NASA, Soyuz'a Muhtaç Oldu
 

Ares 1 fýrlatma sisteminin askýya alýnmasýyla uzaya sefer sýkýntýsýna düþecek olan NASA, Rus uzay aracý Soyuz'u 'taksi' olarak tuttu

ABD'nin Ulusal Uzay ve Havacýlýk Dairesi (NASA), 6 Amerikalý astronotun Rus uzay aracý Soyuz ile 2013-2014 yýllarýnda Uluslararasý Uzay Ýstasyonu'na (UUÝ) uçmasý için Rus Federal Uzay Ajansý ile astronot baþýna 55,8 milyon dolarlýk kontrat imzaladý.

NASA'dan yapýlan açýklamaya göre, Amerikalý astronotlar Soyuz ile UUÝ'ye 2013'te 4, 2014'te de 2 uçuþ yapacak.
NASA, Amerikan uzay mekiklerinin bu yýl içinde emekliye ayrýlma planlarý nedeniyle, yeni fýrlatma sisteminin hazýr olmasý beklenen 2015 yýlýna kadar, UUÝ'ye uçuþlar için Soyuz füzelerine ihtiyaç duyuyor.

NASA halen, Rus uzay gemilerini kullandýðý zaman, kontratýn içerdiði rakamýn hemen hemen yarýsýna tekabül edecek biçimde, astronot baþýna 26,3 milyon dolar ödüyor.

NASA sözcüsü John Yembrick, ücretin artýþýna gerekçe olarak, Rusya'nýn ek uçuþlar için daha fazla uzay aracý inþa etmesi zorunluluðunu gösterdi. ABD'nin UUÝ'ye astronot taþýyacak yeni bir fýrlatma sisteminin 2015'ten önce hazýr olmasý beklenmiyor. Vazgeçilen Constellation uzayý keþif programýndaki Ares 1 fýrlatma sistemi projesinin de terk edilmesiyle bu tarih iyice belirsiz hale geldi.

Yönünü Þaþýrmýþ Gezegenler
 

Yeni keþfedilen bir grup Güneþ dýþý gezegen, modellerin gözden geçirilmesini gerektiriyor

Ýngiliz Kraliyet Astronomi Derneði’nce yapýlan açýklamada dokuz yeni Güneþ-dýþý gezegenin duyurulmasýyla, þimdiye kadar bulunanlarýn sayýsý 452’ye yükselmiþ oldu. Ancak, yaklaþýk 15 sene öncesine kadar ender olduðu varsayýlan gezegenlerin görece yakýn çevremizde bile gözlenen bu bolluðu, gökbilimde oluþturduðu yeni paradigmanýn ötesinde gezegenlerin oluþum ve dinamikleri konusundaki modelleri zorluyor.

Gökbilimciler, yeni keþfedilen gezegenleri, eskileri de içeren daha geniþ bir grupla birlikte incelediklerinde, 27 gezegenden altýsýnýn yýldýzlarýnýn dönüþ yönünün tersi yönde dolandýklarýný belirlemiþler. Ayrýca, þimdiye kadar keþfedilen “sýcak Jüpiterlerin” yarýsýndan çoðunun, yýldýzlarýnýn ekvator düzlemlerne eðik açýlarda dolandýklarý gözlenmiþ bulunuyor.

Normalde gezegenler, merkezinde yýldýzýn ortaya çýktýðý gaz ve toz diski içinde yýldýzla ayný zamanda ortaya çýktýklarýndan, yörünge turlarýný da yýldýzýn dönüþ yönünde yaparlar ve yörünge düzlemleri, yýldýzýn ekvator düzlemiyle aþaðý yukarý örtüþür. Güneþ Sistemimizdeki manzara bu.

Keþfedilen gezegenlerin çoðunluðunu oluþturan gaz devi gezegenlerin çoðu Jüpiter kadar ya da daha büyük kütleye sahipler. Gaz devi gezegenlerin katý merkezleri, yýldýzýn oluþum aþamasýnda diskin soðuk dýþ kýsýmlarýnda kaya ve buzlardan oluþuyor ve bunlar belirli bir kütleye ulaþtýktan sonra çevredeki gazý üzerlerine toplayarak büyüyorlar. Ancak yine keþfedilen gaz devlerinin çoðunun yýldýzlarýnýn yanýbaþýnda dolanýyor olmalarý, modelle çeliþen bir paradoks. Bu gezegenler, yýldýzlarýna, Merkür’ün Güneþ’e olan mesafesinden daha yakýn dolandýklarý için yüzeyleri ve atmosferleri çok yüksek derecelerde bulunuyor. “Sýcak Jüpiter” diye adlandýrýlmalarýnýn nedeni bu. Yýldýzlarýna neden bu kadar yakýn olduklarýna gelince, Oluþma aþamasýnda, içinde doðduklarý gaz ve toz diskiyle kütleçekim etkileþmeleri nedeniyle içeriye doðru birkaç milyon yýl süren bir “göç” süreci yaþýyorlar ve yýldýzýn çok yakýnlarýna kadar sokuluyorlar.

Yýldýzlarýnýn dönüþ yönüne ters yönde yörünge hareketine sahip olanlar içinse farklý bir senaryo geliþtirilmiþ bulunuyor: Buna göre “sýradýþý” sýcak Jüpiterlerin yýldýzlarýna yaklaþmasýnýn nedeni, ötekiler gibi gaz ve toz diskiyle deðil, daha uzaktaki gezegenler ya da yýldýzlarla giriþtikleri çok daha uzun süreli kütleçekim etkileþimleri. Birkaç milyon deðil, yüzmilyonlarca yýllýk bu süreç sonunda gezegenler uzamýþ ve disk düzlemine eðik eliptik yörüngeler kazanýyorlar ve yýldýzlarýna her yaklaþtýklarýnda ortaya çýkan gelgit etkileri nedeniyle yörünge hýzlarý biraz azalýyor. Sonuçta, yýldýzýn hemen yakýnýnda, daireye yakýn ama yýldýzýn ekvator düzlemine rastgele eðimlerde yörüngelere oturuyorlar.Araþtýrmalar, daha þimdiden ters yönlü gezegenlerin ikisinin, daha uzak yörüngelerde dolanan kardeþ gezegenlere sahip olduðunu ortaya koymuþ.

Satürn halkalarýnýn gizemi çözüldü
 

Satürn halkalarýnýn gizemi çözüldü

Bilimadamlarý, satürn`ün etrafýndaki halkalar sisteminin yapýsýný çözme yolunda önemli bir adým attý. En dýþtaki halkanýn uzaktaki büyük bir uydunun etkileþimiyle yapýsýný koruduðu anlaþýldý.

G halkasý, Satürn`ün etrafýndaki halkalarýn en dýþýnda yer alaný.Bilimadamlarý, yakýnlarýnda bu halkayý oluþturan bu toz parçacýklarýný bir arada tutacak manyetik alaný olan bir uydu olmadýðý için, halkanýn daðýlmasý gerektiðini düþünüyordu.Ancak Cassini uzay aracýyla yapýlan gözlemler sonucu, halkanýn Satürn`ün en uzaktaki, en büyük uydusu olan Mimas`la etkileþim halinde olduðu ve bu uydunun yarattýðý manyetik alanýn halkayý bir arada tuttuðu anlaþýldý.Amerikan Uzay ve Havacýlýk dairesi NASA, Avrupa Uzay Ajansý ve Ýtalyan Uzay Ajansý`nýn ortak çalýþmasý Cassini-Huygens uydusu sayesinde alýnan veriler, bilimadamlarýna G halkasýyla ilgili olarak daha önce hiç olmadýðý kadar ayrýntýlý araþtýrma imkaný verdi.Bu veriler G halkasýnýn yapýsýnýn diðerlerinden farklý olduðunu ortaya koydu.Halkanýn bütününe eþit olarak daðýlan toz parçacýklarýnýn yaný sýra, halkanýn yaklaþýk altýda birinin, büyüklüðü bir kaç santimetreden, bir kaç metreye kadar deðiþen buz parçalarýndan oluþtuðu anlaþýldý

Stephen Hawking demek istediniz herhalde...Hawking, kendi düþünceleri doðrultusunda olasýlýk teorilerini sýralamýþ hepsi bu.Dünya dýþý varlýklarýn dost ya da düþman olup olmadýklarýný hawking de dahil kimse net olarak bilemez. Sadece bu alanda tahminlere göre teoriler üretiliyordur Ayrýca hawking'in bu açýklamalarýndan önce de dünya dýþý yaþamla ilgili araþtýrmalar sürüyordu Bu aþamadan sonra kesin ve net olarak nasýl artýk varlar diyebiliyorsunuz? Bu açýklamadan önce de var olabilecekleri aklýnýza hiç gelmedi mi?!Kaldý ki hawking bir olasýlýktan bahsetmiþ(düþman olduklarý yönünde) Bahsettiðiniz haber aþaðýda;

Stephen Hawking Uyardý
Ýngiliz evrenbilimci Stephen Hawking, uzaylýlarýn gerçekten var olduðunu, ancak onlarla irtibata geçilmesinin insanlýk için tehlikeli olabileceðini söyledi.

Belgesel kanalý Discovery Channel için hazýrlanan bir programda konuþan Hawking, evrende 100 milyar galaksi, bu galaksilerin her birinde de 100 milyonlarca yýldýz olduðunu söyledi. Bu þartlar altýnda sadece dünyada yaþam olduðunu düþünmenin imkânsýz olduðunu savunan Hawking, “Benim matematiksel beynime göre, bu rakamlar bile uzaylýlarýn varlýðýný gayet rasyonel kýlýyor. Esas soru, uzaylýlarýn neye benzediðini çözebilmek” dedi. Bu zeki yaþam formlarýnýn insanlýk için tehdit oluþturabileceðini söyleyen Hawking, bu canlýlarla irtibata geçmenin yýkýcý sonuçlarý olabileceðini vurguladý. Uzaylýlarýn dünyaya yapabileceði olasý bir ziyareti kaþif Christoph Colomb’un Amerika’yý keþfine benzeten evrenbilimci, “Ýþin sonu, Amerikan yerlileri için pek iyi sonuçlanmamýþtý” dedi.

Atlantis Son Kez Uçacak
 

Atlantis Son Kez Uçacak

Amerikan uzay mekiklerinin 'emeklilik' süreci baþlýyor. Ýlk olarak Atlantis, son uçuþunu yaptýktan sonra müzeye kaldýrýlacak.

Amerikan uzay mekiði Atlantis, son uzay uçuþu için 14 Mayýs'ta fýrlatýlacak. Böylece 29 yýldýr kullanýlan uzay mekiklerinin emeklilik süreci baþlamýþ olacak.

Amerikan Ulusal Havacýlýk ve Uzay Dairesi'nin (NASA) üst düzey yetkilileri, Atlantis'in Uluslararasý Uzay Ýstasyonu'na (UUÝ) gitmek üzere fýrlatýlacaðý tarihi 14 Mayýs'ta yerel saatle 14.20 (TSÝ 21.20) olarak belirledi.
Atlantis, UUÝ'ye son seferinde 6 astronot ile çeþitli malzemeler götürecek.

NASA'nýn yýl sonunda emekliye ayýracaðý 3 mekiðinden biri olan Atlantis, son yolculuðunun ardýndan parçalanmayacak ve bir müzeye konacak.

Spitzer'e Göre "Bu Gezegenin Tadý Biraz Tuhaf"
 

Spitzer'e Göre "Bu Gezegenin Tadý Biraz Tuhaf"

21 Nisan 2010

Pasadena - Kaliforniya / ABD - NASA'nýn Spitzer Uzay Teleskobu, uzak bir gezegen hakkýnda tuhaf bir þey keþfetti; bu gezegen güneþ sistemimizdeki pek çok gezegende ortak bir bileþen olan metaný içermiyor.
Nature dergisinin 22 Nisan tarihli sayýsýnda yayýmlanan bir araþtýrmanýn baþyazarý olan ve Orlando / ABD'de bulunan Florida Merkez Üniversitesi, Gezegen Bilimleri Bölümü'nde mezun öðrenci olarak görev yapan Kevin Stevenson "Bu büyük bir bilmece" diyor ve devam ediyor "Eldeki modeller bize bu gezegende bulunan karbonun metan þeklinde var olmasý gerektiðini söylüyor. Kuramcýlar bu durumu çözebilmek için uzun bir süre uðraþacaklar."

Bu keþif gökbilimcileri Dünya büyüklüðündeki uzak gezegenlerin havakürelerini derinlemesine inceleyebilme noktasýna bir adým daha yaklaþtýrdý. GJ 436b olarak adlandýrýlan bu metansýz gezegen, yaklaþýk olarak Neptün büyüklüðünde ki; bu da onu herhangi bir teleskobun baþarýlý bir þekilde "tattýðý" ya da incelediði en küçük uzak gezegen konumuna getiriyor. Daha büyük bir uzay teleskobu da ayný tekniði kullanarak, önünde sonunda daha küçük ve Dünya benzeri gezegenlerde metan veya su, oksijen ve karbondioksit gibi yaþama iþaret eden diðer kimyasallarý araþtýrabilecektir.

Stevenson konuyla ilgili olarak "En nihayetinde küçük ve kayaç bir dünya üzerinde biyolojik imzalar bulmak isteriz. Oksijen, özellikle de bir miktar metan ile birlikte olursa, biz insanlara yalnýz olmadýðýmýzý söyleyebilecektir".

Florida Merkez Üniversitesi'nde bu araþtýrmanýn baþý olarak görev yapan Joseph Harrington "Bu olayda, hayatýn varlýðý için deðil ama gezegenin kimyasý nedeniyle metan bulmayý ümit ediyorduk. Bu tür bir gezegen metan yaratabilmiþ olmalýydý. Bu daha çok çýrpýlmýþ yumurtaya ekmek batýrýp, kýzartmaya ve sonunda yulaf ezmesi elde etmeye benzer" diyor.

Yaþam içermekte olan bizim gezegenimizde, en çok sýðýrlar içerisinde yaþayan mikroplar ile içi su dolu çeltik tarlalarýnda bekleyen mikroplar tarafýndan üretilen metan mevcuttur. Sýðýrlarý olmasa da, güneþ sistemimizdeki tüm dev gezegenlerde de metan bulunmaktadýr. Örneðin, Neptün kýrmýzý ýþýðý soðuran bu kimyasal nedeniyle mavi renktedir. Metan, aralarýnda kahverengi cüceler adý verilen "baþarýsýz olmuþ" yýldýzlarýn da bulunduðu nispeten soðuk nesnelerde ortak olarak bulunan bir bileþendir.

Aslýna bakarsanýz, hidrojen, karbon ve oksijen karýþýmýndan oluþan sýradan bir havaküreye sahip olup, 1000 Kelvin (726 santigrat) derecelik sýcaklýða sahip her dünyada büyük miktarda metan ve az miktarda karbonmonoksit olmasý beklenir. Karbon, bu sýcaklýklarda metan biçiminde olmayý "tercih eder".

800 Kelvin (527 santigrat) derecelik sýcaklýða sahip GJ 436b'de bol miktarda metan ve az miktarda karbondioksit bulunmasý beklenir. Spitzer gözlemleri ise bunun tam tersini göstermiþtir. Uzay teleskobu gezegenin ýþýðýný altý farklý kýrmýzý ötesi dalga boyunda yakalayarak, karbonmonoksit bulunduðuna dair kanýtlarý gözler önüne sermiþ, ancak metan bulamamýþtýr.

Harrington "Kafalarýmýzý kaþýyýp duruyoruz. Fakat bu durumun bize söylediði þey modellerimizde geliþtirilecek yönler olduðudur. Þimdi elimizde uzak gezegenlerin havakürelerinde gerçekten neler olup bittiðini öðretecek gerçek veriler var" diyor.

GJ 436b, Aslan Takýmyýldýzý içerisinde 33 ýþýkyýlý uzaklýkta yer almaktadýr. Gezegen, Güneþimizden çok daha soðuk bir "M sýnýfý cüce" olan kendi küçük yýldýzý çevresinde 2,64 günlük dar bir yörüngede dolanmaktadýr. Ayrýca, Dünya'dan görüldüðü haliyle yýldýzý önünden geçiþ yapmaktadýr.

Spitzer, gezegenin ikinci tutulma olarak adlandýrýlan bir olay dahilinde kendi yýldýzýnýn arkasýna kaymasýný izleyerek GJ 436b'nin soluk ýþýmasýný tespit edebildi. Gezegen gözden kaybolduðunda yýldýz sisteminde gözlenen toplam ýþýk azalýr. Daha sonra bu azalma gezegenin parlaklýðýný bulmak üzere farklý dalga boylarýnda ölçülür. Ýlk defa 2005 yýlýnda Spitzer'in öncülüðünü yaptýðý bu teknik, o zamandan beri Jüpiter büyüklüðünde birkaç güneþdýþý gezegenin havaküre bileþenlerini ölçmek için kullanýlmýþ olup, þimdi de Neptün büyüklüðündeki GJ 436b için kullanýlmýþtýr.

NASA'nýn her ikisi de Pasadena - Kaliforniya / ABD'de yer alan Jet Ýtiþ Gücü Laboratuvarý'ndaki Güneþdýþý Gezegen Bilim Enstitüsü ile Kaliforniya Teknoloji Enstitülerinde genel müdür olarak görev yapan Charles Beichman, "Spitzer tekniði, daha önceleri incelenen sýcak Jüpiter'lere kýyasla Dünyamýza daha çok benzeyen küçük ve daha soðuk gezegenlere doðru ilerletilmektedir. Gelecek yýllarda, bir uzay teleskobunun Dünya'nýn birkaç katý büyüklüðündeki kayaç gezegenlerin havaküre özelliklerini tespit etmesini umabiliriz. Böyle bir gezegen yaþamýn iþaret levhalarýný gözler önüne serebilecektir" diyor.

