Bilim adamlarý ergenlik andaki genlerin öfkeli, aksi ve kaba tavýrlar takýnmasýnda sebep olan hormonu keþfetti.Cambridge Üniversitesi tarafýndan yapýlan araþtýrmanýn sonuçlarýna göre, Nrokinin B adlý peptit ergenlik döneminde devreye giriyor ve büyüme andakilerde görülen piþmanlýk, endiþe ve öfke duygularýna sebep olan hormonsal dalgalanmaya sebep oluyor. Herald Sun'da yer alan bilgilere göre, henüz ergenliðe adým atmam çocuklarýn bulunduðu bazý Türk ailelerin DNA'lar incelendi ve elde edilen bulgular sayesinde Nrokinin B'nin ergenlerde görülen garip davranýþlardan sorumlu olduðu belirlendi.

Yapýlan bir baþka araþtýrma tam geliþmemiþ ergen beyninin yapýlan hareketin baþkalarýný nasýl etkileyeceðini tam kavrayamadýðýný ve ergenlerin empati kurmakta zorlandýðýný ortaya koymuþtu. Büyüme andakilerde girilen aksilik ve karamsarlýðýn arkasýnda biyolojik etkenlerin olduðu öne sürülmüþtü.

Ünlü korku hikayeleri yazarý Edgar Allen Poe, romancý Ernest Hemingway, Beethoven, Van Gogh, Picasso… Tarihe damgasýný vuran bütün bu ünlü isimlerin ortak noktasý dahice iþlere imza atmýþ ve bir fark yaratarak insanlýðý etkilemiþ olmalarý. Ama bir ortak özellikleri daha var, hepsinin içkiyle de fazlasýyla haþýr neþir, hatta alkolik olmasý. Belki sýra dýþý, uyumsuz ya da mutsuz olduklarý için içiyorlardý; belki de fazla zeki olduklarý için! Geçen ay bilim ve saðlýk dergisi American Journal of Public Health’te (Amerikan Halk Saðlýðý Dergisi) yayýnlanan bir araþtýrma yüksek zeka ile alkol tüketimi arasýnda saðlam bir bað olduðunu ortaya koydu. Buna göre insanlarda IQ ne kadar yüksek olursa alkole eðilim ve alkol tüketimi de o kadar fazla oluyor. Yani zeki insanlar daha çok içiyor!

Ýskoçya’daki Glasgow Üniversitesi’nde Dr. G. David Batty önderliðinde yapýlan araþtýrma hayli kapsamlý. Zira Dr. Batty ve ekibi 1970 yýlýnda doðan 8 bin 710 erkek ve kýz çocuðunu takibe aldý. Bu çocuklara 10 yaþýna geldiklerinde bir IQ testi uygulanarak zihinsel yetenekleri belirlendi. 30 yaþýna geldiklerindeyse zekanýn insanlarýn saðlýðýna nasýl bir etkisi olduðunu anlamak amacýyla bilim adamlarý bu 8 bin 170 kiþiyi yeniden deðerlendirdi. Elde edilen sonuçlar ise þöyleydi: Bu grup içinde IQ’su diðerlerine göre daha yüksek olanlar 30 yaþýnda daha az sigara içen, daha saðlýklý beslenen ve daha çok spor yapan kiþiler olmuþlardý. Ancak yüksek IQ ile baðlantýlý olarak ortaya çýkan bir olumsuz veri de vardý. Araþtýrma 10 yaþýnda iken IQ testinde zeki olarak öne çýkan çocuklarýn 30’lu yaþlara eriþtiklerinde alkol kullanmaya daha yatkýn olduklarýný ortaya koyuyordu.

Araþtýrmalarýný bu yönde yoðunlaþtýran Dr. Batty zeka ile alkol baðlantýsý konusunda çok daha ilginç sonuçlara ulaþtý. Buna göre IQ’su yüksek olanlar diðerlerinden daha çok ve daha sýk alkol tüketiyor, çok daha fazla alkol baðýmlýlýðý geliþtiriyor, alkolle ilgili saðlýk sorunlarýný daha çok yaþýyor. Daha çarpýcý olan ise zeka ne kadar artarsa alkol kullanýmýnýn da o derece artmasý! Zira araþtýrmada hemen her gün içki içtiðini söyleyenler grupta en yüksek zeka katsayýsýna sahip olanlar, hiç alkol kullanmadýðýný söyleyenler ise grupta en düþük IQ seviyesine sahip olanlar. Araþtýrmacýlar IQ seviyesindeki her 15 puanlýk artýþta erkeklerde alkol kullanýmýnýn 1,17 kat, kadýnlarda ise 1,38 kat arttýðýný da ekliyor.

Dr. Batty bu rakamlar ýþýðýnda zeki kadýnlarda alkol kullanmaya yatkýnlýk oranýnýn erkeklere göre daha yüksek olduðuna da dikkat çekiyor. Uzmanlar zeki insanlarýn daha çok içmesini daha karmaþýk ve stresli iþlerde çalýþmalarý ve yüksek zekalarý yüzünden topluma uyum saðlamakta zorlanmalarý gibi sebeplerle açýklýyor. Bütün bunlara erkek egemen dünyada kadýn olma zorluðu da eklenirse, neden zeki kadýnlarýn rahatlamak için erkeklerden daha çok içkiye ihtiyaç duyduklarýný anlamak da pek zor olmayacaktýr.

Çizgi-roman kahramanlarýnýn gözlerindeki dolar iþaretleri gerçek oldu. ABD’de yapýlan bir araþtýrma, insan beyninin parayý düþününce ‘parladýðýný’ ortaya çýkardý.

