 'Ölüm Bir Kurtuluş mudur?' (1949), 'Kaderin Cilvesi' (1964), 'Dünyanın Mihveri Kadın mı, Para mı?' (1949), 'Kaderin Cilvesi' (1964), 'Deli Filozof' (1964), 'Can Pazarı' (1968), 'İnsanlar Maymun muydu?' (1968), 'Ölüler Yaşıyor mu?' (1973), 'Namuslu Kokotlar' (1973) Uzun Öykü: 'Meyhanede Hanımlar' (1968) Öykü: 'Kadınlar Vaizi' (1920), 'Namusla Açlık Meselesi' (1933), 'Katil Buse' (1933), 'İki Hödüğün Seyahati' (1933), 'Tünelden İlk Çıkış' (1934), 'Gönül Ticareti' (1939), 'Melek Sanmıştım Şeytanı' (1943), 'Eti Senin Kemiği Benim' (1953) Oyun: 'Hazan Bülbülü' (1916), 'Kadın Erkekleşince' (1933), 'Tokuşan Kafalar' (1973), 'İki Damla Yaş' (1973) Düzyazılar: 'Cadı Çarpıyor' (1913), 'Şekavet-i Edebiye' (1913), 'Sanat ve Edebiyat' (1972) Günün diğer önemli olayları 1403: Osmanlı padişahı Yıldırım Beyazıt, Akşehir'de öldü. 1857: ABD'de kadın işçilerin 8 martta yaptıkları yürüyüş, Kopenhag'da 1910'da toplanan Dünya Kadınlar Kongresi'nde Emekçi Kadınlar Günü olarak belirlendi. 8 mart, 1975'te BM tarafından Dünya Kadın Hakları Günü ilan edildi. 1948: Tanımladığı bir deri hastalığı Behçet hastalığı adıyla dünya tıp literatürüne geçen, deri ve zührevi hastalıklar uzmanı Ord.Prof.Dr. Hulusi Behçet, kalp krizi sonucu İstanbul'da yaşamını yitirdi. 1952: ABD Philadelphia'da ilk suni kalp ameliyatı yapıldı. 1954: Devletin siyasal prestijine ve mali gücüne zarar getirdiğine karar verilen ya da kişilerin özel hayatına tecavüz eden yazılar yazan gazetecilere ağır cezalar öngören Basın Kanunu, TBMM'den geçti. 1962: İstanbul-Ankara-Adana seferini yapan THY'ye ait 'Kop' uçağı Toroslar'da düştü. Sekiz yolcu ve üç kişilik mürettebattan kurtulan olmadı. 1980: Felsefeci Nusret Hızır 81 yaşında vefat etti. 1984: Sekiz ilde olağanüstü hal uygulanmasıyla ilgili Olağanüstü Hal Yönetmeliği yürürlüğe girdi. 2005: Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi'nin eski dekanlarından Prof.Dr. Erol Mutlu, 56 yaşında Ankara'da hayatını kaybetti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 9 mart 9 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/rte0903h.jpg 2003'te Siirt'te yapılan milletvekili yenileme seçimlerinde üç milletvekilliğini alan iktidardaki AKP'nin Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan parlamentoya girdi. Recep Tayyip Erdoğan 59'uncu hükümeti 14 mart 2003'te kurdu 3 kasım 2002 Milletvekili Genel Seçimleri, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin zaferi ile sonuçlandı. AKP, seçimlerden yüzde 34.28 oy oranı ve 363 milletvekili ile çıktı ve tek başına iktidar oldu. Ancak AKP'nin zaferi, seçim yasağı bulunan Genel Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın Meclis'e girememesiyle gölgelendi. Yüksek Seçim Kurulu, Pervari ilçesi Doğanköyü'nde 17, 18 ve 19 no'lu sandıklarda kurullar usulünce oluşturulmadığı için oy kullanılamadığı gerekçesiyle, 2 aralık 2002'de, Siirt'te seçimlerin yenilenmesine karar verdi. YSK, CHP Milletvekili Ekrem Bilek, AKP Milletvekili Mervan Gül ve Bağımsız Milletvekili Fadıl Akgündüz'e ait milletvekili tutanaklarını da iptal etti. 9 mart 2003'te yeniden yapılan milletveklili seçimlerinde Adalet ve Kalkınma Partisi üç milletvekili çıkardı. AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, 22'nci Dönem Siirt Milletvekili olarak parlamentoya girdi. AKP'den Öner Gülyeşil ve Öner Ergenç de milletvekili oldu. AKP'nin Siirt'te kazandığı üç milletvekilliği ile parlamentodaki sandalye sayısı 362'den 365'e yükseldi. Kesin sonuçlar, 11 mart 2003 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. AKP Genel Başkanı Erdoğan, 11 martta TBMM'de yemin etti ve Başbakan Abdullah Gül, yerini Erdoğan'a bırakmak üzere, 58'inci hükümetin istifasını sundu. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, aynı gün, AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'a hükümeti kurma görevini verdi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 59'uncu hükümeti, Erdoğan tarafından 14 mart 2003'te kuruldu. 3 kasım 2002 seçimleri sırasında hakkındaki kapatma davası süren AKP, Cumhuriyet tarihinde başbakan adayı belli olmamasına karşın iktidarı kazanan ilk parti oldu. 1987 genel seçiminden beri ilk kez bir parti tek başına iktidara geldi. AKP, 1950'den sonra tek başına iktidara gelen dördüncü parti oldu. Daha önce DP üç, AP ve ANAP da ikişer kez tek başına iktidara gelmişti. AKP, 1957'den bu yana tek başına iktidara gelen partiler arasında en fazla milletvekili çıkaran parti oldu. 1957'de Demokrat Parti 419 milletvekili çıkarmıştı. AKP'yi iktidara taşıyan oyların merkez sağdan kaydığı görüldü. AKP, her üç seçmenden birinin oyunu aldı ve Milli Görüş çizgisinden doğan bir parti ilk kez tek başına iktidar oldu. Siyaset bilimcilere göre, ekonomik kriz sonrası beklenen sosyal patlama seçimlerde yaşandı. Kriz ve geniş halk kitleleri üzerindeki etkisi ile yolsuzlukların merkez sağ partilerin tabanlarında yarattığı tepki AKP'nin başarısının ana nedeni olarak yorumlandı. 1999 seçimlerinde parlamento dışı kalan Cumhuriyet Halk Partisi, bu kez yüzde 19.39 oy oranı ile 178 milletvekili çıkardı. 3 kasım 2002 seçimlerinden parlamentoya, 1946'dan sonra ilk kez sadece iki parti girebildi. Günün diğer önemli olayları 1796: Napolyon Bonapart ile Josephine evlendi. 1923: Sovyet lideri Lenin, geçirdiği felç sonucu konuşma yetisini kaybetti. 1930: Atatürk, Antalya Müzesi'ni gezdikten sonra, Aspendos'ta incelemelerde bulundu. 1956: Kıbrıs Rum toplumunun lideri Başpiskopos Makarios, İngiltere tarafından Seyşel Adaları'na sürgüne gönderildi. Adanın İngiliz Genel Valisi John Harding, Makarios'un terörizmi aktif olarak desteklediği için sürgün edildiğini açıkladı. 1957: Türkiye'nin ilk kadın doktor subayı Sema Aran, teğmen rütbesiyle göreve başladı. 1967: Gazeteci ve yazar Vala Nureddin (Va-Nu) 66 yaşında vefat etti. 1995: TBMM Malvarlığını Araştırma Komisyonunun Almanya'da bulduğu belgeler, RP'li Süleyman Mercümek'in Türkiye'de yönettiği paranın toplam 17 milyon mark olduğunu ve bu paraların akıbetinin bilinmediğini ortaya koydu. 1996: 1990 yılında öldürülen gazeteci Çetin Emeç'i vurduğu belirlenen İslami Hareket Örgütü'nün tim sorumlusu İrfan Çağırıcı, İstanbul'da yakalandı. 2001: Türk balesinin kurucusu Edris Stannus (Dame Ninette de Valois), İngiltere'de 104 yaşında hayatını kaybetti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 9 Mart 1923. Sovyet lideri Lenin geçirdiği felç sonucu konuşma yeteneğini kaybetti. 1929. İstanbul'da Matbaacılık Mektebi açıldı. 1945. Filistin'den gelen 36 bin diş fırçası piyasaya sürüldü. 1952. Amerika Birleşik Devletleri'ni Türk modası sardı. Amerikan moda dergileri, İstanbul Sarısı, Türk Kırmızısı, Helva Beji, Fes Rengi gibi renklerden geçilmez oldu. Bir firma, Harem adı altında kozmetikler piyasaya sürdü. 1954. Yayın yoluyla suç işleyenlere ağır cezalar getiren yasa Meclisten çıktı. Gazeteciler Cemiyeti ve Gazeteciler Sendikası, Mecliste yaptığı bir konuşmada yazı işleri müdürleri için "baldırı çıplak" tabirini kullanan DP İzmir Milletvekili Halil Özyörük'ü Meclise ve DP Genel Başkanlığı'na çektikleri bir telgrafla protesto ettiler. 1955. Erzurum 9. Kolordu Komutanlığı 2 Numaralı Askeri Mahkemesi'nce idama mahkum edilen Sovyet casusları İvan Adamidi ve Nikola Antonov asıldı. 1956. Ali Sami Yen Stadı Galatasaray Spor Kulübü'ne devredildi. Kıbrıs Rum toplumunun lideri Başpiskopos Makarios, İngiltere tarafından sürgüne gönderildi. Yapılan açıklamada Başpiskopos Makarios'un "barış koşullarına dönmenin önünde en büyük engel" olduğu ve terörizmi desteklediği için adadan uzaklaştırıldığı belirtildi. Ayrıca Makarios'un eski bir Yunan subayı olan Albay Grivas'ı, EOKA örgütünü kurmak için teşvik ettiği ileri sürüldü. Sürgün haberinin duyulmasından sonra EOKA, Kıbrıs'ta yaygın bombalama eylemlerine girişti. 1957. Türk ordusunun ilk kadın doktor subayı Sema Aran teğmen rütbesiyle göreve başladı. 1959. Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak amacıyla kurulmuş EOKA Londra'nın önerisini kabul etti; Grivas çekildi. 1961. Cemal Gürsel, Alman gazetecilerin, "Parlamento teklif ederse cumhurbaşkanlığını kabul edecek misiniz?" sorusuna, "Parlamento değil, millet teklif ederse hizmete hazırım" dedi. 1965. Zonguldak Kömür İşletmeleri direnişinde Satılmış Tepe ve Mehmet Çandar adlı işçiler öldürüldü. Zonguldak Kozlu'daki Ereğli Kömür İşletmesi'nde çalışan maden işçileri, Türk-İş ve hükümetin kanunsuz saymasına rağmen greve gittiler. Grevci maden işçileri çalışmak isteyen işçilerin yer altına inmesini engellediler. Hükümet gelişmeler üzerine Kozlu'ya bir tümen asker gönderdi. Kozlu'da işçilerin direnişi çatışmaya dönüştü; açılan ateş sonucunda iki işçi öldü,15 jandarma yaralandı,14 kişi gözaltına alında. Olayların radyodan verilmesi hükümet kararıyla durduruldu.13 Mart günü olaylar yatıştı, işçiler işbaşı yaptı. 1967. 34 yıl önce bugün Gölcük Tersanesi'nde "Berk" adlı refakat firkateyninin yapımına başlandı.Türkiye'nin kendi olanaklarını kullanarak yaptığı ilk firkateynin yapımı1971 yılında tamamlandı. 1971. Güvenlik kuvvetlerinin denetimi altındaki ODTÜ'de Mütevelli Heyeti'nin Akademik Konseyi feshetmesi üzerine Rektör Erdal İnönü görevinden istifa etti.Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç'ın başkanlığında toplanan Yüksek Komuta Konseyi Toplantısında "Olayları önlemede hükümetin yetersiz kaldığı" ifade edildi ve Başbakanın istifası istendi. 19 Adalet Partili Demirel'in çekilmesi için bir muhtıra hazırladı. Başsavcılık Milli Nizam Partisi'nin (MNP) kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. 1974. İşverenlerin SSK'ya 1,5 milyar lira borcu olduğu açıklandı. 1979. 7 kişiyi öldürmekten sanık sağ eylemci Veli Can Oduncu 16 yıla mahkum oldu. 1983. Görevini kötüye kullanmaktan Yüce Divanda yargılanmakta olan eski Bayındırlık Bakanı Selahattin Kılıç beraat etti. Türkiye'nin Belgrat Büyükelçisi Galip Balkar, iki saldırgan tarafından yaralandı. Büyükelçi iki gün sonra öldü. Saldırıyı Ermeni Soykırımının Adalet Komandoları ve Asala örgütü üstlendi. Yakalanan iki Ermeni iki yıl sonra tarihinde Yugoslavya'da 20'şer yıl hapse mahkum edildi. 1984. Turgut Özal Türk Ceza Kanunu'nda siyasi suç olmadığını söyledi. 1986. Muzır Neşriyat Yasası'na ilişkin suçlamaları yanıtlayan Başbakan Turgut Özal, "Bu yasaya muzır diyen muzırdır" dedi. 1991. Basın işkolunda kriz. Asil Nadir hakkında İngiltere'de açılan soruşturma nedeniyle Kıbrıslı işadamının sahip olduğu Günaydın gazetesinde 350'den fazla kişinin işine son verildi. Güneş gazetesinde188 kadrolu 350 kadrosuz çalışanın gazeteyle ilişkisi kesildi. Gelişim yayınları 400 çalışan sayısını 300'e indirdi. Tercüman gazetesi de çalışanların maaşlarını, ikramiyelerini ödeyemedi. 1992. Türk savaş uçakları Kuzey Irak'taki iki PKK kampını bombaladı. 1996. 1990yılında öldürülen gazeteci Çetin Emeç'i vuran İslami Hareket Örgütünün Ameliyat timi sorumlusu İrfan Çağırıcı İstanbul'da yakalandı. 2000. Güney Kore'de saatlerce bilgisayarın önünden kalkmayan 37 yaşındaki Kim Kwang-Su, aşırı yorgunluk ve stresten öldü. Bugün Doğanlar: 1749. Fransız devriminin başlarında Ulusal Meclisin en göze çarpıcı kişilerinden biri olan hatip ve siyasetçi Kont Mirabeau Kontu Honoré-Gabriel Riqueti. 1753. 1793'de Vendée bölgesindeki karşı devrimci ayaklanmaları bastıran Fransız general Jean-Baptiste Kléber. 1763. Sanayi Devrimi'nin İngiltere kırlarına yansıyan olumsuzluklarını dile getiren yazılarıyla bilinen İngiliz gazeteci William Cobbett. 1839. Rus besteci Modest Petroviç Musgorskiy. 1918. Amerikalı popüler detektif romanı yazarı Mickey Spillane. 1934. 1961'de uzaya çıkan ilk insan Sovyet kozmonot Yuriy Alekseyeviç Gagarin. Bugün Ölenler: 1952. Marksist militan ve yazar Aleksandra Kollontay. Sovyetler Birliği'nde kadınların siyasal mücadeleye katılmaları, örgütlenmeleri için mücadele verdiği mücadelelerle bilinen Kollontay, "kadınların yazgısı beni tüm yaşamım boyunca ilgilendirdi ve beni sosyalizme çeken de bu ilgi oldu zaten" demişti. Kollontay'ın feminizm ile gerilimli bir ilişkisi olmuştu. Dönemin feministlerine karşı dışlayıcı olmuş ve kadınların örgütlenmesi meselesini işçi kadınların örgütlenmesine indirgemişti. Dünyanın ilk kadın büyükelçisi de olan Kollontay .1922-1945 arasında Sovyetler Birliği'ni Norveç, Meksika ve İsveç'te temsil etmişti. 1967. Gazeteci yazar Va-Nu (Vala Nurettin) İstanbul'da. Nurettin, Kurtuluş Savaşı yıllarında Bolu'da öğretmenlik yaparken arkadaşı Nazım Hikmet'le birlikte Sovyetler Birliği'ne gitmiş ve Moskova'da Doğu Üniversitesini bitirmişti. Türkiye'ye döndükten sonra gazetecilik yaptı, takma adlarla hikayeler, romanlar, radyo oyunları yazdı. Arkadaşı Nazım Hikmet'le ilgili anılarını "Bu Dünyadan Nazım Geçti" adıyla yayımladı. 1997. Elle dergisinin yazı işleri müdürü Jean- Dominique Bauby. 1995'te geçirdiği beyin kanaması sonucunda tüm vücudu, başından ayak parmağının ucuna kadar felç olana Bauby'nin yalnızca beyni ve göz kapakları çalışıyordu. Jean Dominique Bauby, göz kapaklarını kullanarak kitap yazdı. Kitabın yazılış öyküsü sabrın ve dayanışmanın öyküsüydü. Bauby'nin yakın arkadaşı Claude Mendibil, bir yıl boyunca her gün hastaneye gelerek ona alfabeyi sesli olarak okudu. Bauby gerekli olan harfi gözünü kırparak belli ediyordu, böylece harf harf kelimeleri dikte ettirerek kitabı yazdı. |
Tarihte bugün: 10 mart 10 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/sbirsel1003h.jpg Şair ve deneme yazarı Salah Birsel, 1999'da İstanbul'da yaşama veda etti. Salah Birsel, Jean Janet, Marguerite Duras ve Max Jacob'dan çeviriler de yaptı Asıl adıyla Ahmet Selahattin 1919'da Bandırma'da doğdu, ortaöğretimini İzmir Erkek Lisesi'nde, yüksek öğrenimini ise İstanbul Üniversitesi Felsefe bölümü'nde tamamladı (1948). Fakülteye gittiği yıllarda Nişantaşı Ortaokulu'nda başladığı Fransızca öğretmenliğine (1943) mezun olduktan sonra da bir süre devam etti. Burhan Arpad'la ABC Yayınevi'ni kurdu. Sonradan İhsan Devrim'in de ortak olduğu bu yayınevi, tek parti iktidarının kışkırttığı faşist ve ulusçu öğrencilerin 'Tan' gazetesini tahrip ettikleri olaylar sırasında yıkıldı. 1942'de 'İnkılapçı Gençlik' dergisinde yayımlanan 'Bulut Geçti' adlı şiiri yüzünden, aile kurumunu yerdiği gerekçesiyle mahkemeye verildi ve iki yıl süren dava sonunda beraat etti. Öğretmenlikten ayrıldıktan sonra Ankara ve İstanbul'da iş müfettişliği, kitaplık müdürlüğü gibi görevlerde bulundu. Türk Dil Kurumu Yayın Kolu Başkanlığı yaptı (1960-1973). Ankara Üniversitesi Basım Evi Müdürü iken emekli oldu (1972). Yazın alanına 'Gündüz' dergisinde yayımlanan (1937) şiirleriyle erken yaşlarda giren Birsel, daha sonraki yıllarda 'İnkılapçı Gençlik' dergisinde yazdı. 'Sokak', 'İnsan', 'Yenilikler' gibi dergilerde yazıları yayımlandı. 1940'ların yeni edebiyat hareketi içinde aktif rol üstlenen Birsel, Garip Şiiri'nden farklı bir yol arayan şiirleriyle dikkati çekti, ama ilgisi giderek şiirden düzyazıya ve asıl anlamda denemeye kaydı. 'Keçi Çobanı Kuzu Çobanı' adlı denemesiyle 1970 TRT Deneme Başarı Ödülü'nü, 'Şiir ve Cinayet' adlı kitabıyla Türk Dil Kurumu Deneme Eleştiri Gezi Ödülü'nü (1976), 'Paf ve Puf' adlı kitabıyla da İş Bankası Deneme Eleştiri Büyük Ödülü'nü (1982), 'Yaşlılık Günlüğü' kitabıyla da Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'nü (1986) kazandı. Yapıtları Şiir: 'Dünya İşleri' (1941), 'Hacivat'ın Karısı' (1955), 'Ases' (1960), 'Kikirikhane' (1961), 'Haydar Haydar' (1962), 'Köçekçeler' (1980), 'Bütün Şiirleri' (1986) Roman: 'Dört Köşeli Üçgen' (1961) İnceleme / Araştırma: 'Şiirin İlkeleri' (1952), 'Rüştü Onur' (1956), 'Sen Beni Sev' (1957), 'Fransız Resminde İzlenimcilik' (1967), 'Goethe' (1972), 'Seyirci Sahneye Çıkıyor' (1989) Deneme: 'Kendimle Konuşmalar' (1972), 'Seyirci Sahneye Çıkıyor' (1975), 'Kurutulmuş Felsefe Bahçesi' (1979), 'Paf ve Puf' (1981), 'Halley Kimi Kurtarır' (1981), 'Amerikalı Tolstoy' (1982), 'Bir Zavallı Sarı At' (1985), 'Yapıştırma Bıyık' (1985), 'Şişedeki Zenci' (1986), 'Asansör' (1987), 'Kediler' (1988), 'Hafiyeler Önde Gider' (1991), 'Nezleli Karga' (1991), 'Yalnızlığın Fırınlanmış Kokusu' (1992), 'Tarih / Salah Bey Tarihi: Kahveler Kitabı' (1976), 'Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu' (1976), 'Boğaziçi Şıngır Mıngır' (1980), 'Sergüzeşt-i Nono Bey' (1982), 'İstanbul - Paris' (1983), 'Günlük' (1955), 'Kuşlar Örtünmek' (1976), 'Hacivat Günlüğü' (1982), 'Yaşlılık Günlüğü' (1986), 'Aynalar Günlüğü' (1988), 'Bay Sessizlik' (1990), 'Gece Yarısı Mektupları' (1991) Birsel'in Jean Janet (Hizmetçiler), Max Jacob (Genç Bir Şaire Öğütler), Marguerite Duras (Bütün Gün Ağaçlarda) gibi birçok yazardan yaptığı çevirileri de bulunmaktadır. Salah Birsel'den birkaç örnek Küheylan Ne toz talaz bir günaydın Çıkıyorsan bir yokuşu Biraz bezginlik biraz umut Ben ne sipahiyim dokun yeleme Çok cenk oldu Saadparem Gürzlemeye ölü geldi Çadırlar içinde kaç ağaç Sandım özel bir biçimde Kırıldı bir Küheylan Bugün dün oldu Saadparem Eller başüstünde Tutiler hişt dedi Ey biraz uyku biraz leylak Kırılınca bir küheylan Ortasından şırak Bir Şairin Ölümü Kimse inanmaz Benim hafif-makineliyle öldüğüme Veya ayrıldığıma dünyadan Benimde başkentte bi odam Şiir kitaplarım Üniversitede adım Ve arkadaşım vardı Ünüm de olurdu Yaşasaydım Kamer Hanım Gün gelecek KAMER HANIM Gençliğini düşünecek Hafifçe daralacak kalbi Mutfağa doğru gidecek Yumurtayı çırparken kasede Durup saçlarını çözecek Şurup kaynayacak bir kenarda Hatıralar üşüşecek Ve yayıldıkça mutfağa pasta kokusu O da endamını gerecek Bir tabak alacak raftan HACİVAT beni sevmişti sahi deyecek Gün gelecek KAMER HANIM Boyuna pasta pişirecek Pencerede Kadınlar İlkin bir sarışın açtı pencereyi Sonra bir hallicesi bir dillicesi Daha sonra güldü kaçtı Kadınların en incesi Derken sıra esmere geldi Bir etlicesi bir sütlücesi Piyanolu Ases Ben piyano çalıyorum sen orada kaç yıl Saçlarını at sevmeyi değiştiriyor çünkü Ellerini at gözlerini at dudaklarını at yoksa Ben seni okşuyorum senin esmerliğinle yoksa Senin gökyüzün benim gökyüzümden piyanolu Kirpiklerini at gözlerini öpüyorum çünkü Kaşlarını at ağzını at kulaklarını at Ben seni okşuyorum senin esmerliğinle yoksa Ben senin dişlerinle gülüyorum daha ne Senin yıldızların her gece Beethoven li Piyanoyu al seni düşünmeyi tutuyor çünkü Ben seni sevdalıyorum sen orada kaç yıl Günün diğer önemli olayları 1876: Graham Bell ile yardımcısı Watson, ilk telefon görüşmesini yaptılar. 