Bu araþtýrma, Spitzer soðutma sývýlarýný bitip, resmi olarak "ýlýk" görevlerine baþladýðý Mayýs 2009'dan önce gerçekleþtirilmiþti.

Jüpiter’in Kuþaðý Nereye Gitti?
 

Güneþ Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter “alamet-i farikasý” olan renkli kuþaklarýndan en büyüðünü kaybetti.

Jüpiter’in atmosferinin üst katmanlarýnda oluþan ve gezegeni çepeçevre saran bu kuþaklarýn en belirginleri, “Güney ve Kuzey Ekvatoryel Kuþaklar”. Dünya’nýn iki katý geniþlikte ve 20 kat uzunlukta olduklarýndan amatör teleskoplarla, hatta güçlü dürbünlerle bile izlenebilen bu kuþaklardan güneydeki þimdi tümüyle kaybolmuþ durumda.

Jüpiter ve öteki gaz devlerindeki kuþaklarýn, gezegenlerin kendi çevrelerindeki hýzlý dönüþünün yol açtýðý muazzam atmosfer hareketlerinden kaynaklandýðý düþünülüyordu. Yeni bir çalýþmadaysa, bu “kuþaklanmada” gaz devi gezegenlerin küçük uydularýnýn (Jüpiter’de irili ufaklý 60 kadar var) yol açtýðý gelgit hareketlerinin payý olduðu da gösterildi

NASA’nýn Jet Ýtki Laboratuvarý’ndan gezegenbilimci Glenn Orton, “Bu, büyük bir olay; durumu yakýndan izliyoruz, ama ne olup bittiðini tam olarak anlayabilmiþ deðiliz” diyor.

Araþtýrmacýya göre kuþak ortadan kalkmamýþ, ancak atmosferin daha üstünde oluþan bir bulut katmanýnca gizleniyor olabilir. Dünyamýz atmosferinin üst katmanlarýnda oluþan cirrus (sirus) bulutlarýna benzeyen, ancak, gezegenimizdekinin aksine su buzu kristallerinden deðil amonyak (NH3) kristallerinden oluþan bulut, atýndaki kahverengi kuþaðý perdeliyor olabilir.

Peki, böylesine büyük bir amonyak sirüsü nasýl ortaya çýkar? Jüpiter’in rüzgar sistemlerinde küresel ölçekte meydana gelen deðiþikliklerin, amonyakça zengin maddeleri Güney Ekvatoryal Kuþak üstündeki berrak, soðuk bölgeye taþýmýþ olabileceði düþünülüyor.

Gezegenbilimciler, gözlenen olayýn Güney Ekvatoryel Kuþaðýn ilk kayboluþu olamadýðýný belirtiyorlar. 1973-75, 1989-90, 1993 ve 2007 yýllarýnda da kayboluþlar gözlenmiþ.

Kuþaðýn yeniden ortaya çýkmasýnýnsa bazý dramatik olaylarla birlikte gerçekleþmesi bekleniyor. Kuþaðýn geçmiþ “diriliþlerinin” izlediði süreç, bir noktada ortaya çýkan þiddetli fýrtýna ve girdaplarýn hýzla gezegenin çevresine yayýlmasý biçiminde ortaya çýkmýþ.

Gezegenini Yiyen Yýldýz
 

Gezegenini Yiyen Yýldýz

Hubble Uzay Teleskobu, bir gezegenin yýldýzý tarafýndan yenilmekte olduðunu belirledi.WASP-12b adlý gezegen, Arabacý (auriga) Takýmyýldýzý bölgesinde Dünya’dan 600 ýþýkyýlý uzaklýktaki Güneþ benzeri bir yýldýzýn çevresinde dolanýyor.

Kütlesi Jüpiter’den %40 daha büyük olan gezegen yýldýzýna öylesine yakýn ki, bir yörünge turunu yalnýzca 1,1 günde tamamlýyor. Yüzey sýcaklýðý da yaklaþýk 1500 derece olarak hesaplanýyor. Bu yakýnlýkta yýldýzýn uyguladýðý kütleçekimsel gelgitler nedeniyle bir Amerikan futbol topu biçimini almýþ olduðu düþünülüyor.

Bu kuvvetler gezegenin içini olaðanüstü ýsýttýðýndan atmosferi þiþerek Jüpiter’in yarýçapýnýn üç katý geniþliðe ulaþmýþ. Atmosferin üst katlarýndaki madde yýldýzýn çevresinde bir disk oluþturarak yýldýz yüzeyine yaðýyor.
Araþtýrmacýlar, gezegenin 10 milyon yýl içinde yýldýzý tarafýndan tümüyle yutulmuþ olacaðýný hesaplýyorlar.

Gizemli Spirallerin Sýrrý
 

Gizemli Spirallerin Sýrrý

Mars'ýn yörüngesindeki Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) uzay aracýnýn gönderdiði yeni verilerle Kýzýl Gezegen'in kuzeyindeki gizemli spirallerin sýrrý çözüldü.

Amerikan uzay çalýþmalarý kuruluþu NASA'nýn Pasadena'daki Jet Motorlarý Laboratuvarý'ndan bilim adamlarý, uzay aracýnýn sýð radarý sayesinde Mars'taki iklim deðiþikliði ve Kýzýl Gezegen'in yüzey altý jeolojisi konusunda yeni bilgiler elde edildiðini belirttiler.

Bilim adamlarý, uzay aracýnýn gönderdiði bilgiler ve buz katmanlarýnýn ayrýntýlý radar verileri ile Mars'ta son birkaç milyondaki jeolojik deðiþikliklerin daha iyi çözümlendiðini, böylece kuzeydeki buzul þapkasýnýn zaman içinde nasýl soðan gibi buz katmanlarý haline geldiðinin daha iyi anlaþýldýðýný kaydettiler.

Mars'ýn kuzey buzul þapkasýndaki en dikkati çekici oluþumlardan Boreale Kanyonu'nun ABD'deki Büyük Kanyon kadar uzun, ancak daha derin ve daha geniþ olduðunu bildiren uzmanlara göre, bazý bilim adamlarý buranýn, volkanik sýcaklýðýn buz tabakasýnýn altýný eritmesi ve büyük bir su taþkýnýna neden olmasýyla oluþtuðunu, bir grup bilim adamý da kuvvetli kutup rüzgarlarýnýn buz kubbesinin dýþýndaki kanyonu þekillendirdiðini düþünüyor.

NASA, MRO'nun yeni verilerine göre, kanyon ve spiralleri asýl rüzgarýn þekillendirdiðini belirtti.

Ya Jüpiter'e Deðil Dünya'ya Çarpsaydý?
 

Ya Jüpiter'e Deðil Dünya'ya Çarpsaydý?

Bilim adamlarý, güneþ sistemindeki en büyük gezegeni hedef alan cismin bir göktaþý olduðunu düþünüyor. Hubble teleskobunun saðladýðý fotoðraflar, göktaþýnýn çarpmasý ardýndan Jüpiter'in üzerinde oluþan tahribatýný gösteriyor.

Fotoðraflarý inceleyen uzmanlar, benzer bir göktaþýnýn dünyaya çarpmasý halinde meydana gelebilecekleri tahmin etmeye çalýþýyor. Jüpiter'e bundan önce 1994 yýlýnda da bir kuyruklu yýldýz çarpmýþtý.

Bilimadamlarý, Jüpiter'in gök cisimleri ile çarpýþmasýnýn çok nadir olduðunu düþünürdü. Fakat 1994'deki çarpýþma ardýndan geçen yýl 2009'da yaklaþýk 500 metre geniþliðinde bir kaya parçasýnýn uzaydaki yolunun Jüpiter ile çakýþmasý gökbilimcileri þaþýrttý.

Araþtýrmacýlar, fotoðraflarda iki çarpýþma arasýndaki farkýn ortaya çýktýðýný söylüyor. 1994'de gezegene vuran kuyruklu yýldýz, toz bulutundan simit þeklinde bir hale oluþmasýna yol açmýþtý.

Geçen yýlki çarpýþmanýn ise ardýnda böyle bir toz bulutu býrakmadýðý ve bundan dolayý göktaþý olmasý ihtimalinin çok yüksek olduðu bildiriliyor.

Ýspanya'nýn Bilbao kentinde bulunan Bask Ülkesi Üniversitesi'nin öðretim görevlisi Agustin Sanchez-Lavega, benzer bir göktaþýnýn Dünya'ya çarpmasýnýn 'tam bir felakete' yol açacaðýný söylüyor.

Ýspanyol gökbilimciye göre, Jüpiter'in atmosferi ile Dünya'nýn atmosferi arasýndaki farklara karþýn, benzer bir büyüklükte bir göktaþýnýn etkisi yerkürede muhtemelen bazý kýtalarýn tamamen yok olmasýna sebep olurdu.

Yedinci Nötron Yýldýzýný Bulduk
 

Yedinci Nötron Yýldýzýný Bulduk

Sabancý Üniversitesi'nde çalýþan uluslararasý ekip, galaksimizde bilinen yedinci nötron yýldýzýný tespit ederek dünya astronomi çevrelerinde yanký uyandýrdý.

Türk araþtýrmacýlar, uzayda bugüne kadar varlýðý bilinmeyen dünya'dan 40 bin ýþýk yýlý uzakta, patlama özelliðine ve yüksek manyetik enerjiye sahip 7. nötron yýldýzýný keþfetti. Keþif evrenin geliþim sýrlarýnýn çözümü için uzayý gözlemleyen pek çok ülkenin bilim çevrelerinde heyecan yarattý.

Türk araþtýrmacýlar, keþfin ardýndan pek çok araþtýrma merkezinden astrofizikte ortak araþtýrmalar yapma teklifi aldý. Keþif, önümüzdeki ay, ''The Astrophysical Journal'' dergisinde yayýmlanarak literatürdeki yerini alacak.

Sabancý Üniversitesi Mühendislik ve Doða Bilimleri Fakültesi Öðretim Üyesi Doç Dr. Ersin Göðüþ, Dünya, Güneþ ve Ay'ýn yer aldýðý Samanyolu Galaksisi'nde yüz milyarý aþkýn yýldýzýn, 2 bin dolayýnda da nötron yýldýzýnýn bulunduðunu ifade etti.

NÖTRON YILDIZLARI
Maddenin en yoðun halde bulunduðu yapýlar olan nötron yýldýzlarý çok kuvvetli manyetik alanlara sahip.

Bu yýldýzlardan manyetik alanlarý en düþük olanlarýn bile çekim gücünün güneþten 10 bin kat daha fazla olduðunu kaydeden Göðüþ, ''Evrendeki en kuvvetli mýknatýslar olan nötron yýldýzlarýndaki patlamalar, saniyenin onda biri kadar sürüyor. Bu kadar kýsa sürede, güneþin neredeyse bir yýlda yaydýðýna eþit miktarda eþit enerji yayýyor'' dedi.

Astrofizikçiler þimdiye kadar 6 tane çok kuvvetli manyetik alana sahip ve yüksek patlama özelliði gösteren nötron yýldýzý keþfetti. Göðüþ'ün verdiði bilgiye göre bu yýldýzlarýn ilk üç tanesi 1979'dan beri biliniyor. Yýldýzlarýn dördüncüsü 1998'de, beþincisi 2008'de, altýncýsý 2009'da bulundu.

TÜRK ARAÞTIRMACILARDAN 7. NÖTRON YILDIZI KEÞFÝ
Doç. Dr. Gögüþ liderliðinde, aralarýnda ayný üniversitenin öðretim üyesi Dr. Yuki Kaneko'nun yer aldýðý ekibin keþfettiði 7. nötron yýldýzý, saniyenin onda biri süresinde gerçekleþen patlama sayesinde fark edildi. Göðüþ, keþfe iliþkin þu bilgileri verdi:

''Ekibimiz, ilk olarak NASA'nýn Swift uydu teleskobu ile patlamayý keþfetti. Yine, NASA'nýn Chandra ve RXTE uydu teleskoplarý ile takip ederek yeni keþfettikleri nötron yýldýzýnýn genel özelliklerini ortaya çýkardý.

Keþfettiðimiz 7. nötron yýldýzýnýn manyetik alaný, güneþin manyetik alanýnýn 18 milyar katýna eþit. Saniyenin onda birinden de kýsa süredeki patlamada yaydýðý enerji güneþin 1 saniyede yaydýðý enerjiden on milyon kat daha fazla.''

''EKSENÝ ETRAFINDA 7,5 SANÝYEDE BÝR DÖNÜYOR''
Bilinen nötron yýldýzlarýnýn sayýlarýnýn çok az olmasý nedeniyle bilim dünyasý tarafýndan dikkatle incelendiðini dile getiren Göðüþ, ''Bu yýldýzlar, maddenin çok yüksek manyetik alanlardaki davranýþýný anlamamýz için adeta bir laboratuvar görevi görüyor. Yani biz direkt olarak bu manyetik etkileri dünyaya getiremiyoruz ama yýldýzlarý takip ederek maddenin çok yüksek manyetik ortamlardaki hareketlerini inceleyebiliyoruz'' diye konuþtu.

7. nötron yýldýzýnýn keþfinin ilk defa Türk araþtýrmacýlarýn önderliðinde yapýlmasýnýn önemine iþaret eden Göðüþ, þunlarý kaydetti:
''Keþifte bizi en gururlandýran konu, Türkiye'deki bilimsel ve teknolojik birikimin belli bir düzeye eriþmesini görmek oldu. Ýyi bir ekibin Türkiye'de önemli bir keþfe imza atmasý bilimin ülkemizde geldiði noktayý da gösteriyor.

Yýldýzýn keþfinin yapýldýðýný duyan bilim çevreleri, ekibimizle irtibata geçerek ortak çalýþmak istediklerini dile getirdi. Ekibimiz, aralarýnda Ýtalya, ABD, Ýspanya, Ýngiltere ve Hollanda'dan da astrofizikçilerin de yer aldýðý 23 kiþiden oluþuyor.''

7. nötron yýldýzýnýn keþfi ile ilgili hazýrladýklarý makalenin astrofizik alanýnda dünyanýn en önemli bilimsel dergilerinden biri olan ''The Astrophysical Journal'' adlý yayýna kabul edildiðini bildiren Gögüþ, derginin gelecek ayki sayýsýnda basýlmasýnýn ardýndan keþiflerinin uluslararasý literatürdeki yerini alacaðýný belirtti.

Dünya'ya uzaklýðý 40 bin ýþýk yýlý mesafede olan 7. nötron yýldýzýnýn adýnýn, ''SGR J1833 – 0832'' olduðunu bildiren Göðüþ, yýldýzýn çok hýzlý bir dönme periyodunun bulunduðunu, ekseni etrafýnda 7,5 saniyede bir döndüðünü belirterek, yýldýzýn bu özellikleriyle diðer nötron yýldýzlarý arasýnda farklý bir yeri olduðunu da sözlerine ekledi.

Güneþ-Dýþý Gezegen Dönerken Yakalandý!
 

Güneþ-Dýþý Gezegen Dönerken Yakalandý!

Ýlk kez bir Güneþ-dýþý gezegen kendi yýldýzýnýn yörüngesinde hareket ederken izlenebildi.Astronomlar ilk kez bir Güneþ-dýþý (Güneþ Sistemi dýþýnda) bir gezegeni kendi genç güneþinin yörüngesinde dönerken izledi. Gezegen Dünya’dan yaklaþýk 60 ýþýk yýlý uzakta.

Avrupa Güney Gözlemevi’ne ait, Þili’de bulunan Very Large Telescope (VLT) kullanýlarak yapýlan gözlemde, ‘Beta Pictoris b’ adlý dev gaz topu þeklindeki gezegen genç yýldýzý ‘Beta Pictoris’ çevresinde dönerken izlendi.

Bununla birlikte Beta Pictoris yýldýzýnýn bugüne kadar tespit edilenler içinde, bir gezegene sahip en genç yýldýz olduðu da açýklandý.

Mars Okyanusuna Yeni Kanýt
 

Mars Okyanusuna Yeni Kanýt

Colorado Üniversitesi’nden (Boulder, ABD) yerbilimciler, onyýllardýr süren tartýþmaya yeni bir pencere açarak, Mars’ýn 3,5 milyar yýl önce gezegenin üçte birini kaplayan ve mikroorganizmalara yaþam ortamý saðlayabilecek büyük bir okyanusa sahip olduðunu öne sürdüler.

Þimdiye kadarki gözlemlerden derlenmiþ veriler üzerinde kapsamlý incelemelerin bulgularýný iki ayrý makaleyle Nature Geoscience adlý dergide yayýmlayan bilimcilere göre veriler, Mars’ta da Dünyamýzdakine benzer bir su döngüsünün (buharlaþan suyun yaðýþlarla yeniden gezegen yüzeyine inmesi akarsularla yüzeyi þekillendirip deniz ve göllerde birikmesi) varlýðýna iþaret ediyor.

Araþtýrmalarý yöneten Gaetano Di Achille ve Brian Hynek adlý yerbilimcilere göre kuzey yarýküredeki düzlükleri kapsayan okyanus 124 milyon kilometreküp sudan oluþuyordu. Bu miktar, Dünyamýzdaki tüm okyanuslarýn toptan hacminin onda biri anlamýna geliyor.

Mars’ýn milyarlarca yýl önce Dünya gibi ýlýman bir iklime sahip olduðu konusunda gezegenbilimciler arasýnda görüþ birliði var. Mars çevresinde dolanan uydularýn gönderdiði görüntülerdeki derin vadiler ve benzer jeolojik oluþumlar, gezegen yüzeyinin büyük su havzalarý ve akarsularca þekillendirildiðine iþaret olarak yorumlanýyor. Radar ve tayfölçer verileri de Mars’ýn kuzey kutup baþlýðýnda ve toprak altýnda büyük miktarda su bulunduðunu gösteriyor. Ayrýca, yüzeyde yýllardýr araþtýrma yapan Opportunity ve Spirit adlý tekerlekli araçlarýn (rover) gönderdikleri görüntülerle, yaptýklarý jeofiziksel ve kimyasal analizler de kayalarýn bir zamanlar çok tuzlu sývý su kütlelerinin altýnda evrim geçirdiðini gösteriyor.