California Üniversitesi bilim adamlarý tarafýndan yapýlan araþtýrma, ‘para’ ile ilgili düþüncelerin beynin ýþýk ve cisimleri algýlayan bölgelerini harekete geçirdiðini ortaya çýkardý.

Bilim adamlarýnca gönüllü deneklere yeþil ve kýrmýzý gibi deðiþik renklerdeki hedeflerden birini seçmeleri istenirken, cisimlere 10 sent ve 10 dolar gibi deðiþik para deðerleri verildi. 10 dolarlýk hedefleri seçerek para kazananlarýn ikinci turda da ayný cisimleri öncelikli olarak algýladýklarý ve bu esnada beynin ‘görselleri’ algýlayýcý bölgesinde hareketlilik olduðu anlaþýldý.
Deney sýrasýnda beyin aktivitelerini taramak için kullanýlan mönitörde beynin karar mekanizmasý olarak kullanýlan kýsmýnýn parlamaya baþladýðý da gözlemlendi.

Ritalin ilacýna dikkat

ABD'de yapýlan bir araþtýrma, dikkat eksikliði ve hiperaktivite bozukluðuna (ADHD) karþý yaygýn bir kullanýmý olan Ritalin isimli ilacýn, okul çaðý öncesi çocuklarda kullanýlmamasý gerektiðine dikkat çekti. ABD hükümeti tarafýndan yürütülen çalýþma, uyarýcý ilacýn ciddi seviyede ADHD sorunu olan çocuklarda faydalý olduðunu ancak altý yaþýndan küçük çocuklarda yan etki doðurabileceðini, bu nedenle Ritalin kullanan küçük çocuklarýn gözlem altýnda tutulmasýnýn þart olduðuna dikkat çekiyor.

Tavandaki vantilatörden sallanma, kaydýraktan atlama, ateþle oynama gibi davranýþlarýn da dahil olduðu, ciddi seviyede dikkat eksikliði ve hiperaktivite bozukluðu gösteren çocuklarýn üzerinde yapýlan çalýþmanýn sonucunda, çocuklarýn yüzde 40'ýnda yan etkiler görülürken, yüzde 11'i kilo kaybý, büyümenin yavaþlamasý, asabiyet ve uykusuzluk gibi problemler yüzünden çalýþmadan çýkarýldý. Araþtýrmacýlar, ilacýn düþük dozda kullanýmýnýn verdiði faydanýn, küçük çocuklar için yarattýðý riskten yüksek olduðunu düþünüyor.
Balýklý Rum Hastanesi Anatolia Klinikleri Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölüm Baþkaný Uzm. Dr. Gökhan Odabaþýoðlu, Ritalin'in özellikle dikkat eksikliðinde, ihtiyaç duyulduðu takdirde kullanýlmasý gerektiðini açýkladý ve þu sözlerle devam etti: "Ritalin, düzgün bir þekilde kullanýlýrsa faydalýdýr. Ýlacýn iþtahsýzlýk, uykusuzluk gibi etkileri görülebilir. Ancak ADHD sorunu olan çocuklarda dikkatli bir þekilde kullanýldýðýnda faydalý olduðunu da unutmamak gerekir." Türkiye'deki çocuk nüfusunun yüzde 5 ila 7'si arasýndaki bir oranda hiperaktiviteye rastlandýðýný söyleyen Odabaþýoðlu, Ritalin'in altý yaþ öncesi çocuklarda kullanýlmasý konusuna ise soru iþaretleriyle bakýlmasý gerektiðini vurguladý. Odabaþýoðlu, ilacýn Türkiye'de kullanýmýnýn, hiperaktif çocuk sayýsýyla kýyaslandýðýnda, ihtiyacýn altýnda olduðunu ve birçok hiperaktif çocuðun ihtiyacý olduðu halde kullanamadýðýný belirtti.

Yeditepe Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Saðlýðý ABD Dalý Baþkaný Prof. Dr. Bengi Semerci ise Ritalin ve 'methylphenidate' içeren diðer ilaçlarýn, altý yaþ altýndaki çocuklarda, iþtah azalmasý ve büyüme üzerinde olumsuz etki yaratmasý nedeniyle, çok mecbur kalýnmadýkça kullanýlmadýðýný açýkladý.

Yeni Zelandalý bilim adamlarýnýn yaptýðý araþtýrma sonuçlarýna göre, evliliðin ruh saðlýðýna iyi geliyor.

Yeni Zelanda'daki Otaga Üniversitesi psikologlarýndan Kate Scott, 15 ülkede 34 bin 500 kiþinin katýlýmýyla yapýlan araþtýrma sonuþlarýný açýklarken, bu uluslararasý çalýþmanýn evlilik iliþkisinin anksiyete ve depresyon risklerinin azaltýlmasýna katký saðladýðý sonucunu ortaya koyduðunu bildirdi.

Scott, “Çalýþmamýzýn ortaya koyduðu þey, evlilik iliþkisinin erkeklerde olduðu kadar kadýnlarda da ruh saðlýðýna çok olumlu getirileri olduðudur, bir birlikteliðin sona erdiðinde çekilen acýlar ise insanlarý ruhsal bozukluklara çok daha dayanýksýz hale getiriyor” dedi.

Araþtýrmanýn, ayrýlmak, boþanmak ya da dul kalmanýn erkeklerde depresyon gibi ruhsal sorun risklerini artýrdýðýný, benzer durumda kalan kadýnlarda da aþýrý ilaç ve alkol kullanýmýnda artýþ gözlendiðini gösterdiðini belirten Scott, “Evlilik akýl saðlýðý bakýmýndan erkekler için olduðu kadar kadýnlar için de yararlý” diye konuþtu.

Scott, daha önceleri evlilik birlikteliðinin ruh saðlýðý bakýmýndan erkekler için kadýnlarda olduðundan daha yararlý olduðunun düþünüldüðünü de belirtti.