1910: Hollywood'da çekilen ilk film olan 'In Old California' gösterime girdi. 1919: Çin'de kölelik resmen kaldırıldı. 1920: Yunanistan Başbakanı Venizelos'un da katıldığı toplantıda, İstanbul'un resmi işgaline ve Kuvayı Milliye öncülerinin tutuklanmasına karar verildi. 1956: Başpiskopos Makarios'un, 9 mart günü sınır dışı edilmesinden sonra Kıbrıs'ta ayaklanmalar başladı. 1963: Saatli Maarif Takvimleri'nin kurucusu Naci Kasım, 79 yaşında vefat etti. 1969: ABD'li siyahi lider Martin Luther King'in katili James Earl Ray, 99 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. 1972: Millet Meclisi, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkındaki idam kararlarını, 53 ret, altı çekimser, 238 kabul oyuyla onayladı. 1989: Avrupa Kulüpler Kupası'nda finale yükselen ilk Türk basketbol takımı Efes Pilsen, Yunanistan'ın Aris takımına yenilerek ikinci oldu. 1993: Gazeteci Emil Galip Sandalcı 71 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. 2000: Diyarbakır Bir Numaralı Devlet Güvenlik Mahkemesi, kapatılan RP'nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ı, halkı ırk ve din farklılığı gözeterek, kin ve düşmanlığa açıkça tahrik ettiği gerekçesiyle bir yıl hapisle cezalandırdı. 2004: Yargıtay Birinci Ceza Dairesi, yedi TİP'li öğrenciyi öldürdüğü için yedi kez idam cezasına çarptırılan Haluk Kırcı'nın cezasının, 48 ayı hücrede olmak üzere müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmesine ilişkin kararı onadı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 10 Mart 1879. İstanbul yapı işçileri greve çıktı. 1919. Çin'de kölelik resmen kaldırıldı. 1920. Çerkez kadınları bilgilendirmek için Çerkez İttihat ve Teavün Cemiyeti kuruldu. Dernek, Diyane isimli bir de dergi yayınladı. 1931. İstanbul'da yayımlanan Bıldırcın, Piliç ve Çapkın Kız mecmuaları hakkında müstehcen yayın davası açıldı. 1938. Ankara radyosunda radyofonik konserlere Bizet'in Carmen operasıyla başlandı. 1942. Peyami Sefa yeni kelimelerin fabrika tarzında üretilmesini eleştirdi. 1947. Dört büyükler Almanya'nın geleceğini tartışmak için Moskova'da toplandı. 1949. Kurucuları arasında Sadri Maksudi Arsal, Halil Nimetullah Öztürk ve Tahir Nejat Gercan gibi adların yer aldığı Türk Dilini Geliştirme Derneği kuruldu. Filistin'e kaçmak isteyen 70 Musevi genç gümrük memurlarınca yakalandı. Gümrük memurlarına rüşvet teklif eden gençlerin büyük bölümünün askerliğini yapmadığı anlaşıldı. 1952. Küba'da General Fulgencio Batista, Devlet Başkanı Carlos Socarras'ı devirerek yerini aldı. 1953. Yedek subayların kıta hizmeti 1 yıla çıkarıldı, 6 aylık okul süresinde değişiklik olmadı. 1955. Ankara Radyosu'nda yayımlanan "Daldan Dala" programındaki bir monologda milletvekillerinin küçük düşürüldüğü yolundaki iddialara cevap veren Devlet Bakanı Mükerrem Sarol, bu monologu yayından önce kendisinin kontrol ettiğini ve programın kaldırılmasını gerektirecek bir husus olmadığını açıkladı. Erdoğan Çaplı'nın hazırladığı programa devam kararı verildi. Monologda, bir milletvekili adayı halka hitap ederken kendi için bir şey istemediğini, tek isteğinin ölünceye kadar milletvekili kalarak millete hizmet olduğunu alaylı bir dille açıklıyordu. 1956. Başpiskopos Makarios'un sınır dışı edilmesinden sonra Kıbrıs'ta ayaklanmalar başladı. 1961. 27 Mayıs askeri darbesinden sonra, eski iktidar mensuplarını yargılamak üzere Yassıada duruşmaları Ekim1960 tarihinde başlandı. 592 sanık hakkında19 ayrı dava açıldı. Bu davalardan Çanakkale davası 1961'de karara bağlandı. Adnan Menderes ve üç eski bakan iki muhalif milletvekilinin seyahat özgürlüğünü engellemek suçuyla yargılandılar ve mahkum oldular. 1965. Zonguldak'ta1500 maden işçisi greve başladı. 1969. Anadolu Ajansı çalışanları greve çıktı. Aynı gün, Martin Luther King'in katili James Earl Ray 99 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. 1972. Türkiye Büyük Millet Meclis'i Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'ın idamlarını onayladı. 1973. İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana sıkıyönetim komutanlıkları bir bildiri yayımlayarak, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin selametle sonuçlanması için, Millet Meclisine baskı yapabilecek veya Türk Silahlı Kuvvetleri'ni rencide edebilecek her türlü bildiri, beyanat, yazı ve haberin yayınlanması yasaklandı. 1974. Cumhuriyet'in 50. yılını Kutlama Komitesi tarafından İstanbul'un Karaköy Meydanı'na dikilen Gürdal Duyar'ın "Güzel İstanbul" adlı çıplak kadın heykeli, "müstehcen" olduğu gerekçesiyle bazı kesimlerin, özellikle de hükümetin Milli Selamet Partisi kanadının tepki göstermesine yol açtı. 1976. CHP Parti Meclisi1976 yılı bugün yayımladığı bir bildiriyle, "Kamu İktisadi Teşebbüsü hisselerinin satışı ihanet olur" açıklamasını yaptı. Bildiride şöyle denildi. "Cephe hükümeti şimdi de KİT'lerin yüzde 49 hissesini satmak istiyor. İktidar aslında halkın malı olan fabrikaları zenginlere devretmek istemektedir.Bu hareketi halkımıza yapılmış bir ihanet saymaktayız." 1978. Başbakan Bülent Ecevit ile Yunanistan Başbakanı Konstantin Karamanlis, İsviçre'nin Montreux kentinde bir araya gelerek iki ülke arasındaki ilişkiler hakkında görüştüler. 1982. Bülent Ecevit'in pasaport isteği, CHP hakkında savcılık soruşturması yürütüldüğü gerekçesiyle reddedildi. 1986. 17 Mayıs1982'den beri devam eden Barış Derneği davasının tutuklu 6 sanığı tahliye edildi. Davada tutuklu sanık kalmadı. Sanıkların aynalı odalarda sorgulanması ve ifadelerinin video bantlara kaydedilmesi uygulaması başladı. 1987. ABD Kongresi'nin Ermeni Tasarısını kabul etmesi durumunda, Cumhurbaşkanı Evren'in mayıs ayındaki ABD gezisini iptal edeceği Washington'a iletildi. 1988. Çalışanlardan yüzde 2, işverenlerden yüzde 3 kesinti yapılarak bir fonda toplanmasını öngören zorunlu tasarruf yasası çıktı. 1989. Türk Resim Sanatı'nda Figüratif Gelişme Sergisi İstanbul'da açıldı. Sergide Türk resim sanatının ilk evrelerinden bugüne figür, manzara ve ölü doğa temalı resimler yer aldı. Osman Hamdi Bey, Hoca Ali Rıza gibi sanatçıların yanında Ömer Uluç, Komet, Cihat Burak, Mehmet Güleryüz gibi günümüz sanatçılarının yapıtlarına yer verildi. Avrupa Kulüpler Kupası'nda finale yükselen ilk Türk basketbol takımı Efes Pilsen, Yunanistan'ın Aris takımına yenilerek ikinci oldu. 1994. Avrupa Parlamentosu, Türkiye'ye Kürtler'e özerklik tanınması için çağrı yaptı. 1995. Kalipso Kralı Metin Ersoy'un kızı yüzünden başladığı öne sürülen bir kavga Fenerbahçe Lisesi'nde satırlı, bıçaklı bir baskınla sürdü. Okula baskını engellemeye çalışan öğrencilerden İlimdar Kalkan öldü. 1998. Akit gazetesi yazarı Yaşar Kaplan tutuklanarak Mamak Cezaevine konuldu. 2000. Necmettin Erbakan, Bingöl'de1994 yılında yaptığı konuşmada halkı kin ve düşmanlığa tahrik ettiği gerekçesiyle1 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bugün Doğanlar: 1850. ABD'de siyah kadınların örgütlenmesine öncülük eden eğitimci Brown, Hallie Quinn 1873. Yapıtları Fyodor Dostoyevskiy ile karşılaştırılan Alman yazar Jakob Wassermann. 1903. 1873. Caz tarihinin en özgün beyaz trompetçilerinden Amerikalı müzisyen Bix Beiderbecke. Bugün Ölenler: 1963. 38 yıl önce bugün Maarif Kitaphanesi ve Matbaası sahibi ve Saatli Maarif Takvimlerinin kurucusu Naci Kasım. 1985. Sovyetler Birliği lideri Konstantin Çernenko. 1989. Baterist Salim Ağırbaş. 1993. Gazeteci yazar Emil Galip Sandalcı İstanbul'da. 1994. Amerikalı yazar Charles Bukowski. 1999. 2 yıl önce bugün şair Salah Birsel İstanbul'da.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünü bitirdi. Türk Dil Kurumu yönetim kurulu üyeliği yaptı. İlk şiiri1937 yılında Gündüz dergisinde çıkmıştı. Kendine bağımsız bir şiir yapısı kurdu. Şiirlerini Dünya İşleri, Hacivatın Karısı, Kikirikname, Haydar Haydar, Yaşama Sevinci, Rumba da Rumba, Sevdim Seni Ey İnsan kitaplarında yayımladı. |
Tarihte bugün: 11 mart 11 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/hasimiscan1103h.jpg İstanbul Belediye Başkanı Haşim İşçan, 1968'de geçirdiği beyin kanaması sonucu 70 yaşında yaşamını yitirdi. Haşim İşcan halk arasında 'Haşim Baba' olarak anılıyordu Ahmet Cevdet Paşa'nın oğlu olan Haşim İşcan, 1898 yılında Edirne'de doğdu. 1922'de Mülkiye Mektebi'ni bitirerek bir süre Edirne Kız Öğretmen Okulu'nda ve Edirne Lisesi'nde öğretmenlik yaptıktan sonra özel kalem müdürlüğü, müfettişlik gibi görevlerde bulundu. 1933'te kaymakamlıkla başlayan yöneticilik yaşamını çeşitli illerde valilik yaparak sürdürdü. Valilik yaptığı yerlere çok sayıda okul, hastane, stadyum, park, kütüphane ve halkevi kazandırdı. Emekli olduğu 1953'e doğru Toprak ve İskan müdürlüğüne atandı. Bu görevi sırasında Romanya, Bulgaristan ve Yugoslavya'dan gelen göçmenlerin yerleştirilmesinde örnek başarılar sergiledi. 1963'te yapılan seçime Cumhuriyet Halk Partisi adayı olarak katıldı ve İstanbul'un seçimle başa geçen ilk belediye başkanı oldu. İlk iş olarak trafik sıkışıklığını çözecek projeleri devreye soktu. Yeraltı ve yerüstü geçitlerine özel bir önem verdi. Öncelikle Şehremini ve Çarşıkapı geçitlerini bitirdi. Karaköy Yeraltı Geçidi de onun döneminde yapıldı. Ardından yonca yaprağı biçiminde olan Unkapanı Geçidi'nin temelini attı ve bir yıl gibi kısa bir zamanda inşaatı tamamlattı. Ölümünden sonra isminin verildiği Saraçhanebaşı Geçidi'nin yapımını 2 eylül 1964'te başlattı. Haşim İşcan döneminde Galata Kulesi restore edilerek turizme açıldı. Taksim Gezisi düzenlendi. Burada çok sayıda dükkan ve bir de gazino hizmete girdi. İşcan da tıpkı Fahrettin Kerim Gökay gibi turizme önem verdi. Sultanahmet Meydanı'ndaki havuzun yapımı ve Sultanahmet ve Ayasofya Müzesi'nin çevresi aydınlatıldı. İşcan döneminde, Taşlıtarla, Basınköy, Havacılar Sitesi, Ihlamur Deresi, Zeytinburnu, Ortaköy, Arnavutköy, Üsküdar-Kadıköy, Kadıköy-Selamiçeşme kanal ve kolektör inşaatleri tamamlandı. Halk arasında 'Haşim Baba' diye anılan İstanbul Belediye Başkanı Haşim İşcan, görevi balşındayken geçirdiği beyin kanaması sonucu girdiği komadan kurtulamayarak 11 mart 1968'de yaşamını yitirdi. Günün diğer önemli olayları 1941: İngiltere'nin Sofya Elçisi Rendell'a, İstanbul Pera Palas Oteli'nde suikast girişiminde bulunuldu. Olayda dört kişi öldü, Rendell kurtuldu. 1947: Türkiye, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'na (IMF) katıldı. 1949: İsrail ve Ürdün, Rodos'ta ateşkes antlaşması imzaladı. 1967: Gazeteci Yusuf Ziya Ortaç 72 yaşında İstanbul'da vefat etti. 1969: Besteci Sadi Işılay 70 yaşında hayata veda etti. 1976: Eski ABD Başkanı Richard Nixon, Şili'deki seçimler sırasında Salvador Allende'nin seçilmesini önlemek için CIA'e emir verdiğini itiraf etti. 1980: Gazeteci ve yazar Zekeriya Sertel 88 yaşında Paris'te hayatını kaybetti. 1985: Konstantin Çernenko'nun 10 marttaki ölümünün ardından Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreterliğine getirildi. 1988: Montajının tamamı Türkiye'de yapılan ilk F-16, Hava Kuvvetleri'ne teslim edildi. 1990: Litvanya, tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti. 1997: Amasya'da el yazması Kuran'ın çalınması olayıyla ilgili yargılanan Ayşegül Tecimer, gıyabında 4.5 yıla mahkum edildi. Tecimer'in ABD'ye kaçtığı öğrenildi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 12 Mart 1921. İstiklal Marşı, milli marş olarak, Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi. 1925. Çin'de Guomindang Başkanı Sun Yat-Sen öldü, Yerine General Çan Kay-şek getirildi. 1930. Hindistan'da Mahatma Gandhi, tuz üretimindeki hükümet tekeline karşı çıkmak amacıyla, Ahmetabat'tan 300 millik denize yürüyüşe başladı. 1933. Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nce eski sözcüklere Türkçe karşılık bulmak için Dil Anketi başlatıldı. 1947. ABD Başkanı Harry Truman Amerikan Kongresi'nden Sovyetler Birliği'nin baskısı altında bulunan Türkiye ve Yunanistan'a toplam 400 milyon dolarlık bir yardımda bulunulması ve bu devletlerin sivil ve askeri personeline ABD'de eğitim verilmesi için yetki istedi. Kongre, Truman'ın bu talebini kabul etti ve Yunanistan ve Türkiye'ye yardım Kanunu'nu yürürlüğe koydu. Öngörülen 400 milyon dolar yardımın100 milyon doları Türkiye'ye 300 milyon doları ise Yunanistan'a ayrıldı. Yardımın yerinde ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığı ABD tarafından gönderilen yetkililerce denetlenecekti. Türkiye Amerikan hükümetinin onayını almadan kendisine askeri yardım çerçevesinde verilen hiçbir madde veya malumatı kullanamayacaktı. 1951. Demokrat Parti Konya İl Kongresi'nde fes, çarşaf ve Arap harflerinin serbest bırakılması istendi. 1955. Cumhurbaşkanı Celal Bayar başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Atatürk Üniversitesi'nin Erzurum'a kurulmasını kararlaştırdı. 1956. Üç kadın milletvekili çarşafın yasaklanması için Meclis'e bir kanun teklifi sundu. 1958. Demokrat Parti Eskişehir İl Başkanı ve Demokrat Eskişehir gazetesi sahibi Ali Rıza Ilıca'nın, Son Söz gazetesi sahibi Abdülkadir Gürol aleyhine açtığı yayın yoluyla hakaret davası sonuçlandı; Gürol'un11 ay 20 gün hapsine, gazetesinin de1 ay süreyle kapatılmasına karar verildi. 1959. Ankara Toplu Basın Mahkemesi, Amerikalı gazeteci Pulliam'ın Türkiye hakkında yazdığı bir yazıyı Ulus gazetesinde yayımladığı gerekçesiyle gazetenin yazı işleri müdürü Erman'a16 ay hapis cezası verdi; Ulus bir ay kapatıldı. Haber gazetesinin sahibi ve yazı işleri müdürü Vedat Refiioğlu'na usulsüz tekzip yayımlamaktan12 gün hapis cezası verildi. 1961. Konya'da Arapça öğreten 48 mahalle okulu kapatıldı. Bayındırlık Bakanı Mukbil Gökdoğan, İstanbul Boğazzı'nda yapılacak asma köprünün şimdilik uygulamaya konamayacağını bildirdi. Bakan Gökdoğan, "İktisadi durumumuz düzeldiği zaman asma köprü meselesini ele alabiliriz. Şimdilik asma köprüden önce yapılacak birçok işimiz var. Kanaatimce asma köprü işi on yıldan önce ele alınamaz" dedi. 1966. Yazar Orhan Kemal ile Türkiye İşçi Partisi Fatih İlçe Başkanı Mehmet Şahin hücre çalışması ve komünizm propagandası yaptıkları gerekçesiyle tutuklandılar. Aynı gün15 yaşında bir ortaokul öğrencisi de komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla tutuklandı. Edebiyat öğretmeninin "Atatürk'ü başka bir dünya lideriyle karşılaştırınız" konulu ödevinde öğrenci Atatürk'ü Lenin'le karşılaştırmıştı. Öğretmen öğrenciyi ihbar etti ve öğrenci tutuklandı. 1967. Cumhuriyet Halk Partisi, 22 Şubat tarihli yazısında CHP'yi komünistlikle suçlayan Dünya gazetesi başyazarı Falih Rıfkı Atay'ı mahkemeye verdi. 1970. CHP Genel Başkanı İsmet İnönü TBMM'de yapyığı konuşmada "Demirel'den daha fazla irticayı temsil eden ve koruyan bir kimse yoktur. Kendisinden daha ileri bir din istismarcısı olamaz" dedi 1971. Silahlı Kuvvetler, hükümeti ve parlamentoyu suçlayan bir muhtıra verdi. Başbakan Demirel istifa etti. Muhtıra Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri Komutanı Faruk Gürler, Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Celal Eyiceoğlu'nun imzasını taşıyordu. İnegöl'de kalabalık bir grup "Dinsizlere ölüm" sloganıyla yürüyüş yaptı, kimi ev ve işyerleri taşlandı. 1978. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan demir çelik dağıtımıyla ilgili yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmeliğe göre her ilde valilin başkanlığında bir komisyon kurulacak. İnşaat demiri almak isteyen müteahhitler ve diğer ihtiyaç sahipleri bu komisyona başvuracaklar ve ihtiyaç belgesi alacaklar. Belgeyi alan vatandaş doğrudan doğruya satış deposuna giderek demirini alabilecek. Bu yöntemin amacının karaborsanın önlenmesi ve aracının ortadan kaldırılması olduğu açıklandı. 1979. Pakistan ve İran CENTO'dan çekileceklerini açıkladı. 1982. 30 idam istemli ve159 sanıklı İstanbul Dev-Yol davası başladı. 1983. Osmanlılar zamanında yapılan Hamidiye suyu ihracından bu yana ilk defa olarak su ihraç etmeye başlandı. İzmir'den Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Suudi Arabistan'a su ihracı başladı. 1985. Kanada'nın başkenti Ottawa'daki Türk Büyükelçiliği'ne Ermeni militanlar bir saldırı düzenledi. Elçilik kapısında görevli Kanadalı polis öldürüldü,11 kişi rehin alındı. Büyükelçi Coşkun Kırca saldırganlardan pencereden atlayarak kurtuldu. 1986. Yüce Divan tarafından iki yıl hapse mahkum edilen eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar, mahkumiyetini çekmek üzere Ankara Merkez Cezaevine kondu. 1987. ABD Kongresi Reagan yönetiminin Türkiye için istediği125 milyon dolarlık ek askeri yardım isteğini onaylamadı. 1990. Parlamentoda grubu bulunan siyasi partilerin liderleri12 Eylül sonrası ilk kez TBMM Başkanı Kaya Erdem'in çağrısı üzerine bir araya geldiler. 1991. Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Rusya'da SSCB lideri Gorbaçov ile dostluk ve işbirliği antlaşması imzaladı. 1993. Bombay'daki bombalı araba saldırısında 300 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı, saldırıyı üstlenen olmadı. Ankara Savaş Karşıtları Derneği kuruldu. 1994. 5 yedeksubay öğrencinin ölümüyle sonuçlanan Tuzla'daki eylemi gerçekleştirdikleri öne sürülen 37 kişi yakalandı. 1996. ANAP-DYP hükümeti TBMM'de 207'ye karşı 257 oyla güvenoyu aldı. 1997. Hopa'dan Karadeniz'e açılan ve Gürcistan karasularını ihlal eden Türk balıkçı teknelerine bir Rus hücumbotundan aeş açıldı.1 balıkçı öldü, 23 balıkçı Batum'da tutuklandı. Tutuklanan balıkçılar iki gün sonra serbest bırakıldı. 1998. 3 yıl önce bugün tiyatronun unutulmaz komedyenlerinden Ali Sururi İzmir'de öldü. 2000. Papa II. John Paul, Kilise'nin geçmişte Yahudilere, muhaliflere, kadınlara ve yerlilere karşı işlediği günahlardan ötürü af diledi. |