Okyanuslarýn varlýðý konusundaysa doðrudan bir kanýt þimdiye kadar bulunamamýþtý. Nedeni, olasý deniz tabanlarýnýn etkin volkanizma nedeniyle lavlarla dolmuþ olmasý ve gerek faylanma, gerekse de erozyon nedeniyle yaylalarla düzlüklerin sýnýrýnda olasý okyanus kýyýsý sayýlabilecek süreklilikte oluþumlar gözlenememesi.

Di Achille ve Hynek’in büyük Mars okyanusu için sunduðu kanýt, gezegen yüzeyinde belirledikleri 52 “nehir deltasý” üzerine kurulu. Araþtýrmacýlar ayrýca Mars görüntülerinde bu deltalarla iliþkili 40 bin kadar irili ufaklý akarsu yataðý belirlemiþler.

Ýki yerbilimciye göre bu deltalardan 29’u, ayný ya da benzer irtifada sonlanýyor (aralarýnda yalnýzca 117 metre fark var) ve sona erdikleri yerler okyanusun kýyýsýný oluþturuyor ya da okyanus tabanýndaki su tablasýnda ya da birkaç büyük göl kýyýsýnda son buluyor.

Mars’taki nehir deltalarý, gezegenbilimcilerin baþlýca ilgi odaklarýndan biri. Nedeni, Dünya’daki deltalarýn organik karbonu ve yaþamýn öteki iþaretçilerini hýzla gömmeleri. Dünyadýþý yaþamý araþtýran pek çok astrobiyolog, eðer bulunursa Mars’ta geçmiþ ya da halen mevcut yaþam formlarýnýn, toprak altýndaki mikroorganizmalar biçiminde ortaya çýkacaðýna inanýyor.

Di Achille, “Dünya’da deltalar ve göller, geçmiþ yaþamýn iþaretlerini toplayýp koruyan mükemmel ortamlar” diyor. “Eðer Mars’ta yaþam ortaya çýkmýþsa, deltalar Mars’ýn biyolojik geçmiþinin kapýlarýný açacak anahtar olacak.”

Hynek’e göre de varlýklarýný uzun süre devam ettiren okyanuslar, Mars’ta mikrobiyel yaþama tutunabileceði bir ortam saðlamýþ olabilir.

Uzay Ýstasyonu'na 100. Seyahat
 

Uzay Ýstasyonu'na 100. Seyahat

Rus uzay aracý Soyuz, Uluslararasý Uzay Ýstasyonu'na 100. Soyuz seyahatinde iki ABD'li astronot bir de Rus kozmonot taþýyor.

Yörüngedeki Uluslararasý Uzay Ýstasyonu'na (UUÝ) 3 kiþi götürecek olan Rus Soyuz'u, Kazakistan'ýn Baykonur üssünden TSÝ 00.30 sularýnda baþarýyla havalandý.

Soyuz TMA-19 aracýndaki Amerikalý astronotlar Douglas Wheelock ve Shannon Walker ile Rus kozmonot Fyodor Yurchikhin'in, UUÝ'de yaklaþýk 6 aylýk bir çalýþma yapmasý planlanýyor. Üçlünün bu süre içinde Endeavour uzay mekiðinin ''emekli'' olmadan önce Kasým ayýnda yapmasý planlanan son seferini UUÝ'den gözlemlemesi de öngörülüyor.

Amerikan Ulusal Havacýlýk ve Uzay Dairesi (NASA), Atlantis uzay mekiðini emekliye ayýrdýktan sonra, Atlantis'in kardeþleri olarak görülen Discovery ve Endeavour'un da nihai uçuþlarýný yapmalarýnýn ardýndan uzay mekiði programýný yýl sonuna kadar bitirmeyi planlýyor. Daha sonraki dönemde, yeni bir geliþme olmamasý durumunda UUÝ'ye ulaþým için sadece Rus Soyuz araçlarý kullanýlacak.

Yaklaþýk 100 milyar dolara mal olan ve 16 ülkenin ortak projesi olan UUÝ, yörüngenin ''alçak dünya yörüngesi'' adý verilen kesiminde, yeryüzünden yaklaþýk 354 km uzaklýkta bulunuyor.

Göktaþý Kaþifi Mercek Altýnda
 

Göktaþý Kaþifi Mercek Altýnda

Japonya'nýn 7 yýl önce uzaya gönderdiði ve göktaþýndan numune getirdiðine inanýlan Hayabusa uzay sondasýnýn kapsülü, 5 milyar km süren yolculuðun ardýndan Tokyo'daki araþtýrma merkezine bugün ulaþtý.

Japon Havacýlýk ve Uzay Keþif Ajansýnýn (JAXA) Hayabusa projesi direktörü Junichiro Kavaguþi "Bu kapsülü en son 7 yýl önce görmüþtüm. Yepyeni duruyor. Göktaþýyla buluþmadan sonra kapaðý kapalý kalsýn 2007'de mühürlenmiþ, bu çok cesaret verici" dedi.

Dünyaya döndükten sonra pazartesi Avustralya çölünde bulunan basket topu büyüklüðündeki kapsül, incelenmek üzere Tokyo'nun batýsýndaki Kanagava'da bulunan Sagamihara bilimsel araþtýrma merkezine teslim edildi.

Kapsülün, Hayabusa sondasýnýn 2005'te konduðu Dünya'dan 290 milyon km ötedeki "on milyonlarca ila yüz milyonlarca yaþýndaki" Itokawa göktaþýndan numuneler getirmiþ olmasý bekleniyor.

Bu numunelerin güneþ sisteminin kökeniyle ilgili daha fazla bilgi saðlamasýný uman bilim adamlarý, Hayabusa'nýn görevini yerine getirip getirmediðini öðrenmek için birkaç hafta beklemek zorunda bulunuyor.

Kapsül boþ bile olsa büyük miktarda fotoðraf çeken ve göktaþý üzerinde birçok analiz yapan Hayabusa, yine de üzerine düþeni yerine getirmiþ olacak.

Dev Yýldýz Uzaya Oksijen Püskürüyor
 

Dev Yýldýz Uzaya Oksijen Püskürüyor

NASA’nýn kýzýlaltý (Infrared – IR) dalgaboylarýnda gözlem yapan WISE uydusunun izlediði dev bir yýldýz, uzaya püskürttüðü dýþ katmanlarýyla ilginç bir görüntü oluþturuyor.

Öpücük gönderen dudaklara benzeyen kýrmýzý halenin merkezindeki beyaz nokta, bir Wolf-Rayet yýldýzý. Ýlk kez bu yýldýzlarý tanýmlayan gökbilimcilerin adýný taþýyan sýnýfa ait olan V385 Carinae adlý yýldýz, aslýnda “O” sýnýfý mavi dev yýldýzlardan. Karina Takýmyýldýzý (gemi omurgasý demek) bölgesinde Dünya’dan 16.000 ýþýkyýlý uzaklýktaki yýldýzýn kütlesi Güneþ’inkinin 36, çapýysa 18 katý. Çok sýcak olduðundan Güneþ’ten 1 milyon kez daha parlak. Muazzam kütlesi nedeniyle birkaç milyon yýllýk ömrünün sonunda demirle dolup artýk enerji üretemeyen merkezi yýldýzýn muazzam aðýrlýðýný dengelemeyerek çökecek ve dýþ katmanlar muazzam bir süpernova patlamasýyla uzaya saçýlacak. Birkaç Güneþ kütlesinde demir içeren merkezse, nötron yýldýzý (20 km çaplý bir küre) duraðýnda bile duramayýp nokta halinde bir karadeliðe dönüþecek.

Wolf Rayet sýnýfýna sokulmasýnýn nedeni, çok güçlü rüzgarýyla (yüzeyinden uzaya savurduðu elektrik yüklü parçacýklar) dýþ katmanlarýnýn büyük bir bölümünü uzaya saçmasý. Merkezde sentezlenen aðýr elementler dýþ katmanlara yayýldýðýndan, bu güçlü rüzgarla birlikte yýldýzý çevreleyen bir hale oluþturuyor. Yaþam için gereksinim duyduðumuz oksijenin kaynaðý, evrende ömürlerinin sonuna yaklaþmýþ süperdev yýldýzlar.

WISE’ýn IR kameralarýna kýrmýzý olarak yansýyan çember de, daha önce uzaya püskürtülmüþ olan ve yýldýzýn yaydýðý þiddetli morötesi (ultraviolet – UV) ýþýnýmla iyonize olmuþ (elektronlarýndan bazýlarýný yitirmiþ) oksijen atomlarýndan oluþuyor. Bu elektronlar atomlarla yeniden birleþtiklerinde uydunun algýladýðý ýþýným salýnýyor.


Kaynak: Ntvmsnbc(21 Haziran 2010 Pazartesi/TSÝ:11:20)

Gezegende Cehennem Kasýrgalarý
 

Gezegende Cehennem Kasýrgalarý

Dünya’dan 150 ýþýk yýlý uzaklýktaki bir Güneþ-dýþý gezegende çok þiddetli kasýrgalar oluyor. “Sýcak Jüpiter” olarak nitelendirilen gezegende rüzgarlarýn hýzý saatte yaklaþýk 10 bin km.

Güneþ benzeri bir yýldýzýn çevresinde dolanan ve gökbilim kataloglarýna HD209458b tanýmýyla geçen gezegen, Kanatlý At (Pegasus) Takýmyýldýzý bölgesi yakýnýnda ve Jüpiter’inkinin yüzde 60 kadarý kütleye sahip.

“Sýcak Jüpiterler” olarak adlandýrýlan gruba dahil olan gezegen, yýldýzýna Dünya-Güneþ mesafesi olan 150 milyon km’nin 20’de biri mesafede dolandýðýndan yüzey sýcaklýðý 1000 derece, esen rüzgarlarýn hýzý saatte 9920 km.

Yýldýzlarýna böylesine yakýn dolanan gezegenler yýldýzýn “kütleçekim kapanýna” tutulduklarýndan (kendi çevrelerinde dönüþleriyle yörünge periyotlarý eþitlendiðinden) yalnýz bir yüzleri yýldýza dönük oluyor. Bu durumda yýldýza bakan yüz çok yüksek sýcaklýklara eriþirken, “gece yüzü” çok daha soðuk kalýyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (ABD) araþtýrmacýlarýndan Dr. Simon Albrecht, týpký Dünyamýzda büyük sýcaklýk farklarýnýn çok þiddetli rüzgarlara yol açtýðý gibi gözlenen gezegende de ayný durumun sözkonusu olduðunu belirtiyor.

Gezegen, bu yakýnlýktaki yörüngesinde yýldýz çevresinde bir turunu 3,5 günde tamamlýyor. Önünden her geçiþinde yýldýzýnýn ýþýðýnda periyodik azalmalara neden oluyor. Araþtýrmacýlar, ýþýktaki bu dalgalanmalardaki örüntüden gezegenin atmosferi konusunda bilgi derleyebiliyorlar.

Þili’de Avrupa Güney Gözlemevi’ne ait Çok Büyük Teleskop (VLT) dizgesiyle yapýlan gözlemlerle gezegenin atmosferinde zehirli karbon monoksit gazý belirlenmiþ. Gözlemler ayrýca gazýn ne kadar hýzla hareket ettiðini de ortaya koymuþ. Araþtýrmacýlar ayrýca yörünge periyodundan gezegenin kütlesini de hesaplayabilmiþ.


Kaynak: Ntvmsnbc(24 Haziran 2010 Perþembe/TSÝ:10:20)

'Hayalet Parçacýk'a Kütle Ayarý
 

'Hayalet Parçacýk'a Kütle Ayarý

Maddeyle çok ender olarak etkileþtiði için bir ýþýkyýlý (yaklaþýk 10 trilyon km) uzunlukta bir kurþun blok içinden bile adeta boþlukta yol alýyormuþ gibi hiçbir atoma çarpmadan geçebileceði söylenen bu parçacýklarýn, önceden foton (ýþýk parçacýklarý) gibi kütlesiz olduðu düþünülüyordu.

Yýldýzlarýn merkezlerindeki nükleer tepkimelerde ortaya çýkan bu parçacýklar öylesine çok sayýda üretiliyor ki, her saniye vücudumuzun her santimetrekaresinden milyarlarcasý geçip gidiyor. Dünyamýz da bu nötrino akýsýna büyük ölçüde saydam. Yani (genellikle Güneþ kaynaklý) olan nötrinolar, akýlalmaz sayýlarla Dünya’nýn bir yanýndan girip hiç etkileþmeden öteki yanýndan çýkarken ancak içlerinden bir ikisi yeraltýnda sývý dolu büyük havuzlardaki atomlarla etkileþiyorlar. Bu etkileþme sonucu ortaya çýkan elektrik yüklü parçacýklar, sývý içinde yol alýrken yaydýklarý “Çerenkov ýþýnýmý” ile hayaletin ziyaretini haber veriyorlar.

Ancak ilk kez 1960’lý yýllarda ABD’li fizikçi Ray Davis, yine de Güneþ’ten Dünya’ya gelen nötrino sayýsýnýn kuramlarýn öngördüðünden çok daha az olduðunu belirledi. Bu bilmecenin yanýtýysa 2002 yýllarýnda geldi: Elektronlarýn üç türü, ya da fizikçilerin deyimiyle “tadý” ya da “çeþnisi” bulunuyor. Bunlar elektron nötrinosu ile daha aðýr türleri olan müon nötrinosu ve tau nötrinosu.
Güneþ’te (ve öteki yýldýzlarda) nükleer tepkimeler en çok elektron nötrinosu üretiyor.

Nötrino Detektörü
2002 yýlýnda fizikçiler, nötrinolarýn Güneþ’ten Dünya’ya doðru yol alýrken çeþnilerin birbirlerine dönüþüp durduklarýný keþfettiler. Bu keþfin iki önemli sonucu vardý. Birincisi, Dünya’daki detektörler genellikle elektron nötrinosuna duyarlý olduðundan, bu çeþni’nin yolda öteki çeþnilere dönüþmesi, gözlenen nötrino açýðýnýn kaynaðýný ortaya koyuyordu.

Ýkincisiyse, çeþnilerin birbirine dönüþmesi ya da teknik deyimiyle “salýnýmý” ancak kütlesi olan parçacýklar için söz konusu olacaðýndan “kütlesiz nötrino” düþüncesi çöpe atýldý.Daha sonra çeþitli deneyler, nötrino kütleleri için bir üst sýnýr olarak 1,8 eV (elektronvolt) deðerini koydu. Ancak evrendeki en büyük yapýlarýn biçimlerini inceleyen gökbilimciler, buradan yola çýkarak en küçük cisimlerden birinin kütlesi için yeni bir deðer belirlediler.

Dünya’nýn önde gelen ilk 10 üniversitesi arasýnda sayýlan University College, London araþtýrmacýlarý (Ýngiltere), evrendeki maddenin topaklandýðý yapýlarý yani gökada kümelerini ve süperkümeleri incelediklerinde bu yapýlarýn “düzleþmiþ olduðunu” fark etmiþler. Vardýklarý yargý, týpký okyanus dalgalarýnýn kýyýdaki kum yýðýnlarýný düzleþtirmesi gibi nötrinolarýn da evrenin büyük ölçekteki yapýsýný düzleþtirmiþ olmasý.

Bilimcilerin yapýlarýn bu biçimlerinden yola çýkarak nötrino için hesapladýklarý yeni “tavan deðer” 0.28 eV, yani eskisinin yaklaþýk altýda biri. Bu durumda nötrino, tek bir hidrojen atomunun kütlesinin milyarda birinden daha küçük.

Hýzlý Yýldýzý 'Karanlýk Madde' Dizginliyor
 

Hýzlý Yýldýzý 'Karanlýk Madde' Dizginliyor

Bize doðru saniyede 695 km hýzla savrulan SDSS J1539+0239 adlý yýldýzý, içinde bulunduðu yoðun kütleli karanlýk madde halesi engelliyor.

Samanyolu’nun halesindeki en hýzlý yýldýzý izleyen Alman gökbilimciler, gökadamýzýn kütlesinin 2 trilyon Güneþ kütlesine yakýn olduðunu hesapladýlar.

Yýlancý (Serpens) Takýmyýldýzý bölgesinde, gökbilimcilerce 39 bin ýþýk yýlý uzakta olduðu tahmin edilen SDSS J1539+0239 adlý yýldýzýn, haleden bize doðru saniyede 694 km hýzla hareket ettiðini belirlediler. Araþtýrmacýlara göre böylesine hýzlý bir yýldýzýn gökadadan kaçýp kurtulmasýný ancak Samanyolu’nun önceki tahminlerden daha büyük bir kütleye sahip olmasý önleyebilir. Araþtýrmacýlarýn hesaplarý, Samanyolu’nun en az 1,8 trilyon Güneþ kütlesinde olduðunu gösteriyor.

Bilimciler, öteki gökadalar gibi Samanyolu’nun da büyük bir “karanlýk madde” halesinin ortasýnda bulunduðunu düþünüyorlar. Son yýllarda yapýlan duyarlý uydu gözlemleri, evrende tanýdýðýmýz (atomlardan oluþan) maddenin oranýnýn yüzde 4,6, özellikleri bilinmediði için “karanlýk” sýfatý takýlan madde türününse yüzde 23 olduðunu göstermiþ bulunuyor. Yani evrendeki toplam maddenin yüzde 80’i “karanlýk”.