Araþtýrma ayrýca erkeklerin ilk evliliklerinde kadýnlardan daha az depresyon riskine maruz kaldýðýný da ortaya koyuyor. Bu da kadýnlarýn ilk evliliklerinde geleneksel eþ kalýbýna girmeye daha eðilimli olmalarýyla açýklanýyor.

Araþtýrmaya göre, evliliðin özellikle kadýnlar için baþka faydalarý da var, örneðin aþýrý alkol ya da ilaç kullanýmýný azaltýyor. Bu da kadýnlarýn hamilelikte alkol tüketimini ciddi ölçüde azaltmalarý ve bunu çocuklarýn ergenlik dönemine kadar kadar sürdüyor olmalarýyla açýklanýyor.

Antidepresanlarýn neden iþe yaramadýðý anlaþýldý

Prozac, Zoloft gibi oldukça yaygýn kullanýlan bazý antidepresanlar dahil, bu amaçla kullanýlan birçok ilacýn, kullanýcýlarýn yaklaþýk yarýsýnda etkili olmamasýnýn nedeni anlaþýldý.

Antidepresanlar, beynin orta kesiminde diplerde bulunan bir bölgede raphe nöronlarý (beyin hücreleri) tarafýndan üretilen ve mutluluk veren, ''seratonin'' adlý kimyasalýn üretimini çoðaltýyor.

Ancak, New York Columbia Üniversitesi Týp Fakültesinde, genetik yapýlarý deðiþtirilmiþ farelerle yapýlan deneylerde, beyindeki seratonin reseptörlerinin belirli bir çeþidinden çok fazla olmasý halinde, antidepresanlara olumlu tepki verilmediði görüldü.

Araþtýrmacý Rene Hen, ''Bu reseptörler, seratonin üretici nöronlarýn aktivitesini etkisizleþtiriyor. Bunlarýn sayýsý arttýkça, etkisizleþtirilen nöronlar da artýyor'' dedi.

Çalýþma, Neuron adlý týp dergisinde yayýmlandý. Araþtýrmanýn, doktorlara, belirli bir hastanýn, antidepresanlara tepki verip vermeyeceðini anlamalarýný saðlayacaðý kaydedildi.

Avatar filmi intihara sürüklüyor

Üç boyut mucizesi "Avatar" filminde yer alan ütopik dünyanýn güzelliði özellikle gençleri depresyona sokuyor.
Üç boyut mucizesi "Avatar" filminde yer alan ütopik dünyanýn güzelliði özellikle gençleri depresyona sokuyor. Ýzlediklerini gerçek hayatlarýna tercih eden gençlerden, intiharý bile düþünenler var.

Filmin hayranlarý tarafýndan açýlan site ve forumlar yaþadýklarý depresyonla baþ etmeye çalýþanlar için konu baþlýklarý açtý. Bu forumlardan biri olan “Avatar Forums”un bu konuda açtýðý baþlýða bugüne kadar binden fazla mesaj geldi.

Forumdaki mesajlar, hasýlat rekorlarý kýran filmin özellikle 20 yaþ altý gençlerde üstesinden gelinmesi çok zor hisler yarattýðýný ortaya koydu.

FÝLMDEKÝ DÜNYADA YAÞAMAK ÝSTÝYORLAR
Elequin adýndaki bir kullanýcý mesajýnda þunlarý söylüyor: “Elimden geldiðince internette Avatar hakkýnda daha fazla þey bulmaya çalýþýyorum. Ýzlediðimin sadece bir film olduðunu veNa’vi ýrkýnýn yaþadýðý gibi bir dünyada yaþayamayacak olmayý kabullenemiyorum.”

Mike adlý bir baþka kullanýcý ise “Naviblue” adlý siteye yazdýðý mesajda, filmi izledikten sonra intihar düþüncesinden sýyrýlamadýðýný belirtiyor. “Avatar’ý izlediðimden beri depresyondayým. Na’vi ýrkýnýveyaþadýklarý harika dünyayý gördükten sonra onlardan biri olmak istiyorum. Filmde izlediklerimi ne zaman hatýrlasam tüylerim diken diken oluyor ve gözyaþlarýmý engelleyemiyorum. Eðer Avatar gibi bir dünyada doðacaðýmý bilseydim intihar ederdim.”

James Cameron’un giþelerde milyarlarca dolar hasýlat yapan Avatar filmi, "Pandora" gezegeninde bulunan çok deðerli bir minerali elde etmek isteyen insanlarýn, gezegende yaþayan barýþçýl "Na’vi" ýrký ile olan savaþýný konu alýyor.

Forumlara mesaj yazan birçok izleyici, insan ýrkýna olan nefretlerini belirtirken, "Na’vi" ýrkýna ve yaþadýklarý dünyaya olan hayranlýðý vurguluyor.

Ýsveç’te yaþayan 17 yaþýndaki Ivar Hill adlý bir gencin Avatar forumuna attýðý mesaj, filmin yarattýðý hisleri çok güzel özetliyor: “Avatar’ý izlediðimin ertesi sabahý, dünya bana çok renksiz geldi. Gri bir dünyaya uyandým. Tüm hayatým, yaptýðým ve uðruna çaba harcadýðým her þey benim için deðerini yitirdi. Her þey çok anlamsýz geliyor. Artýk en ufak bir þey yapmak için bile sebep görmüyorum. Ölen bir dünyada yaþýyorum."

HERKESTE AYNI ETKÝYÝ YARATMIYOR
New York’taki Louis Armstrong Müzik ve Týp Merkezi psikiyatrisi Dr. Stephen Quentzel, “Görsel hayat gerçek hayat deðildir. Ama Avatar görsel anlamda yapýlabilecek bir filmin zirve noktasýný oluþturuyor” dedi ve filmin kalitesiyle ön plana çýktýðýný ifade etti.