Tarihte bugün: 12 mart 12 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/yasam/istiklalmarsi1203h.jpg İstiklal Marşı'nın şairi Mehmet Akif Ersoy 1873-1936 yılları arasında yaşadı Burdur Milletvekili Mehmet Akif Ersoy'un yazdığı İstiklal Marşı, 1921'de ulusal marş olarak kabul edildi. "Bu marşın, İstiklal davamızı anlatış cihetinden büyük bir manası vardır. Benim en beğendiğim parçası da budur: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, hakka tapan, milletimin istiklal. Benim bu milletten daima hatırlanmasını istediğim vecizeler işte bunlardır." Mustafa Kemal Atatürk İstiklal Marşı Mehmet Akif Ersoy'un 'İstiklal Marşı' 12 mart 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde aşağıdaki haliyle kabul edildi. Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. Çatma; kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal Kahraman ırkıma bir gül, ne bu şiddet, bu celal? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal... Hakkıdır, hakka tapan, milletimin istiklal Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış şaşarım! Kükremiş sel gibiyim; bendimi çiğner aşarım; Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. Garbın afakini sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyet! dediğin tek dişi kalmış canavar? Arkadaş! yurduma alçakları uğratma, sakın. Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın. Doğacaktır sana vadettiği günler hakkın. Kim bilir belki yarın... belki yarından da yakın. Bastığın yerleri "toprak!" diyerek geçme, tanı: Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehid oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı. Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? Şüheda, fışkıracak, toprağı sıksan şüheda! Canı, cananı, bütün varımı alsın da hüda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda. Ruhumun senden, ilahi şudur ancak emeli, Değmesin mabedimin göğsüne namahrem eli. Bu ezanlar - ki şahadetleri dinin temeli- Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli, O zaman vecdile bin secde eder - varsa - taşım. Her cerihamdan, ilâhi boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruhu mücerret gibi yerden naşım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlal: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır; hakka tapan, milletimin istiklâl. Diğer aday şiirler İstiklal Marşı Yarışması'nda ön elemyi kazanan ve TBMM'de okunan diğer altı şiir 1. Yıllarca altı cephede ateşle kanlara; Türk'ün hilâl-ü dinine düşman olanlara; Ceddin o; Yıldırım gibi saldın zaman zaman Yüksek başın eğilmedi bir art cihanlara Ey kahramanlar ordusu, ey yıldırım-Şitab. Göster cihan-ı mağribe bir kanlı inkılab Ey mazi-i havariki bin destan olan; Garbın zalam-ı zulmüne yüz yıl kılınç salan Arslan yürekli ordu; demir giy; silah kuşan! Zira hududu kapladı ateşle kan, duman. Ey kahramanlar ordusu, ey yıldırım - Şitab, Göster cihan-ı mağribe bir şanlı inkılab! Arslan mücahid ordusu, ey haris-i salah Destinde seyf-i hak gibi pek şanlı bir silah Açtın sema-yi millete pür-nûr bir sabah. Atî bizim... bizim artık vatan, zafer, felah. Ey kahramanlar ordusu; ey yıldırım - Şitab. Göster cihan-ı mağribe bir şanlı inkılab Mehmet Muhsin 2. Altı bin yıl efendilik yaptın, "Kahraman Türk" idi cihanda adın. Bir ateşten siperdin İslam'a Sönmeyen bir güneş gibi yaşadın. Ey büyük ünlü milletim ileri! Hasmına çiğnetme koş bu şanlı yeri! Düşmanın bir cihansa dostun Hak Hakkın elbette müstakil yaşamak Atıl, ez, vur, senindir istiklâl Ebedî parlasın şu al bayrak... Ey benim şanlı milletim ileri; Ele çiğnetme koş bu ülkeleri! M. (Bursa Milletvekili Muhittin Baha Bey Yarışmaya 'M' rumuzu ile katıldı. Müzakereler esnasında şiirini geri çekti.' 3. Ey Müslüman, ey Türk oğlu Açıldı istiklâl yolu Benim bu son günlerimdir, Diyor bize Anadolu. Çek sancağı Türk ordusu Olmaz Türk'ün can korkusu Esarete dayanır mı Türk vatanı, Türk namusu? Bu son savaş bize farzdır, Fırsatımız gayet azdır, Muzaffer ol da ey millet Altın ile tarih yazdır. Birleşelim özümüzden, Dönmeyelim sözümüzden, Hem silelim bu lekeyi, Tarihdeki yüzümüzden. İskender Haki 4. Göz yaşına veda et Ey güzel Anadolu! Hakkını korur elbet Türk'ün bükülmez kolu Cenk ederiz genç, koca Bugün değil, yarın da Yadımız ağladıkça İzmir ezanlarında. Hak yolunda kan olur, Dünyalara taşarız; Ya şerefle vurulur, Ya efendi yaşarız. Her gün yeni bir hile Arkasından satıldık; Her gün yeni bir dille Yurdumuzdan atıldık Yeter, ey Ka'be'mizi Elimizden alanlar Alıkoyamaz bizi Yolumuzdan yalanlar. Hangi alçak el alır, El zinciri boynuna? Kim Yunan'ı bırakır Türk kızının koynuna? Kemaleddin Kamu 5. Millet aşkı, din aşkı, vatan aşkı uyansın Yurdumuza göz dikenler al kanlara boyansın Ya ben ya onlar diyen silâhına dayansın Türk oğludur bu millet Türk'ündür bu memleket Türk oğludur bu millet Türk'ündür bu memleket Düşman gözü tutamaz yanar dağlar başını Bağrımızda saklarız vatanın her taşını Yurdumuza yan bakan döker gözün yaşını Türk oğludur bu millet Türk'ündür bu memleket Türk oğludur bu millet Türk'ündür bu memleket Can veririz her zaman hürriyet yoluna ‘Ya gazi, ya şehid’lik ne devlettir kuluna Ata emanet etmiş namusunu oğluna Bize Türk oğlu derler Hep bizimdir bu yerler A.S. 6. Türk'ün evvelce büyük bir pederi Çekti sancağı hilâl-i sehari Kanımızla boyadık bahr ü berri Böyle aldık bu güzel ülkeleri İleri, arş ileri, arş ileri Geri kalsın vatanın *****leri Seni ihya için ey nâmı büyük Vatanın uğruna öldük öldük Ne büyük kaldı bu yolda ne küçük Siper oldu sana dağlar gibi Türk Yürü ey milletin efradı yürü Ak süt emmiş vatan evlâdı yürü Vatan evlâdını kurban edeli Milletin hür yaşamaktır emeli Veremez kimseye bir Çamlıbeli Bağlanır mı acaba Türk'ün eli İleri, arş ileri, arş ileri Çiğnenir çünkü kalan yolda geri. Hüseyin Suad Günün diğer öenmli olayları 1918: Erzurum düşman işgalinden kurtuldu. 1921: Londra Konferansı sona erdi. İtilaf Devletleri barış önerdi. 1925: Çinli lider Sun Yat Sen öldü, yerine General Çan Kay Şek getirildi. 1947: ABD Başkanı Harry Truman, ABD Kongresi'nden, Sovyetler Birliği'nin baskısı altında bulunan Türkiye ve Yunanistan'a toplam 400 milyon dolarlık bir yardımda bulunulması ve bu devletlerin sivil ve askeri personeline ABD'de eğitim verilmesi için yetki istedi. 1971: Silahlı Kuvvetler, 12 Mart Muhtırası'nı verdi. Başbakan Süleyman Demirel, bu gelişme üzerine istifa etti. 1985: Sovyetler Birliği ile ABD arasında, Cenevre'de Stratejik Nükleer Kuvvetler, Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler, Uzay ve Savunma Sistemleri ile İlgili Yeni Silahların Kontrolü Görüşmeleri başladı. 1995: Bir taksiyi gasp eden teröristler, Gazi Mahallesi'nde Alevilere ait olduğu bildirilen üç kahvehaneyi gece otomatik silahlarla taradı. Bir kişi öldü. 20 kişi yaralandı. 14 martta Gaziosmanpaşa'da meydana gelen olaylarda 96 işyeri tahrip edildi, 13 araç yakıldı. 1998: Komedi oyuncusu Ali Sururi İzmir'de hayata veda etti. 1999: Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Macaristan, NATO'ya katıldı. 2000: Papa II. John Paul, kilisenin geçmişte Yahudilere, muhaliflere, kadınlara ve yerlilere karşı işlediği günahlardan ötürü af diledi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 13 mart 13 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/spor/efes1303h.jpg Efes Pilsen basketbol takımı, 1996'da Avrupa Koraç Kupası'nı kazandı. Efes Pilsen antrenörü Aydın Örs (solda) ve menajeri Doğan Hakyemez Efes Pilsen basketbol takımı, 1976 yılında ikinci ligde mali problemlerle uğraşan Kadıköyspor'un alınmasıyla kuruldu. 1978'de yenilgisiz olarak ikinci ligi şampiyon olarak tamamladı ve Türkiye Birinci Basketbol Ligi'e çıktı. 1978/1979 sezonunda, Birinci Lig'deki ilk sezonunda Türkiye Şampiyonu oldu. 1990'ların başından itibaren büyük bir çıkışla hem Türkiye liginin en başarılı kulübü hem de Avrupa Kupalarının en önemli takımlarından biri durumuna geldi. Aydın Örs yönetimindeki takım, kısıtlı kadrosuna rağmen özellikle savunmasıyla ve Petar Naumoski gibi unutulmaz bir oyuncu yönetiminde büyük başarılar eldi etti. 16 mart 1993'te Avrupa Kulüpler Kupası'nda final oynayarak bir Avrupa Kupası'nda final oynayan ilk Türk kulübü oldu. Ancak olaylı maçta Torino'da Yunanistan'ın Aris takımına 50-48 kaybederek kupayı alamadı. 1996'da Koraç Kupası'nı alan Efes Pilsen, Avrupa Kupası kazanan ilk Türk takımı oldu. İki maç üzerinden oynanan finalde İtalyan Stefanel Milano ile karşılaşan Efes Pilsen, 6 martta İstanbul'da oynanan ilk maçı 76-68 kazandı. Efes Pilsen, 13 martta Milano'da oynanan ikinci maçı 77-70 kaybederek bir sayı averajla da olsa kupayı kazanmayı başardı. Daha sonraları kurulan Euroleague'in de önemli takımlarından biri olan Efes Pilsen 2000 ve 2001'de Final Four'a kalan ilk Türk takımı oldu. 2002, 2003, 2004 ve 2005'te Final Four'a çok yakınken bu şansı kullanamadı. 12 kez Türkiye Basketbol Ligi şampiyonluğu kazanarak Türkiye liglerinin en başarılı takımı olan Efes Pilsen, altı kez Türkiye Kupası'nı ve altı kez de Cumhurbaşkanlığı Kupası'nı kazandı. Günün diğer önemli olayları 1781: Alman kökenli İngiliz gökbilimci William Hershel, Uranüs gezegenini keşfetti. 1893: Tanzimat dönemi yazar ve şairi Muallim Naci, İstanbul'da vefat etti. 1899: Mustafa Kemal, '1283' yaka numarasıyla Harp Okulu'nun piyade sınıfına yazıldı. 1919: Kazım Karabekir, Erzurum'da 15'inci Kolordu Komutanlığına atandı. 1926: Mustafa Kemal Paşa'nın Falih Rıfkı (Atay) ve Mahmut (Soydan) beylere anlattığı hayat hikayesi ve hatıralarının kısaltılmış şekli, Milliyet gazetesinde yayımlandı. 1934: Yazar Cenap Şahabettin, 64 yaşında hayatını kaybetti. 1955: Fenerbahçe-Galatasaray futbol maçında taraftarlar tribünde birbirine girdi, bir kişi öldü. 1970: Dublaj sanatçısı ve yazar Adalet Cimcoz, 60 yaşında İstanbul'da yaşama veda etti. 1983: Beylerbeyi'nde restorasyonu süren tarihi İsmail Hakkı Efendi Yalısı gece çıkan yangında kül oldu. Yalının yanındaki 205 yıllık Beylerbeyi Camisi'nin kubbesi de tamamen hasar gördü. 1992: Erzincan'da Richter ölçeğine 6.8 büyüklüğündeki depremde 653 kişi öldü. 1994: İstanbul Boğazı'nda iki Rum gemisinin çarpışmasında yangın çıktı. 15 denizcinin öldüğü, 17 denizcinin kaybolduğu kaza sonucu denize yayılan petrol çevre kirliliğine yol açtı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün13 Mart 1781. Alman kökenli İngiliz astronom William Hershel, Uranüs gezegenini keşfetti. Güneş sisteminin yedinci gezegeni olan Uranüs'ün daha önceleri bir yıldız olduğu sanılıyordu. 1926. Mustafa Kemal Paşa'nın Falih Rıfkı (Atay), ve Mahmut (Soydan) beylere anlattığı hayat hikayesi ve hatıralarının kısaltılmış şekli Milliyet gazetesinde yayımlandı. 1951. Demokrat Parti İzmir Belediye Başkanı Rauf Onursal, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü'nün Halife Abdülmecit gibi sınır dışı edilmesini istedi. 1954. Cemal Reşit Rey konser vermek üzere Yugoslavya'ya gitti. 1955. Fenerbahçe-Galatasaray futbol maçında taraftarlar tribünde birbirlerine girdiler,1 kişi öldü. 1969. Atilla Tokatlı'nın hazırladığı Sovyet Şairleri Antolojisi toplatıldı. 1970. Halide Edip Adıvar'ın büstü açıldıktan üç gün sonra dinamitlendi. 1973. Meclis'te cumhurbaşkanlığı seçimi için turlar başladı. Faruk Gürler 200, Tekin Arıburun 282, Ferruh Bozbeyli 48 oy aldı. Üçte iki çoğunluk olan 423 ve salt çoğunluk olan 318 oya erişilemedi. Seçim çıkmaza girince Genelkurmay Başkanı Semih Sancar parti liderleriyle görüştü. AP Genel Başkanı Süleyman Demirel diğer liderlerin aksine bu görüşmeyi gizledi, görüşmenin radyodan açıklanması üzerine "bana mı inanacaksınız, radyoya mı?" diye sordu. Genelkurmay Başkanlığı'nın resmi açıklaması üzerineyse, "Dün dündür, bugün başka bir gündür" dedi. 1974. Barzani yandaşı Kürtlerle Irak askerleri arasında çıkan çatışmalar üzerine, Türkiye sızmaları önlemek için Irak sınırını kapattı. 1978. Genelkurmay Başkanı Evren "Ordu parlamenter sisteme saldıranları yok edecek güçtedir" dedi 1979. Adalet Partisi, 4. Beş Yıllık Plan'ın esas yönünden Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptalini istedi. İstanbul'da özel öğrenci yurtları kapatıldı. 1982. İki kişiyi öldürmekten idama mahkum edilen Türkiye Komünist Emek Partisi'nin (TKEP) üyesi Seyit Konuk, Necati Vardar ve İbrahim Ethem Coşkun isimli üç işçinin idam cezası İzmir'de Buca kapalı Cezaevi'nde infaz edildi. 1983. Beylerbeyi'nde restore edilmekte olan tarihi İsmail Hakkı Efendi Yalısı gece çıkan yangında tamamen yandı. Yalının yanındaki 205 yıllık Beylerbeyi Camii'nin kubbesi de tamamen yandı. Aynı gün, Cumhurbaşkanı Kenan Evren Antakya ve Mersin'de halka hitap ederek yaptığı konuşmada " Eski partilerin hemen hemen aynı kişilerle, yalnız iki isim değiştirerek, yeniden hortlamalarına müsaade edemeyiz" dedi. Evren eski siyasilerden, "Kendilerine kul köle olacak kişilerden kurulacak partinin büyük bir çoğunlukla seçimi kazanmasıyla, seçimden sonra tekrar eski koltuklarına oturtulmayı düşleyenler" diye söz etti. Konuşmasını, "Nasıl12 Eylül'den önce bu kişileri tekrar tekrar uyardık ama dinlemediler,sonunda başlarına12 Eylül yumruğu indiyse, nasıl 7 Kasım'dan önce yapılan ikazları da dinlemeyip bu defa da Türk halkının yumruğunu yediler ise şimdi yine ikaz ediyorum. Üçüncü bir yumruğu yememek istiyorlarsa derhal bu girişimlerden vazgeçsinler" diye sürdürdü. 1984. Gümrük kaçakçılığı davasından yargılanan Abuzer Uğurlu Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi tarafından 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Türkiye'nin Ottawa Büyükelçiliği Ticaret Müşaviri Kemalettin Kani Güngör'e suikast girişiminde bulunan 4 Ermeni Kanada'da tutuklandı. 1986. Fatsa Dev-Yol davası savcısı Hakim Binbaşı Halit Cengiz, rüşvet, dolandırıcılık gibi suçlardan toplam 29 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. Odalar Birliği Başkanlığı'ndan ayrılarak DYP'ye giren ve genel başkanlık seçimlerinde ağır yenilgiye uğrayan Mehmet Yazar, yeni bir siyasi parti kurmak için1986 yılı bugün DYP'den istifa etti. 1987. Uluslararası Halter Federasyonu, halterci Naim Süleymanoğlu'na, Türkiye'ye iltica tarihinden 6 Aralık1987 tarihine kadar yarışmalardan men cezası verdi. 1990. Hava Kuvvetlerinde sürdürülen "irtica operasyonunda" toplam146 subay ve astsubayın irticai faaliyetlerde bulundukları gerekçesiyle orduyla ilişkilerinin kesildiği açıklandı. 1992. Erzincan'da 6,3 şiddetinde deprem oldu;492 kişi öldü. İstanbul Ticaret Odası yönetim kuruluna ilk kez bir kadın seçildi. 1994. Kıbrıs Rum bandıralı bir tankerle bir Yunan şilebi Rumelikavağı açıklarında çarpıştı;19 gemici öldü,19 kişi yaralandı, 9 gemicinin kayıp olduğu açıklandı. SHP İstanbul İl Başkanı Yüksel Çengel, Belediye Başkanlığı adayı Zülfü Livaneli'nin "İSKİ skandalına bulaşmış yönetimle çalışmam" demesi üzerine istifa etmek zorunda kaldı. 1995. 12-13 Mart gecesi İstanbul Gazi mahallesinde 3 kahvehane otomatik silahlarla tarandı. Alevi dedesi Halil Kaya öldü, 20 kişinin yaralandı.Saldırganlar olay yerinden uzaklaştıktan sonra gasp ettikleri taksinin şoförünü boğazını keserek öldürdüler ve taksiyi ateşe vererek kaçtılar.Çoğunluğunu Alevilerin oluşturduğu mahalle halkı olayları protesto etmek için geceyi sokakta geçirdi, olaylara ilgisiz kalmakla suçladıkları karakola yürüdü. Polis mahalle halkını havaya ateş açarak durdurmaya çalıştı.1 kişi kurşunlanarak ölürken pek çok kişi de yaralandı. Gece boyunca durulmayan olaylar günü de sürdü. Öğle saatlerinde Cemevi önünden karakola yürümek isteyen grupla polisin karşı karşıya geldi. Polisin göstericilerin üzerine ateş açması sonucu 15 kişi öldü, aralarında polis, jandarma ve gazetecilerinde bulunduğu 100'den fazla insan yaralandı. Olayları önleyemeyen polis, askerden yardım istedi. Askerleri önce alkışlarla karşılayan grup daha sonra "Asker Sivas'ta neredeydi?" diyerek bu kez taş yağmuruna tuttu. Gazi, Zübeyde ve Esentepe mahallelerinde sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Aynı gün, edebiyatımızın ustalarından Melih Cevdet Anday'ın 80. doğum yılı PEN Yazarlar Derneği'nin düzenlediği bir toplantıyla kutlandı. Melih Cevdet Anday garip akımının üç kurucusundan biriydi. Pablo Neruda ondan, "Nazım Hikmet'ten sonra çok büyük bir Türk şairi daha buldum. Bütün gece gözüme uyku girmedi" diye söz etmişti. 1996. Efes Pilsen basketbol takımı Avrupa Koraç Kupası'nı aldı. 1998. Başbakanlık bünyesinde kurulan Sivil Çalışma Grubu, hazırladığı Türban Raporu'nda, türbanın "kılık kıyafetle ilgili mevzuata aykırı" olduğunu vurguladı. Raporda, "Kamu görevlileri ve öğrencilerin, devlet daireleri ile okul ve üniversitelerden oluşan eğitim kurumlarının kapalı mekanlarına türbanla girilmesi disiplin suçu oluşturur" denildi. Bugün Doğanlar: 1800. Altı kez sadrazamlık görevinde bulunarak Tanzimat'ın başlıca mimarlığını üstlenmiş olan Osmanlı devlet adamı Mustafa Reşit Paşa. 1890. Libya'nın bağımsızlığına kavuşmasını sağlayan Kral I. İdris. 1900. Eserleriyle 1963 Nobel Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Yunanlı şair Yorgo Seferis. Bugün Ölenler: 1952. İslamiyet ve dinler tarihi üzerine yaptığı inceleme ve araştırmalarla tanınan gazeteci, yazar Ömer Rıza Doğrul, İstanbul'da. 1893'te Kahire'de doğan Ömer Rıza El-Ezher Medresesi'nde din öğrenimi görmüştü. Yazı hayatının ilk yıllarında İslamcılığı savunan yazılar yazmıştı. Cumhuriyetin ilanından sonra Akşam, Tan, Cumhuriyet gazetelerinde İslam tarihi, dinler tarihi, siyasi yazılar kaleme aldı.1950 genel seçimlerinde Demokrat Parti listesinden Konya milletvekili seçildi. 1970. Yazar ve dublaj sanatçısı Adalet Cimcoz..Türk sinemasının önde gelen kadın oyuncularından Belgin Doruk, Türkan Şoray, Fatma Girik, Filiz Akın gibi birçok sanatçıyı uzun yıllar beyaz perdede seslendirdi. Adalet Cimcoz Yeditepe, Varlık, Yeni Ufuklar dergilerine şiir, öykü ve kitap tanıtımı yazıları yazdı. Brecht, Kafka, Traven gibi yazarların eserlerine Türkçe'ye çevirdi. Kafka'nın sevgilisi Milena'ya yazdığı mektuplardan oluşan Milena'ya Mektuplar çevirisiyle Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü kazandı. 1971. Gazeteci ve oyun yazarı Cevat Fehmi Başkut. Vakit, Son Posta ve Cumhuriyet gazetelerinde yazı işleri müdürlüğü yapmış pek çok eser vermişti. Bunlar arasında "Sana Oy Veriyorum", "Buzlar Çözülmeden", "Paydos", "Harputta Bir Amerikalı" adlı oyunları sayılabilir. |