Evrenin enerji içeriðinin (Einstein’ýn ünlü E=Mc2 formülü uyarýnca kütle de enerji cinsinden ifade edilebiliyor) geri kalan yüzde 73’ünü yine bilinmeyen, yerçekiminin tersine itici etki yaparak evreni ivmelendirerek geniþleten bir “karanlýk enerji” meydana getiriyor.

Standart evren modellerine göre 13,7 milyar yýl önce evreni ortaya çýkaran Büyük Patlama’nýn ardýndan karanlýk madde topaklaþarak evrene süngerimsi bir yapý kazandýrdý. Bu yapýyý oluþturan liflerin kesiþme noktalarýnda da gökada kümeleri ortaya çýktý. Bu kümeler, her biri karanlýk madde topaklarýnýn ortasýnda toplanan (tanýdýk) maddeyle oluþan irili ufaklý gökadalardan meydana geliyor.

Dev gökadalar kategorisindeki Samanyolu’nda büyük çoðunluðu Güneþ’ten hayli küçük olan yüzmilyarlarca yýldýz (son tahminlere göre 400 milyar) ve içlerinde yýldýzlarýn kümeler halinde ortaya çýktýðý dev gaz ve toz bulutlarý bulunuyor.

Ama yine de gökada kütlesinin çok büyük bölümünün, karanlýk maddeden oluþan “karanlýk hale”de toplanmýþ olduðu düþünülüyor.

Güneþ-Dýþý Gezegenin Ýlk Fotoðrafý
 

Güneþ-Dýþý Gezegenin Ýlk Fotoðrafý

Dünya’dan görüntülenen ilk Güneþ dýþý gezegenin yakýnýndaki yýldýza ait olduðu anlaþýldý.

Astronomik bir velayet dosyasýný sonuçlandýran gökbilimciler, 2008 yýlýnda görüntülenen bir gezegenin gerçekten de yanýndaki yýldýzýn çevresinde dolandýðý kararýný verdiler.

Dünya’dan yaklaþýk 500 ýþýkyýlý uzaklýkta Akrep Takýmyýldýzý bölgesindeki gezegen (resmin sol üstündeki nokta) ilk kez yeryüzündeki teleskoplarla görüntülenmiþ, ancak bir Güneþ Sistemi’nin üyesi mi olduðu, yoksa yýldýzýn yakýnýnda bulunmasýnýn rastlantýsal bir beraberlik mi olduðu konusu karanlýkta kalmýþtý.

Keþfi yapan gökbilimcilerden David Lafraniere, “O zaman emin olduðumuz tek þey, gezegen kütlesinde genç bir cismin, Güneþ benzeri genç bir yýldýzýn yakýnýnda görülmesiydi” diyor.

Ancak Hawaii’de bulunan ve “uyarlanabilir optik” (adaptive optics) teknolojisine sahip Gemini teleskobuyla yapýlan yeni gözlemler, çok daha net bir görüntü ve görüntüler üzerinde daha duyarlý analizlere olanak tanýdýðýndan, kuþkular giderilmiþ bulunuyor.

Bu teknoloji, gökcisimlerinin ýþýðýnýn Dünya’ya gelirken atmosferdeki moleküllerin titreþimi sonucu netlik yitirmesini önlüyor. Güçlü bir lazerle gökyüzünde oluþturulan bir “sanal yýldýz”ýn atmosferde uðradýðý biçim bozulmalarý izleyen bilgisayar, uzak yýldýzlardan gelen ýþýktaki bozulmalarý da bu þablona göre düzeltiyor. Ortaya daha net ve ayrýntýlý, gerçeðe daha yakýn görüntü ortaya çýkýyor.

Görüntülenen gezegen, 5 milyon yýl önce ortaya çýktýðý hesaplanan ve Yukarý Scorpius (Akrep) Topluluðu diye adlandýrýlan genç bir kümedeki IRSX J160929.1-210524 tanýmlý yýldýzýn çevresinde dolanýyor.

Araþtýrmacýlar, kütlesi Jüpiter’in sekiz katý olan gezegenin yýldýzýna Güneþ-Dünya mesafesinin (150 milyon km) 300 katý uzaklýkta dolandýðýný belirlemiþler. Gezegen, sistem henüz genç olduðundan 1500 santigrat derece yüzey sýcaklýðýna sahip. Ancak, geçecek milyarlarca yýl sürede sýcaklýðýný büyük ölçüde kaybedecek.


Kaynak: Ntvmsnbc (02 Temmuz 2010 Cuma/TSÝ:09:50)

Son Ýki Mekik Gecikecek
 

Son Ýki Mekik Gecikecek

Amerikan Ulusal Havacýlýk ve Uzay Dairesi (NASA), uzay programý kapsamýnda bu yýl yapýlmasý öngörülen son iki uzay mekiði gönderilmesinin gecikmeli olarak gerçekleþtirileceðini bildirdi.

NASA'dan yapýlan açýklamada, yörüngedeki Uluslararasý Uzay Ýstasyonu'na (UUÝ) gönderilecek son malzemelerin hazýrlanmasý sürecinin uzamasý nedeniyle Discovery mekiðinin fýrlatýlmasýnýn Eylül ayýndan 1 Kasýma, Endeavour mekiðinin fýrlatýlmasýnýn ise Kasým ayýndan 26 Þubata ertelendiði kaydedildi.

Mekik yolculuklarýnýn Discovery ve Endeavour'un fýrlatýlmasýyla sonlandýrýlacaðý anýmsatýlan açýklamada, Discovery'nin UUÝ'ye ihtiyaç malzemesi ikmali yapacaðý, mekik yolculuklarýna 134'üncü uçuþla son noktayý koyacak olan Endeavour'un ise 1,5 milyar dolar deðerindeki Alfa Manyetik Spektrometre parçacýk algýlayýcýsý götüreceði ifade edildi.

ABD yönetimi yüksek maliyet nedeniyle mekik uçuþlarýnýn sonlandýrýlmasýný, NASA'nýn mali kaynaklarýnýn çevre, iklim deðiþikliði gibi konulara yönlendirilmesini istiyor. Obama yönetimi, yeni uzay aracý ve bu yöndeki diðer uzay çalýþmalarýnýn özel sektöre devredilmesinden yana bir tutum izliyor.

Kaynak: Ntvmsnbc-Ajanslar (02 Temmuz 2010 Cuma/TSÝ:09:36)

Betelgeuse'tan Ýkinci Güneþ mi Çýkacak?
 

Betelgeuse'tan Ýkinci Güneþ mi Çýkacak?

Rusya Uzay Ajansý "Roskosmos"un internet sitesinde yer alan habere göre, Hawaii'deki Mauna Kea yanardaðýnýn zirvesinde bulunan Keck Teleskobu vasýtasýyla ulaþýlan verileri deðerlendiren bilimadamlarý, Betelgeuse'nin son 16 yýlda kutuplarýndan basýlarak daha önce sahip olduðu yuvarlak þeklini hýzla kaybettiðinin gözlendiðini aktardý.

Bilimadamlarý, dev yýldýzda meydana gelen bu deðiþikliklerin; aylar, hatta haftalar içerisinde Betelgeuse'nin süpernova'ya dönüþeceðinin iþareti olabileceðini öne sürüyor.Bazý bilimadamlarý, meydana gelecek patlamada yayýlacak ýþýðýn þiddetinin Ay'ýn yansýttýðý ýþýða eþdeðer olacaðýný söylerken; kimi bilimadamlarý ise patlamanýn çok daha parlak olacaðýný iddia ederek, Dünya'nýn kýsa süreliðine de olsa adeta iki "güneþi" olacaðýný savunuyor. Patlamanýn Dünya için tehlikeli olmadýðýný vurgulayan bilimadamlarý, patlama sonrasýnda oluþan zararlý parçacýk dalgalarýnýn yüzyýllarca sonra Yerküreye ulaþacaðýný belirtiyor.

‘Beyaz Geceler’

Süpernova patlamasýnýn 5-6 hafta süreceðini belirten bilimadamlarý, patlama zamaný yayýlan ýþýk nedeniyle gezegenimizin bazý bölgelerinde, insanlarýn "beyaz geceler"le tanýþacaðýný (kutuplar ve yakýnlarýndaki aydýnlýk geceler), bazý bölgelerde ise gündüz aydýnlýðýnýn 2-3 saat uzayacaðýný söylüyor.

Nebula Olacak

Patlamanýn ardýndan Betelgeuse tamamen sönerek, insanlara bulutsu (Nebula) þeklinde görünecek.

Yengeç Ýki Yýl Parlamýþtý

1054 yýlýnda Çin ve Arap astronomlar tarafýndan kayýtlara alýnan bir süpernova neticesinde oluþan Yengeç Bulutsusu (Crab Nebula), bize uzaklýðýnýn 6000 ýþýk yýlý olmasýna raðmen haftalarca Venüs'ten daha parlak görünmüþ ve yaklaþýk iki yýl boyunca da çýplak gözle izlenecek parlaklýða sahip olmuþtu.

Güneþin Bin Katý

Yerküreye 500 ýþýk yýlý uzaklýktaki Orion Takýmyýldýzý'nda yer alan dev Betelgeuse yýldýzý, 4,5 milyar yaþýndaki Güneþ'e karþýlýk sadece birkaç milyon yaþýnda.Güneþ'in 1000 katý büyüklüðünde ve 100 bin katý parlaklýðýnda olan Betelgeuse, Güneþ Sistemi'nin merkezinde olsaydý büyüklüðüyle Merkür, Venüs ve Dünya'yý içine alarak Jüpiter'e dek uzanýrdý.
Dev yýldýzýn yüzeyinde saptanan ortalama yüzey sýcaklýðý, Güneþ'in yüzey sýcaklýðýndan 3 bin derece daha sýcak, 9 bin derece.

Kaynak: Ntvmsnbc-Ajanslar (07 Temmuz 2010 Çarþamba/TSÝ:11:56)

Göktaþýndan Gelen Toz
 

Göktaþýndan Gelen Toz

Japonya'nýn 7 yýl önce uzaya gönderdiði ve göktaþýndan numune getirdiðine inanýlan Hayabusa uzay sondasýnýn kapsülünde 'minik parçacýklar' bulundu.

Japon Havacýlýk ve Uzay Keþif Ajansýnýn (JAXA) bildirisinde, bu küçük tozlarýn, ümit edildiði gibi, Itokava göktaþýndan mý yoksa yeryüzünden mi geldiðinin anlaþýlmasý için incelenmesi gerektiði belirtildi.

Bildiride, kapsülü açma iþlemine 24 Haziranda baþlandýðý ve içeride minik parçacýklar bulunduðunun teyit edildiði kaydedildi.JAXA sözcüsü, sondanýn 7 yýl önce dünyadan ayrýlýrken gerçekten sýkýca kapalý olmadýðýný, bu durumun da içinde yeryüzü kaynaklý tortularýn bulunabileceðini akla yatkýn hale getirdiðini söyledi. Bu minik parçacýklarýn kökenini belirlemek için yapýlacak incelemelerin birkaç hafta süreceði kaydedildi. Kapsül, incelenmek üzere Tokyo'nun batýsýndaki Kanagava'da bulunan Sagamihara bilimsel araþtýrma merkezine teslim edilmiþti.

Kapsülün, Hayabusa sondasýnýn 2005'te konduðu, Dünya'dan 290 milyon km ötedeki "on milyonlarca ila yüz milyonlarca yaþýndaki" Itokava göktaþýndan numuneler getirmiþ olmasý bekleniyor.

Bu numunelerin güneþ sisteminin kökeniyle ilgili daha fazla bilgi saðlamasýný uman bilim adamlarý, Hayabusa'nýn görevini yerine getirip getirmediðini öðrenmek için birkaç hafta beklemek zorunda.

Kaynak: Ntvmsnbc-Ajanslar(08 Temmuz 2010 Perþembe/TSÝ:10:35)

Rosetta 'Yeni Bir Dünya' Keþfetti
 

Rosetta 'Yeni Bir Dünya' Keþfetti


Avrupa Uzay Ajansý'nýn (ESA) Almanya'nýn Darmstadt kentindeki uzay operasyonlarý merkezinin yetkilisi Holger Sierks, uzay aracýnýn Osiris (Optical, Spectroscopic and Infrared Remote Imaging System) adlý kamerasýyla dün 100 kilometreyi aþkýn çapý bulunan dev göktaþý Lutetia'nýn krater ve birçok ayrýntýsýný gösteren harika görüntüler elde edebildiðini belirterek, "Rosetta bilim adamlarýný yýllarca meþgul edecek yeni bir dünya keþfetti" dedi.

Rosetta'nýn hatasýz bir yol izleyerek çok baþarýlý bir görev yerine getirdiðini söyleyen Sierks, "Eskiden uzaktaki bir yabancý olan göktaþý þimdi yakýn bir dost oldu" diye konuþtu.

Avrupa sondasý Rosetta, dün TSÝ 19.10'da Mars ve Jüpiter'in yörüngeleri arasýnda bulunan ve güneþ sisteminin geçmiþi konusunda önemli ipuçlarý saðlayabilecek Lutetia'nýn yaklaþýk 3 bin km uzaðýndan, daha sonra da 6 km uzunluðundaki daha küçük göktaþý Steins'a 800 mesafeden geçti.

Dünyadan 450 milyon km uzakta bulunan ve gönderdiði veri sinyallerinin ulaþmasý 25 dakika süren Rosetta, saatte 55 bin km hýzla yanýndan geçtiði göktaþýnýn bileþenlerini tespit edebilmek için çevresinde gaz veya toz ya da manyetik alana sahip bulunup bulunmadýðýný ölçtü.

2 Mart 2004'te uzaya gönderilen Rosetta, Güneþ çevresindeki seyahatinde þimdiye dek yaklaþýk 5 milyar km yol katetti ve hýzýný artýrmak, ayný zamanda rotasýný deðiþtirmek için üç kez Dünya'nýn (Mart 2005, Kasým 2007 ve Aralýk 2009) ve bir kez de Þubat 2007'de Mars'ýn yakýnýndan geçerek gezegenlerin çekim gücünü kullandý.

Bu kozmik bilardonun son etabýnda, Rosetta uzay aracý, 2014'te Dünya'ya 675 milyon km uzaktaki 67/P Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yýldýzýna toplam 6,5 milyar km yol katettikten sonra yaklaþacak.

Gök cisminin yörüngesine girerek yan yana hareket edecek ve ayrýntýlý görüntülerini Dünya'ya geçecek Rosetta, daha sonra kuyruklu yýldýzýn yüzeyine kimyasal analiz yapmasý için buzdolabý büyüklüðünde bir robotu Kasým 2014'te indirecek.

Kuyruklu yýldýzýn yörüngesine girerek, Philae modülünü býrakmasý planlanan Rosetta'nýn Amerikalýlarýn kullanýmýna tahsis edilmesi öngörülüyor.

Oluþumlarýndan bu yana çok az kimyasal deðiþikliðe uðrayan kuyruklu yýldýzlarýn keþfi, Güneþ Sistemi ve evrenin gerçeklerinin anlaþýlmasý açýsýndan önemli bulunuyor.

Uzay aracýnýn asýl hedefi olan Wirtanen kuyruklu yýldýzý ise çoktan Güneþ Sistemi'nin dýþýna çýkmýþ bulunuyor.

Yaklaþýk bir milyar euroya mal olan Rosetta uzay mekiði Avrupa'nýn uzay çalýþmalarýnýn amiral gemisi niteliði taþýyor.

Uzmanlar, kuyruklu yýldýza inen aracýn ayaklarýnýn çok saðlam olmasý gerektiðini belirterek, iniþin yýldýzýn seyir yönünün tersine olmasý nedeniyle bu operasyonun zorluðuna dikkat çekiyor.

Kuyruklu yýldýz projesine ve ilk kez bir kuyruklu yýldýza iniþ yapacak uzay aracýna, 1799'da Mýsýr'ýn Reþit (Rosetta) kenti civarýnda bulunan, üzerinde Yunanca ve hiyeroglif yazýlar ve hiyeroglifin çözülmesini saðlayan bazalt tabletten ''Rosetta'' adýný veren bilim adamlarý, hedef olarak ilk baþta, Dünya'yý sýk sýk ziyaret eden Wirtanen kuyruklu yýldýzýný seçmiþlerdi.




Kaynak:AA(11 Temmuz 2010 Pazar/TSÝ:13:32)

Balon Þiþiren Karadelik
 

Balon Þiþiren Karadelik

Yeni keþfedilen küçük bir karadelik, 1000 ýþýkyýlý uzunlukta parçacýk fýskiyeleri püskürtürken gözlemlendi. Bu parçacýklar, dev bir gaz balonunun hýzla büyümesine yol açýyor.

Karadeliklerin ters yönde püskürttükleri bu parçacýk fýskiyelerine gökbilim dilinde jet deniyor. Tabii karadelikler kendilerine “olay ufku” denen kritik bir mesafeden daha çok yaklaþan tüm maddeyi, hatta ýþýðý bile bir daha dýþarý çýkmamak üzere hapsettiklerinden, bu jetler karadeliðin kendisinden çýkmýyor.

Çevrelerinde bulunan (örn:yakýndaki bir yýldýzdan çaldýklarý) madde güçlü kütleçekimine kapýldýðý karadeliðe düþmeden önce çevresinde hýzla dönen bir disk oluþturuyor ve disk içinde muazzam hýzlara ve sýcaklýklara ulaþan madde X-ýþýnlarý yayarak karadeliðin varlýðýný belli ediyor.

Disk içinde hýzla dolanan gaz ve toz zerreciklerinin bir kýsmý karadelik tarafýndan yutulmak üzere olay ufkundan içeri düþerken, bir kýsmý da içeri düþmeden karadeliðin muazzam manyetik alanýnýn kutuplarýndan uzaya püskürerek gözlenen bu jetleri oluþturuyor.