"Avatar Forums"un idarecisi Philippe Baghdassarian ise filmden dolayý depresyona girmediðini ancak tam aksine mutluluk duyduðunu belirtti ve þunlarý söyledi: “Ýnsanlarýn depresyona girmesi dünyada olmayan güzelliklerigörmelerinden kaynaklanýyor olabilir. Birçok kiþi sahip olduðumuzdan çok daha farklý bir gezegende yaþayabileceðimizi düþünmüþ olmalý” dedi.

Mutluluðun rengi bulundu

Ýnsanýn ruh saðlýðý ile renkler arasýndaki iliþkiyi araþtýran bilim adamlarý, duygularýn da rengi olduðunu ortaya koydular.

Depresyondaki insanlarýn donuk, kendini iyi hissedenlerin ise sýcak renkleri tercih ettiðine iþaret eden bilim adamlarý, bunun, çocuklarýn ve iletiþim sorunu yaþayanlarýn hastalýklarýnýn teþhisine yardýmcý olabileceðini belirttiler.

Ýtalyan La Repubblica gazetesinde yayýmlanan habere göre, Ýngiltere’deki Manchester Üniversitesinden bir grup bilim adamý, saðlýklý 105 ve depresyondaki 108 yetiþkinin her birinden, kýrmýzý, turuncu, sarý, yeþil, mavi, lacivert, mor, kahverengi, siyah, beyaz ve grinin 38 tonunun bulunduðu renk tablosundan ruhsal durumlarýna en uygun olan rengi seçmelerini istediler. Araþtýrmacýlar, depresyondakilerin grinin, saðlýklý katýlýmcýlarýn ise sarýnýn tonlarýný tercih ettiklerini gözlemlediler.

Araþtýrmanýn ikinci bölümünde ise saðlýklý 204 gönüllüden renkleri pozitif, negatif ve nötr olarak ayýrmalarýný ve en sevdikleri renkleri seçmelerini isteyen bilim adamlarý, katýlýmcýlarýn sadece yüzde 10’unun, ruhsal durumlarýný temsil etmesi için griye yöneldiklerini belirttiler.

Araþtýrma sonuçlarýnýn, beynin, insanýn ruh haliyle renkleri hemen eþleþtirdiðini ve bu þekilde dýþ dünyayla iletiþim kurduðunu gösterdiðini kaydeden bilim adamlarý, bu iliþkinin sürekli dile getirildiðini, ancak þimdiye kadar bu konuda yapýlmýþ tam ve gerçek bir araþtýrmanýn mevcut olmadýðýný vurguladýlar.

Araþtýrma ekibinin baþýndaki Peter Whorwell, þu anda asabi baðýrsak sendromu görülen ve dolayýsýyla da oldukça sýkýntýlý olan hastalar üzerinde çalýþmakta olduðunu belirterek, “Renk çarkýnýn, bu hastalarýn psikolojik tedavilere verdikleri yanýtý görmemize yardýmcý olmasýný umuyorum” dedi. Kelimelerin yetersiz kaldýðý ve sözsüz ifade yöntemlerinin daha etkili olduðu durumlarýn olduðunu ifade eden Whorwell, bu gibi durumlarda renklerden faydalanýlabileceðini söyledi.

Depresyon Bunama Riskini Artýrýyor
 

Depresyon Bunama Riskini Artýrýyor

ABD'de yapýlan iki araþtýrma sonucuna göre, depresyon geçiren kiþinin demansa yakalanma (bunama) olasýlýðý daha fazla

Ancak bilimadamlarý, bu iki hastalýk arasýnda baðlantý olsa da doðrudan bir iliþkiden sözedilemeyeceðini vurguluyor.

Massachusetts Üniversitesi'nden Dr. Jane Saczynski tarafýndan yapýlan ilk araþtýrmada, 949 yaþlý 17 yýl boyunca takip edildi ve bu zaman zarfýnda bu kiþilerden 164'ü bunamaya yakalandý. Depresyon geçirenlerin yüzde 22'sinde bunama da görüldüðü, bunayanlarýn yüzde 17'sinin ise daha önce depresyon geçirmediði belirlendi.

ABD'de 1239 kiþi arasýnda yapýlan diðer araþtýrmada ise, araþtýrmaya katýlanlarýn geçirdikleri depresyon sayýsýyla bunama arasýndaki iliþkiye bakýldý. Bunun sonucunda, bir kiþi ne kadar çok depresyon geçirirse bunama riskinin o kadar fazla olduðu saptandý.

Araþtýrma sonucunda, iki veya daha fazla depresyon geçirenlerde bunama riskinin neredeyse iki kat arttýðý belirlendi.

Ýlk araþtýrmayý yapan Saczynski, "Depresyonun doðrudan bunamaya yol açýp açmadýðý kesin olarak bilinmese de, depresyonun bunama riskini artýrabildiði bazý durumlar var" dedi.

Daha Fazla Araþtýrmaya Ýhtiyaç Var
Saczynski, bir kiþi depresyona girdiðinde beyin dokusunda oluþan yangýnýn bunamaya yol açabildiðini, beyinde depresyonla birlikte artan bazý proteinlerin de bunama riskini artýrabildiðini kaydetti.
Bilimadamlarý, iki hastalýk arasýnda kesin bir baðlantý kurmak için daha fazla araþtýrmaya ihtiyaç olduðunun da altýný çizdi.
Araþtýrma, American Journal of Neurology dergisinde yayýnlandý.