Tarihte bugün: 14 mart 14 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/einstein1403h.jpg 20'nci yüzyılın en önemli kuramsal fizikçilerinden Albert Einstein, 1879'da Almanya'nın Ulm kentinde doğdu. "Sadece iki şey sonsuzdur, evren ve insanın ahmaklığı. İlkinden o kadar da emin değilim" Albert Einstein, Özel Görelilik Kuramı'nı (Rölativite Teorisi) geliştirmiş, kuantum mekaniği, istatistiksel mekanik ve kozmoloji dallarına önemli katkılar sağladı. Kuramsal fiziğe katkılarından ve fotoelektrik etki olayına getirdiği açıklamadan dolayı 1921 Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü. Nobel Ödülü'nün ve Nobel Komitesi'nin o zamanki ilkeleri doğrultusunda, fiziğe en önemli katkısı olarak nitelendirilen Görelilik Kuramı, fazla kuramsal bulunmuş ve ödülde açıkça söz konusu edilmemişti. Almanya'nın Ulm kentinde doğdu. Ailesi Münih'e yerleşti ve Luitpold'da okula başladı. Daha sonra İtalya'ya gitti, eğitimine İsviçre Aarau'da devam etti. 1896'da Zürih Federal Politeknik Okulu'na fizik ve matematik öğretmeni olmak için girdi. 1901'de diplomasını aldı ve İsviçre vatandaşı oldu. Öğretmen olarak iş bulamadığı için İsviçre Patent Ofisi'nde teknik asistan olarak göreve başladı. 1905'de doktorasını aldı. Patent ofisinde çalıştığı sürede önemli çalışmalar yaptı. 1909'da Zürih'te profesör oldu. 1911'de teorik fizik profesörü olarak Prag'a gitti. Bir yıl sonra aynı görevle Zürih'e geri döndü. Berlin Üniversitesi'nin Kaise Wilhelm Fizik Enstütüsü'nde yönetici olarak görev yaptı. 1914'te Alman vatandaşı oldu ama 1933'te politik nedenlerle vatandaşlıktan çıktı. ABD'deki Princeton Üniversite'sinde teorik fizik profesörü oluncaya kadar Berlin'de yaşadı. 1940'ta ABD vatandaşı oldu, 1945'te Princeton'dan emekli oldu. İkinci Dünya Savaşı'nda dünya siyasetinde önemli bir kişilik olarak ortaya çıktı. İsrail'den başkanlık teklifi aldı ve redetti. Sonra Chaim Weizmann'la Kudüs'te Hebrew Üniversite'sinin kurulmasına yardımcı oldu. Bilimsel çalışmalarının daha başında Newton mekaniğinin yetersizliğini anladı. Görelilik Kuramı mekaniğin kuralları ile elektromanyetiğin kurallarını bağdaştırmaya çalışmasından doğmuştur. Statik mekaniğin klasik problemlerine, kuantum mekaniği ile açıklamalar getirmeye çalıştı. Bu yaklaşım, moleküllerin Brownian hareketine açıklık getirdi. Düşük radyasyonlu ışığın ısısal özelliklerini inceledi ve bu gözlemleri Foton Teorisi'ni yarattı. Berlin'deki ilk günlerinde Görelilik Kuramı'nın doğru olarak açıklanabilmesi için yerçekimi teorisini de kapsaması gerektiğini fark etti. 1916'da ilk defa Özel Görelilik Kuramı'nı yayınladı. 1920'lerde Kuantum Teorisi'nin Olasılık Teorisi ile açıklanması üzerinde çalışırken asıl yoğunluğunu Birleşik Alanlar Teorisi üzerine verdi. Tek atomlu gazların kuantum mekaniği ile statik mekaniğe katkıda bulundu. Ayrıca atomik geçiş olasılığı ve göreceli evrenbilim alanında değerli çalışmaları oldu. Emekli olduktan sonra fiziğin belli başlı alanlarını birleştirmeye çalıştı. Önemli bazı bilimsel çalışmaları 'Special Theory of Relativity' (1905), 'Relativity' (1920 ve 1950), 'General Theory of Relativity' (1916), 'Investigations on Theory of Brownian Movement' (1926) ve 'The Evolution of Physics'tir (1938). Bilimsel olmayan çalışmaları, 'About Zionism' (1930), 'Why War?' (1933), 'My Philosophy' (1934) ve 'Out of My Later Years' (1950) olarak sayılabilir. Albert Einstein, birçok üniversitesinden onursal doktora ödülü aldı. 1920'lerde Amerika, Avrupa ve Uzakdoğu'da dersler verdi. Dünyanın belli başlı bütün akademilerinin üyelik ve fahri üyeliklerine kabul edildi. Çalışmalarından dolayı birçok ödül aldı. Bunlardan bazıları 1925'de Londra'daki Royal Society'nin Copley Madalyası ve 1935'te Franklin Enstitüsü'ndeki Franklin Madalya'sıdır. Yetileri onu entelektüel bir yalnızlıkta ikamete zorlamış, müzik hayatında önemli rol oynamıştı. İki başarısız evlilik yaptı, iki oğlu oldu. 1955'in 18 nisanında Princeton New Jersey'de hayata veda etti. Einstein'dan... "Neden beni hiç kimse anlamıyor, ama herkes beni seviyor?" "Görelilik Kuramı başarıyla kanıtlanırsa Almanya benim bir Alman olduğumu iddia edecek. Fransa ise dünya vatandaşı olduğumu açıklayacaktır. Kuramım gerçek dışı çıktığında ise Fransa bir Alman olduğumu söyleyecek, Almanya da bir Yahudi olduğumu açıklayacaktır." "Ben gelecek için hiçbir endişe duymadım. O zaten yeterince hızlı geliyor." "Çok zeki olduğumdan değil, sadece sorunların üstünde daha çok duruyorum." "Önyargıları yok etmek, atom çekirdeğini parçalamaktan daha zordur." "Delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir." "Yolculuk etmeyi seviyorum, ama varmaktan nefret ederim." "Eğer ne yaptığımızı biliyor olsaydık, buna araştırma denmezdi, öyle değil mi?" "Üçüncü Dünya Savaşı'nın nasıl olacağını bilmiyorum ama Dördüncü Dünya Savaşı'nın taş ve sopalarla olacağını biliyorum." "Sadece iki şey sonsuzdur, evren ve insanın ahmaklığı. İlkinden o kadar da emin değilim." Günün diğer önemli olayları 1827: II. Mahmut döneminde, Hekimbaşı Mustafa Behçet'in önerisiyle ilk cerrahhanenin, Şehzadebaşı'daki Tulumbacıbaşı Konağı'nda Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire adıyla kurulması, daha sonra Tıp Bayramı olarak kutlanmaya başlandı. 1919: Yunanların İzmir'e çıkarma planı, İngiltere Başbakanı Lloyd George, Fransa Başbakanı Clemenceau, İtalya Başbakanı Orlando ve ABD Başkanı Wilson tarafından kabul edildi. 1939: Hatay Meclisi, Türk Lirası'nı resmi para olarak kabul etti. 1953: Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Stalin'in ölümü üzerine yerine getirilen Malenkov, görevini 8 gün sonra Kruşçev'e devretti. 1955: Besteci, kanto sanatçısı Şamran Hanım (Kelelciyan) 85 yaşında vefat etti. 1964: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Barış Gücü'nün Kıbrıs'a gitmesini kararlaştırdı. 1977: Ressam Hikmet Onat, 95 yaşında İstanbul'da hayata veda etti. 1978: Tiyatro ve sinema oyuncusu Aziz Basmacı İstanbul'da yaşamını yitirdi. 1980: ABD Hava Kuvvetleri'ne ait C-130 tipi askeri nakliye uçağı, İncirlik Hava Üssü'ne iniş yaparken düştü. 18 ABD askeri öldü. 1983: Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulmasını öngören yasa tasarısı, Danışma Meclisi'nde kabul edildi. 2000: Uluslararası çevre örgütü Greenpeace, yıllardır çevre kirliliği konusunda mücadele ettiği uluslararası kuruluşlardan Shell petrol şirketine ortak oldu. 2003: Türkiye Cumhuriyeti'nin 59'uncu hükümeti, Siirt Milletvekili Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında kuruldu. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 14 Mart 1935. İstanbul Belediye Meclisi Darülaceze'nin adını Düşkünler Evi olarak değiştirdi. 1939. Hatay Meclisi Türk parasını resmi para olarak kabul etti. Adalet Bakanlığı Arap harfleriyle ders verenlerin cezalandırılmasına ilişkin genelge yayımladı. İktisat Bakanlığı kadın çoraplarında kalitenin yükseltilmesi için Avrupa'dan uzman heyet getirtti. 1953. İstanbul Üsküdar'daki Paşakapısı Cezaevi'nde isyan çıktı. 300 mahkum Adalet Bakanlığı'nın disiplin kararlarını protesto etti. Sovyetler Birliği Komünist Partisi1. Sekreteri Stalin'in ölümü üzerine yerine getirilen Malenkov görevini 8 gün sonra Kruşçev'e devretti. 1954. Türk Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası grup eleme maçında İspanya'yı1-0 yendi. Başbakan Adnan Menderes'in yeğeni Özdemir Evliyazade Demokrat Parti'den açık bir mektupla istifa ederek Cumhuriyet Halk Partisi'ne geçmişti. Özdemir Evliyazade, Cumhurbaşkanı Calal Bayar'a sözle hakaret ettiği gerekçesiyle tutuklandı. 1955. CHP'ye ait malların Hazine'ye geçmesine dair kanun gereği, Ziraat Bankası'nda muhafaza edilen Atatürk'e ait eşyalar, Maliye tarafından devralındı. Atatürk'e ait kılıçlar, madalyalar, altın anahtarlar müzeye verilecek. 1956. Merkezi Zürich'te bulunan Uluslararası Basın Enstitüsü'nün bülteninde, Başbakan Menderes'in Türk basını hakkındaki sözlerine yer verildi: "Sık sık basından bahsediyoruz Ancak Türk basını dört beş kişiden ibarettir. Diğerleri ise kağıt ticareti ve tirajlarını arttırmak için muhalefet yaparlar" dedi. 1964. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Barış Gücü'nün Kıbrıs'a gitmesi kararı aldı. Barış Gücü'nün 36 Kanadalı askerden oluşan ilk kafilesi1964 yılı bugün Kıbrıs'a ulaştı. 1969. Şaki Hamido saklandığı bir tavuk kümesinde yakalandı. Tiyatro sanatçısı Ayberk Çölok komünizmi övdüğü iddiasıyla tutuklandı. Birlik Partisi Genel Başkanı Hüseyin Balan,16 Şubat'ta İstanbul Taksim'de yaşanan Kanlı Pazar olayları nedeniyle İçişleri Bakanı Faruk Sükan hakkında Meclis'e bir gensoru önergesi verdi. Ancak önerge, Adalet Parti'lilerin oylarıyla reddedildi. Muhalefet sözcüleri Kanlı Pazar'ı hükümetin düzenlediğini ileri sürdüler. İçişleri Faruk Sükan kendini savunarak "Biz hesabımızı burada da veririz, mahkemeyi kübrada da" dedi. 1974. Ankara Cumhuriyet Savcılığı,Türkiye Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği'nin (Töb-Der) kapatılması için dava açtı. 1978. Tiyatro ve sinema oyuncusu Aziz Basmacı öldü. 1981. Başbakan Bülent Ulusu bugün yaptığı basın toplantısında altı ayda 6223 kişinin gözaltına alındığını,16888 kişinin hüküm giydiğini bildirdi. "Amacımız herkesin evinde huzur içinde oturabileceği, rahatça işyerinde çalışabileceği bir güven ortamını tam olarak sağlamaktır" dedi. 1983. Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulmasını öngören yasa tasarısı Danışma Meclisi'nde kabul edildi. Tasarıya göre 8 ilde DGM kurulacak. İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 3 No'lu Askeri Mahkemesi'nde Ülkücü Gençlik Derneği üyesi16 sanık hakkında açılan davada sanıkların15'i için. idam cezası istendi. 1984. Askeri Yargıtay yayımcı İlhan Erdost'un Mamak Askeri Cezaevi'nde dövülerek öldürülmesi ile ilgili davada hapis cezasına çarptırılan Şükrü Bağ hakkındaki mahkumiyet kararını bozdu. 120 TİP'li hakkında İstanbul Sıkıyönetim Savcılığı tarafından dava açıldı. Tasarrufların teşviki ve kamu yatırımlarının hızlandırılması hakkındaki yasa, Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından onaylandı. Bilim Sanat ve Kültür Kurumu (BİLSAK) İstanbul'da kuruldu. 1988. Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bir araştırmada Türkiye'de her 32 kişiden birinin devlet tarafından fişlenmiş olduğu belirtildi. MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğü'nün fişlediği kişilerin1,7 milyona ulaştığı bildirildi. DGM Savcısı Nusret Demiral tarafından hazırlanan iddianamede Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP) yöneticileri Nabi Yağcı(Haydar Kutlu) ve Nihat Sargın'ın 66'şar yıl hapse mahkum edilmeleri istendi. İslami İlimler Araştırma Vakfı'nın düzenlediği seminerde İslam devletinde tekelciliğin yasal olduğu, sendikanın, grevin, lokavtın ve toplu sözleşmenin yerinin olmadığı, emekli maaşının da haram olduğu ileri sürüldü. 1993. Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz, "Laiklik bir din değildir. Bu düşünce yanlıştır. Laiklik din ve vicdan hürriyetine saygıdır." dedi. Diyanet İşleri Başkanı Yılmaz Kuran'ın yeniden tefsir edilmesini istedi ve İlmihal kitabı ile İslam tarihinin de yeniden yazılmasından yana olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'dan Diyanet İşleri Başkanı Yılmaz'a destek geldi. Özal, "Çağa ayak uydurmak için değişimin şart olduğunu. "Aksi halde Osmanlının düştüğü yanlışlık tekrarlanır. Dini konulara yeni anlayış getirmek lazım. Bu konuda korkmadan çalışmak gerekir" dedi. 1995. İstanbul Gazi mahallesindeki olayları protesto için Ankara'da düzenlenln yürüyüşte polisle göstericiler arasında çatışma çıktı, 36 kişi yaralandı. 2000. Cep herkülü Naim Süleymanoğlu, Ankara'da devam ettiği idmanlarda koparmada145 kilo kaldırarak dünya rekoru kırdı. Greenpeace, yıllardır çevre kirliliği konusunda mücadele ettiği uluslararası kuruluşlardan Shell petrol şirketine ortak oldu. Bugün Doğanlar: 1847. Brezilya'da köleleğin kaldırılması davasına adanmışlığından ötürü "kölelerin şairi" olarak bilinen romantik şair Antônio de Castro Alves. 1879. Genel ve özel görelilik teorilerini geliştirerek 1921 Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan Alman kökenli Amerikalı fizikçi Albert Einstein. 1892. 1945-56 arasında Macaristan'ın komünist lideri Mátyás Rákosi, Bugün Ölenler: 1607. Kınalızade Hasan Çelebi. Fıkıh ve kelam öğrenimi yaptıktan sonra Bursa, Edirne,Halep ve başka illerde müderrislik ve kadılık etti. Şiirleri de olan Hasan Çelebi şöhretini Şairler Tezkiresi ile sağladı. Divan edebiyatının başlangıç yıllarında gününe kadar gelen 576 şairin hayatını Tezkiresini bitirdiği zaman II. Murat'a ithaf etti. Eser, geçmiş yüzyıllarda edebiyat tarihi ve antoloji yerini tutan bu tip kitapların en değerlilerinden biri sayılır, basılmamıştır. 1883. Bilimsel komünizmin kurucusu Karl Marx Londra'da. 1959. Siyasetçi Faik Ahmet Barutçu Ankara'da. İstanbul'da Hukuk Fakültesi'ni bitirdikten sonra Trabzon'a döndü. İstikbal gazetesini çıkardı. Zaman zaman Mustafa Kemal Paşa'yı bile eleştirmekten çekinmeyen, ama bütünüyle Kurtuluş Savaşı'nın yanında yer alan İstikbal1922'ye kadar Anadolu basınının önde gelen yayını oldu. Faik Ahmet Barutçu1. ve 2. Hasan Saka hükümetlerinde devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı yaptı. Uzlaştırıcı, hoşgörülü ve muhalefete saygılı bir siyaset adamıydı. Daima demokrasi ve basın özgürlüğünü savundu. 1977. Manzara resimleriyle ünlü ressam Hikmet Onat İstanbul'da. En önemli tabloları arasında deniz ve su görünümlerini betimlediği "Kabataş'tan manzara", "Derede Sandal", ve "Salacak" sayılabilir.Hikmet Onat İstanbul'u en çok resimleyen ressam olmuştur. |
Tarihte bugün: 15 mart 15 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/ynnayir1503h.jpg Varlık Yayınları'nın kurucusu ve şair Yaşar Nabi Nayır, 1981 yılında İstanbul'da hayata veda etti. Yaşar Nabi Nayır, Yedi Meşaleciler grubunun kurucularındandı Yaşar Nabi Nayır, 1908 yılında Üsküp'te doğdu. Öğrenimine Üsküp Mahalle Mektebi'nde başladı. Balkan Savaşı yıllarında annesiyle zaman zaman İstanbul'a gidip gelmek zorunda kaldığından, ilk öğrenimini bu iki kentte sürdürdü. Kadıköy'de Osmangazi İlkokulu, Torosyan Ermeni Okulu, Üsküp İrfan Mektebi ve Üsküp Fransız Okulu'nda okudu. Ailesiyle birlikte 1924'te kesin olarak İstanbul'a yerleşti. Yedinci sınıfına kaydolduğu Galatasaray Lisesi'nin Ticaret ve Bankacılık bölümünden 1929'da mezun oldu. Bir süre Ziraat ve Merkez bankalarında (1929-1933) çalıştı. 'Hakimiyet-i Milliye' (Ulus) gazetesinde çevirmen ve yazar olarak görev yaptı (1934-1940). Daha sonra Türk Dil Kurumu'nda (1940-1943), Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu'nda (1943-1946) çalıştı. 15 temmuz 1933'te, Ankara'da 'Varlık' dergisini yayımlamaya başladı. Bir süre sonra dergiyi İstanbul'a taşıyan (1946) Nayır, Varlık Yayınevi'ni kurarak kendini tümüyle yayıncılığa adadı. Binden fazla kitap yayımladı. Sadece çağdaş dünya edebiyatı örneklerine yer veren CepDergisi'ni (29 sayı, kasım 1966-mart 1969) ve 1960-1981 yılları arasındaVarlık Yıllıkları'nı çıkardı. Evli ve iki çocuk babası olan Yaşar Nabi Nayır, 15 mart 1981'de hayata veda etti. Bir süre Uluslararası Yazarlar Derneği'nin (PEN) Türkiye Başkanlığını yapan Nayır, Türk kültür yaşamına yaptığı katkılardan dolayı 1979'da Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü'ne değer görüldü. Ölümünün birinci yıldönümünde değerlendirme, inceleme yazılarının yer aldığı 'Yaşar Nabi'ye Saygı' adlı bir yapıt yayımlandı. Yazın yaşamı Yaşar Nabi, yazın dünyasına şiirle girdi. İlk şiirleri lise öğretmeni Ahmet Halit Yaşaroğlu'nun özendirmesiyle, onun çıkardığı 'Çocuk Dünyası' dergisinde yayımlandı. Edebi nitelik kazanan şiirleri 'Servet-i Fünun'da çıktı (1926). Daha sonra 'Yeni Kitap' (1927-1928), 'Hayat' (1928), 'Muhit' (1932-1933), 'Çığır' (1933), 'Ülkü' (1933) gibi yazın dergilerinde de yazdı. Arkadaşları Cevdet Kudret, Ziya Osman, Vasfi Mahir, Sabri Esad, Mazhar Lütfü ve Kenan Hulusi ile Yedi Meşale adlı bir seçme şiirler kitabı çıkardı (1928), bu ortak çalışma kısa süren Yedi Meşaleciler hareketini doğurdu. Sonraki yıllarda şiirden uzaklaştı. Öykü, roman, oyun, deneme, eleştiri, gezi notu gibi çeşitli yazın dallarında ürünler verdi. Panait Istrati ve Balzac başta olmak üzere Fransızcadan çeviriler yaptı, derlemeler ve incelemeler hazırladı. Yapıtları Şiir: 'Yedi Meşale' (ortak kitap, 1928), 'Kahramanlar' (1929), 'Onar Mısra' (1932), 'Kahramanlar' (1970, ilk iki kitaba 'Mesafeler' adlı bölümün eklenmesiyle) Roman: 'Bir Kadın Söylüyor' (1931), 'Adem ve Havva' (1932) Öykü: 'Bu da Bir Hikayedir' (1935), 'Sevi Çıkmazı' (1935) Oyun: 'Mete' (1933), 'İnkılap Çocukları' (1933), 'Beş Devir' (1933), 'Köyün Namusu' (1933), 'Radyonofik Öyküler' (1979) Derleme: 'Genç Neslin En Güzel Hikayeleri' (1937), 'Türk Nesir Antolojisi' (1952), 'Başlangıcından Bugüne Türk Şiiri' (1968), 'Günümüz Türk Hikayeleri' (1977) Sözlük: 'Kılavuz Sözlük' (Osmanlıca-Türkçe, Türkçe Osmanlıca, 1961) Biyografi: 'Ahmet Haşim' (1952), 'Ömer Seyfettin' (1952), 'Tevfik Fikret' (1952), 'Homeros' (1952), 'Moliere' (1953) Makale - İnceleme: 'Balkanlar ve Türklük' (1936), 'Edebiyatımızın Bugünkü Meseleleri' (1937), 'Nereye Gidiyoruz' (1948), 'Yıllar Boyunca' (1959), 'Atatürkçülük Nedir?' (1963), 'Atatürk Yolu' (1966), 'Edebiyat Dünyamız' (1971), 'Dost Mektupları' (1972), 'Değişen Dünyamız' (1973), 'Çağımıza Ters Düşenler' (1975) Günün diğer öenmli olayları 1933: Almanya'da Hitler, Üçüncü Reich'ı ilan etti. 1938: SSCB'de olağanüstü mahkemede ölüm cezasına çarptırılan, aralarında Ekim Devrimi'nin önderlerinden Nikolay Buharin'in de bulunduğu 18 kişinin cezaları infaz edildi. 