Ancak bu jetler genellikle gökadalarýn merkezlerinde bulunan milyonlarca, hatta milyarlarca Güneþ kütlesinde dev karadeliklerce püskürtülüyor. Bu dev kütleli karadeliklerin bazýlarý çevrelerinde çok yoðun “gýda” bulunduðu için öylesine faaller ki, yaydýklarý ýþýným, içinde yeraldýklarý yüzmilyarlarca yýldýz içeren gökadanýn toplam ýþýðýný bile bastýrýyor. Böylesine yoðun ortamlara genellikle evrenin gençlik yýllarýnda rastlandýðý için, “kuasar” denen bu dev karadelikler çok ötelerde, milyarlarca ýþýk yýlý uzaklýklarda gözleniyor.

Oysa gökbilimcilerin Þili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT) ile NASA’nýn Chandra X-ýþýný Uzay Teleskobu ile gözlemledikleri karadelik yalnýzca birkaç Güneþ kütlesinde. Bunlar, Güneþ’in en az sekiz katý kütlesinde büyük yýldýzlarýn kýsa ömürleri sonunda merkezlerinin çökmesiyle oluþuyor. Birkaç Güneþ kütlesindeki merkez çökerek boyutsuz bir nokta büyüklüðünde bir karadeliðe dönüþürken, yýldýzýn dýþ katmanlarý da çöküþün tetiklediði bir süpernova patlamasýyla uzaya saçýlýyor. Bu tür karadeliklere gökbilim jargonunda “yýldýz kütleli karadelik” deniyor.

Kuasarlar gibi kutuplarýndan parçacýk jetleri püskürten ve çok ender görülen bu tür karadelikler gökbilim dilinde “mikro kuasar” diye adlandýrýlýyor.

Dünya’dan 12 milyon yýl uzaklýkta NGC 7793 adlý sarmal gökadada belirlenen mikrokuasarýn daha da þaþýrtýcý tarafý, görece küçük kütlesine karþýn sahip olduðu muazzam güç.

Bu jetler, yýldýzlar arasý ortamda bulunan gaza çarparak ýsýtýyor ve geniþliyor, sonuçta topak biçimli gaz balonlarý oluþturuyor. Yeni keþfedilen mikrokuasarýn þiþirdiði sýcak gaz balonlarýn 1000 ýþýkyýlý uzunlukta olduðu belirlenmiþ.

Gökbilimcilere göre bu karadeliðin olay ufku zihinde bir futbol topu büyüklüðünde canlandýrýlacak olsa, aksi yönlerde fýþkýran jetler Dünya’dan Plüton’un yörüngesinden daha ötede bir noktaya kadar uzanýr.

Mikrokuasardan çýkan jetlerin ortamdaki gaza çarptýklarý noktalarý belirleyen gözlemciler, gaz topaklarýnýn saatte yaklaþýk 1 milyon km hýzla geniþlediðini hesaplamýþlar.

Topaklarýn büyüklüðü ve hýzlarýndan da jetlerin en az 200 bin yýldýr püskürmekte olduðu belirlenmiþ.

NOT:Mikrokuasar; biri yýldýzdan oluþan karadelik veya nötron yýldýzý ve diðeri yýldýz olmak üzere en az iki nesneden oluþan ve yýldýzdan karadeliðe madde akýmýna neden olan yapýya verilen özel ad.



Kaynak:Ntvmsnbc(12 Temmuz 2010 Pazartesi/TSÝ:11:41)

Dünya Kaç Yýl Gençleþti?
 

Dünya Kaç Yýl Gençleþti?

Dünya’nýn sanýlandan daha genç olduðu kanýtlandý ama bu süre kimine göre 120, kimine göreyse 70 milyon yýl.

Ýngiliz bilimcilerin jeolojik araþtýrmasýna göre, Dünya'nýn yaþýnýn daha önce tahmin edilen 4,537 milyar yýldan 70 milyon yýl eksik. Araþtýrmaya baþkanlýk eden Ýngiltere'nin prestijli Cambridge Üniversitesi'nden Dr John Rudge, Dünya'nýn yaþýný teyit etmek için kabuðundaki bileþenleri Güneþ Sistemi ile ayný yaþta olan göktaþýndaki bileþenlerle mukayese ettiklerini belirterek, yerkürenin oluþumunun önceden düþünülenden çok daha fazla zaman aldýðý sonucuna vardýklarýný kaydetti.

Haziran baþýnda basýna açýklanan bir baþka araþtýrmadaysa, Dünya’nýn yaþý 120-130 milyon yýl düþürülmüþtü. Kopenhag’daki Niels Bohr Enstitüsü ve ABD’deki California Teknoloji Enstitüsü’nden (Caltech) araþtýrmacýlarýnca gerçekleþtirilen yeni bir çalýþmaysa, gezegenler arasý çarpýþmayý doðrulamakla birlikte Dünya ve Ay’ýn daha geç, Güneþ Sistemi’nin oluþmasýndan 150 milyon yýl sonra ortaya çýktýðýný gösteriyor. Araþtýrmacýlara göre Dünya ve uydusu, Venüs ve Mars kütlelerinde iki gezegen arasýndaki çarpýþmanýn ürünü.

Çarpýþmalarýn, gezegenin bir kýsmýnýn erimesine ve metalin çekirdeði oluþturmak üzere Dünya'nýn merkezinden ayrýlmasýna yol açtýðýný belirten bilimciler, bu süreç sýrasýnda gezegenin erimiþ metal ve dýþ yüzey mantosunun birbirinden ayrýlarak þu anki ölçü ve jelolojik formunu alan Dünya'nýn doðduðunu ifade ettiler.

Araþtýrmacýlar, bu görüþü aydýnlatmak için Dünya'nýn mantosundaki 182-hafnium ve 182-tungsten adý verilen iki kimyasal izotopu incelediler. Birkaç milyon yýllýk süre zarfýnda hafniyum tungstene dönüþürken, metal seven tungsten de oluþmakta olan çekirdeðe karýþtý. Bu da Dünya'nýn ne kadar sürede ayrýþtýðýný gösteren bir iþaret olarak mantoda kaldý.

Mantodaki 182-tungsten miktarýný göktaþlarýnda bulunan miktarla karþýlaþtýran araþtýrmacýlar, böylece Dünya'nýn mantosu ve çekirdeðinin tamamen ayrýþmasýnýn ne kadar sürdüðünü hesaplayabildiler.


Kaynak:Ntvmsnbc-Ajanslar(12 Temmuz 2010 Pazartesi/TSÝ:10:09)

Uzayda Bir Yýldýz Doðdu!
 

Uzayda Bir Yýldýz Doðdu!

NASA'nýn yörüngedeki uzay teleskobu Hubble, 13 bin ýþýk yýlý uzakta dev bir yýldýzýn doðuþunu görüntülemeyi baþardý.

Puppis takýmyýldýzýnýn güneyindeki bir bölgede tespit edilen ve 'yýldýzlarýn küvözü' olarak tanýmlanan çoðunluðu hidrojenden oluþan yoðun gaz ve toz bulutu 'NGC 2467'nin fotoðraflarý, yýldýzlarýn nasýl doðup büyüdüklerini ayrýntýlarýyla gösteriyor.

Bilimadamlarý, NGC 2467 gibi yýldýzlarýn doðumuna yataklýk eden bölgelerin evrende bu kadar uzaktan görülebilmesi ve incelenmesinin, diðer galaksilerin mesafesini ve kimyasal oluþumunu belirlemekte önemli olduðuna iþaret ediyorlar.

Bazý galaksilerin NGC 2467 gibi onbinlerce yýldýz oluþturan bölgelere sahip olduðunu belirten astronomlar, bazý galaksilerin ise çorak olduðunu kaydediyorlar.

Kýsa bir süre önce toz ve çoðu hidrojen gaz bulutlarýndan oluþan genç yýldýzlarýn parlak mavi noktalar halinde göründüðüne, pek çok genç yýldýzýn da hidrojen gaz bulutunun arkasýnda görünmez olduðuna dikkat çekiliyor.

Uzmanlar, NGC 2467'deki hidrojen gazýnýn sadece birkaç milyon yaþýnda olduðunu tahmin ediyorlar.

Nebuladaki radyasyonun büyük bölümü de 'HD 64315' isimli sýcak ve parlak dev yýldýzdan geliyor.


Kaynak: AA(15 Temmuz 2010 Perþembe/TSÝ:00:56)

Ay Delikleri Doðal Sýðýnak
 

Ay Delikleri Doðal Sýðýnak

Alice Harikalar Diyarý adlý ünlü romanýn kahramanýnýn bir tavþaný izleyerek girdiði delikten sürprizlerle dolu bir hayali dünyaya dalar. Gezegenbilimciler de Ay yüzeyinde keþfedilen yüzlerce metre derinliðindeki çukurlarýn “jeolojik bir harikalar diyarý”na açýlan kapýlar olabileceðini düþünüyor.

Ýlk kez Japonya’nýn Kaguya uzay aracý tarafýndan görüntülenen çukurlar, þimdi NASA’nýn Ay Yörünge Kaþifi (Lunar Reconnaissance Orbiter) adlý uydudaki güçlü kameralarýn hedefinde.

Bilimciler, bu çukurlarýn ay ovalarýnýn altýnda yaygýn bir lav kanallarý aðýnýn “bacalarý” olduðunu düþünüyorlar. Boru biçimli bu tüneller, milyarlarca yýl önce lavýn akarken üst kýsmýnýn soðuyarak katýlaþmasý ve altta akmayý sürdüren lav derelerini yalýtan bir çeper haline geliþmesiyle oluþuyor. Bu yeraltý tünellerinin varlýðý, 1960’lý yýllarda Ay yüzeyinde “deniz” (mare) denen geniþ ovalar üzerinde uzayýp giden kývrýmlý dar kanallarý gözleyen araþtýrmacýlarca önerilmiþti. Yüksek çözünürlüklü yeni görüntüler, öngörünün doðruluðunun kanýtý olarak deðerlendiriliyor.

Bu deliklerin açýldýðý varsayýlan tünellerin boþ mu, yoksa katýlaþmýþ lavla dolu olup olmadýðý henüz bilinmiyor. Ancak, araþtýrmacýlara göre bu tünellerin en az bir kýsmý, Ay’da sürekli kalacak astronotlar için, kendilerini radyasyondan ve dondurucu soðuktan koruyacak doðal bir sýðýnak olabilir.

Bilimciler, Ay yüzeyinin birkaç metre altýnýn, eksi 30 ya da 40 santigrat derecede sabit bir “sýcaklýða” sahip olacaðýný düþünüyorlar. Gerçi Eskimo deðilseniz bu dereceler size fazla sýcak gelmiyebilir, ama astronotlarýn Ay ekvatorunun öðlen -100, geceleyin -150 dereceye ulaþan sýcaklýklarýna kýyasla bu tünellere konforlu otel gözüyle bakacaklarý kesin.


Kaynak:Ntvmsnbc(15 Temmuz 2010 Perþembe/TSÝ:16:34)

WISE, Altý Ayda 25 Bin Göktaþý Buldu
 

WISE, Altý Ayda 25 Bin Göktaþý Buldu

Amerikan Havacýlýk ve Uzay Dairesi NASA'nýn, uzayýn haritasýný çýkarmayý amaçlayan en yeni uzay teleskobu, sadece 6 ay içinde daha önce görülmemiþ 25 bin göktaþý tespit etti.

NASA, WISE adý verilen teleskobun ilk uzay tam taramasýný yarýn tamamlayacaðýný, ardýndan da yeni görüntüleme turuna baþlayacaðýný bildirdi.

Yeni tespit edilen göktaþlarýndan sadece 95'inin "Dünya yakýnýnda" olduðunun düþünüldüðünü belirten yetkililer, bunlardan hiçbirinin yakýn zaman içinde Yer için bir tehlike oluþturmadýðýný kaydetti. Astronomide "dünyaya yakýnlýk" ifadesi Yer'e 48 milyon kilometre mesafe içindeki göktaþlarý için kullanýlýyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden bilim adamý Richard Binzel, çoðu teleskobun evrende en sýcak ve en parlak nesnelere odaklandýðýna dikkat çekerek, WISE'ý farklý kýlanýn, uzayýn görünmez nesneleri olarak adlandýrýlan soðuk ve karanlýk nesneleri belirleme konusundaki hassasiyeti olduðunu ifade etti.

Yerden 500 kilometre yükseklikte uzaya yerleþtirilen ve 320 milyon dolara malolan WISE projesinde, teleskobun yýl sonuna kadar milyonlarca yeni bulunmuþ nesneyle kozmik sayým yapmasý planlanýyor. Yeni bulunan nesnelerin gezegenler, yýldýzlar ve galaksilerle ilgili sorulara yanýt bulunmasýnda yardýmcý olmasý bekleniyor.

WISE'IN gözlemi sýrasýnda 15 yeni kuyruklu yýldýzýn yaný sýra birbirine çarpan galaksilerden oluþmuþ ve 10 milyar ýþýk yýlý ötedeki çok parlak bir galaksiyi de tespit ettiði kaydedildi.

WISE'ýn 16 inçlik teleskobu Utah Devlet Üniversitesi'nin Uzay Dinamiði Laboratuvarý'nda yapýlmýþtý. Teleskop her 11 saniyede uzayýn görüntüsünü alýyor.


Kaynak: Ntvmsnbc-Ajanslar(16 Temmuz 2010 Cuma/TSÝ:15:16)

E.T Ýle Temas Zor!
 

E.T Ýle Temas Zor!

Yarým yüzyýldan uzun bir süredir Dünya dýþý akýllý uygarlýklarýn varlýðýný gösterecek radyo sinyalleri araþtýran SETI projesi, umudunu önümüzdeki yýllarda devreye girmesi beklenen dev radyo teleskop dizgelerine baðlamýþ bulunuyordu. Ancak, iki Ýngiliz gökbilimciye göre bir kilometrekare geniþliðindeki bir dizgenin bile yabancý uygarlýklarý iþitmesi neredeyse olanaksýz. Nedeni, geliþmiþ uygarlýklarýn sessizliði tercih etmeleri.

Edinburgh Üniversitesi’nden Duncan Forgan ile Portsmouth Üniversitesi’nden Bob Nichol’ün hesaplamalarýna göre gökadamýz Samanyolu’nda çok sayýda geliþkin uygarlýk bulunabilir. Ancak, 2022 yýlýnda tam kapasiteyle hizmete girmesi beklenen “Kilometrekarelik Dizge (Square Kilometer Array – SKA)” ile yapýlacak taramalarda bile Dünya dýþý akýllý varlýklardan iþaret bulunmasý olasýlýðý on milyonda bir!

Ýki araþtýrmacý, bilgisayarla sanal bir Samanyolu oluþturmuþlar. Modele pek çok sayýda parametre ve bu arada yýldýz evrimi, gezegen sistemlerinin oluþumu, ve yaþam alanlarý (yýldýzlarýn çevresinde koþullarýn tanýdýðýmýz yaþam için gerekli suyun sývý halde bulunmasýna uygun olduðu bölgeler) ile ilgili en son bilgileri de dahil etmiþler.

Sanal gökadaya bilinen istatistiklerdeki daðýlýma göre yýldýz tiplerini yerleþtiren araþtýrmacýlar, SETI projesi için “en iyi olasýlýðý” hesaplamak için iyimser bir varsayýmla her Dünya benzeri gezegende akýllý bir uygarlýðýn geliþeceðini öngörmüþler. Modeli 30 kez çalýþtýran iki araþtýrmacý sonuçta Samanyolu’nda 10 bin kadar akýllý uygarlýðýn bulunacaðý sonucuna varmýþ.

En Az 10 Bin Uygarlýk

Araþtýrmacýlara göre bu kadar çok uygarlýðýn olmasý, onlarla iletiþim kurabileceðimiz anlamýna gelmiyor.

Bir olasýlýk uygarlýðýn kendi kendini imha etmesi.

Bir baþkasý, yaþanabilir bir dünyaya çarpan bir asteroidin, üzerindeki yaþamý silip süpürmesi.

Ancak, iletiþim olasýlýðýný düþüren baþlýca etken, “teknoloji geliþtikçe onu saptamanýn güçleþmesi.”

Araþtýrmacýlara göre son yüz yýldýr uygarlýðýmýz Dünya’dan uzaya radyo sinyalleri “sýzdýrýyor”. Forgan ve Nichol, SKA dizgesinin 100 parsek (326 ýþýkyýlý) yarýçaplý bir küre içindeki herhangi bir gezegen üzerinde kurulu olmasý halinde bizim varlýðýmýzý belirleyebileceðini düþünüyorlar.

Ancak, araþtýrmacýlara göre sürekli geliþen teknolojimiz sayesinde sinyal iletiþimi için gereken güç düzeyi azalýyor ve Dünyamýz radyo gürültüsünden radyo sessizliðine doðru evriliyor.


Bu unsurlarý, yani gökadadaki uygarlýk sayýsýyla ilgili tahmini, bir teknolojik uygarlýðýn ancak ilk 100 yýlýnda “radyo gürültülü” olacaðý varsayýmýný Dünyamýzdaki fosil kayýtlarýna dayalý “kitlesel yokoluþ” projeksiyonlarýna ekleyen araþtýrmacýlar bizle, 100 parsek yarýçaplý küre içinde baþka bir Dünya-benzeri (kýsa ömürlü) bir uygarlýk arasýnda radyo baðlantýsý olasýlýðýný on milyonda bir olarak görüyorlar.

Ancak araþtýrmacýlar, bu hesabýn teknolojileri bize yakýn uygarlýklar için sözkonusu olduðunu, radyo dalgalarý yerine daha baþka iletiþim araçlarý kullanan çok daha ileri uygarlýklarýn sinyallerinin daha kolaylýkla saptanabileceðini söylüyorlar.