Rüyalarý Kaydeden Cihaz
 

Amerikalý bir araþtýrmacý, rüyalarý elektronik olarak kaydedip yorumlayan bir cihaz üzerinde çalýþtýðýný açýkladý

Amerikalý bilimcilerin üzerinde çalýþtýðý cihaz, beyinsel aktivitelerin elektronik görüntüleriyle rüyalarý eþleþtirerek ne görüldüðünü anlamaya çalýþacak.

Nature bilim dergisine açýklama yapan Dr. Moran Cerf, ekibiyle birlikte geliþtirdikleri sistemin beyin aktivitelerini kaydettiðini ve özel yazýlýmla bunlarý yorumlayabildiðini belirtti. Sistemi daha da geliþtirerek “insanlarýn gördüðü düþleri okumayý” planladýklarýný söyleyen Cerf, amacýn neden ve nasýl düþ görüldüðünü anlamak olduðunu belirtti.

Düþler, uzun süredir psikolog ve psikiyatrlar tarafýndan bilinçaltý faaliyetlerin anlaþýlmasý çalýþmalarýnda veri olarak kullanýlýyor. Bu veriler toplanýrken de tek yol hastaya gördüðü düþleri anlatmasýný istemek.

Dr. Cerf ve ekibinin geliþtirdiði cihaz iþe yararsa, bu rüyalarýn görüldüðü esnada beyinde meydana gelen aktiviteler kaydedilecek ve özel yazýlýmlarla rüyalar simüle edilebilecek. Beyinde her bir kavram ve nesneye “nöron tashihi” olduðu iddiasýnda da bulunan Dr. Cerf’e göre bu teori doðru çýkarsa, kiþi örneðin Marilyn Monroe’yu düþlediðinde beynindeki “baðlantýlý nöron” aydýnlanarak bu bilgiyi kendilerine iletecek.

Düþleri okuyan, doðruluðu yüksek tam teþekküllü bir cihazýn geliþtirilmesine daha yýllar olduðunu söyleyen Cerf, “Bunu baþarýrsak beynin henüz az bildiðimiz iþleyiþine ve nöronlarýn görevlerine iliþkin çok önemli bilgiler elde etmiþ olacaðýz. Yoksa amacýmýz insanlarýn rüyalarýný bilmek deðil” dedi.

Unutun Gitsin!
 

Araþtýrmacýlar, kötü anýlarý silecek bir yöntem geliþtirmekte olduklarýný açýkladýlar

Araþtýrmacýlar, travmatik etki meydana getiren hatýralarýn beynin korku merkezindeki proteinlerin uzaklaþtýrýlmasýyla birlikte silinebileceðini öne sürüyorlar. Çalýþmayý yürüten John Hopkins Üniversitesi’nden bilimcilere göre, þiddete maruz kalma, askerliðe iliþkin acý deneyimler ve hatta eþlerin boþanmasý gibi travmatik durumlarda kiþinin psikolojik durumunu düzeltmesine yardýmcý olacak sonuçlar elde edilmiþ durumda.

Beyinde korkularýn üstesinden gelen bölgeye odaklanýlan çalýþma denek fareler üzerinde yürütülmüþ. Araþtýrma sýrasýnda beynin amigdala noktasýnda, ekibin ‘hassasiyet penceresi’ adýný verdiði ve acý verici anýlarýn belirli reseptör proteinler halinde oluþturulduðu bir bölge keþfedilmiþ. Söz konusu proteinler kararsýz yapýda olduklarýndan, bunlarýn ilaç desteðiyle tamamen uzaklaþtýrýlmalarýnýn da mümkün olduðu görülmüþ.

Araþtýrma ekibinden Prof. Richard Huganir, travmatik olaylarýn ömür boyu kalýcý olan anýlar oluþturabildiðini ve bunun da insan hayatýný son derece olumsuz etkileyebildiðini söylüyor. Huganir’e göre son bulgular, anýlarý meydana getiren mekanizmalarýn deðiþtirilerek travma-sonrasý ortaya çýkan strese baðlý psikolojik sorunlarýn üstesinden gelinebileceðini gösteriyor.

Deney sýrasýnda bir sesle iliþkilendirilerek elektrik þoku verilen fareler bu þekilde korku duymaya koþullanmýþlar. Sonrasýnda elektrik þoku verilmemesine karþýn sesi duymalarýný takiben korku merkezinde 1-2 gün içinde proteinlerin oluþtuðu görülmüþ. Araþtýrmacýlar þu sýralar yapay bir uyaranla acý hatýrlarý çaðýrarak hassasiyet penceresini tekrar açma ve ilaç yardýmýyla mevcut proteinlerden kurtulma üzerinde çalýþýyorlar. Çalýþmada denek fareler kullanýlmýþ olmasýna karþýn insanda da benzer sonuçlarýn alýnacaðýna inanýlýyor.

Bu geliþmelere karþýn Emory Üniversitesi Etik Merkezi’nden Paul Root Wolpe, insanýn kimliðinin anýlarla baðlantýlý olduðuna ve bunlarýn farklý kiþilikleri ortaya çýkardýðýna dikkat çekiyor, “Ýyi bir niyetle de olsa anýlarý ortadan kaldýrma oldukça büyük sorunlara yol açabilecek bir fikir.”

Kimi Kandýrýyoruz?
 

Araþtýrmaya göre insanlar daha az gayret gerektiriyorsa doðru olaný yapmaktan çok yalan söyleme ve hileye eðilimli

Bilimciler insanlarýn ahlak kurallarý dýþýnda hareket etmeye ne derece istekli olduklarýný test ettiler ve sonuca ulaþmak için çok fazla enerji harcamak gerekmiyorsa bu yola baþvurduklarýný tesbit ettiler. Bulgularýn, yardým ve hayýr çalýþmalarýný geliþtirmek için iyi bir fýrsat olduðu düþünülüyor.