1955: Tiyatro sanatçısı Muammer Karaca'nın yaptırdığı Karaca Tiyatrosu, İstanbul'da açıldı. 1964: Sinema yıldızı Elizabeth Taylor ile aktör Richard Burton evlendi. 1971: Gazeteci ve oyun yazarı Cevat Fehmi Başkut öldü. Başkut, 'Buzlar Çözülmeden' ve 'Paydos' gibi oyunlarıyla tanınıyordu. 1983: Maliye Bakanlığı, Hisarbank ve İstanbul Bankası'na el koydu. 2001: İstanbul-Moskova seferini yapan Tupolev-154 tipi uçak, Atatürk Havalimanı'ndan kalkışından kısa süre sonra Çeçen korsanlarca kaçırıldı. Medine'ye indirilen uçağa Suudi antiterör timlerince düzenlenen operasyonda, Türk yolcu Gürsel Kambal, Rus Hostes Yuria Fomina ve bir korsan öldü. 2002: GAP'ın sulama tünellerinden T2 de faaliyete geçti. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 15 Mart 1933. Almanya'da Hitler Üçüncü Reich'ı ilan etti. 1938. Sovyetler Birliği'nde olağanüstü mahkemede ölüm cezasına çarptırılan, aralarında Ekim Devrimi'nin önderlerinden Nikolay Buharin'in de bulunduğu 18 kişinin cezaları infaz edildi. 1947. Son Telgraf gazetesi hakkında, seçim kurulları tarafından verilen ilanları bütün baskılarında kullanmadığı gerekçesiyle soruşturma açıldı. 1949. Meclis'te bir konuşma yapan Rize Milletvekili Fahri Kurtuluş, Lermontov'un 110 yıl önce yazdığı ve1945'te Türkçe'ye çevrilen bir kitapta milli duygularımızı rencide eden bölümler olduğunu söyleyerek, bu bölümlerin kitaptan çıkarılmasını istedi. Fahri Kurtuluş,110 yıl önce yazılmış kitaptan bölüm çıkarılmasını garipseyen ve bu yolda yayın yapan Cumhuriyet gazetesinin sahiplerini de ağır bir dille eleştirdi. 1951. İsveç'teki yarışmalar sırasında bir saat hırsızlığına karıştıkları gerekçesiyle 6 ay müsabakalara katılmaları yasaklanan güreşçiler Ali Yücel ile Bektaş Can'ın cezaları, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü Merkez Danışma Kurulu'nca süresiz boykota çevrildi. 1953.İstanbul Tekstil Sendikaları'nın Zeytinburnu Çimento Fabrikası işçilerinden 53'ünün işten çıkarılmasını ve tazminatlarının ödenmemesini protesto etmek için Taksim'de yapmak istedikleri mitinge izin verilmedi. 1955.Tiyatro sanatçısı Muammer Karaca'nın yaptırdığı "Karaca Tiyatrosu" İstiklal Caddesi Sular İdaresi Sokağında açıldı. 1970. 21 yıl önce bugün 32. hükümet olarak Üçüncü Demirel Hükümeti Meclis'ten güvenoyu aldı. Oylamadan sonra bir konuşma yapan Başbakan Demirel "Buhrandan tecrübe edinilerek çıkılmıştır" dedi. CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit ise "Hükümet bunalımı sona erdi. Şİmdi ahlak bunalımının sona ereceği günleri bekleyeceğiz" dedi. 1971. Atatürk isminin özel okullarca kullanılması yasaklandı. 1972. Cezaevinden kaçan THKP-C liderlerinden Ziya Yılmaz'a yakalandıktan sonra ölüm cezası verildi. 1978. MSP lideri Necmettin Erbakan hakkında açılan davanın düşmesi amacıyla siyasi partiler yasasında değişiklik öngören ve Korutürk tarafından veto edilen yasa çıktı. 1980. 33 hükümlü ve tutuklu tünel kazarak Van Cezaevi'nden kaçtı. Kaçaklardan16'sı bir gün sonra yakalandı. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Bülent Ecevit, "Demirel kendini Ayetullah sanıyor" dedi. 1981. Genelkurmay, aralarında Mehmet Ali Ağca'nın da bulunduğu 43 kişinin 17 Mart günü saat17.00'ye kadar teslim olmamaları halinde vatandaşlıktan çıkarılacağını duyurdu. 1982. 146 idam istemli 428 sanıklı İstanbul Dev-Sol davası başladı. 1984. İngiltere'de maden işçileri ülke çapında bir grev başlattı. 1988. Akbank Yönetim Kurulu üyeliğine getirilen ANAP Grup BaşkanVekili Sivas Milletvekili Mükerrem Taşcıoğlu'nun görevi bir gün sürdü. Taşcıoğlu,"Görevi kabul ettiğim doğrudur. Ancak siyasi hüviyetimin bazı yorumlara yol açacağini düşünerek görevden çekiliyorum" dedi. Mükerrem Taşcıoğlu eğer çekilmeseydi, bir siyasi görevi sürdürürken özel teşebbüste görev alan ilk siyasetçi olacaktı. 1989. Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda Türkiye'yi temsil eden Galatasaray, Monako takımı ile 12 yıl önce bugün Köln Müngersdorf Stadı'nda yaptığı maçta1-1 berabere kalarak Avrupa kupalarında yarı finale yükselen ilk Türk takımı oldu. 1990.Nusaybin'de bir PKK militanının cenazesinde çıkan olaylarda1 kişi öldü, esnaf kepenk kapattı. DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel, MİT'in sivilleştirilmesini istedi. Demirel MİT'in başında muvazzaf subaylar olduğunu belirterek, "Bunların terfileriGenelkurmay'a aittir. Böyle olunca daha çok orayı göreceklerdir. MİT dönemin hükümetlerini1 960 Darbesi'nden, 1971 Muhtırası'ndan ve1980 Müdahelesi'nden haberdar etmemiştir. Hükümet genellikle Angola'da olan bir harekatı bilirde Ankara'da olanı bilmez. Ortada, Türkiye'yi yeni bir istihbarat teşkilatına nasıl kavuşturalım diye bir soru vardır," dedi. 1991. Ankara Etlik'te bir kahvehane tarandı Dev-Sol örgütünün üstlendiği olayda biri polis iki kişi öldü,iki kişi yaralandı. Mardin'in Dargeçit ilçesinde Halepçe katliamını protesto için yürüyüş yapan 7000 kişilik topluluğa güvenlik güçleri ateş açtı;1 kişi öldü. 1995. İstanbul'un Ümraniye ilçesinin eski adı1 Mayıs olan Mustafa Kemal mahallesinde,13 Mart günü Gazi mahallesinde polisin ateş açması sonucu15 kişinin ölmesini protesto gösterisi yapıldı. Gösteriyi engelleyemeyen polis, göstericileri ateş açarak durdurmaya çalışınca çıkan çatışmada 4 kişi öldü, 20'den fazla kişi yaralandı.İstanbul Valiliği Ümraniyede sokağa çıkma yasağı ilan etti. 1996. Refah Partisi İstanbul Milletvekili Aydın Menderes, Afyo'un Sandıklı ilçesinde geçirdiği trafik kazası sonucunda felç oldu. 1997. İzmir'in Bergamayı Destekleme Komitesi siyanürlü altına karşı 120 kilometrelik meşaleli maraton düzenledi. Bugün Doğanlar: 1869. Birinci Dünya Savaşı öncesinde Polonya'nın Rusya'dan bağımsızlığını kazanması için verilen mücadelenin çnderlerinden ve Polonya Cumhuriyeti'nin ikinci Cumhurbaşkanı Stanislaw Wojciechowski. 1947. Amerikalı gitarist ve şarkıcı Ry Cooder. Bugün Ölenler: 1955. Kantocu Küçük Şamram yani Şamram Kelleciyan, İstanbul'da. 1971. Oyun yazarı ve gazeteci Cevat Fehmi Başkut İstanbul'da. Basılan ilk kitabı Geceleri Bizi Kimler Bekliyor adlı bir röportaj dizisi olmuştu. Kadın Bir Defa Sever, Dişi Aslan adında iki roman, birkaç da polisiye romanı yayımlanmıştı. Oyun yazarlığına 1942'de başladı. Konularını gündelik hayattan, insanlar arasındaki gülünç çatışmalardan alan, kişilerini genellikle ahlak açısından eleştiren komedileriyle tanındı. Paydos en ünlü oyunudur. Yurtdışında profesyonel sahnelerde oynana ilk Türk piyesi olarak, Atina'da 65 kere temsil edilmiştir. 23 oyun yazmıştır. 1981. Şair ve yazar Yaşar Nabi Nayır İstanbul'da. Varlık dergisi ve Varlık yayınlarının kurucusuydu. Yalnız çağdaş dünya edebiyatını konu edinen aylık Cep dergisini çıkardı. Birçok şair, yazar ve çevirmenin yetişmesinde katkıda bulunmuştu. Yıllarca Uluslararası Pen Yazarlar Derneği'nin Türkiye başkanlığını yürüttü.1979'da kültür hayatına yaptığı katkılardan dolayı "Kültür Bakanlğı Büyük Ödülü"nü aldı. Muzaffer Reşit takma adıyla antoloji ve derleme kitapları hazırladı. Yaşar Nabi Nayır bir yayıncı olarak edebiyatta her türlü görüş ve akıma hoşgörüyü ilke edindi ve sanatçının özgürlüğünü savundu.1982 yılında anısına Yaşar Nabi Nayır Edebiyat Ödülü kondu. 1989. Besteci Saadettin Öktenay. 2000. Grafiker, tasarımcı, sanat yönetmeni, reklamcı, tiyatro dekorcusu Mengü Ertel. |
http://www.cnnturk.com/images/yasam/katliam1603h.jpg Katliamdan sonra İ.Ü. Hukuk Fakültesi binası öğrenciler tarafından işgal edildi 1978'de İstanbul Üniversitesi'nden çıkan bir öğrenci grubunun üzerine bomba atılması sonucu yedi öğrenci öldü. Daha sonra silahlı kişilerce gruba ateş açıldı ve çok sayıda kişi yaralandı. 16 mart 1978'de İstanbul Üniversitesi'nden öğle üzeri dersten çıkan Hukuk ve İktisat Fakültesi öğrencilerine kimlikleri saptanamayan bir grup tarafından bombalı ve silahlı bir saldırı yapıldı. Saldırıda Hatice Özen, Cemil Sönmez, Baki Ekiz, Turan Ören, Abdullah Şimşek, Hamit Akıl ve Murat Kurt öldü, 41 öğrenci yaralandı. Olaydan sonra İstanbul Üniversitesi Senatosu, üniversiteyi süresiz kapatma kararı aldı. Öğrencilerin üzerine bomba atanların içinde olduğu iddia edilen Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi Hamit Akyüz, 17 nisan 1978'de İzmit'te yakalandı. Saldırı nedeniyle İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi'nde açılan davada, Ülkü Ocakları İstanbul Şubesi Başkanı Orhan Çakıroğlu, Kazım Ayaydın, Mehmet Gül, Ahmet Hamdi Paksoy ve Sıddık Polat yargılandı. 30 mart 1980'de biten davada Sıddık Polat'a 11 yıl hapis cezası verildi, diğer sanıklar beraat etti. Askeri Yargıtay'ın 5 ekim 1982 tarihli kararından sonra Sıddık Polat da beraat etti. Dava, zamanaşımına uğramak üzereyken yeni delillerin ışığında olaydan 17 yıl sonra 1995 yılında İstanbul Altıncı Ağır Ceza Mahkemesi'nde ikinci kez açıldı. 1997'de İstanbul Barosu bünyesinde kurulan Susurluk Komisyonu'na gelen bazı belgelerden dönemin Ülkü Ocakları Başkanı Lokman Kondakçı ile dönemin İçişleri Bakanı Hasan Fehmi Güneş arasında katliamın karanlık noktalarını aydınlatacak önemli bir görüşme yapıldığı anlaşıldı. Avukatlar bu belgeleri mahkemeye sundu ve Milli İstihbarat Teşkilatı'ndan belge ve görüşme tutanaklarının tamamının gönderilmesini istedi. MİT mahkemenin bu isteğine olumsuz yanıt verdi ve İçişleri Bakanlığı'nın muhatap alınmasını istedi. Uzun süren yazışmalardan sonuç alınamaması üzerine avukatlar, "MİT'in mahkemeye müdahale ettiği, savunma haklarının kısıtlandığı" gerekçesiyle davadan çekildi. Ayrıca, büyük bölümü açıklanan, bazı gazetelerde de yayınlanan belgeler nedeniyle Avukat Cem Alptekin 'gizli belgeleri açıkladığı' iddiasıyla İstanbul Beşinci Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılandı ve beraat etti. 16 mart 1978'de düzenlenen silahlı-bombalı saldırı nedeniyle açılan davanın, MİT'in istenen belgeleri göndermemesi ve bu nedenle davanın sonuçlanmaması nedeniyle avukatlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurdu. Avukatlardan Hilmi Hanta, "16 martın çözülmesi demek, 12 eylülün çözülmesi demek. Onun için yıllardır MİT istenilen belgeyi göndermiyor. Aradan 25 yıl geçtiği halde deliller karartılıyor, toplanması engelleniyor" dedi. Günün diğer önemli olayları 1920: İtilaf Devletleri, İstanbul'u işgal etti. 1921: SSCB, Ankara Hükümeti'ni resmen tanıdı; Moskova Antlaşması imzalandı. 1929: Tuluatçı Kel Hasan Efendi, 55 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. 1939: Ses sanatçısı Eftelya Hanım (Denizkızı) İstanbul'da vefat etti. 1940: Nobel Ödüllü ilk kadın yazar Selma Lagerlöf, 82 yaşında yaşamını yitirdi. 1956: Keman sanatçısı Suna Kan, İtalya'da ödül aldı. Gazeteler, "Paganini sağ olsaydı, Suna Kan'ı alnından öperdi" diye yazdı. 1964: TBMM'de gizli yapılan olağanüstü toplantıda, hükümete gerektiğinde Kıbrıs'a müdahale yetkisi verildi. 1965: Zeki Müren'in başrolde olduğu Çay ve Sempati oyununun, Arena Tiyatrosu'nda sahnelenmesine başlandı. 1969: Türkan Şoray, ücretini 60 bin liradan 75 bin liraya çıkardı ve Türk sinemasının en pahalı oyuncusu oldu. 1971: Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan, Sivas'a bağlı Gemerek'te jandarmayla girdikleri çatışma sonunda yakalandı. 1972: Cumhuriyet Senatosu; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkındaki idam kararını onayladı. 1978: İtalya'da eski başbakanlardan Aldo Moro, Kızıl Tugaylar tarafından kaçırıldı. 1994: TBMM tarafından dokunulmazlıkları kaldırıldıktan sonra gözaltına alınan beşi DEP'li altı milletvekili, TCK'nın 125'inci maddesine muhalefet ettikleri gerekçesiyle DGM'ye sevk edildi. Vatana ihanetle suçlanan milletvekilleri, 17 martta tutuklanarak cezaevine konuldu. 1998: Halkbilim Araştırmacısı Pertev Naili Boratav, Paris'te hayata veda etti. 1999: Kosova'daki Sırp güçlerine karşı, 70 gün sürecek hava harekatı başlatıldı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 16 Mart 1920. "Kurtul Sevgili İstanbul Güzel İstanbul Ya beni şehit et, yahut da kurtul Sen esir oldukça Bana yaşamak dünyada haramdır / Haramdır mutlak!..." Cevat Kazım'ın dizelerinde anlattığı İstanbul'un işgali 82 yıl önce bugün gerçekleşti. Şehzadebaşı karakolu ansızın basılmış, içeride bulunan askerler öldürülmüştü. İşgali öğrenen Mustafa Kemal, işgal kuvvetlerinin temsilcilerine çektiği protesto telgrafında, "İstanbul'un işgali olayında doğacak büyük mesuliyete son bir defa olarak dünyanın dikkat nazarını çekeriz" diyordu. 1940. 61 yıl önce bugün Nobel Ödülü'nü kazanan ilk kadın yazar Selma Lagerlöf 82 yaşında öldü. 1956. 45 yıl önce bugün, keman sanatçısý Suna Kan İtalya'da ödül aldı. Gazeteler, "Paganini sağ olsaydı, Suna Kan'ı alnından öperdi" diye yazdılar. 1964. Meclis'te gizli yapılan olağanüstü toplantıda, hükümete gerektiğinde Kıbrıs'a müdahale yetkisi verildi. 1965. Zeki Müren'in başrolünü oynadığı Çay ve Sempati oyunu, 16 Mart 1965 tarihinde Arena tiyatrosunda sahnelenmeye başladı. 1968. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Johnson Vietnam'a 35.000 ila 50.000 asker daha göndermeye karar verdi. 1969. 32 yıl önce bugün, Türkan Şoray, ücretini 60 bin liradan 75 bin liraya çıkardı. Böylece Türk sinemasının en pahalı oyuncusu oldu. 1971. Türkiye Halk Kurutuluş Ordusu liderlerinden Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan 16 Mart 1971 günü Sivas'a bağlı Gemerek'te jandarmayla girdikleri çatışma sonunda yakalandılar. 1978. 23 yıl önce 16 Mart günü öğle saatlerinde İstanbul Üniversitesi'nden çıkan kalabalık bir solcu öğrenci grubunun üzerine bomba atıldı, 7 öğrenci öldü, 31'i ağır olmak üzere 100'den fazla kişi yaralandı. Ölen öğrencilerin adları şöyle: Cemil Sönmez, Baki Ekiz, Hatice Özen, Hamit Akıl, A. Turan Ören, Murat Kurt, Abdullah Şimşek. Olay kamuoyunda büyük bir tepkiyle karşılandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu, DİSK, 20 Mart'ta "Faşizme İhtar" adıyla işi bırakma eylemi gerçekleştirdi. Polis Memurları Dayanışma Derneği, Pol-Der İstanbul Şubesi Başkanı, bombalı saldırı istihbaratının olaydan 10 gün önce üniversitedeki polis amirliğine bildirildiğini açıkladı. Olayın sanıkları olduğu ileri sürülen şimdiki Milliyetçi Hareket Parti milletvekili Mehmet Gül'ün de içinde bulunduğu 5 ülkücü delil yetersizliğinden beraat ettiler. Zamanaşımına bırakılan dosya, bir grup avukat tarafından 16 Mart 1988'de yeniden açıldı, yargılama sürüyor.. 1978. Aynı gün İtalya'da eski başbakanlardan Aldo Moro, Kızıl Tugaylar örgütü tarafından kaçırıldı. Sıkıyönetim Komutanlığı 1981 yılının 16 Mart'ında İstanbul'daki 156 cinayetin sağ eylemciler tarafından işlendiğini açıkladı. 1982. Yüce Divan'da rüşvet suçlamasıyla yargılanan eski Gümrük ve Tekel Bakanı Tuncay Mataracı 16 Mart 1982 günü 36 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1985. 16 yıl önce bugün, Yaşar Kemal'in aynı adlı romanından beyazperdeye uyarlanan ve Peter Ustinov'un yönetip oynadığı İnce Memed adlı filmin Türkiye'de gösterilmesi yasaklandı. 1996. Profesör İlhan Arsel'in Biz Profesörler adlı kitabının davasında savcı Abdurrahman Yılancı, hakim Yücel Yurdakul'u taraflılıkla suçlayarak reddetti. Savcının hakimi reddetmesi adliye tarihinde ilk kez gerçekleşti. 1999. 2 sene önce bugün, Birleşmiş Milletler'in Kosova'da, 70 gün sürecek hava harekatı başladı. Sırplara göre 2.000 Amerikalılara göre ise 5.000 kişinin öldüğü savaşın sonunda Sırp kuvvetleri Kosova'dan çekildi. Bugün Doğanlar: 1839. 1901'de ilk Nobel Edebiyat ödülünü alan Fransız şair Sully Prudhomme. 1868. İşsiz güçsüzler ve yoksulların yaşantısını merkezine alan roman, öykü ve oyunlarıyla bilinen sosyalist gerçekçi akımın öncülerinden Rus yazar Maksim Gorkiy. 1878. Subaylıktan İran hükumdarlığına yükselerek ülkesinin modernleşmesine yönelik reformları başlatan Reza Şah Pehlevi. 1940. Paris'te Son Tango adlı filmiyle ünlenen İtalyan film yönetmeni Bernardo Bertolucci. Bugün Ölenler: 1940. 61 yıl önce bugün Nobel Ödülü'nü kazanan ilk kadın yazar Selma Lagerlöf 82 yaşında öldü. |