Bunun içinde SETI’nin radyo sinyallerine dayalý “tek boyutlu” araþtýrmasýnýn, daha güçlü radyasyon sinyallerini de tarayan gözlem araçlarýyla “yeni boyutlara taþýnmasý” gereðini vurguluyorlar.

Þimdilik Elimizde Bu Var

19 ülkenin iþbirliðiyle Güney Afrika, Avustralya ya da Yeni Zelanda’da 2013 yýlýnda inþaatýna baþlanacak olan ve çok sayýda çanak antenden oluþacak SKA, toplam bir kilometre kare geniþliðinde sinyal toplama alanýna sahip olacak. Ýlk aþamasý 2017 yýlýnda tamamlanmasýyla gökbilim gözlemlerine baþlayacak olan dizge 2022 yýlýnda tamamlandýðýnda 1,5 milyar Euro’ya malolacak.Dýþ sýnýrlarýnýn çapý 180 kilometre olacak olan dizgenin merkezinde 5 km çaplý bir alana yerleþtirilmiþ binlerce çanak antenden oluþan “yüksek frekans” dizgesi bulunacak. Bunun dýþýnda düþük ve orta frekanslý sinyalleri taramak üzere ayrý ayrý yerleþtirilecek anten tarlalarý yer alacak.

Henüz tasarým çalýþmalarý süren dizgedeki binlerce çanak ve onlarýn ötesinde farklý “anten tarlalarý” tarafýndan zaptedilen sinyaller bilgisayarlar aracýlýðýyla birleþtirilerek 1 kilometre kare geniþliðinde tek bir çanak anten gibi çalýþacak. Araþtýrmacýlara göre dizgenin iþletilmesi ve antenlerce zaptedilen verilerin izlenmesi için gereken bilgisayar merkezleri ve uzun mesafeli data hatlarýnýn yükü, günümüzde Avrupa’daki Ýnternet trafiðine eþit olacak.

Dizge tamamlandýðýnda halen mevcut radyoteleskoplardan 50 kat daha duyarlý olacak ve geniþ bir radyofrekans aralýðýnda gökyüzünü günümüzdekilerden 10 bin kat hýzlý tarayacak.

SKA’nýn, temel hedefleri arasýnda evrenimizin en uzak köþelerine kadar daðýlmýþ 1 milyar gökadanýn incelenmesi, evrendeki tüm maddenin %80’ini oluþturduðu düþünülen ve özellikleri bilinmeyen “karanlýk madde” ile evrenin enerji içeriðinin %70’ini meydana getiren ve hýzlanarak geniþlemesine yol açan gizemli “karanlýk” enerjinin sýrlarýnýn araþtýrýlmasý, Einstein’ýn genel görelilik kuramýnýn en duyarlý sýnavlarýnýn gerçekleþtirilmesi bulunuyor. Bunlarý yaparken SETI araþtýrmalarýna da katkýda bulunmasý bekleniyor.


Kaynak: Ntvmsnbc(19 Temmuz 2010 Pazartesi/TSÝ:10:03)

Bütün Yýldýzlar Benzer Doðar
 

Bütün Yýldýzlar Benzer Doðar

Özel bir teknikten yararlanan gökbilimciler, oluþumunu henüz tamamlamýþ IRAS 13481-6124 adlý dev bir yýldýzýn çevresinde kalýn bir gaz ve toz diski ile, kutuplarýndan aksi yönlere püsküren parçacýk fýskiyeleri görüntülediler. Gökbilim dilinde “jet” olarak adlandýrýlan bu fýskiyeler yýldýz çevresindeki diskten yýldýz üzerine yaðarken, üzerine düþemeyip yýldýzýn manyetik kutuplarýndan püskürtülen gaz ve tozdan oluþuyor.

Bu toz ve gaz diskleriyle jetler, yaklaþýk Güncel kütlesinde ve daha küçük yýldýzlarýn oluþum aþamalarýnda sýkça gözleniyor. Dünya’dan 10 bin ýþýkyýlý uzaklýkta Erboða (Centaurus) Takýmyýldýzý bölgesindeki yýldýzsa Güneþ’in 20 katý kütleye sahip ve 30.000 kat parlak.

Þimdiye kadar Güneþ’ten 10 kat daha aðýr yýldýzlarýn da böyle disklerin içinde oluþamayacaðýna inanýlýyordu. Nedeni, oluþum halindeki yýldýzýn yaydýðý þiddetli ýþýnýmýn, disk içindeki gaz ve tozu dýþa doðru iterek yýldýz üzerine düþmesini engelleyeceði ve kütlesini artýrmasýný önleyeceði varsayýmýydý. Bazý gökbilimciler bu nedenle dev yýldýzlarýn, iki küçük yýldýzýn birleþmesiyle oluþtuðunu düþünüyorlardý.

Þili’de Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Teleskop (VLT) tesisinde 1.8 metre çapýnda üç küçük yardýmcý teleskobun görüntülerinin bilgisayarla birleþtirilmesi yoluyla elde edilebilen çok yüksek çözünürlüklü görüntülerde izlenen disk, büyük yýldýzlarýn doðum sürecinin de küçük kardeþlerinkinden farklý olmadýðýný ortaya koymuþ oldu.

Verileri inceleyen gökbilimciler sistemin 60 bin yaþýnda olduðunu ve diskin merkezindeki yýldýzýn nihai kütlesine eriþmiþ olduðu sonucuna vardýlar. Araþtýrmacýlara göre disk dev yýldýzdan gelen ýþýnýma daha fazla dayanamayýp kýsa süre içinde daðýlacak. Üç teleskobun birlikte kullanýlmasýyla çok büyük ayna çaplý bir teleskoptan elde ediliyormuþçasýna ayrýntý taþýyan görüntülerin, diskin yýldýza yakýn iç kýsmýnda olan bitenler hakkýnda da yararlý bilgiler saðlamasý bekleniyor.“Giriþimölçme” denen ve radyo teleskoplarda rahatlýkla ve sýkça uygulanan bu tekniðin optik teleskoplarla da uygulanmaya baþlamasý görece yeni.


Kaynak:Ntvmsnbc(20 Temmuz 2010 Salý/TSÝ:11:33)

Evrenin En Aðýr Yýldýzý Bulundu
 

Evrenin En Aðýr Yýldýzý Bulundu

Bilimadamlarý evrendeki bilinen en aðýr yýldýzý keþfetti. Evrendeki en aðýr yýldýzdan iki kat daha aðýr olan yýldýz, Güneþ’in 10 milyon katý kadar ýþýk yayýyor

Tarantula Nebulasýnýn merkezinde yer alan, toz ve gaz bulutundan oluþan dev yýldýzýn aðýrlýðý üzerinde çalýþan bilim adamlarý, yaptýklarý açýklamada, komþu bir galaksiye doðru çekilen ''R136a1'' adlý yýldýzýn kütlesinin bir zamanlar Güneþ'in yüzlerce katýna ulaþtýðýný bildirdi.

Ýngiltere'nin kuzeyindeki Sheffield Üniversitesi astrofizikçilerinden Paul Crowther ve ekibince, Monthly Notices of the Royal Astronomical Societies adlý bilimsel dergide yayýmlanan yazýda, dev yýldýzýn aðýrlýðýnýn, zaman içinde asýl aðýrlýðýnýn önemli bir kýsmýný kaybetmiþ olmasýna karþýn þimdiye kadar rastlanan en aðýr yýldýzdan 2 kat fazla olduðu belirtildi.

Crowter basýna yaptýðý açýklamada, içindeki gazý büyük bir güçle yakan yýldýzýn yaydýðý ýþýðýn, Güneþ'in yaydýðý ýþýðýn 10 milyon katý kadar olduðuna dikkati çekerek, ''Ýnsanlarýn tersine yýldýzlar aðýr olarak dünyaya gelirler ve yaþlandýkça aðýrlýklarýný kaybederler. R136a1 ise orta yaþlý bir yýldýz ve zaten oldukça yoðun bir aðýrlýk kaybetme programýndan geçmiþ durumda'' diye konuþtu.

Uzmanlar, oldukça þiþkin ve kýrmýzýmtrak renkli olmalarý nedeniyle kýrmýzý devler adý verilen diðer büyük yýldýzlarýn R136a1'den daha büyük olmalarýna karþýn, aðýrlýklarýnýn bulunan bu dev yýldýzýn aðýrlýðýnýn çok altýnda kaldýðýna dikkati çekiyor.

Kütlesi bir zamanlar Güneþ'in 320 katý kadar olan R136a1 adlý dev yýldýz, zaman içinde kütlesinin bir bölümünü kaybetmiþ olmasýna karþýn halen Güneþ'ten onlarca kat daha büyük bir kütleye sahip ve 40 bin santigrat dereceyi aþan yüzey ýsýsý da Güneþ'in yüzey ýsýsýndan 7 kat fazla.

R136a1 gibi dev yýldýzlar, enerjilerini daha küçük yýldýzlardan çok daha hýzlý bir þekilde tükettikleri için, daha küçük yýldýzlardan milyonlarca kat daha fazla ýþýk yayabiliyorlar.Ancak bu, ayný zamanda, bu dev yýldýzlarýn ömürlerini daha hýzlý tükettikleri ve hýzlý yaþayýp genç öldükleri anlamýna da geliyor.Böylesine devasa yýldýzlarýn, görebileceði en uzun ömrün ''sadece 3 milyon yýlla sýnýrlý'' olduðuna dikkati çeken Crowther, ''Astronomide bu çok kýsa bir zaman dilimidir'' dedi.

Crowther, kýsa ömürlü olmalarý ve sadece en yoðun yýldýz kümelerinde oluþabilmelerinin, astronomlarýn bu tip dev yýldýzlara oldukça nadir rastlayabilmelerinin baþlýca nedenlerini oluþturduðunu sözlerine ekledi.


Kaynak: AA (21 Temmuz 2010 Çarþamba/TSÝ:17:08)

Dünya Benzeri Gezegen Bolluðu!
 

Dünya Benzeri Gezegen Bolluðu!

Yalnýzca son birkaç hafta içinde yaklaþýk Dünyamýz boyutlarýnda 100’den fazla gezegen keþfinin açýklanmasý, evreni baþka canlýlarla paylaþýyor olduðumuz inancýný güçlendiriyor.

Dünya benzeri gezegenleri aramak üzere NASA tarafýndan 2009 Ocak ayýnda uzaya fýrlatýlan Kepler teleskobunun baþarýlý av sezonunda saðlanan verileri deðerlendiren araþtýrmacýlar, gökadamýz Samanyolu’nda yaþama elveriþli koþullara sahip yaklaþýk 100 milyon gezegen bulunabileceðine inanýyorlar.

Açýklamayý Ýngiltere’deki uluslararasý gökbilimciler toplantýsýnda yapan Dimitar Sasselov, yaþam destekleyebilecek bu gezegenlerden 60’ýný önümüzdeki iki yýl içinde ortaya çýkarabileceðini belirtti.

Sasselov , Dünya boyutlarýnda gezegenlerin bu bolluðunun sevindirici olduðunu, çünkü “bir kimyasal sistem olan yaþamýn ortaya çýkýp geliþmek ve ayakta kalabilmek için küçük bir gezegene, sývý suya, kayaç bir kabuða ve karmaþýk kimyasal süreçlere gereksinim duyduðunu” kaydetti.

Son 15 yýl içinde 500 kadar gezegenin varlýðý belirlenmiþti. Ancak çoðu Jüpiter boyutlarýnda ya da çok daha büyük olan bu gezegenler arasýnda pek azý Dünya boyutlarýndaydý.

Ayný anda çok sayýda yýldýzý gözleyen Kepler, gezegenleri önünden geçtikleri yýldýzýn ýþýðýnda meydana getirdikleri çok küçük ölçüde azalmayý belirleyerek keþfediyor. Bu döngüsel “ transit” in süresi 2-16 saat sürüyor.

Yýldýz ýþýðýnda gökbilimcilerin “göz kýrpma” olarak adlandýrdýklarý bu düzenli azalýþlarýn deðeri, iki göz kýrpýþ arasýnda geçen süre ve yýldýzýn kütlesi gibi verilerle gezegenin boyutlarý, kütlesi , yörünge çapý ve periyodu hesaplanabiliyor.

Kaynak: Ntvmsnbc (23 Temmuz 2010 Cuma/TSÝ:12:13)

Rusya Uzayda Çok Açýlacak!
 

Rusya Uzayda Çok Açýlacak!

Rusya, önümüzdeki yýllarda emektar Soyuz’un yerini alacak olan yeni insanlý uzay aracýnýn maketini Ýngiltere’deki ünlü Farnborough Havacýlýk Fuarý’nda gösterime açtý. Araç, yapýmýna baþlanan yeni nesil roketle fýrlatýlmak üzere ve Ay’a insan taþýyabilecek kapasitede tasarlanmýþ bulunuyor.

Rusya’nýn insanlý uzay araçlarý programýnýn belkemiði olan ve 40 yýldýr hizmet gören üç kozmonot kapasiteli Soyuz kapsüllerinin yerini alacak olan araç altý kozmonot taþýyacak. Araç ayrýca Avrupalý ve Amerikalý astronotlarý da taþýyabilecek.

NASA’nýn bu yýl sonuna kadar uzay mekikleri filosunu emekliye ayýrmasýnýn ardýndan, yeni Rus aracý geliþtirilene kadar Soyuz kapsülleri ve yeni geliþtirilecek olan Rus aracý, Uluslararasý Uzay Ýstasyonu ile Dünya arasýndaki tek yolcu taþýma araçlarý olacak. ABD daha önce Ay’a yeniden dönüþ için tasarladýðý Orion uzay aracýný, Baþkan Barack Obama’nýn kararýyla rafa kaldýrmýþtý.

Geçtiðimiz yýl Rus Uzay Kurumu Roskosmos tarafýndan aracý tasarlamakla görevlendirilen RKK Energia þirketinin yöneticilerinden Nikolai Zelenshikov, ön tasarýmýn Nisan’da Rus uzay kurumu Roscosmos’a sunulduðunu ve “eleþtiriler de dahil” görüþ alýndýðýný açýkladý. Rus uzay programýna yakýn kaynaklar, yeni araçla ilgili eleþtirilerin baþýnda Dünya’ya dönüþünde yere iniþini þimdiye kadar kullanýlan paraþütler yerine, katý yakýtlý iniþ motorlarýnýn yardýmýyla yapacak olmasý. Halen kýtalararasý balistik füzelerde kullanýlan katý yakýtlarýn, kontrolünün güçlüðü nedeniyle altý insan taþýyacak bir araç için uygun olmadýðý görüþü yaygýn. Ancak, Rus askeri mühendislerinin yardýmýyla katý yakýtlý motorlar kullanan bir deney aracý geliþtiren RKK Energia tasarýmcýlarýnýn, ön modeldeki iniþ düzeneðine sadýk kalmakla birlikte ek bir güvenlik önlemi olarak tasarýma bir de iniþ paraþütü ekledikleri bildiriliyor.

RKK Energia, kozmonot taþýyacak yeni aracý Rus Hükümeti’nin geçtiðimiz yýl geliþtirilmesi talimatýný verdiði yeni nesil fýrlatma aracý Rus-M roketine monte edilecek þekilde tasarlamýþ. Roketin 2015 yýlýnda Rusya’nýn inþasýna hazýrlandýðý yeni uzay üssünde hizmete girmesinin planlanmasýna karþýlýk, Baþbakan Vladimir Putin’in yapýmýný onayladýðý Vostochny (Doðu) uzay üssünün yapýmýnýn uzun yýllar alabileceði söyleniyor.

Ancak RKK Energia yetkililerine göre yeni roket halen Rus uzay programýnda kullanýlan Zenit roketlerine hayli yakýn olduðundan, yeni insanlý aracýn ilk baþta Zenit roketleriyle Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden fýrlatýlabilecek.

Yeni Hamle Ýçin Yeni Üs

Ekonomik nedenlerle son yýllarda uzay programýný büyük ölçüde askýya aldýktan sonra petrol ve doðal gaz satýþlarýnýn getirdiði zenginlikle uzayda yeni hamlelere hazýrlanan Rusya, ülkenin uzak doðusunda Amur bölgesindeki Uglegorsk kasabasý yakýnlarýnda yeni bir uzay üssü kurmak için çalýþmalara baþlýyor.


Geçtiðimiz günlerde Baþbakan Putin, üssün kurulmasý için gelecek üç yýl içinde 800 milyon dolarlýk bir harcama planýna onay vermiþti. Vostochny üssünün, Sovyetler Birliði döneminde Kazakistan’da inþa edilen ve halen kira ile kullanýlan Baykonur uzay üssüne baðýmlýlýðý azaltmaya yönelik olduðu söyleniyor.

Baykonur’dan daha küçük olarak tasarlanan Vostochny, 700 kilometrekarelik bir alan içinde yeni tasarýmlý roket rampalarý, modern yaþam alanlarý ve geliþkin laboratuarlar içerecek.

Yapýmýnda 30.000 uzman personelin görev alacaðý üssün 2015 yýlýnda tamamlanmasý öngörülüyor. Ayný yýl içinde yeni roketin üsten fýrlatýlmasýnýn ardýndan yeni geliþtirilen insanlý araçla ilk uçuþun 2018 yýlýnda gerçekleþtirilebileceði umuluyor.

Önce Ay,Sonra Mars

Uzun bir aradan sonra iddialý yeni bir baþlangýcýn ilk adýmlarýný atmaya baþlayan Rusya’nýn stratejik hedefleri arasýnda uzayýn fethi de bulunuyor. RKK Energia baþkan yardýmcýsý Nikolai Zelenshikov, “Biz insanlý uzay programýnýn ana hedefinin Mars , ara duraðýn da Ay olmasý gerektiði düþüncesindeyiz” diyor.