Toronto Üniversitesi’nden Rimma Teper, yönetmiþ olduðu projeye iliþkin olarak “Ýnsanlar eðer kural ihlali apaçýk olmayacaksa hile yapmaya çok daha eðilim gösteriyorlar. Örneðin bir kiþinin yardým talebini açýkça reddetmektense yalan söyleyebiliyorlar.”

Çalýþma sýrasýnda katýlýmcýlara sistemde bir hata olduðu söylendikten sonra bilgisayar üzerinde çalýþan bir matematik testi uygulanmýþ. Bunlar arasýndan bir gruba boþluk tuþuna basýldýðý zaman sorunun cevabýnýn ekranda görüneceði, diðer gruba ise sorunun görünmesini takip eden beþ saniye içinde boþluk tuþuna basmazlarsa cevabýn görüneceði söylenmiþ.

Makalenin yazarlarýndan Prof. Michael Inzlicht, fiziksel olarak düðmeye basmak zorunda olmayan ikinci grubun hile yapmaya daha eðilimli olduklarýný söylüyor. Ayný zamanda deneklere, öðrenme engeli olan bir öðrenciye testi yapmasý için gönüllü olarak yardým edip edemeyecekleri sorulmuþ. Ýlk denek grubuna ekranda beliren ‘evet’ ve ‘hayýr’ tuþlarýna basma seçenekleri sunulmuþ. Diðer gruptansa gönüllü olmak için sayfanýn altýnda yer alan bir baðlantýyý takip etmeleri ya da basitçe bir sonraki soruya geçme seçeneðine týklamalarý istenmiþ. Deney sonucunda ‘evet’ ya da ‘hayýr’ seçenekleri arasýnda açýkça tercih yapmalarý gereken grubun diðer gruba oranla 5 kat daha fazla gönüllü olduklarý görülmüþ.

Teper ‘hayýr’ tuþuna basarak bir yardým isteðini açýkça geri çevirmenin insanlar için daha zor gibi olduðunu söylüyor, “Hayýr seçeneði yerine ‘devam’ tuþunun kullanýlmasý halinde kiþiler doðru olaný yapmaktan kurtulduklarýný düþünüyorlar. Bu yönlendirici etki üzerinde duygularýn önemli bir rolü olduðunu düþünüyoruz. Ýnsanlar doðru olaný yapýp yapmama seçeneðiyle yüzleþtiklerinde suçluluk ve utanma gibi bir çok duygu iþin içine giriyor ve onlarý ahlaki seçeneðe yönelmeleri konusunda etkiliyor. Fakat ahlaki kurallarý ihlalin daha pasif olduðu durumlarda kiþilerin yanlýþa yöneldikleri görülüyor çünkü söz konusu duygular bu hallerde muhtemelen o kadar da yoðun olarak iþin içine girmiyor.”

Kiþileri yardým kampanyalarýna ikna etmek için karþýlarýna ‘evet’ ya da ‘hayýr’ seçeneklerini fiili olarak tercih edecekleri bir sistem getirmek, bu kampanyalardan daha etkili sonuçlar alýnmasýný saðlayacak gibi görünüyor.

Kýþýn Doðmak Ruh Halini Olumsuz Etkiliyor
 

Biyolojik saatin iþlevi, hangi mevsimde doðulduðuna baðlý olarak deðiþiklik gösterebiliyor

Vanderbilt Üniversitesi’nden Prof. Douglas McMahon’un yönetimindeki ekipçe gerçekleþtirilen çalýþma, memelilerdeki biyolojik saat üzerine mevsimlerin etkisine yönelik ilk kanýtlarý ortaya koyuyor.

Bebek fareler üzerinde yürütülen deneylerin sonuçlarý, kýþ aylarýndaki doðumlarýn þizofreni, bipolar depresyon ve mevsimsel duygu durumu bozukluðu gibi bir takým sinirsel rahatsýzlýklara karþý yatkýnlýðý artýrdýðýna iþaret ediyor.

McMahon, biyolojik saatin gün uzunluðunu ölçerek davranýþlarýmýzý mevsime göre deðiþtirdiðini söylüyor ve çalýþmayý ýþýk sinyalinin biyolojik saatin geliþimi üzerine ne þekilde etki edeceðine yönelik olarak kurduklarýný belirtiyor.

Deney sýrasýnda fare yavrularý, doðumlarýndan itibaren sütten kesildikleri ana kadar yapay kýþ veya yaz mevsimi döngüsü içinde büyütülmüþler. Sütten kesilmelerini takip eden 28 gün boyunca da ayný döngü veya tersinin devam etmesi saðlanmýþ. Olgunluða eriþen farelerse tamamen karanlýk bir ortama yerleþtirilerek sergiledikleri davranýþlarý gözlenmiþ.

Kýþýn doðan yavrular, sütten kesilmelerini takiben hangi mevsimsel döngüye maruz býrakýlmýþ olursa olsunlar günlük aktivitelerinde gözle görülür bir azalma kaydedilmiþ. Araþtýrmacýlar fare beynindeki ana biyolojik saatleri, aktif olduklarýnda saat hücrelerinin yeþil renkte parlamalarýný saðlayan bir geni kullanarak incelediklerinde, kýþýn doðan farelerin bu beyin bölgelerindeki iþlevin yazýn doðanlara göre yavaþlama eðiliminde olduðunu görmüþler. Üstelik kýþ yavrularý mevsim geçiþlerine de, mevsimsel duygu durumu bozukluðu yaþayan insanlardakine benzer þekilde aþýrý tepki vermiþler.

Neye göre tiksiniyoruz?