Tarihte bugün: 17 mart 17 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/yasam/kocsis1703h.jpg İsviçre 1954'te Macaristan'dan Altın Kafa lakaplı Sandor Kocsis 11 golle gol kralı olmuştu 1954'te İspanya'yı kura sonucunda eleyen Türkiye A Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası'na katılmaya hak kazandı. 1954 Dünya Kupası Avupa elemelerinde yer alan Türkiye, o zamanki statüye göre Altıncı Grup'ta sadece İspanya'yla eşleşti. İlk maç 6 ocakta İspanya'nın başkenti Madrid'de oynandı. Türkiye 31'inci dakikada Recep'le öne geçtiyse de Vinancio (2), Alsua ve Miguel'in gollerine engel olamayarak sahadan 4-1 yenilgiyle ayrıldı. Maçın rövanşı 14 martta İstanbul'da oynandı ve Türkiye, İspanya'yı 16'ncı dakikada Burhan'ın attığı golle 1-0 yenmeyi başardı ve Dünya Kupaıs şansını üçüncü maça taşıdı. Üçüncü karşılaşma, 17 martta Roma'da oynandı. İspanya 18'de Arteche'nin golüyle 1-0 öne geçti. 32'de Burhan ve 65'te Suat'ın golleri üstünlüğü Türkiye lehine çevirdi. 79'da Escuderio'nun golü skoru belirledi. Her iki takım da birer galibiyet, birer yenilgi ve birer beraberlik aldığı için satatü gereği Dünya Kupası'na katılacak takım kurayla belirlendi. Şans Türkiye'den yanaydı. İsviçre'de düzenlenen şampiyonada Türkiye, Almanya, Macaristan ve Kore ile birlikte B Grubu'nda yer aldı. Türkiye gruptaki ilk maçında, 17 haziranda Almanya'ya 41 yenildi. İkinci maçta Kore karşısına çıkan milli takım, Burhan (3), Suat (2), Lefter ve Erol'un golleriyle rakibini 7-0 yenerek dünya kupaları tarihinin en farklı skorlarından birini aldı. İki maç sonunda Macaristan dört puanla liderliği elde etti, Türkiye iki puan ve +4 averajla ikinci, Almanya iki puan ve -2 averajla üçüncü olurken, Kore sıfır puanla sonuncu sırada kaldı. Puanların eşit olması nedeniyle Türkiye ve Almanya arasında bir üst tura çıkabilmek için baraj maçları oynandı. 23 haziranda Zürih'te oynanan ve Almanya'nın 7-2 kazandığı maç sonrası Türkiye kupaya veda etti. Dünya Kupası'nın finali ise 4 temmuzda, Türkiye'nin grubundan çıkan Almanya ve Macaristan arasında oynandı. Maçın favorisi Macaristan, altıncı dakikada Puşkaş'la öne geçti. Czibor, dokuzuncu dakikada farkı ikiye çıkardı. Oyun disiplininden kopmayan Almanya, 11'de Morlock ve 18'de Rahn'ın golleriyle eşitliği yakaladı ve devre bu sonuçla bitti. 84'üncü dakikada yeniden sahneye çıkan Rahn, Almanya'ya sürpriz bir kupa kazandırdı. İsviçre 1954'te Macaristan'ın ünlü golcüsü Sandor Kocsis 11 golle gol kralı olurken onu, Almanya'dan Max Marlock ve İsviçre'den Josef Hügi izledi. Toplam 22 maçın oynandığı kupada 88 gol atıldı ve maç başına 4 dört gol ortalaması yakalandı ve hiçbir futbolcu kırmızı kart görmedi. Maç başına seyirci ortalaması ise 60 bin 773 oldu. Günün diğer önemli olayları 1816: 38 tonluk 'Elise' adlı buharlı tekne, kaptan Pierre Andriel yönetiminde, Manş Denizi'ni aşan ilk buharlı tekne oldu. 1921: Londra'da ilk doğum kontrol kliniği açıldı. Kliniğe başvuranlara, düşük ücretle korunma araç gereçleri verildi. 1939: Hatay'da Türk posta ve telgraf ücretleri uygulamaya konuldu. 1948: Belçika, Fransa, Hollanda, İngiltere, Lüksemburg dışişleri arasında, 50 yıl süreli Brüksel Anlaşması imzalandı. 1972: Uzun süredir araları açık olan CHP Genel Başkanı İsmet İnönü ile Genel Sekreter Bülent Ecevit barıştı. 1976: ABD'li Northrop uçak şirketi, uçak alım satımlarıyla ilgili Türkiye'de rüşvet dağıttığı iddialarını doğruladı. 1978: Atatürkçü şiirleri ve denemeleriyle tanınan ünlü şair Dr. Ceyhun Atuf Kansu, Ankara'da öldü. 1985: İki ünlü oyun yazarı Artur Miller ve Harold Pinter, hapiste bulunan Uluslararası Yazarlar üyesi yazarları ziyaret etmek amacıyla Türkiye'ye geldi. 1993: Gazeteci Beyhan Cenkçi, hayata veda etti. 2005: Sivas'ın Koyulhisar ilçesine bağlı Sugözü köyü Kuzucu Mahallesi'ndeki toprak kayması sonucu 15 vatandaş ve 21 ev toprak altında kaldı. 23 martta aynı bölgede yeniden yaşanan heyelanda yaklaşık 5 milyon ton toprak daha kaydı. 15 vatandaşın yaşamından ümit kesildi. Tarihte bugün arşivi |
1944. Varlık Vergisi'nin tasfiyesine ilişkin yasa yürürlüğe girdi. 1954. Türk Milli Futbol Takımı Dünya Kupası grup eleme maçlarında, Madrid'de 4-1 yenildiği İspanya'yı İstanbul'da 1-0 yendi. Yönetmelik gereği, 1954 yılının 17 Mart günü Roma'da yapılan üçüncü karşılaşmada İspanya ile 2-2 berabere kalınca, kura çekildi. Kurada kazanan Türk Milli Futbol Takımı finalle katılma hakkını elde etti. 1971. Türk Radyo Televizyonu, TRT, Polis ve Meteoroloji radyolarının kapatılması için savcılığa başvurdu. 1972. Uzun süredir araları açık olan Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı İsmet İnönü ile Genel Sekreter Bülent Ecevit 17 Mart 1972 günü barıştı. 1976. Amerikan Northrop uçak şirketi, uçak alım satımlarıyla ilgili Türkiye'de yetkililere rüşvet dağıttığı iddialarını doğruladı. 1978. Şair ve Yazar Ceyhun Atuf Kansu 17 Mart 1978 günü Ankara'da öldü. 1986 yılından itibaren verilmek üzere adına bir şiir ödülü kondu. 1979. İstanbul'a gelen Adalet Partisi lideri Süleyman Demirel, partililer tarafından benzin yokluğunu simgelemek için at arabalarıyla karşılandı. 1981. Onur Yayınları yönetmeni İlhan Erdost'un, Mamak Askeri Cezaevi'nde 7 Kasım 1980 tarihinde öldürülmesi ile ilgili dava Sıkıyönetim Mahkemesi'nde görülmeye başladı. 1983. Vatandaşlıktan çıkarılan Yılmaz Güney, bir yazısı nedeniyle gıyabında 7,5 yıl hapse mahkum oldu. 1984. Başbakan Turgut Özal, "İnsanların birbirlerini vurmayacaklarını bilsek, silah ithalini de serbest bırakacağız" dedi. 1985. 16 yıl önce bugün, iki ünlü oyun yazarı Artur Miller ve Harold Pinter hapiste bulunan Pen üyesi yazarları ziyaret etmek amacıyla Türkiye'ye geldi. 1988. Başbakan Özal, fişlemenin 17 Mart'tan itibaren kaldırıldığını ve güvenlik soruşturması kapsamının da daraltıldığını söyledi. 1992. İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün Gayrettepe'deki binasında, imha edilmek istenen bir bombanın patlaması sonucu 3 polis öldü, biri sivil 19 kişi yaralandı. 1993. PKK lideri Abdullah Öcalan, Beyrut'un Zahle bölgesinde bir basın toplantısı düzenledi. Öcalan, toplantıda 20 Mart -15 Nisan arasında tek yanlı ateşkes ilan ettiğini açıkladı. 1994. Demokrasi Partisi, DEP milletvekilleri Hatip Dicle, Leyla Zana, Orhan Doğan, Ahmet Türk ve Sırrı Sakık ile bağımsız milletvekili Mahmut Alınak, Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından tutuklandı. 1995. Fransa'da yayımlanan Le Monde gazetesi, tarihli sayısında, Fransız şirketlerinin silah sattıkları ülkelerde rüşvet dağıttığını yazdı. Fransa'dan en çok silah alan ülkeler arasında Türkiye de vardı. Aynı gün, Azerbaycan'da 13 Mart'ta başlatılan, Türkiye'nin de adının karıştığı bir darbe girişimi bastırıldı. Devlet Başkanı Haydar Aliyev'i devirmek isteyen OMON birliklerinin komutanı Albay Ruşen Cevadov öldürüldü. Bugün Ölenler: 2001. Geçen yıl bugün, İkinci Dünya Savaşı'nda ilk atom bombasını Hiroşima'ya atan Amerikalı pilot Thomas Wilson Ferebee 81 yaşında öldü. |
http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/turistomer1803h.jpg Türk sinemasının en ünlü oyuncularından Sadri Alışık, 1995'te 70 yaşında yaşamını yitirdi. Turist Ömer serisinin en iyilerinden 'Turist Ömer Uzayda'nın afişi Turist Ömer, Şaşkın Hafiye, Ofsayt Osman... Hayatını beyazperdede yaşayan Sadri Alışık, 1995'te bugün veda etmişti bize. O bir turistti bu dünyada; şapkasını yan yatırıp, bildiği doğrularla yaşamayı seçti. Yeşilçam'ın en eski ve tutarlı karakter oyuncularından biridir Sadri Alışık. Övgülerle göklere çıkartılır, en yakın bildiği dostları tarafından terk edilir, mutluluğun sevincini ve aldatılmanın hüznünü en yoğun halleriyle yaşar. Hassas ve içe dönük olan yapısı zaman zaman çok incinir ama her şeye rağmen, oyunculuğunu, kişiliğini herkese kabul ettirir ve sinemaseverler tarafından da çok sevilmeyi başarır. 5 nisan 1925'te İstanbul Paşabahçe'de, bahçesinde meyve ağaçları bulunan üç katlı ahşap bir evde dünyaya gelir Mehmet Sadrettin Alışık... Tüm aile büyüklerinin ve kardeşi Nevin'in onu Sadri diye çağırmaları, hayatının geri kalan kısmında Sadri Alışık karakterini oynamasına yol açar. Zeki ve yaramaz bir çocuk olan Sadri Alışık otoriter bir baba ve anne ile büyür. Namaz kılan aile büyüklerini secdeye varamasınlar diye bellerindeki kuşaktan kapının koluna bağlaması, bahçedeki civcivleri oltayla balkondan yukarı çekmesi, kedilerin ayaklarının altına ceviz kabukları yapıştırması ileride çevireceği filmler ve yaratacağı karakterlerin temelini oluşturur. Çocukluk yıllarında Naşit Özcan Tiyatrosu'nu seyretmesiyle başlayan tiyatro aşkı, okul piyeslerinde, Cağaloğlu Halk Evi'nde ve şimdiki adı Sadri Alışık Tiyatrosu olan Küçük Sahne'de devam eder. Annesi Saffet Hanım ve babası Rafet Kaptan oyuncu olmasına karşı olmalarına rağmen, içindeki oyunculuk aşkının sönmesine hiç izin vermez. Ama bir şansı vardır Sadri Alışık'ın; ailesi işin ciddiyetini anlamış ve ona destek olmaya başlamışlardır. Baba Rafet Kaptan'ın, "sana bir nasihatım, aynı zamanda da vasiyetim olsun. Artık yeni bir hayata atılıyorsun. Bundan sonraki yaşamında, işini elinle değil, canınla yap" sözünü hayatının geri kalanında aklından çıkarmaz ve oyunculuk yaşamında bir amaç olarak önüne koyar. İlk filmi 'Günahsızlar'ı 1946'da çeviren Sadri Alışık'ın şöhret basamaklarını çıkması hızlı olur ve ilk filmiyle beraber canı kadar sevdiği tiyatrodan Yeşilçam'a adımını atar. 1959'da çevrilen 'Yalnızlar Rıhtımı'nın setinde, sonradan 38 yılını beraber geçireceği Çolpan İlhan'a aşık olur ve aynı yıl evlenirler. Küçük Sahne'deki tiyatro yıllarında çok yakın arkadaşı olan Çolpan İlhan, hayatının en büyük aşkı olmuştur artık. Kısa bir süre sonra hayatlarına, oğulları Kerem Alışık da katılır. Kerem Alışık ile ilişkisi çok farklı olmuştur baba Sadri Alışık'ın. Kendi deyimiyle ondan kaynaklanan bir hatadır bu. Babasının ona yaptığı gibi, o da oğlu Kerem'i hep uyurken sever. Evliliğin ve çocuğun verdiği sorumlulukla işine dört elle sarılır ve ardı arkası kesilmeyen filmler çevirir. Nejat Saydam idaresinde çevrilen ve başrollerini Ayhan Işık ve Belgin Doruk ile paylaştığı 'Küçük Hanımefendi' serisi ile seyircinin dikkatini çeker ve sevgisini kazanır. Ancak hiç şüphesiz, Turist Ömer tiplemesi Sadri Alışık'ın oyunculuk kariyerinin en önemli adımı olur ve sanat yaşamında yepyeni kapılar açar dönemin yükselen yıldızına. Turist Ömer'in doğuşu Sadri Alışık'ın asker arkadaşı Ahmet Güzelce'nin verdiği eğri selamdan esinlenerek yaratılmış ve rejisör Hulki Saner tarafından ortaya çıkartılmıştır. 1951'de başlayan ve Ayhan Işık'ın vefatına kadar devam eden Sadri-Ayhan dostluğu beraber çevrilen filmlerle de pekişir. Ayhan Işık'ın başrolünü oynadığı 'Helal Olsun Ali Ağbi' filmi Turist Ömer serisinin başlangıcıdır. Bu filmde Ayhan Işık'ın Turist Ömer adlı bir arkadaşı vardır ve bu rol Sadri Alışık'a ısmarlama elbise gibi uymuştur. Ona gezmeyi çok sevdiği için arkadaşları Turist lakabını takmışlardır. Turist, tıraş olmaz; gri pantolon, ekose gömlek, delik fötr şapka ve ökçesi basık pabuç giyen bir adamdır. Espri yapar, karşısına çıkanları, sözle, nükteyle 'harcar'. İyilik sever, yaşadığı andan ilerisini düşünmez, çalışmaz, içkiye düşkündür. Karnı acıkınca doyurmak aklına gelir. Beceriksizdir, bu yüzden de sevimli ve cana yakındır. 'Helal Olsun Ali Ağbi' filmini seyreden seyirciler sinemadan çıkarken, "Helal Olsun Sadri'ye bu filmde Ayhan'ı yedi, toz etti" yorumunu bile getirirler. Böylece Ayhan Işık'ın film başına aldığı ücret o günün parası ile 60 bin TL'nin altına düşerken, Sadri Alışık'ın fiyatı 5 bin TL'den 10 bin TL'ye çıkar. Hulki Saner bu filmden sonra 'Ayşecik Çıtı Pıtı Kız" ve 'Ayşecik Cimcime Hanım' filmlerine de aynı tipi koyar. Dolayısıyla Erman-Saner firmasının en fazla iş yapan filmleri de 1963'te 'Sadrili filmler' olur. Turist Ömer'den sonra en çok konuşulan ve seyircinin en çok sevdiği karakterlerden biri de Ofsayt Osman olur. Osman Seden'in rejisörlüğünü yaptığı 'Şaka ile Karışık' filminde ortaya çıkan bu tip çok tutulur ve Sadri Alışık'ın en çok iş yapan filmlerinden biri olur. Ofsayt Osman, hayatta hiç gol atamamış, hep ofsayt pozisyonunda kalmış bir adamdır. Beceriksiz fakat çok iyi kalplidir. Çizgili beyaz gömlek, kahverengi yelek, kışın da ceket giyer. Turist Ömer'den farkı birçok şey yapmak istemesidir, ama kader ve talih yakasını bırakmaz; şansı yoktur. Nihayet son serüveninde bir gol atar, yani bir kızın hayatını kurtarır ve mutlu olur. Ofsayt Osman, seyircisinin çok sevdiği adamdır aslında. Fakir, haksever, fedakar ve sevmesini bilen adam. Sadece bunlar yüzünden değil Sadri Alışık'ın oyunculuk yönünden sergilediği başarı dolayısıyla da halkın hafızasına yerleşmiştir. 1966'da çevrilen ve Atıf Yılmaz'ın yönettiği 'Ah Güzel İstanbul' da Sadri Alışık'ın en önemli filmlerinden biridir. İçki yüzünden her şeyini yitirmiş eski bir İstanbul beyefendisi ile artist olmak için evini, köydeki sevgilisini terk edip fuhuşa sürüklenen Ayşe'nin hikayesini anlatan film, Sanremo Bodrig Hera Güldürü Filmleri Festivali'nde Gümüş Ağaç Özel Ödülü'nü alır. Jön ve kötü adam tiplemelerinden sonra komedi ve dram filmlerinde oynayan Sadri Alışık, dört dörtlük bir sanatçı olmuştur artık. 'Avare' filminden sonra sesinin güzelliği keşfedilen sanatçı, 45'lik plaklar doldurur. Seyircinin ısrarı ve gazino patronlarının hevesiyle şov dünyasına da adım atar. Turist Ömer tipini sahnede şarkı söyleyerek ve espri yaparak devam ettirir ve halkın ilgi odağı olur. Hayatta en sevdiği dostlarından biri olan alkol, bir gün ona ihanet edecek ve ölüm döşeğine getirecektir. ABD'ye giden ve mucize eller lakaplı Münci Kalayoğlu tarafından ameliyat edilen 65 yaşındaki Sadri Alışık, Chicago'lu 30 yaşında bir gencin karaciğerini taşımaya başlar. 1994 yılında, son olarak Yavuz Özkan'ın yönettiği 'Yengeç Sepeti' filminde rol alır ve Altın Portakal En İyi Erkek Oyuncu ödülünü alır. 1995'in 18 martında ailesine, sevenlerine, canı kadar sevdiği İstanbul'a ve sinemaya veda eder. Ayhan Işık ile olan dostluğu, aile yaşantısı ve kişiliği ile izleyenlerine her zaman örnek olmuş gerçek bir sanatçıdır Sadri Alışık. Sanat yaşamı boyunca aile yaşantısından ve karakterinden asla taviz vermemiş bir çınardır. Türk sinemasında bir ekol, bir fenomendir. Günün diğer önemli olayları 1915: İtilaf Devletleri'ne karşı Çanakkale Zaferi kazanıldı. 1926: Finike'de meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki depremde, 27 kişi öldü. 1926: Papa I. Eftim (Pavli Erenerol), Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi'ni kurdu. 1940: Hitler ve Mussolini, İtalya'da buluştu. İtalya, Almanya'nın yanında savaşa girme kararı aldı. Bundan dört yıl sonra aynı gün, Almanlar Macaristan'ı işgale başladı. 1949: NATO kuruldu. 1953: Yenice ve Gönen'de meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki depremde 265 kişi öldü. 1956: Fransa, Cezayir'e asker çıkarmaya başladı. 1965: İnsanoğlu ilk kez uzayda yürüdü. Sovyet kozmonot Aleksey Leonov, dünyadan 2 bin 177 kilometre yükseklikte, Voskhod-II (Gündoğumu) adlı uzay aracından çıkarak 20 dakika boşlukta kaldı. 1974: Pakistan'ın devrik devlet başkanı Zülfikar Ali Butto, muhaliflerinden birine suikast düzenlettiği iddiasıyla ölüm cezasına çarptırıldı. 1981: Tiyatro ve Sinema Sanatçısı Cahide Sonku, 65 yaşında hayata veda etti. 1992: Güney Afrika'da siyahlara eşit vatandaşlık hakkı tanıyan, Devlet Başkanı De Klerk tarafından planlanan anayasal reform tasarısı halk oylamasıyla kabul edildi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 19 mart 19 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/yasam/matzeliger1903h.jpg Matzelinger adına ABD'de pul da basıldı ABD'li ayakkabı ustası Jan E. Matzeliger, 1883'te bir seferde tüm ayakkabıyı imal eden ilk makineyi icat ederek, ayakkabı sanayisinde devrim yaptı. 1850'lerde tüm ayakkabılar elde yapılıyor ve bu da zaman alıyordu. El yapımı olduğu için fiyatları da yüksekti. Matzeliger, ayakkabı sanayisine adeta yeni bir soluk getirdi. İcat ettiği makineyle bir ayakkabı, üç dakika içinde makineden çıkabiliyordu. Böylece ayakkabı maliyeti de düşürülmüş oluyordu. İşte birkaç ilgin icat Çengelli iğne: Dünya, Walter Hunt tarafından bulunan, çok basit ama faydalı bu ürünle 1849'da tanıştı. Çengelli iğne, ABD'li mucit tarafından sadece 15 dolar kazanabilmek amacıyla bir iddia sonucunda ortaya çıkmıştır. Yemek çubukları: Yemek çubukları 5 bin yıl önce ilk defa Çin'de kullanılmaya başlandı. Çinliler, daha iyi pişmesi için yiyecekleri çok ufak parçalara ayırıyordu. Bunları tutabilmek için de ağaç dallarını kullanıyorlardı. Bugün Uzakdoğu'da yemek çubukları hala yaygın olarak kullanılmaktadır. Kaşık: Paleolitik zamanlardan beri kullanılan kaşıkların atası deniz kabuklarıdır. Kaşık, Latince ve Yunancadaki karşılığı 'spiral şekilli sümüklüböceği kabuğu' anlamına gelen 'cochlea' kelimesinden türetilmiştir. Günümüzdeki formunu ise M.S. birinci yüzyılda Romalılar vermiştir. Bıçak: Tarihte kesin olarak ne zaman icat edildiği belli olmayan bıçak, günümüzde mutfaklarda ve yemek masalarında dizayn edilseler de tarihin ilk dönemlerinden başlayarak yakın bir zamana kadar öncelikle silah olarak kullanıldı. Ortaçağ Avrupa'sında ev sahibi masaya bıçak getirmezdi. Çünkü herkesin bıçağı belindeydi. Çatal: Çatalı ilk kullananların Yunanlılar olduğu sanılmaktadır. Çatalın yemek masalarındaki kullanımı M.S. yedinci yüzyılda Ortadoğu'daki zengin ve itibarlı ailelerde görülmektedir. 13'üncü yüzyılda Bizanslılara onlardan da İtalyanlara geçmiştir. Fransa da ise 'gösterişe kaçıyor' diye kabulü yavaş olmuştur. Dikiş makinesi: 1830'da Barthelemy Thimonnier dikiş makinesini icat etti. Makinede ayak pedalıyla döndürülen bir tekerlek, iğneyi kaldırıp indiriyordu. Fakat o dönemlerde pek çok terzi, işini kaybedeceği korkusuyla bu makinelerin 80 tanesini tahrip etmişti. Fermuar: Fermuarın icadında her ne kadar tek bir mucitten söz etmek zor olsa da asıl katkıyı 1893'de W.L. Hudson'un yaptığı söylenebilir. İlk fermuar tasarımının o kadar ürkütücü bir görüntüsü vardı ki, pek çok üretici seri üretimi yapmayı reddetmişti. Termos: 1906'da İskoçyalı J. Dewar, termos adını verdiği ve içine konulan sıvının ısısını koruyan, içiçe geçmiş iki kaptan oluşan bir sistem geliştirdi. Tarihin en popüler icatlarından birisi olan termos sayesinde piknik yapmak, insanoğlu için daha da keyifli bir hal almaya başladı. Ataş: 1900'de Johann Vaaler, kağıtları sıkıca tutabilmek için, içiçe geçmiş iki halkadan oluşan ve metal bir telden ibaret orijinal bir ürün tasarladı. Vaaler'in ataş adını verdiği bu tasarım bugüne dek hiç değişmedi. Kalemtraş: ABD'li John Lee Love tarafından 1897'de icat edildi. İlk üretimi bildiğimiz taşınabilir şekliyle tasarlanan kalemtıraş daha sonraki yıllarda geliştirildi. Silgi: Silgiyi ilk defa 1736'da Avrupa'ya getiren, Fransız kaşif ve bilim adamı Charles Marie de la Condamine'dir. Bu aslında, Güney Amerika'da yerli kabilelerin oyun için ve tavuk tüyü gibi şeyleri vücutlarına yapıştırmak için kullandıkları bir maddeydi. Avrupalılar bunu kullandı fakat bir süre sonra çürüdüğü için kullanışlı olmadı. 1839'da Charles Goodyear, kauçuğu işlemenin ve dayanıklı kılmanın yolunu buldu ve bugün kullandığımız silgilere şekil vermiş oldu. Raptiye: Raptiye, ilk defa ABD'li Edwin Moore tarafından kiralık bir odada üretildi. Bir gün önce yaptığını ertesi gün satan Moore, Eastman Kodak Company'den büyük bir sipariş alınca 1904'te Moore Raptiye Şirketi'ni kurdu. Şirketi hala küçük şeylerin üretimine devam etmektedir. Yapışkan bant: 1921'de ABD'li R. Drew, yapışkan bant fikrini ortaya attı. Avrupa'da seloteyp adıyla piyasaya sürülen bu bandın bir yüzü, selüloz adı verilen ve yapışkan olan saydam bir plastik şeritten oluşuyordu. Dikenli tel: 1867'de Lucien B. Smith, tarihteki ilk dikenli teli üretti. Teksas'ta yaşayan büyük toprak sahiplerinin sayısı artmaya başlayınca sınırlar birbirine yaklaşmaya başlamıştı. İşte bu ihtiyaçtan hareketle kendisi de bir çiftçi olan Smith, sınırları belirlemek ve yabancıların girişinin önüne geçebilmek için tarihteki ilk dikenli teli üretmiştir. İngiliz anahtarı: 1835'te Solymon Merrick, ingiliz anahtarını tasarladı. İnsanoğlunun pratik zekasının bir ürünü olan ingiliz anahtarı ile vidaların büyüklüğü önemini yitiriyordu. Çünkü genişleyebilen ucu sayesinde her boyuttaki vida için kolayca kullanılabiliyordu. Tornavida: Tornavidayı, M.