ABD Baþkaný Barack Obama da geçtiðimiz aylarda ABD’nin uzay programýnýn stratejik hedefi olarak Mars’ý göstermiþti. Ancak daha öncesi için planlanan Ay’a dönüþ projesini ve bunun için tasarlanan Orion aracý ile Ares roket tasarýmlarýný durduran Obama, aldýðý tepkiler üzerine “daha geliþkin” bir insanlý araç ve daha güçlü bir roket ailesi geliþtirilmesi için talimat vermiþti.

Yeni programý için ortaklar arayýþýný sürdürmekte olan Rusya, halen Avrupa Uzay Ajansý ile birlikte Mars’a yolculuk koþullarýnýn kapalý bir ortamda denendiði bir deneyi yürütüyor. 2011 yýlý baþlarýnda Soyuz uzay araçlarý, ESA’nýn Fransýz Guyana’sýndaki Kourou uzay merkezi’nden de fýrlatýlmaya baþlanacak.

Ayný yýl Rusya Mars’ýn uydusu Phobos’tan kaya örnekleri getirmek üzere planladýðý Phobos_Grunt projesi kapsamýnda bir Çin uzay sondasýný da Mars çevresinde yörüngeye yerleþtirecek.


Kaynak:Ntvmsnbc(24 Temmuz 2010 Cumartesi/TSÝ:10:08)

Samanyolu’nun Kovduðu Gurbetçi Yýldýz!
 

Samanyolu’nun Kovduðu Gurbetçi Yýldýz!

100 milyon yýl önce gökadanýn merkezindeki karadeliðin uzaya fýrlattýðý yýldýz, hýz rekorlarýný alt üst etti

Hubble Uzay Teleskobu’nun gökadamýz Samanyolu’ndan inanýlmaz bir hýzla kaçarken keþfettiði bir yýldýzýn olaylý öyküsü, hafiye gibi çalýþan gökbilimcilerce ortaya çýkarýldý: Yýldýz, gökadamýzdan kovulan iki dev yýldýzýn yaþamak için bulduklarý bir çözüm. Üçüncü kardeþlerini aç bir canavara kaptýran yýldýzlar, gurbet yolunda yaþamanýn çaresini birbirlerine sarýlmakta bulmuþlar.

Hubble’ýn keþfettiði, Gökada’nýn merkezinden saatte 2,6 milyon km hýzla hareket eden süperdev mavi yýldýzýn adý HE 0437-5439 (Böyle bol rakamlý “ad”lara ad demeye insanýn dili varmasa da milyarlarca yýldýza Ayþe, Fatma gibi ad bulmanýn zorluðu karþýsýnda kaydedildikleri kataloglardaki numaralarý kullanýlýyor.) Hubble’ýn yaptýðý gözlemler, yýldýzýn gökadamýzýn merkezinden yola çýkmýþ olduðunu gösteriyor. Daha önce de Smanyolu’nun merkezinden uzaya fýrlamýþ olduðu düþünülen 15 baþka “hiper hýzlý” yýldýz keþfedilmiþ. Ancak bu, çýkýþ noktasý ve öyküsü “belgelenebilen” ilk yýldýz.

Harward-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden gökbilimci Warren Brown, yýldýzýn “akýllara zarar” hýzýnýn, gökadanýn kütleçekiminden kurtulmak için gerekenin iki katý olduðuna iþaret ediyor. “Dolayýsýyla egzotik birþeyler cereyan etmiþ olmalý!”

Açýklamasý güç bir baþka olgu da, HE 0437-5439’un yaþý. Yýldýzýn hýzý ve konumundan yola çýkan araþtýrmacýlar, Samanyolu’nun merkezinden 100 milyon yýl önce hareket ettiðini hesaplamýþlar. Ama yýldýzýn Güneþimizin 9 katý olan kütlesi ve mavi rengi, bu yaþa kadar erimesine izin vermez. Bu kütlede bir yýldýzýn merkezi, kütlesinin muazzam gücünü dengeleyebilecek enerjiyi üretebilmek için yakýtýný çok daha hýzlý biçimde yaktýðýndan ömrünü 20 milyon yýlda tüketir (karþýlaþtýrmak için, Güneþimizin ömrü 10 milyar yýl.) Yani, yýldýzýn bugünkü konumuna eriþebilmesinden çok önce bir süpernova patlamasýyla yok olmasý gerekiyordu. Bu paradoksu açýklamak için iki alternatif var: Ya yýldýz bir “mavi hantal” olmalý, ya da Samanyolu’ndan deðil, ya da gökadamýzýn uydularýndan olan, 65.000 ýþýk yýlý uzaklýktaki Büyük Magellan Bulutu adlý gökadadan fýrlamýþ olmalý.

2008 yýlýnda bir grup gökbilimci HE 0437-5439’un kimyasal içeriðinin Büyük Magellan Bulutu’nun ortalama içeriðiyle örtüþmesi nedeniyle ikinci alternatifin geçerli olduðu sonucuna vardýlarsa da, Hubble gözlemleri, yýldýzýn yolculuðuna Samanyolu’nun merkezinden yola çýkmýþ olduðunu kesinleþtirmiþ bulunuyor.

Bu durumda yeni senaryoyu açýklamadan önce “”mavi hantal” (blue straggler)ýn ne olduðuna bakalým. Ýngilizce’de “straggler”, en geride kalan, ayak sürüyen anlamýna gelir. Çok özel bazý yýldýzlara bu adýn verilmesi, modellerde öngörülenin çok ötesinde ömürlere sahip olmalarý. Bunlar, genellikle Samanyolu dahil büyük gökadalarý çevreleyen (Samanyolu’nda 200’e yakýn olduðu düþünülüyor) “Küresel yýldýz kümeleri”nde bulunuyor. Bunlar, çok küçük hacimlere sýkýþmýþ (örneðin 30-40 ýþýkyýlý) yüzbinlerce hatta milyonlarca yýkldýzlardan oluþan kümeler. Bu kümelerin yaþlarý Samanyolu’nunkinden de eskiye gidiyor. Dolayýsýyla içinde genç mavi yýldýzlarýn çoktan ölmüþ olmalarý, ve milyarlarca yaþtaki yýldýzlarla dolu olmalarý gerekiyor. Ama içlerinde gencecik mavi dev yýldýzlar var. Gökbilimcilerin bu olguya getirdikleri açýklama, ömürlerini tamamlayacak yerde hala ayak sürüyen bu “hantal” yýldýzlarýn, küresel yýldýz kümeleri içindeki yoðun kalabalýk içinde küçük kütleli (ve dolayýsýyla uzun ömürlü) iki yýldýzýn çarpýþýp birleþerek “gençlik pýnarýna” dalmalarý ve büyük kütleli bir mavi yýldýz haline gelmeleri.

Sonuçta, araþtýrmacýlar bu ikinci seçeneðin geçerli olduðu sonucuna vararak þöyle bir senaryo geliþtirmiþler:
Gökadamýzýn merkez bölgesinde üçlü bir yýldýz sistemiyle yola çýkýyoruz. (Samanyolu’nda Güneþ gibi tek yýldýzlar azýnlýkta; yüzmilyarlarca yýldýzýn çoðunluðu, birbirinin çevresinde dolanan ikili ya da üçlü yýldýz sistemlerinden oluþuyor. Bu üçlü, birbirine çok yakýn bir ikili sistem ile, daha dýþarýda bunlara kütleçekimsel bað içinde bir üçüncü yýldýzdan meydana geliyor. Sistem, gökada merkezinin büyük karmaþasý içinde, son bulgulara göre 4 milyon Güneþ kütlesindeki dev karadeliðe fazlaca yaklaþýyor. Dev kütleli karadelik, üçlünün en dýþtaki yýldýzý yakýn ikiliden koparýp yutuyor. Bu kurbanýn momentumu ikiliye transfer olarak bunlarýn hýzýný gökadanýn çekiminden kaçabilecekþleri düzeye yükseltiyor. Ýkili sistemdeki yýldýzlar gökadadan uzaklaþýrken bir yandan da normal yýldýz evrimini yaþýyorlar.

Yýldýzlardan biri ömrünün sonlarýna yaklaþtýðýnda merkezindeki yakýtý tüketip “kýrmýzý dev” aþamasýna geçiyor. Bu aþamada yýldýzlar çaplarýnýn yüzlerce katýna kadar þiþiyor (Ömrünün yarýsýný tüketmiþ olan Güneþimiz, bu aþamada Dünya’yý yutacak) . Ýkilide kýrmýzý dev olan yýldýzýn dýþ katmanlarý geniþleyerek ikinci yýldýzý içine alýyor. Ýki yýldýzýn kütlesi birleþiyor ve sonuçta “dev kütleli” , gençleþmiþ, sýcak ve mavi tek bir yýldýz ortaya çýkýyor.
Senaryo’nun sonu acýklý: Kazanýlan gençliðin bedeli yalnýzlýk ve fazla uzak olmayan bir gelecekte süpernova patlamasýyla yok oluþ.

Google Earth'le Meteor Çukurunu Gördüler
 

Google Earth'le Meteor Çukurunu Gördüler

Yeryüzünün belirli bölgelerinde Google Earth kullanarak tarama yapan bilimciler, bu yolla 2009'da keþfettikleri 'Kamil' isimli meteor kraterinin çok özel olduðunu açýkladý.

Mýsýr'ýn güneyinde, çölde bulunan kraterin en büyük özelliði 'çok temiz' olmasý. Krateri heyecanla karþýlayan araþtýrma ekibi, küçük ve orta boy meteorlarýn yeryüzüne çarpýþ sýrasýnda býraktýklarý etkiyi çok net þekilde görebileceklerini belirtti.

Scientist dergisinde yer alan habere göre Dünya'ya çarpan meteorlarýn açtýðý kraterler, genelde yeryüzü koþullarý yüzünden deforme oluyor ve meteorun çarpýþýna iliþkin bilgiler çoðunlukla silikleþiyor.

Bilimcilere göre, 46 metre çapýndaki 'Kamil' meteor krateri ise çok iyi korunmuþ, hatta dünyada 'en iyi durumdaki' beþ meteor kraterinden biri. 2 bin yaþýnda olduðu sanýlan Kamil'in derinliði yaklaþýk 15 metre ve içi beklendiði üzere kum dolu.

Göktaþý 172 Yýl Sonra Çarpabilir!
 

Göktaþý 172 Yýl Sonra Çarpabilir!

Büyük göktaþýný rotasýndan saptýrma çalýþmalarýnýn 50 yýl sonra baþlamasý gerekiyor.Yoksa çok geç olacak!
NASA tarafýndan sürekli gözlem altýnda tutulan bir asteroidin 2169 ile 2199 yýllarýnda Dünya’ya çarpabileceði ve en olasý tarihin 2182 yýlý olduðu bildiriliyor.

Gerçi asteroidin Dünya’ya çarpma olasýlýðý þimdilik 1000’de 1 olarak hesaplanýyor. Ama 2182 yýlýnda bu olasýlýk 500’de 1’in daha altýna iniyor.
Potansiyel katil, (101955) 1999 RQ36 adlý ortalama 560 metre çapýnda bir asteroid. Dünya’ya tehlikeli olabilecek kadar yakýn yörüngelerde dolanan ve gözlem altýnda tutulan yaklaþýk 2500 büyük asteroitten biri . Bunlara 236 kuyrukluyýldýzý da eklemek gerekiyor. (NASA’nýn son çalýþmalarýna göre çapý 1 km’yi aþan asteroidlerin sayýsý (en büyüðü 25 km) 500-600 kadar. Ancak daha küçük çapta olan bilinen asteroidlerin sayýsý 7000’i aþýyor.

(101955) 1999 RQ36, NASA, ABD Hava Kuvetleri ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Lincoln Araþtýrma Kurumu’nun birlikte yürüttükleri Dünya’ya Yakýn Asteroid Araþtýrmalarý (LINEAR) programý çerçevesinde 1999 yýlýnda keþfedilmiþ. Güneþ çevresindeki yörüngesini 1,2 yýlda tamamlýyor. Keþfedildiðinden bu yana robot teleskoplarla 290 kez, uzay tarama radarlarýyla da 14 kez gözlenmiþ. Dolayýsýyla yörünge hareketi ve rotasý en iyi hesaplananlardan biri.

Tehlike, Belirsizlik Faktöründe
Gelgelelim, kolayca hesaplanamayan bir etken, bilgisayar hesaplarýný altüst edebiliyor: Yarkovsky Etkisi. 20. yüzyýlýn baþlarýnda bir Rus inþaat mühendisinin zihin egzersizlerinin ürünü olan bu etki, Güneþ ýþýnýmýnýn küçük gökcisimlerine verdiði çok küçük ölçekli hareketle kendini gösteriyor. 10 cm ile 1 kilometre aralýðýndaki çaplara sahip gökcisimlerinin yörüngelerini saptýrabiliyor. Etkinin iþleyiþ mekanizmasý þöyle:

Güneþ’ten gelen enerjik fotonlar, kendi çevresinde dolanan bir asteroide çarptýðýnda ýsýnmasýna yol açýyorlar. Asteroid daha sonra bu ýsýyý uzaya geri yayýyor. Ancak, Dünyamýzda günün en sýcak zamanlarýnýn öðleden sonrasý ve gecenin ilk saatleri, en soðuk zamanlarýnýnsa gecenin geç sabahýn da erken saatleri olmasý gibi, asteroidlerin en çok ýsýnmýþ yaný gün batýmý ve gece tarafý, en soðuk bölgesi de gündoðumu ve gündüz (Güneþe bakan) tarafý oluyor. Dolayýsýyla asteroidlerin gece tarafýndan uzaya yayýlan radyasyon (ýsý), gün tarafýndan yayýlandan daha fazla. Bu da asteride çok hafif de olsa gün tarafýna doðru net bir itki saðlýyor. Sonuçta Güneþ çevresindeki eliptik yörüngesinin “yarým majör ekseni” (uzun yarýçapý olarak düþünülebilir) çok az geniþliyor, bu da uzun yýllar biriktikçe yörüngenin giderek deðiþmesine yol açýyor.

Ýspanyol ve Ýtalyan üniversiteleri ve araþtýrma kurumlarý ile NASA’nýn jet itki Laboratuvarý araþtýrmacýlarýndan oluþan bir araþtýrmacý ekibi, Dünya’nýn yerçekimi ve Yarkovsky etkisi nedeniyle sözkonusu asteroidin Dünya’ya yaklaþýmý sýrasýnda ortaya çýkacack belirsizlikleri hesaplamýþ.

Bilim dergisi Icarus’ta yayýmlanan araþtýrma sonuçlarý 2060 yýlýna kadar asteroidin yörüngesindeki deðiþimler fazla önemli olmayacaðýný gösteriyor. Ama 2060 ile 2080 yýllarý arasýnda Asteroid Dünya’ya yaklaþacaðý için bu deðiþimin ölçeði 10.000 kat artacak. Daha sonra 2162 yýlýnda yeni bir yaklaþýma kadar biraz daha arttýktan sonra düþmeye baþlayacak ve 2182 yýlý en olasý çarpýþma tarihi olacak!

Hazýrlýk Gerekiyor
Araþtýrmaya Ýspanya’nýn Valladolid Üniversitesi’nden katýlan Maria Eugenia Sansaturio’ya göre, bu karmaþýk dinamik görece büyük bir çarpma olasýlýðýný gündeme getirmenin ötesinde, asteroidin rotasýný deðiþtirmek için “ciddi” bir çalýþma sürecinin 2080 yýlýndan önce, tercihen 2060 yýlýndan önce baþlatýlmasý gerektiðini ortaya koyuyor.

Sansaturio, “Eðer bu cisim 2080’den sonra keþfedilmiþ olsaydý, onu yolundan saptýrabilmek için henüz sahip olamadýðýmýz bir teknoloji gerekirdi” diyor. Araþtýrmacý, bu nedenle günümüzde ancak 80-100 yýlý kapsayan gözlem ve çarpma projeksiyonlarýnýn daha uzun sürelere taþýnmasý gerektiðini, böylece “saptýrma” iþleminin daha mütevazi teknoloji ve bütçelerle gerçekleþtirilebileceðini vurguluyor.

Arkada Baþkasý Var!
Bu teknolojilerinin ve daha geliþkin olanlarýn gerçekleþtirilmesi zorunluluðu giderek artýyor. Çünkü, eðer (101955) 1999 RQ36 bize deðmeden geçerse ya da onu bir biçimde rotasýndan çýkarabilirsek bile, bize daha iyi niþan almýþ, daha büyük birinin hedefindeyiz:

(29075) 1950 DA adlý asteroid, ilk kez 1950 yýlýnda keþfedilmiþ sonra gözden kaybolmuþ ve 2000 yýlýnda yeniden bulunmuþ. Bunun çapý ötekinin iki katý kadar. (1,1 – 1,4km). Çarpmasý büyük bir kenti haritadan silebilir, Dünya çapýnda yangýnlara, tsunamilere yol açabilir. Üstelik çarpma olasýlýðý, þimdiye kadar hesaplananlarýn en yükseði; 300’de 1. Tabii Yarkovsky etkisi son sözü söyleyecek; ama þimdilik olasý çarpýþma tarihi günü gününe hesaplanmýþ: 16 Mart 2880!

Tehdit Kaç Numara?
Olasý çarpýþma tarihinin belirlenmesi, tabii ki çarpmanýn gerçekleþeceði anlamýna gelmiyor. Zaten bu asteroidin oluþturduðu tehdit, 10 basamaklý Torino Çarpma Tehdidi Ölçeði’nde 2.nci sýraya oturtulmuþ. Bu, 0’dan 10’a kadar uzanan basamaklara bölünmüþ bir tehdit deðerlendirme cetveli. 0: (beyaz bölge) tehdit söz konusu deðil. 1: (yeþil ) - uzak geçiþ). 2-4: (sarý) – fazla yakýn olmasa da gökbilimcilerce sürekli izlenmesi gerekir. 5-7 (turuncu):– ciddi tehdit; yakýn/çok yakýn geçiþ. Bu yüzyýl içinde çarpma olursa yerelden, dünya çapýna kadar olabilecek felaket. Ve nihayet 8-10 (kýrmýzý) – kesin çarpma. Uluslararasý iþbirliðini gerekli kýlan, yerel, bölgesel, hatta uygarlýða son verecek küresel çapta felaketler. 8. basamaktaki çarpmalar, 1000 yýlda, 9. basamaktakiler her 10.000 yýlda, 10.dakilerse her 100.000 yýlda bir meydana geliyor.