Ýðrenme duygusunun korkuyla benzer bir evrimsel taban çerçevesinde geliþtiði öne sürülüyor.
Yaradan sýzan iltihabýn veya çürümüþ etin görüntüsü pek çok kiþinin midesini bulandýrmaya yeter ve bu gibi zararlý oluþumlardan kaçýnmanýn da evrimsel bir dayanaðýnýn olmasý muhtemel. Aslýnda bu durum çok daha derin anlamlarla da iliþkili olabilir. Örneðin tiksinti, ahlak duygusunun ortaya çýkmasýna neden olmuþ olabilir.

Londra Hijyen ve Tropik Hastalýklar Fakültesi’nden Valerie Curtis, tiksinmenin korkuyla ayný nedenlerle evrildiði görüþünde. Korku bizleri aslan ya da ayýlar gibi avcýlardan uzak tutmaktayken, iðrenmeyse parazit ve bakteriler gibi çok daha küçük boyutlu olanlarýna karþý bir koruyucu melek olma özelliði taþýyor. Üstelik iðrenme duygusu, ölümcül bakterileri tanýyarak onlardan uzaklaþan basit nematotlarda (bir yuvarlak solucan) bile görüldüðü þekliyle, hemen her canlýda mevcut.

Tüm bunlar oldukça mantýklý fakat Curtis iþin bir baþka boyutuna dikkat çekiyor, “Eðer ön bahçenize dýþkýlasam ya da içtiðiniz kahveye tükürsem ya da toplu taþýma araçlarýnda sürekli olarak kokulu gazlar üretsem sizleri vücut sývýlarýmla tehdit etmiþ olurum ve bu nedenle de hoþ karþýlanmaz. Fakat aslýnda ahlak kavramýnýn geliþimine yönelik ilk izleri oluþturur. En azýndan ahlak kurallarýný toplum içinde ortaya çýkaran yollardan bir tanesidir, yani yaydýklarýnýzla diðer insanlarý hasta etmemek. Ýnsanlarýn kötü davranýþlarýyla ortaya çýkan tiksinti duygusu organik sistemimizle doðrudan iliþkili.”

Bu oldukça ilginç bir yaklaþým olmasýna karþýn, ahlak kurallarýnýn bütününün ortaya çýkýþýndan tamamiyle sorumlu olamaz. Örneðin hýrsýzlýk veya insan öldürmek toplum tarafýndan ahlaksýzca görülen davranýþlar olmasýna karþýn iðrenme duygusuyla iliþkili deðildirler. Curtis’in bulmacanýn bu parçasýna iliþkin düþünceleriyse þöyle: “Hastalýk yapan etkenlere en fazla açýk olan toplumlar daha fazla kapalý, sýký ve koruyucu kurallara sahiptirler. Eðer hastalýklarýn yaygýn olduðu bir toplumda yaþýyorsanýz iðrenme konusunda daha hassas olacaksýnýz ve bu da tüm topluluk için geçerli bir hale gelecektir.”

Cornell Üniversitesi’nden David Pizarro ise iðrenmenin evrimsel bir tabanýnýn olduðunu düþünmenin bir çok þeyi açýkladýðýný düþünmesine karþýn yaklaþýmýn geniþ bir yelpazeye uygulanmasý halinde kafasýnda soru iþaretleri belirdiðini ifade ediyor, “Örneðin bir enfeksiyon salgýn halini aldýðýnda, insanlarýn buna özellikle dikkat ettiklerini ancak bundan kaçýnmaya yönelik olarak özel bir sistem geliþtirmediklerini düþünüyorum.”

Þizofreni genetik mi çevresel mi?

''Þizofrenide Gen-Çevre Etkileþimi (EU-GEI) Projesi'' kapsamýnda yapýlacak üç yýllýk çalýþma ile þizofrenin genetik mi yoksa çevresel faktörlerle mi geliþtiði belirlenecek.

AB projesi kapsamýnda 13 ülke ile birlikte yürütülecek ''Þizofrenide Gen-Çevre Etkileþimi (EU-GEI) Projesi'' kapsamýnda yapýlacak üç yýllýk çalýþma ile þizofrenin genetik mi yoksa çevresel faktörlerle mi geliþtiði belirlenecek.

Hollanda, Almanya, Hýrvatistan, Ýspanya'nýn bulunduðu iþ paketinin Türkiye liderliðinde, ''Þizofreniye yatkýnlýk ve hastalýk þiddeti'' araþtýrýlacak. Araþtýrmaya, Türkiye'den yaklaþýk bin þizofreni hastasý ve ayný sayýda þizofreni hastasýnýn kardeþi ve saðlýklý kiþi dahil edilecek.

Þizofreni hastalarýnýn genetik incelemelerinin de yapýldýðý araþtýrmada, hastalardan alýnan kan örneklerinden akyuvar hücreleri ayrýþtýrýlacak ve özel bir iþlemle ölümsüzleþtirilerek, Ankara Üniversitesi (AÜ) Beyin Araþtýrmalarý Uygulama ve Araþtýrma Merkezi Hücre Serisi Biyobankasý'nda saklanacak. Türkiye'deki tüm araþtýrmacýlar için sýnýrsýz bir kaynak niteliði taþýyacak bu örnekler, ilerleyen araþtýrmalarda kullanýlabilecek.

Araþtýrma ile þizofreninin sebepleri, tanýsý ve tedavisi ile ilgili önemli ilerlemelere yol açmasý öngörülüyor.

Projenin Türkiye koordinatörlüðünü AÜ Týp Fakültesi Öðretim üyeleri Prof. Dr. Cem Atbaþoðlu ile Doç. Dr. Meram Can Saka yürütecek.