Ö. üçüncü yüzyılda Arşimet icat etti. Arşimet tornavidanın mucidi olarak bilinmesine rağmen onun yapmış olduğu tornavida bugünkünden oldukça farklıydı; daha sonraları icadını daha da geliştirip tarihin ilk hidrolik tornavidasını üretmiştir. Güneş gözlüğü: 1752'de James Ayscough icat etti. İlk güneş gözlüklerinin camları da bugünküler gibi renkliydi. Yeşil ve mavi cam kullanımı tavsiye edilmekteydi. Daha sonra Edwin H. Land, ilk selofenli polarize edilmiş camlı güneş gözlüklerini üreterek güneş gözlüklerinde yeni bir dönem açmış oldu. Kilit: 1787'de Joseph Bramah tarafından tasarlanan kilit, ancak 75 yıl sonra Londra'da bir sergi sırasında bir ziyaretçinin 51 saat süren uğraşı ile açılabilmiştir. Tarihte ilk kilitleri eski Mısırlıların kullandığı bilinmektedir. Kilitler tahtadan yapılıyor ve açılıyordu. Anahtarın üzerinde değişik uzunluklarda silindir pimler vardı. Mısırlılardan esinlenen Linus Yale, Yale kilit olarak bilinen ilk modern pimli kilidi üretti. Günün diğer önemli olayları 1866: Osmanlı Hükümeti, Süveyş Kanalı'nın açılması konusunda izin verdi. 1915: Güneş Sistemi gezegenlerinden Plüton'un ilk fotoğrafı çekildi. Ancak Plüton'un yeni bir gezegen olduğu o tarihte anlaşılamadı. 1920: Mustafa Kemal, Ankara'da bir meclis toplanması amacıyla genelge yayımladı. 1940: Türkiye'de ilk ebe okulu ve ilk doğum kliniğini açan askeri hekim Prof. Besim Ömer Paşa (Akalın), Ankara'da vefat etti. 1945: SSCB, bir nota ile 1925 tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Saldırmazlık Paktı'nı yenilemeyeceğini bildirdi. 1965: Merzifon'un Çeltek Linyit İşletmesi'ndeki grizu patlamasında 69 işçi öldü, 58 işçi yaralandı. 1971: CHP Kocaeli Milletvekili Prof.Dr. Nihat Erim, partisinden istifa etti ve başbakanlığa atandı. 1975: Tarihe Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti (MC) olarak geçen, dört sağ partiden (AP, MSP, MHP, CGP) oluşan koalisyon işbaşına geldi. 1998: Gazeteci Metin Göktepe'nin öldürülmesi davasında, beş polis, kastı aşan adam öldürme suçundan 7 yıl 6'şar ay hapis cezasına çarptırıldı, altı polis beraat etti. 1999: Ankara DGM Başsavcılığı, Fethullah Gülen hakkında, anayasal düzeni değiştirmeye çalıştığı gerekçesiyle soruşturma açtı. 2003: ABD askerleri Irak-Kuveyt sınırındaki askerden arındırılmış bölgeye girdi. ABD uçakları da Irak'ın batısını bombalamaya başladı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 19 Mart İ.Ö. 721. Tarihe geçmiş ilk ay tutulması Babil'de gözlendi. 1883. SiyahAmerikalı ayakkabıcı ustası Jan E.Matzeliger bir ayakkabıyı bir seferde bütünüyle imal eden ilk makineyi icat ederek ayakkabı sanayisinde bir devrim yarattı. 1915. Güneş sistemi gezegenlerinden Pluto'nun ilk fotoğrafı çekildi. Ancak bunun yeni bir gezegen olduğu anlaşılmadı. 1955. Liselerde bitirme ve olgunluk sınavları kaldırıldı. Yerine "Devlet Lise Sınavı" adıyla tek bir sınav konuldu. Aynı gün, Agence France-Presse'in (AFP) Ankara temsilcisi Erol Güney Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlığından çıkarıldı. 1959.İstanbul Valiliği, Büyük Doğu dergisini protesto etmek için yapılacak mitinge izin vermedi ve dergi hakkında soruşturma başladığını bildirdi. 1960. Yeni Kadıköy İskelesi ve İstanbul Belediyesi Şehir Operası açıldı. 1964. Hatay'da 21 Nurcu tutuklandı. Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, gazetecilere yaptığı açıklamada, Nurcuları düşman bir devletin desteklediğini söyledi. 1965. Merzifon'un Çeltek Linyit İşletmesi'ndeki grizu patlamasında 69 işçi öldü, 58 işçi yaralandı. Aynı gün, Endonezya bütün yabancı petrol şirketlerini millileştirdi. 1966. Milli Türk Talebe Birliğince düzenlenen Komünizmi Telin Mitingi İstanbul'da yapıldı. 1975. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk hükümeti kurma görevini Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel'e verdi. Tarihe 1. Milliyetçi Cehpe Hükümeti (1.MC) olarak geçen, dört sağ partiden oluşan koalisyon (AP, MSP, MHP, CGP) yola çıktı. 1977. Türk Hava Yollarına ait Diyarbakır uçağı iki ortaokul öğrencisi tarafından Beyrut'a kaçırıldı. Aynı gün, Cumhuriyet gazetesi Genel Yayın Müdürü Oktay Kurtböke Adalet Partili gençler tarafından gazete önünde dövüldü. 1978. Hollanda'nın Amsterdam kentinde 50 bin kişi nötron bombasnı protesto için yürüdü. 1979. Peş peşe yapılan zamlar üzerine bir açıklamada bulunan Adalet Partisi lideri Süleyman Demirel, askeri darbeyle devrilen Şili lideri Salvador Allende'yi hatırlatarak "Bunların gidişi Allende gidişi, sonları aynı mı olur, ayrı mı olur, bilmem" dedi. 1981. Ankara'da bir inzibat erini öldürme iddiasıyla yargılanan Erdal Eren ölüm cezasına çarptırıldı. Eren'in infazı 18 yaşından küçük olduğuna ilişkin kemik raporu nedeniyle de tartışmalara yol açtı. 1984. Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Newsweek dergisine verdiği demeçte genel affa karşı olduğunu söyledi. 1985. Uluslararası PEN Yazarlar Birliği Aziz Nesin'i onur üyeliğine seçti. Onur üyeliği belgesi Artur Miller ve Harold Pinter tarafından verildi. 1992. Cizre'de iki korucu ağızlarına para tıkılmış olarak elektrik direklerine asılmış bulundu. Bunun üzerine Dargeçitte güvenlik güçlerinin yaptığı operasyonda 14 kişi öldürüldü. 1997. Tuzla tren istasyonuna bomba koymaktan yargılanan iki PKK mensubu idama mahkum edildi. 1999. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığı, Fethullah Gülen hakkında, laik devlet düzenini yıkarak teokratik devlete geçmek için faaliyet gösterdiği iddiasıyla soruşturma açtı. 2000. Liselerde başlatılan cinsel eğitimin, üniversitelerde de sürmesine karar verildi. Uludağ, Marmara ve İzmir 9 Eylül Üniversiteleri'nde başlatılan derslerde, cinsellikle ilgili bilgiler tüm detaylarıyla verildi. Bugün Doğanlar: 1900. Yapay olarak hazırlanan yeni radyoaktif izotopları bularak 1935 Nobel fizik ödülünü kazanan Fransız fiziksel-kimyacı çift , Frédéric ve Irène Joliot-Curie. Çift radyoaktivite konusundaki buluşlarıyla Nobel Ödülü kazanan Pierre ve Marie Curie'nin kızları ve damatlarıydı. Bugün Ölenler: 1940.Kadın hastalıkları, doğum ve çocuk bakımı uzmanı Prof. Dr. Besim Ömer Akalın, Ankara'da. Veremle Mücadele, Çocuk Esirgeme, Süt Damlası derneklerini kuran Besim Ömer Akalın ardında 77 yapıt bıraktı. Bunların en önemlilerinden biri, Türkiye'de hazırlanmış ilk tıp yıllığı olan Nevsal-i Afiyet'tir. |
Tarihte bugün: 20 mart 20 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/spor/newton2003h.jpg İngiliz fizikçi, matematikçi, astronom, mucit, filozof ve simyacı Isaac Newton, 1727 yılında yaşamını yitirdi. Sir Isaac Newton'da manik depresif bozukluk vardı 25 aralık 1642'de doğan Sir Isaac Newton'ın tarihteki en etkileyici bilim adamı olduğu düşünülür. Bilim devrimi ve bilimsel metod, onun adıyla anılır. Bir çiftçi olan babası Newton doğmadan üç ay önce öldü. Daha küçük yaştayken annesi de başka bir adamla evlenip bulundukları bölgeden taşınınca anneannesi tarafından büyütüldü. 12 yaşında Grantham'daki King's School'a yazıldı. 1661'de Trinity Colleg'a girdi. Nisan 1665'te bu okuldan lisans derecesi aldı. Lisansüstü çalışmalarına başlayacağı sırada veba salgını yüzünden üniversite kapatıldı. Salgından korunma amacıyla annesinin çiftliğine sığınan Newton, burada geçirdiği iki yıl boyunca en önemli buluşlarını gerçekleştirdi. 1667'de Trinity College'a öğretim üyesi olarak döndüğünde diferansiyel ve integral hesabın temellerini atmış, beyaz ışığın renkli bileşenlerine ayrıştırılabileceğini saptamış ve cisimlerin birbirlerini, uzaklıklarının karesi ile ters orantılı olarak çektikleri sonucuna ulaşmıştı. Çekingenliği yüzünden, her biri bilimde devrim yaratacak nitelikteki bu buluşların çoğunu uzun yıllar sonra (örneğin türev ve integral hesabı 38 yıl sonra) yayımlamıştır. Lisansüstü çalışmasını ertesi yıl tamamladı ve henüz 27 yaşındayken Cambridge Üniversitesi'nde matematik profesörlüğüne getirildi. 1671'de ilk aynalı teleskobu gerçekleştirdi, ertesi yıl Royal Society üyeliğine seçildi. Royal Society'ye sunduğu renk olgusuna ilişkin bildirisinin eleştirilere hedef olması, özellikle Robert Hooke tarafından şiddetle eleştirilmesi üzerine tümüyle içine kapanarak, bilim dünyasıyla ilişkisini kesti. 1675'de optik konusundaki iki bildirisi yeni tartışmalara yol açtı. Hooke, Newton'ın makalelerindeki bazı sonuçların kendi buluşu olduğunu, Newton'un bunlara sahip çıktığını öne sürdü. Bütün bu tartışma ve eleştiriler sonucunda 1678'de ruhsal bunalıma girdi. Ancak yakın dostu, astronom ve matematikçi Edmond Halley'in çabalarıyla altı yıl sonra bilimsel çalışmalarına geri döndü. Cambridge Üniversitesi'nde Katolikliği yaygınlaştırma ve egemen kılma çabalarına karşı başlatılan direniş hareketine öncülük eden Newton, kral düşürüldükten sonra 1689'da üniversitenin parlamentodaki temsilciliğine seçildi. 1693'de yeniden ruhsal bunalıma girdi ve yakın dostları Samuel Pepys ve John Locke ile arası bozuldu. İki yıllık dinlenme döneminden sonra sağlığına yeniden kavuştuysa da bundan sonraki yaşamında bilimsel çalışmaya eskisi gibi ilgi duymadı. Daha sonra 1699'da Fransız Bilimler Akademisi'nin yabancı üyeliğine, 1703'de Royal Society'nin başkanlığına seçildi. Gelmiş geçmiş bilim adamlarının en büyüklerinden biri olarak kabul edilen Newton, matematik ve fizikte çok önemli buluşlar gerçekleştirdi. Matematikte (a+b)ª ifadesinin üstel seriye açılımını veren genel iki terimli teoremini buldu. Bilime en büyük katkısı ise mekanik alanında oldu. Merkezkaç kuvveti yasası ile Kepler yasalarını birlikte ele alarak kütleçekim yasasını ortaya koydu. Newton hareket yasaları olarak bilinen eylemsizlik ilkesi, kuvvetin kütle ile ivmenin çarpımına eşit olduğunu ifade eden yasa ve etki ile tepkinin eşitliği fiziğin en önemli yasalarındandır. İki uçlu duygulanım bozukluğu (manik depresif bozukluk) hastası olan Newton, depresif dönemlerinde çevresinden uzaklaşır, intihar düşünceleri içine girer, bitip tükenmek bilmeyen günah düşünceleri ile mücadele ederdi. Bu dönemlerde uykusu, iştahı ve enerjisi bozulur; felaket temalı düşünceleri, hastalık sahibi olma ve kötülük görme hezeyanları olurdu. Böyle zamanlarda dünyaya bir kuyruklu yıldızın çarpacağını ileri sürmesi, çalışmalarının engellendiği şeklinde sözleri ve benzeri olaylar sonucu akıl sağlığının bozulduğu ve kendisine güvenilemeyeceği şeklinde yargılara neden olmuştur. Bu sürede çalışmaları da elbette olumsuz etkilenirdi. Üretkenliği azalır, başlayan çalışmaları yarım kalır, yeni bir çalışma içine girmesi uzun süreler alabilirdi. Bu devrenin sonrasında bazen hipomani dönemine girerdi. Bu dönemlerde ise sabahlara dek çalışır, müthiş bir enerji içinde olur, düşünceleri adeta birbiri ardından uçuşurdu. İnsanlarla ilişkileri artar, çok çeşitli faaliyetler içine girerdi. Buluşlarının çoğunu da hipomani dönemlerinde gerçekleştirirdi. Başlıca eserleri 'Method of Fluxions' (1671), 'De Motu Corporum in Gyrum' (1684), 'Philosophiae Naturalis Principia Mathematica' (1687), 'Opticks' (1704), 'Arithmetica Universalis' (1707), 'An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture' (1754) Günün diğer önemli olayları 1653: Osmanlı tarihinde ilk bütçeyi yapmakla tanınan Sadrazam Tarhoncu Ahmet Paşa, bundan rahatsızlık duyanların padişaha şikayeti sonucu öldürüldü. 1792: Fransa Milli Meclisi, giyotinle idamı onayladı. Adını, mucidi Fransız doktor Joseph Ignace Guillotin'den alan giyotin, ilk kez 25 nisan 1792'de kullanıldı. 1918: Türk Kadını Dershanesi açıldı. Dershanede yabancı dil, Türkçe ve müzik dersleri ile konferanslar verildi. 1933: Naziler'in ilk toplama kampı Münih yakınlarında açıldı. 1945: Adana-Ceyhan'da meydana gelen 6 büyüklüğündeki deprem 39 can aldı, 328 ev yıkıldı. 1971: Atatürk'ün yakın arkadaşı olan ve Anadolu Ajansı'nın kurucuları arasında yer alan gazeteci Falih Rıfkı Atay, 77 yaşında İstanbul'da vefat etti. 1981: 'Otello', 'Hamlet' oyunlarındaki rolleriyle tanınan tiyatro oyuncusu Ertuğrul Sadi Tek hayata veda etti. 1981: Arjantin'in eski başkanı Isabel Peron, rüşvet suçundan 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1996: İngiltere'de hükümet, deli dana (Mad Cow Disease - MCD) hastalığının insanlara da bulaştığını açıkladı. 2005: Mersin'de Metropol miting alanında yapılan Nevruz kutlamalarının ardından Türk bayrağını yere atıp yakma girişiminde bulunuldu. Olay yurtta infiale yol açtı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 21 mart 21 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) Aşık Veysel ölümünden birkaç ay önce Fikret Kızılok ile Halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu, 1973 yılında Sivas'ın Sivrialan köyünde hayata veda etti. Ozanlar ozanı Aşık Veysel'i şair Ümit Yaşar Oğuzcan anlatıyor: Aşık Veysel, hayatını anlattığı bir şiirinde "Üçyüzonda gelmiş idim cihana" diyor. Yıl 1894 oluyor hesapça. Sivas'a bağlı Şarkışla ilçesinin Sivrialan köyünde dünyaya gelmiş. Anası Gülizar, bir yaz günü köy dolaylarındaki Ayıpınar merasına koyun sağmaya gittiğinde; oracıkta bir yol üstünde doğurmuş Veysel'i. Göbeğini de kendi eliyle kesmiş. Yaman kadınmış Gülizar ana. Bebesini bir çaputa sarıp yürüye yürüye köye dönmüş. Babası Ahmet; b****** adını Veysel koymuş. Yıllar geçmiş aradan büyümüş, konuşmuş, yürümüş Veysel çocuk. Böylece yedi yaşına varmış. O yıl bir çiçek hastalığı salgını olmuş Sivas'ta. Küçük Veysel de yakalanmış. Sol gözünde, çiçeğin beyi çıkmış kendi deyimiyle... Göz akıp gitmiş. Sağ gözüne de perde inmiş, önceleri. Yalnız ışığı seçebiliyormuş, bu gözüyle. Babasına; "çocuğu Akdağmadeni'ne götür, orada bu gözünü açacak bir doktor var" demişler. Sevinmiş Ahmet emmi. Gel gör ki, talihsizlik yine yakasını bırakmamış Veysel'in. Bir gün inek sağarken babası yanına gelmiş. Veysel ansızın donuverince; yakında bulunan bir değneğin ucu öteki gözüne girivermiş. O göz de akıp gitmiş böylece. Veysel'in Ali adında bir ağabeysi ve Elif adında bir kız kardeşi varmış. Hepsi çok üzülmüşler Veysel'in kötü kaderine. Babası meraklı adammış. Halk ozanlarından şiirler okuyup ezberleterek avutmaya çalışmış oğlunu. Sivas'ın köyleri saz şairleriyle dolu. Onlar da ara sıra gelip Ahmet emminin evine uğrarlarmış. Veysel ilgiyle dinlermiş çalıp söylediklerini. Babası, oğlunun ilgisini görünce; bir saz alıp vermiş ona. İlk saz derslerini, babasının arkadaşı olan Çamşıhlı Ali Ağa'dan almış. Ve git gide, kendini iyice saza vermiş Veysel. Ünlü halk ozanlarının şiirlerini çalıp söylemiş bir zaman. Yirmibeş yaşındayken (1919) anası, babası Veysel'i Esma adında bir kızla evermişler ve kısa süre sonra ikisi de göçüp gitmiş bu dünyadan (1921). Acı üstüne acı gelmiş, ama bitmemiş talihin kötü oyunu. İkinci çocuğu on günlükken, anasının memesi ağzına tıkanarak ölmüş, ardından da karısı yanaşmalarıyla evden kaçmış. Bu olay çok koymuş Veysel'e. Daha dertli olmuş ve iyice içine kapanmış. Karısı koyup gittiğinde bir kızı varmış Veysel'in. Daha bir yaşını bile bitirmemiş. İki yıl kucağında gezdirmiş Veysel, ne çare o da yaşamamış. Bu sıralar Veysel'i yeniden evermişler. Bu karısı yedi çocuk vermiş aşığa. Biri ölmüş, iki oğlan, dört kız, altısı sağ. Onlar da 18 torun vermiş Veysel'e. Aşık Veysel, Cumhuriyet'in onuncu yıl dönümüne rastlayan 1933 yılına kadar, başka ozanların şiirlerini çalıp söylemiş. Kendi deyişlerini söylemekten utanır, çekinirmiş. O yıllarda şairlerimizden rahmetli Ahmet Kutsi Tecer tanımış Veysel'i. Onun ışık tutuculuğuyla Veysel'in şiirleri aydınlığa kavuşmuş. Veysel; şairliğinin gelişmesinde Tecer'in büyük yardımlarını gördüğünü söylerdi her zaman. Veysel'in gün ışığına çıkan ilk şiiri Gazi Mustafa Kemal Pasa için söylediği: "Türkiye'nin ihyası Hazreti Gazi" mısrasıyla başlayan şiirdir. Bundan sonra bütün yazdıklarını çalıp söyler olmuştu. 1933 yılına kadar, köyünden dışarı hemen hemen hiç çıkmadığı halde; bundan sonra bütün yurdu dolaşmış, yurdunun çeşitli şehirleriyle kasabalarını, köylerini yakından tanımıştır. Halk ozanlarından en çok Karacaoglan'ı, Yunus'u, Emrah'ı, Dertli'yi severdi. Çağımızın ozanlarından Ahmet Kutsi Tecer'in ayrı bir yeri vardı Veysel'de. Onun aracılığıyla köy enstitülerinde bir süre saz öğretmenliği de yapmıştı Veysel. 