Dolabýmýzda Neler Var?
Neyse ki, daha vaktimiz var; ama böylesine büyük bir asteroidi (belki de o zamana kadar yeni keþfedilebilecek daha büyüklerini) yoldan çýkarmak için gereken teknolojileri oluþturmak da hayli zaman alabilir:

Teknoloji dolabýmýzda halen olanlarýn dýþýndakilerin sýnýrý þimdilik hayalgücüyle sýnýrlý.
Dünya’ya çarpma tehlikesi gösteren asteroidlere karþý önerilenler, önlerinde ya da üzerlerinde patlatýlacak nükleer bombalardan baþlýyor. Ancak bunlarýn etkisinin asteroidin kütlesi, yoðunluðu ve yapýsýna göre deðiþebileceði belirtiliyor. Nükleer silahlarýn büyük ya da “moloz yýðýný” halindeki asteroidlere karþý fazla etkili olmayacaðý, araþtýrmacýlarca vurgulanýyor.

Önerilen çareler arasýnda uydularýn çarptýrýlmasý ya da bunlardan ateþlenecek “mermiler” aracýlýðýyla asteroidlere indirilecek “kinetik enerji darbeleri” bulunuyor.

Yaratýcý bir çözüm, asteroitleri siyaha boyayarak daha fazla Güneþ radyasyonu soðurmasýný saðlamak ve böylece Yarkovsky etkisini yükseltmek.

Uzun dönemde (on yýllar hatta yüzyýllar) etki yapmak üzere güneþ yelkeni projeleri de var. Bunlardan kimisi asteroidi bombardýman edecek donanýma sahip olarak tasarlanýyor. Ýlginç bir güneþ yelkeni projesiyse 1 tonluk bir “kütleçekim traktörü”. Güneþten gelen fotonlarýn itkisiyle giderek hýzlanarak hareket edecek büyük ve hafif bir yelken ve manevra için iyon motorlarýyla donatýlacak uzay aracý, hedef asteroidin yakýnlarýna sokularak ona uygulayacaðý küçük ama sürekli kütleçekimiyle rotasýndan saptýracak.

Bazý reçeteler, yakýnlarýna gönderilecek araçlarla asteroide lazer darbeleri indirmek. Lazer ýþýnlarýnýn buharlaþtýracaðý kayalarýn, asteroide ters yönde bir itki vereceði düþünülüyor.

Önerilen bir baþka seçenek de dev aynalar ve merceklerle Güneþ ýþýðýný asteroid üzerine odaklayarak itki oluþturmak. Güneþe dönük dev bir parabolik aynanýn odaðýndaki bir yansýtýcý, toplanan ýþýðý aynanýn merkezindeki mercekten asteroidin üzerine odaklayacak.

Tabii, tüm bu önerilerin yaþama geçirilmesi, önemli mühendislik sorunlarýnýn aþýlmasýný, yeni malzemelerin sentezlenmesini, uzay teknolojilerinde sýçramalarý gerekli kýlacak. “En kötü senaryo” olasýlýðýnda bile her iki tehditin savuþturulmasýna yarayacak teknolojiler þimdilik bilimkurgunun alanýnda görülse bile, bunlarýn ya da daha etkili yenilerinin geliþtirilmesi için yeterli zaman var görünüyor. Ancak rehavet lüksümüz de yok. Çünkü bir baþkasý biz farkýnda olmadan üzerimize yaklaþýyor olabilir!
Not:Yukarýda verilen çarpýþma tarihi,gözlemler ve astronomik hesaplamalar sonucunda ortaya çýkarýlmýþ olan tahmini bir tarih olarak belirtiliyordur (Olasýlýk).

Rusya: Uzayý En Çok Çin Kirletiyor
 

Rusya: Uzayý En Çok Çin Kirletiyor

ABD'nin suçlamalarýna yanýt veren Rusya Uzay Ajansý (Roskosmos), uzayý en fazla Çin'in kirlettiðini, onu ABD'nin izlediðini açýkladý.

Roskosmos'un internet sitesinde yayýmlanan açýklamada, uzayý Çin'den sonra en fazla kirleten diðer iki ülkenin ABD ve Rusya olduðu kaydedildi.

Açýklamada, uzaydaki atýklarýn yüzde 93'ünün bu 3 ülkeden kaynaklandýðý belirtilerek, "Tahminlere göre atýklarýn yüzde 40'ýný Çin, yüzde 27,5'ini ABD, yüzde 25,5'ini Rusya, yüzde 7'sini uzay araþtýrmalarýna katýlan diðer ülkeler üretiyor" denildi.

NASA, Rusya ve Baðýmsýz Devletler Topluluðu (BDT) üyesi ülkelerin uzayý en fazla kirleten ülkeler olduðunu açýklamýþtý. NASA'ya göre, Rusya ve eski Sovyet cumhuriyetleri, imha ettiði toplam 1402 uydu ile 4 bin 431 uzay aracý parçasýný dünya yakýnlarýnda uzaya fýrlattý.

NASA, dünya yörüngesinde yaklaþýk 15 bin 550 "ölü" uzay aracý ve roket parçasýnýn dolaþtýðýný belirterek, uzayda çevre kirliliðine en fazla yol açan ülkeler arasýnda Fransa, Japonya ve Hindistan'ý da saymýþtý.
Rus bilim adamlarý, bu sorunun çözümü için uluslararasý gözlem sistemi kurulmasý önerisinde bulunmuþtu.

Mars'ta 'Eski Bir Yaþam' Olabilir
 

Mars'ta 'Eski Bir Yaþam' Olabilir

ABD'nin California eyaletindeki "Search for Extraterrestrial Intelligence" (SETI) Dünyadýþý Zeka Araþtýrmalar Merkezi'nden bilim adamlarý, yayýnladýklarý makalede, Kýzýl Gezegen'in Nili Fossae bölgesinde 'fosillerden oluþan' kayalar keþfettiklerini iddia etti.

Araþtýrmalarýný Earth and Planetary Science Letters bilimsel dergisinin son sayýsýnda yayýmlayan bilim adamlarý, bu bölgedeki karbonat katmanlý kayalarýn hidrotermal oluþumlarýný incelediklerinde, Mars'ta yaklaþýk 4 milyar yýl önce yaþamýþ olabilecek organizmalarýn kanýtlarýný elde ettiklerini kaydettiler.

Amerikalý bilim adamlarýnýn, yörüngedeki Mars Reconnaissance Orbiter'ýn (MRO) kýzýlötesi görüntüleme tekniði sayesinde yaptýklarý incelemede, Nili Fossae bölgesindeki kayalarda gözlemlenen mineral içeriðin, Avustralya'nýn kuzeybatýsýndaki Pilbara bölgesinde bulunan ve Dünyadaki yaþamýn ilk izlerinin mineral biçimde muhafaza edildiði yerdekiyle ayný olduðu ortaya çýktý.

Araþtýrmaya baþkanlýk eden Adrian J. Brown, bunun en azýndan Mars'ýn bu bölgesinin benzer bir kanýta evsahipliði edebileceðini gösterdiðini belirterek, "Eðer Mars'ta katmanlar, mercanlar veya bir tür mikrosbik alanlar oluþturmaya ve bunlarý burada gömülü tutmaya yetecek yaþam varsa, Dünya'daki fiziðin aynýsý burada da olmalýdýr" dedi.

Bu arada, MRO'nun çok yüksek çözünürlüklü High Resolution Imaging Science Experiment camera (HiRISE) ile elde ettiði son görüntülerde, NASA'nýn Viking uzay aracýnýn 1976'da çektiði fotoðrafta yer alan "Mars yüzeyindeki gizemli surat"ýn, kayalýk ve düz bir tepeden ibaret olduðu açýkca görülüyor.

Komplo teorisyenleri, bunun Marslýlarýn varlýðýnýn açýk bir kanýtý olduðunu, NASA ve ABD hükümetinin uzaylýlarýn varlýðýný bildiklerini iddia etmiþlerdi.

Öte yandan, Kýzýl Gezegen'e sadece üç aylýðýna gönderilmelerine raðmen 6 yýlý aþkýn süredir görevlerini sürdüren ikiz robotlardan Opportunity, Mars'ta ilk kez toz hortumunu görüntülemeyi baþardý.
Opportunity'nin kýzkardeþi Spirit, daha önce birkaç kez Kýzýl Gezegen'e özgü toz hortumunu görüntülemiþti.

Gökbilimciler Sýradýþý Bir Kozmik Lens Keþfettiler
 

Gökbilimciler Sýradýþý Bir Kozmik Lens Keþfettiler

ABD'nin Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (California Institute of Technology -Caltech) ve Ýsviçre'nin Lozan Federal Teknik Enstitüsü (Ecole Polytechnique Federale de Lausanne - EPFL)’ndeki gökbilimciler uzak bir kuazarýn kütleçekimsel bir mercek iþlevi görmesi sayesinde bir gökadanýn, olduðundan daha büyük göründüðü ilk olayý keþfetti.
Evrenin uzak köþelerindeki kuazarlarýn gökadalarýn çekirdeklerindeki süper kütleli karadeliklerden güç aldýklarý tahmin ediliyor. Bir kuazar milyarlarca yýldýz içeren bir gökadadan daha parlak olabildiði için, içinde bulunduklarý gökadalarý incelemek oldukça zor.Gökbilimciler bu keþifle kütleçekimsel mercek etkisi kullanýlarak kuazarlarýn içinde bulunduklarý gökadalarýn kütlelerinin ölçülmesi sonucundan bu zorluðun aþýlabileceði görüþündeler.

Kozmik merceði keþfetmek için gökbilimciler Sloan Dijital Gökyüzü Taramasý(Sloan Digital Sky Survey - SSDS)'nýn veritabanýný taradýlar. Takip eden gözlemler W. M. Keck Gözlemevi'nin on metrelik teleskobunu kullanarak en iyi adayý, 7.5 milyar ýþýkyýlý uzaklýktaki bir gökadayý mercekleyen 1.6 milyar ýþýkyýlý uzaklýktaki SDSS J0013+1523 kuazarýný tespit ettiler.

Güneþ'ten Þok Dalgalarý Gelebilir!
 

Güneþ'ten Þok Dalgalarý Gelebilir!

Güneþ yüzeyinde haftasonu havai fiþek patlamalarýný andýran çok sayýda patlama gözlemlendi. Dünyanýn heryerinden gökbilimciler bu küçük patlamalarýn yaný sýra dev bir patlamaya da þahit oldu.

Ýngiliz Daily Telegraph gazetesine göre Amerikan Uzay ve Havacýlýk Dairesi (NASA) uzmanlarý dev patlamanýn ardýndan Güneþ’ten Dünya’ya tsunami benzeri þok dalgalarýnýn yöneldiðini söylüyor.

Bilimadamlarý hýzý saatte 15 milyon kilometreye yaklaþan tsunami dalgalarýnýn dünyayý vurabileceði görüþünde. Uzmanlara göre bu çok yüklü gaz dalgasýnýn dünyanýn manyetik alanýna çarpmasý halinde, uydu, elektrik ve iletiþim aðlarý zarar görebilir. Ama bu zararýn boyutlarý tam olarak kestirilemiyor.

Güneþ’teki bu gaz patlamalarý solar atmosferdeki çok büyük manyetik yapýlarýn dengelerini kaybetmesi sonucu oluþuyor.

Nasa'dan bilimadamlarý 2013 yýlýnda da Güneþ’in derin bir uykudan uyanmasýnýn ardýndan patlamalar sonucu oluþacak benzeri görülmemiþ manyetik enerjinin dünyayý etkisi altýna alabileceði uyarýsýnda da bulunuyor.





Kaynak:Ntvmsnbc(03 Aðustos 2010 Salý/TSÝ:13:10)

Süpernova 3D Görüntülendi
 

100 Milyon Yýldýr Süren Çarpýþma
 

Ýki galaksinin milyonlarca yýl süren ‘çarpýþmasý’ndan yeni görüntüler elde edildi

Perseid Meteor Þölenine Davet
 

Perseid Meteor Þölenine Davet

Temmuz ortalarýnda baþlayan Perseid meteor yaðmuru, yarýn gece en yoðun zamanlarýný yaþayacak. Dünya atmosferine girecek olan binlerce meteor, 12 Aðustos gecesi gökyüzünde izlenebilecek.

Perseid meteorlarý gece þehir ýþýklarýndan uzakta ve bulutsuz bir gökyüzünde net þekilde saatlerce izlenebilecek. Ankara Üniversitesi rasathanesi baþta olmak üzere pek çok kurumda bugün ve yarýn Perseid izleme faaliyetleri düzenleniyor.

Perseid meteor yaðmuru; Dünya’nýn, Swift-Tuttle kuyrukluyýldýzýnýn geride býraktýðý kaya bulutunun içinden geçmesiyle oluþuyor. Bu kalýntý göktaþlarýnýn bazýlarý saatte 11 ila 72 km hýzla Dünya atmosferine giriyor ve alevlenerek ýþýk saçýyor.

Astronomlar Türkiye’den kuzey-batý yönünde yoðunlaþabilecek meteor yaðmuru sýrasýnda, sabýrlý olunursa 100’e yakýn ‘yýldýz kaymasý’ görülebileceðini söylüyor.


Kaynak:Ntvmsnbc(11 Aðustos 2010 Çarþamba/TSÝ:12:51)

UUÝ'deki Arýzaya Ýkinci Müdahale Baþarýlý
 

Ay'a Araç Gönderme Yarýþý
 

Ay'a Araç Gönderme Yarýþý

Ayladýr süren pazarlýklar ardýndan Rus ve Hintli mühendisler aya gönderilecek bir robot üzerinde birlikte çalýþmaya baþladý.

2013 yýlýnda aya iniþ yapmasý hedeflenen robot projesi, Çin'in göndermeyi planlandýðý Change-3 uzay aracýyla hemen hemen ayný zamana denk gelecek.

Ayýn yüzeyi ile temasa geçen son insan yapýmý araç, 1976 yýlýnda dünyanýn uydusuna iniþ yaptýktan sonra toprak numuneleri ile geri dönen Luna-24 adlý Sovyet aracýydý.

Rusya-Hindistan ortak projesinde, Hintli mühendisler ayýn yörüngesine oturacak uzay aracýný, Ruslar ise iniþ platformunu inþa ediyor.

Yaklaþýk 15 kilogram aðýrlýðýndaki robotun yapýmýný da Hindistan üstleniyor.

Su Arayýþý

Rus yetkililer, bu projenin öncelikle Hindistan'ýn aydaki varlýðýný kanýtlamasý açýsýndan önem taþýdýðýný gizlemiyorlar.

Rusya'nýn Luna-Resource, Hindistan'ýn ise Chandrayaan-2 adýný verdiði projenin baþlýca hedefi, aydaki topraðýn jeo-kimyasal analizini yapmak. Uzmanlar, ayda su aramanýn bu çalýþmanýn önemli bir ayaðýný oluþturacaðýný söylüyor.

ABD'nin gönderdiði bir uzay aracýnýn ayýn kutuplarýnda buza rastlamasýndan bu yana, suyun varlýðýný kanýtlama giriþimleri uzay araþtýrmacýlarý açýsýndan öncelik kazandý.

Ýnsalýðýn bir gün ayda daimi bir üs kurma hayali suyun varlýðýyla yakýndan alakalý.

Rus ve Hintli araþtýrmacýlar, ayýn yüzeyini 1 metre derinlikte kazabilecek teçhizat geliþtirmeyi planlýyor.

Robotun iniþ alaný olarak düþünülen yerler arasýndaysa ayýn güney kutbu öne çýkýyor. Bugüne deðin aya iniþ yapan diðer bütün araçlar, ayýn ekvator bölgesindeki yerlere inmiþti.


Kaynak:BBC Türkçe(13 Aðustos 2010 Cuma/TSÝ:17:27)

Evdeki Bilgisayar Yeni Yýldýz Buldu
 

Evdeki Bilgisayar Yeni Yýldýz Buldu

En Büyük Teleskop Gece Mesaisinde
 

En Büyük Teleskop Gece Mesaisinde

Astronotlar, 7.5 Saatte Yeni Pompayý Taktý
 

Astronotlar, 7.5 Saatte Yeni Pompayý Taktý

Çin’den Ýlk Ýnsansýz Uzay Aracý
 

Çin’den Ýlk Ýnsansýz Uzay Aracý



Çin, ilk insansýz uzay aracýný yaptýklarýný ve aracýn elektronik, mekanik ve termal test aþamasýnda olduðunu açýkladý.8,5 ton aðýrlýðýndaki Tiengong-1 isimli aracýn, gelecek yýl yörüngeye gireceði belirtilerek, aracýn ‘’Uzun Yürüyüþ II-F’’ roketleriyle uzaya taþýnacaðý söylendi.

Tiengong-1, kýsa süre sonra uzaya gönderilecek ve halen yapým aþamasýnda olan Þýncou-8 adlý uzay aracýyla kenetlenecek.

Kenetlenme sýrasýnda görev yapacak taykonotlardan ikisinin bayan olduðu öðrenildi.Ayrýca 2012 yýlýnda uzaya gönderilmesi planlanan Þýncou-9 ve Þýncou-10 uzay araçlarýnýn da Tiengong-1 ile kenetleneceði kaydedildi.





Kaynak:AA(17 Aðustos 2010 Salý/TSÝ:17:16)