1952'de İstanbul'da büyük bir jübilesi yapılan Aşık Veysel'e 1965'te Türkiye Büyük Millet Meclisi, anadilimize ve milli birliğimize yaptığı hizmetlerden dolayı özel bir kanunla vatani hizmet tertibinden aylık bağlamıştı. Veysel'in bir başka özelliği daha vardı; köyünde ve çevresinde ondan önce bir tek meyve ağacı olmadığı halde, Sivrialan'da ilk meyve bahçesini o yetiştirmişti. Hem öyle bir bahçe ki, içinde elmadan kayısıya, kirazdan cevize kadar türlü türlü meyve ve çiçek vardı. Veysel, kardeşlerinin yardımıyla bu bahçeyi yapmaya başladığı zaman köylüleri, "atalarımız bunca yıl böyle bir iş yapmamışlar, şu kör adam onlardan iyi mi bilecek ki böyle ise kalkıştı" demişler. Birkaç yıl sonra ağaçlar yetişmiş, meyve vermiş. Köylüler önceki dediklerini hatırlayıp utanmışlar ve bu defa, "o kör değilmiş, meğer kör olan bizmişiz" diyerek Aşık Veysel'i kutlamışlar. İşte böylesine uzağı gören bir insandı o... Yetmiş yıl karanlık bir dünyada yaşadı (ölümü 21 mart 1973). Fakat karanlık gözlerindeydi yalnız, içi apaydınlıktı, şiirleri de öyle... Halk şiirimizin bu güçlü ozanı yarım yüzyılı aşkın bir süre yazdıklarıyla, çalıp söyledikleriyle çevresine ışıklar saçtı. Sanırım şimdi de mezarında son uykusunu ışıklar içinde uyuyordur. Yalnız çağımızda yaşayanlar değil, bizden çok sonra yaşayacaklar da "Dostlar Beni Hatırlasın" şiirini unutmayacaklar ve her zaman rahmetle anacaklardır. Aşık Veysel'den birkaç örnek Kara Toprak Dost dost diye nicesine sarıldım Benim sadık yarim kara topraktır. Beyhude dolandım boşa yoruldum Benim sadık yarim kara topraktır. Nice güzellere bağlandım kaldım Ne bir vefa gördüm ne faydalandım Her türlü isteğim topraktan aldım Benim sadık yarim kara topraktır. Koyun verdi kuzu verdi süt verdi Yemek verdi ekmek verdi et verdi Kazma ile dövmeyince kıt verdi Benim sadık yarim kara topraktır. Ademden bu deme neslim getirdi Bana türlü türlü meyva yetirdi Her gün beni tepesinde götürdü Benim sadık yarim kara topraktır. Karnın yardım kazma ile bel ile Yüzün yırttım tırnak ile el ile Yine beni karşıladı gül ile Benim sadık yarim kara topraktır. İşkence yaptıkça bana gülerdi Bunda yalan yoktur herkesler gördü Bir çekirdek verdim dört bostan verdi Benim sadık yarim kara topraktır. Havaya bakarsam hava alırım Toprağa bakarsam dua alırım Topraktan ayrılsam nerde kalırım Benim sadık yarim kara topraktır. Dileğin var ise Allah'tan Almak için uzak gitme topraktan Cömertlik toprağa verilmiş Hak'tan Benim sadık yarim kara topraktır. Hakikat ararsan açık bir nokta Allah kula yakın kul Allah'a Hak'kın hazinesi gizli toprakta Benim sadık yarim kara topraktır. Bütün kusurlarım toprak gizliyor Merhem çalıp yaralarım düzlüyor Kolun açmış yollarımı gözlüyor Benim sadık yarim kara topraktır. Her kim olursa bu sırra mazhar Dünyaya bırakır ölmez bir eser Gün gelir Veysel'i bağrına basar Benim sadık yarim kara topraktır. Dostlar beni hatırlasın Ben giderim adım kalır Dostlar beni hatırlasın Düğün olur bayram gelir Dostlar beni hatırlasın Can kafeste durmaz uçar Dünya bir han, konan göçer Ay dolanır yıllar geçer Dostlar beni hatırlasın Can bedenden ayrılacak Tütmez baca, yanmaz ocak Selam olsun kucak kucak Dostlar beni hatırlasın Beni Hor Görme Gardaşım Beni hor görme kardeşim Sen altındın ben tunç muyum Aynı vardan var olmuşuz Sen gümüşsün ben saç mıyım Ne var ise sende bende Aynı varlık her bedende Yarın mezara girende Sen toksun da ben aç mıyım Kimi molla kimi derviş Allah bize neler vermiş Kimi arı çiçek dermiş Sen balsın da ben cec miyim Topraktandır cümle beden Nefsini öldür ölmeden Böyle emretmiş yaradan Sen kalemsin ben uç muyum Tabiata Veysel Aşık Topraktan olduk gardaşık Aynı yolcuyuz yoldaşık Sen yolcusun ben bac mıyım Günün diğer önemli olayları 1590: İran ile İstanbul Anlaşması imzalandı. 1914: Başyazarı Nigar Hanım olan 'Kadınlık' adlı dergi haftalık olarak yayımlanmaya başladı. 1937: Tunceli'de Dersim İsyanı başladı. Olaylar 22 ekime kadar süren harekatlarla denetim altına alındı. 1939: Kurtuluş Savaşı komutanlarından Korgeneral Ali Hikmet Ayerdem vefat etti. 1942: Şair ve oyun yazarı Hüseyin Suat Yalçın hayatını kaybetti. 1952: 950 grostonluk Galatasaray şilebi, Karadeniz'de Kefken açıklarında battı, 15 kişilik mürettebattan kurtulan olmadı. 1956: İlk kadın milletvekillerinden Satı Çırpan (Satı Kadın) Ankara'nın Kazan köyünde yaşamını yitirdi. 1958: Sinema ve dublaj sanatçısı Ferdi Tayfur 54 yaşında hayata veda etti. 1971: CHP'nin hükümeti destekleme kararı alması üzerine, Genel Sekreter Bülent Ecevit istifa etti. 1991: Ankara'nın eski belediye başkanlarından, mimar ve yazar Vedat Dalokay ile eşi trafik kazasında öldü. 1995: Nevruz bayramı ilk kez resmen kutlandı. 1995: Türk Silahlı Kuvvetleri, 35 bin kişilik personelin katılımıyla kuzey Irak harekatı başlattı. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte Bugün 21 Mart 1788. ABD'nin Lousina eyaletinin New Orleans kenti yangında tamamen yandı. 1851. Çin impataroru Tu Duc bütün Hıristiyan rahiplerin çldürülmesini emretti. 1914. Başyazarı Nigar Hanım olan "Kadınlık" adlı dergi haftalık olarak yayınlanmaya başladı. 1941. Ankara radyosu yeniden Rumca yayına başladı. 1942. Servet-i Fünun şair ve yazarlarından Hüseyin Suat Yalçın İstanbul'da öldü. 1952. 950 grostonluk Galatasaray şilebi Karadeniz'de Kefken açıklarında battı, 15 kişilik mürettebattan kurtulan olmadı. 1964. Boulanger Müzik Ödülü'nü Türk piyanist İdil Biret kazandı. 1978 Rodezya'da Beyaz ırkın egemenliği sona erdi, üç siyah bakan göreve başladı. 1980. ABD Başkanı Jimmy Carter ABD Olimpiyat Takımı'na 1980 Moskova Yaz Oyunlarına Afganistan'a Sovyet müdahalesini boykot amacıyla katılmayacaklarını bildirdi. 1984. Bir Sovyet denizaltlısı Japonya açıklarında Amerikan zırhlısıyla çarpıştı. 1983. Yeni bir İmar Affı Yasası yürürlüğe girdi. 1989. Bakanlar Kurulu Karabük ve İskenderun Demir-Çelik fabrikalarında 24.000 işçinin başlayacağı grevi güvenlik gerekçesiyle erteledi. 1991. Newroz kutlamalarında birçok il ve ilçede olaylar çıktı. 1992. Newroz kutlamaları sırasında Güneydoğuda kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 57 sivil öldü. Cizre ve Şırnak'ta Newroz gösterilerine güvenlik güçlerinin sert müdahalesi uzun süre tartışıldı. Güvenlik güçlerine ait olduğu yazılan bir araçtan bir grup gazeteciye Cizre sokaklarında ateş açıldı. Bu sırada Sabah gazetesi muhabiri İzzet Kezer öldü. Sivil Kürt halkına ateş açıldığını söyleyen Almanya, Türkiye'ye silah sevkıyatını durdurdu. 1993. Newroz kutlamaları olaysız geçti. Aynı gün Antalya'da yapılan Türklük Kurultayı adlı kutlamalara Cumhurbaşkanı Turgut Özal ve Başbakan Süleyman Demirel katıldı. 2000. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, gece kulüpleri ve barlarda giderek yaygınlaşan ceket ve masa yakma modasının suç olduğunu ve bundan sonra bu tip davranışlarda bulunanların 15 günden aşağı olmamak üzere hafif hapis cezasıyla cezalandırılacaklarını belirtti. Bugün Doğanlar: 1685. Bütün zamanların en önemli bestecilerinden biri kabul edilen Barok çağı sanatçısı harpiskord ve org icracısı, ve org imalatçısı Johann Sebastian Bach. 1880. 20. yüzyılın en önemli sanat eğitmenlerinden biri olan, doğaçlama tekniği ile yaptığı deneyimlerle ünlü Alman soyut dışavurumculuğunun öncüsü Hans Hofmann. 1887. İlk önemi Macar işçi sınıfı yazarı, romancı Lajos Kassák. 1904. 20. yüzyıl Yunan müziğinin en önemli bestecilerinden Nikos Skalkottas. 1907. Macar kökenli İsviçreli metal kabartma heykelci Zoltan Kemeny. 1925. 20. yüzyıl avangard tiyatrosunun kurucularından cüretkar Shakespeare uygulamarıyla bilinen yapımcı yönetmen Peter Brook. Bugün Ölenler: 1956. İlk kadın milletvekillerinden Satı Kadın. Atatürk, Kurtuluş Savaşı sırasında büyük yararlılıklar gösteren Satı Kadın'la 1934 yılında Kazan köyüne yaptığı gezi sırasında tanışmış ve zekasına hayran kalarak onun, Meclisin 5. çalışma döneminde milletvekili olmasını sağlamıştı. 1966. Halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu akciğer kanserinden. Veysel vasiyeti gereği türküler söylenerek toprağa verildi. Halk şiiri geleneğinde özgün bir yeri olan, ozan her yıl Şarkışla'da düzenlenen şenliklerle anılıyor. 1991. Ankara'nın eski belediye başkanlarından Vedat Dalokay ile eşi Kırıkkale yakınlarında meydana gelen trafik kazasında. Dalokay 1973-77 yılları arasında Ankara belediye başkanlığı yapmıştı. Edebiyat alanında da ürünler veren Vedat Dalokay 1980'de Kolo adlı çocuk romanıyla Türk Dil Kurumu Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanmıştı. |
Tarihte bugün: 22 mart 22 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/sgokcen2203h.jpg Atatürk'ün manevi kızı ve ilk kadın pilot Sabiha Gökçen, 2001 yılında Ankara'da hayata veda etti. Sabiha Gökçen, 25 şubat 1936'da ilk uçuşundan sonra Atatürk ile 22 mart 1913'te Bursa'da doğan Sabiha Gökçen, 22 mart 2001'de Ankara'daki Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde hayata veda etti. Dünyanın ilk kadın savaş pilotu, ilk Türk kadın pilot ve Atatürk'ün manevi kızıydı. Bursa Vilayet Başkatibi Hafız Mustafa İzzet Bey ile Hayriye Hanım'ın kızları Sabiha, küçük yaşta anne ve babasını kaybetti, ağabeyi tarafından büyütüldü. 1925'te Bursa ziyareti sırasında evlerinin yakınındaki Hünkar Köşkü'nde konaklayan Atatürk'e ulaşmayı ve okumak istediğini iletmeyi başarmıştı. Atatürk, ağabeyinden izin alarak Sabiha'yı evlat edindi ve Ankara'ya götürdü. Sabiha, Çankaya İlkokulu ve Üsküdar Kız Koleji'nde eğitim gördü. Rahatsızlığı nedeniyle öğrenimini yarıda kesip Heybeliada ve Viyana'da tedavi gördü. Bir süre Fransızcasını ilerletmek amacıyla Paris'te bulundu. 1934'te soyadı kanunun çıkmasından sonra Atatürk kendisine Gökçen soyadını verdi. Sabiha Gökçen, Atatürk'ün kendisine soyadı vermesini şöyle anlatmıştı: "Yıl 1934, yani soyadı yasasının kabul edildiği yıl. Atatürk her gece sofrasında bir dostuna, yakınına soyadı bulup veriyordu. O gece sıra bana gelmişti. Atatürk, "eee söyle bakalım Sabiha, senin soyadın ne olsun" dedi. Herkes yüzüme bakıyordu. "Siz ne emrederseniz o olsun efendim" diye kekeledim, heyecanlanmıştım. Aklımdan binbir şey geçiyordu, ama bunların hiçbirini söylemeye cesaret edemedim. Atatürk bir süre düşündükten sonra, "sana Atatürk kızı soyadını vermek isterdim ama" dedi. Fakat bu 'ama'nın sonunu getiremedi. Eline bir kağıt alıp şunu yazdı: Gökçen. O geceden sonra Sabiha Gökçen oldum. Niçin, ne düşünerek bana bu soyadını vermişti Atatürk, bilmiyorum. Tabi o yıllarda ben henüz havacılığa başlamadığım gibi, havacı olmayı da aklımdan geçirmemiştim. Bana Sabiha demiyorlar, Gökçen diyorlardı. Çok kimse bu soyadını havacılığa başladıktan sonra aldığımı düşünüyor. Oysa Ata'nın Gökçen soyadını bana vermesinden aşağı yukarı bir yıl sonra göklerle buluşup havacılığa başladım." Gökçen, 1935'de Türkkuşu'nun açılış töreninde yapılan gösterilerden etkilenerek havacılığa ilgi duydu. Atatürk'ün de destek vermesiyle 1935'te Türk Hava Kurumu'nun Türkkuşu Sivil Havacılık Okulu'na girdi, yüksek planörcülük brövelerini aldı. Yedi erkek öğrenciyle Kırım'a gönderilerek altı aylık yüksek planörcülük eğitimini tamamladı. Eskişehir Havacılık Okulu'nda Sami Uçan ve Muhittin beylerden özel uçuş eğitimi aldı. 25 şubat 1936'da ilk defa motorlu uçakla uçmaya başladı. Uçuş eğitiminde gösterdiği başarılar üzerine Atatürk'ün isteği üzerine dünyanın ilk kadın savaş pilotu olmak için çalışmalara başladı. O yıllarda kızlar askeri okullara alınmadığı için özel bir üniforma giydirilerek Eskişehir Uçuş Okulu'nda 1936-1937 döneminde 11 ay boyunca özel eğitim aldı. Bu eğitim sorasında kendisine ilkokul öğretmeni Nüveyre Uyguç eşlik etti. Gökçen, brövesini aldıktan sonra Eskişehir’deki Birinci Hava Alayı'nda altı ay görev yaptı, bu sırada Trakya ve Ege tatbikatlarına katıldı. 1937'de Tunceli Harekatı'na katılan Gökçen, bu harekattaki rolü ile dünyanın ilk kadın savaş pilotu oldu. Tunceli dönüşü, Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Genelkurmay Başkanı'nın da katıldığı bir törenle kendisine THK İftihar Madalyası verildi. 1938'de uçağıyla beş gün süren Balkan turu yapan Gökçen'in ünü dünyaya yayıldı. Aynı yıl Türkkuşu'na başöğretmen tayin edildi. 1955'e kadar bu görevini başarıyla sürdürdü. THK Yönetim Kurulu üyesi oldu. Hayatı boyunca toplam 22 değişik hafif bombardıman ve akrobatik uçakla uçtu. 1940'ta Hava Okulu'nda askeri coğrafya ve topografya öğretmeni Üsteğmen Kemal Esiner ile evlendi ve eşine kendi soyadını verdi. Ancak üç yıl sonra, 12 ocak 1943'te eşini kaybetti. Sabiha Gökçen, 22 mart 2001'de doğum gününden bir gün sonra, Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde 88 yaşında hayata gözlerini yumdu. Ankara'daki Cebeci Şehitliği'ne defnedildi. "Türk kızı, gök kızı, Atatürk kızı" Sabiha Gökçen'in ilk uçuşu 'Havacılık ve Spor Dergisi'nde (yıl 1937, sayı 193) aşağıdaki ifadelerle yer almıştı: "Atının üstünde, erkek kahramanları geride bırakarak, akıncıların önüne düşen Tomris'i Türk ırkı bir kere daha yarattı. Tayyaresinin içinde Sabiha Gökçen. Zavallı Piyer Loti'ler; mezarlarınızdan başlarınızı doğrultsanız da, yalnız dezanşanteliklerine acıyıp alaka duyduğunuz Türk kadının kültürüne, kahramanlığına, tehlikelere ve göklere meydan okuyuşuna hayran olmak fırsatına kavuşabilseniz... "Bir kadınımız, Avrupa'nın en ileri ilim şehirlerinden birinde yepyeni görüşler ve tezlerle bütün bir ilim aleminin alakasını çeken tarihi konferanslar verirken; bir kadınımız Meclis kürsüsünden memleketin en büyük meseleleri etrafında birçok ihatalı görüşler serdederken; bir kadınımız oturduğu şehrin halkevinde en belli başlı vazifelerden birini alarak kültür ve ülkü uğrunda bir cihanda çıkarırken; bir kadınımız da göklere Türk kadınının yüksekliğini, eşitsizliğini götürmektedir..." Günün diğer önemli olayları 1829: Yunan devletinin kuruluşuna ilişkin protokol, Londra'da düzenlenen konferansta Avrupa devletleri elçilerince imzalandı. 1945: Mısır, Suriye, Lübnan, Ürdün, Suudi Arabistan, Irak ve Yemen, Kahire'de Arap Birliği'ni kurdular. 1963: Yassıada duruşmalarında Anayasa'yı ihlal suçundan idama mahkum edilen, ancak cezası yaş haddinden müebbete çevrilen eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar, adli tıbbın verdiği, rahatsızlığına ilişkin rapor üzerine, 22 martta Kayseri Cezaevi'nden tahliye edildi ve bir gün sonra Ankara'da büyük bir kalabalık tarafından karşılandı. Bayar'ın serbest bırakılması tepkilere yol açınca, cezasının ertelenmesine ilişkin karar, 28 martta kaldırıldı. Gözaltına alınması üzerine Bayar, 30 martta başladığı açlık grevini 3 nisanda bıraktı. 1968: Paris'te, Nanterre Üniversitesi'nde, ABD'nin Vietnam'da yürüttüğü savaşa karşı çıkan ve eğitimde reform yapılmasını isteyen öğrenciler, Daniel Cohn-Bendit'in liderliğinde üniversitenin birinci amfisini işgal ederek, 68 olaylarını başlattı. 1993: Yazar Semiha Ayverdi 87 yaşında vefat etti. 1995: Irak'ın kuzeyindeki harekatta 3 bin terör örgütü mensubu çembere alındı, 200'ü öldürüldü, sekiz er şehit oldu, 11 er yaralandı. 23 martta ise Haftanin kuşatıldı. 89 terörist daha ölü ele geçirildi. 2001: Diyarbakır DGM'de 5 yıldır süren Yüksekova Çetesi davasında 15 sanığa 3 ile 30 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi. 2003: Hakkında üç ayrı gıyabi tutuklama kararı bulunan işadamı Halil Bezmen cezaevine konuldu. Bezmen 4 nisan'da tahliye edildi. 2003: Opera sanatçısı Suna Korad yaşamını yitirdi. Tarihte bugün arşivi |
Tarihte bugün: 23 mart 23 Mart, 2006 02:01:00 (TSİ) http://www.cnnturk.com/images/1.gif http://www.cnnturk.com/images/yasam/uranus2303h.jpg Güneş Sistemi'nin yedinci gezegeni Uranüs, gökbilimci William Herschel tarafından 1781 yılında keşfedildi. Uranüs'ün kutbu Güneş'e bakıyor Güneş Sistemi'nin yedinci gezegeni olan Uranüs, çap açısından Jüpiter ve Satürn'den sonra üçüncü, kütle açısından bu iki gezegen ve Neptün'ün ardından dördüncü sırada gelir. Adını Yunan mitolojisi'ndeki gökyüzü tanrısı Uranos'tan alır. 1781 yılında William Herschel tarafından bulunmuştur. Gaz devleri sınıfına girmektedir. Uranüs, Güneş çevresinde bir turunu 84 yılda tamamlar. Hafifçe eliptik olan yörüngesi boyunca, Güneş'e uzaklığı 18-20 astronomik birim (bir astronomik birim dünyanın Güneş'ten uzaklığına eşittir) arasında değişir. Kütlesi dünyanınkinin 15, hacmi ise 63 katıdır. Çevresinde ince, keskin hatlı ve koyu renkli 10 halka tespit edilmiştir. Halkalar, yaklaşık 1 metre çapında koyu renkli kaya benzeri parçalardan oluşur. Yapıları belirlenememiştir. Uranüs, kutbu güneşe bakacak şekilde tekerlek gibi döner. Böylece etrafındaki halkalar da dik olarak onunla birlikte döner. Uranüs'te, dünyanın ve Satürn'ün çevresindekilerle karşılaştırılabilecek ölçüde manyetik alan vardır. Manyetik alanın ekseni, gezegenin dönme eksenine göre 55 derece eğiktir ve bu diğer gezegenlere oranla oldukça yüksek bir değerdir. Bu eğiklik manyetik alanın, Güneş rüzgarı karşında tirbuşon benzeri uzun bir kuyruk yapmasına neden olur. Gezegenin dönme periyodu yaklaşık olarak 17.5 saattir ve dönme ekseni olağandışıdır. Uranüs'ün eriyik halde bulunan ağır bir çekirdeği vardır. Çekirdeğin çevresinde ise su, metan ve amonyaktan oluşan birkaç bin derece sıcaklığında ve binlerce kilometre kalınlığında bir manto yer alır. Bu aşırı sıcak mantonun, üzerindeki atmosferin ağırlığından kaynaklanan devasa basıncın etkisiyle kaynayamadığı ve buranın elektriksel olarak iletken olduğu, gezegenin manyetik alanını ürettiği sanılmaktadır. Gezegenin tespit edilen 27 uydusu vardır. Jüpiter ve Satürn'den sonra en fazla uyduya sahip olan gezegendir. Beş büyük uydusunun (Miranda, Umbriel, Ariel, Oberon ve Titania) çapı 500–1600 kilometre arasında değişir. Küçük uyduları ise Cordelia, Ophelia, Bianca, Cressida, Desdemona, Juliet, Portia, Rosalind, Belinda, Puck, Caliban, Stephano, Trinculo, Sycorax, Prospero, Setebos, S/1986 U10, S/2001 U2, S/2001 U3, S/2003 U1, S/2003 U2, S/2003 U3'tür. Günün diğer önemli olayları 1791: Hollandalı kadın hakları savunucusu Etta Palm, Gerçeğin Dostları Konfederasyonu olarak bilinen kadın kulüplerini kurdu. 1876: Ünlü Türk düşünürü Ziya Gökalp, Diyarbakır'da doğdu. 1921: Yunan birlikleri, Uşak ve Bursa üzerinden, Afyon ve Eskişehir'e doğru iki koldan taarruz başlattı. 1931: Türk çocuklarının ilk öğrenimlerini Türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi. 1933: Alman Milli Meclisi Reichstag, Adolf Hitler'e kararnamelerle ülkeyi yönetme yetkisi verdi. 1972: Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam cezalarını onayladı. CHP, 25 martta idam kararlarının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Ankara Bir Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi, idamların infazını kararlaştırdı. 1974: Hükümet, İmralı Adası'nda gömülü olan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın mezarlarının başka bir yere taşınabilmesine izin verdi. 1992: Şırnak'ın Cizre ilçesinde çıkan olaylarda, güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmaları izleyen Sabah gazetesi muhabiri İzzet Kezer başından vurularak öldü. 1998: Bakanlar Kurulunda irticayla mücadelede alınması gereken önlemleri içeren yasa tasarılarının büyük bölümü imzalandı. 2001: NATO, Kosova savaşında seyreltilmiş uranyum mermisi kullandığını itiraf etti. Tarihte bugün arşivi |
| Saat: 13:14 |
©2005 - 2026, MsXLabs - MaviKaranlık