''TÜRKÝYE'DE HER YÜZ KÝÞÝDEN BÝRÝNDE ÞÝZOFRENÝ GÖRÜLÜYOR''
Ankara Üniversitesi Beyin Araþtýrmalarý Uygulama Merkezi Müdürü ve Proje Koordinatörü Prof. Dr. Atbaþoðlu, AA muhabirine yaptýðý açýklamada, þizofreninin kronik bir hastalýk olduðunu ve genellikle 15-20'li yaþlarda baþladýðýný söyledi.

Þizofreninin, muhakeme kusurlarý, gerçeði ayýrt edememe, yanlýþ þeylere inanma, gerçekte olmayan algýlamalar görülmesi, iþlev kaybýna yol açabilen davranýþa baþlama ve eyleme dökme kapasitesinde azalma ile hayattan zevk almama gibi belirtilerle kendi gösterdiðini belirten Atbaþoðlu, hastalýðýn yaþam boyu tedavi gerektirdiðini ifade etti.

Atbaþoðlu, þiddet yönelik basýnda çýkan eylemleri yapanlarýn ''þizofreni hastasý'' olarak fiþlenmesinin yanlýþ olduðunu; þizofreni hastalarýnda saldýrganlýðýn fazla olduðuna dair bir veri olmadýðýný, þizofreninin çok önemli halk saðlýðý sorunu olduðunu dile getirerek, Türkiye'de her yüz kiþiden 3'ünde psikoz, her yüz kiþiden birinde ise þizofreni görüldüðünü söyledi. Þizofreninin, hasta, hasta yakýný ve toplum için büyük ýstýrap ve zorluklara neden olabildiðini ifade eden Atbaþoðlu, hastalýðýn çocukluk döneminde yaþanan travmalar, anne-baba davranýþlarý ve genetik faktörlere baðlý olduðunun düþünüldüðünü anlattý.

Atbaþoðlu, þizofrenide kalýtýmýn rolünün çok iyi bilindiðini, ancak yeni hastalýklarýn çoðunun ailesinde þizofreni olmayan kiþilerde görüldüðüne dikkati çekti. Þizofreniye etki eden faktörlere iliþkin dünya ölçeðinde çeþitli çalýþmalar yapýldýðýný, ancak genetik ile çevresel etmenlerin birlikte incelenmediðini belirten Atbaþoðlu, yeni tanýlarýn ''bünye kadar çevrenin de þizofreninin ortaya çýkmasýnda etkili olduðu varsayýmýný güçlendirdiðini'' ifade etti.

''ÞÝZOFRENÝYÝ BÜNYE MÝ YAPAR ÇEVRE MÝ?''
Bugüne kadar dünya genelinde þizofrenide genetik ve çevresel faktörlerin birlikte incelendiði boyutta araþtýrmanýn yapýlmadýðýný dile getiren Atbaþoðlu, AB Projesi kapsamýnda 13 ülke ile birlikte yürütülecek üç yýllýk '' Þizofrenide Gen Çevre Etkileþimi'' isimli çalýþma ile þizofrenin genetik mi yoksa çevresel faktörlerle mi geliþtiðinin belirleneceðini söyledi.

Atbaþoðlu, her ülkenin incelemeye alacaðý alanýn farklý olduðu projenin Türkiye ayaðýnýn Ankara Üniversitesi'nden kendisi ile birlikte ile Doç. Dr. Saka'nýn koordinatörlüðünde ''Þizofreniye Yatkýnlýk ve Hastalýk Þiddeti''nin araþtýrýlacaðýný belirtti.

''TÜRKÝYE'DE 1 MÝLYON AVRO HARCANACAK''
Doç. Dr. Meram Can Saka'nýn verdiði bilgiye göre, AB ''Þizofrenide Bünye-Çevre Etkileþimi Araþtýrýlmasý'' için 12 milyon Avro araþtýrma bütçesi ayýrdý. Bu kaynak ile tüm Avrupa'yý kapsayan bir araþtýrma ekibi kuruldu. Araþtýrma kapsamýnda toplam 13 ülkede 6 iþ paketi olarak adlandýrýlan farklý baþlýklarda incelemeler yapýlacak.

Bu ekibin ''hastalýða yatkýnlýk ve hastalýk þiddetini araþtýran'' kolu Türk araþtýrmacýlar tarafýndan idare edilecek. AÜ'den Doç. Dr. Saka ve Prof. Dr. Atbaþoðlu koordinatörlüðündeki iþ paketinde 2.5 milyon Avro harcanacak. Bu paranýn bir milyon Avro'su Türkiye'ye geldi ve araþtýrma için ''Türkiye Þizofreni Aðý'' kuruldu. Baþta Ankara, Ýstanbul ve Ýzmir olmak üzere Türkiye'nin 10'dan fazla ilinde yürütülecek olan çalýþma ile þizofrenide bünye-çevre etkileþimi, þimdiye kadar en detaylý ele þekilde alýnacak.
Araþtýrmanýn, þizofreninin sebepleri, tanýsý ve tedavisi ile ilgili önemli ilerlemelere yol açmasý öngörülüyor.

Araþtýrmanýn Türkiye ayaðýnda toplam bin þizofreni hastasý, ayný sayýda þizofreni hastasýnýn kardeþi ve saðlýklý kontrol grubu incelenecek.

Þizofreni hastalarýnýn genetik incelemelerinin de yapýldýðý araþtýrmada, hastalardan alýnan kan örneklerinden akyuvar hücreleri ayrýþtýrýlacak ve özel bir iþlemle ölümsüzleþtirilerek Ankara Üniversitesi Beyin Araþtýrmalarý Uygulama ve Araþtýrma Merkezi Hücre Serisi Biyobankasýnda saklanacak. Sýnýrsýz bir kaynak niteliði taþýyacak olan bu örnekler ilerleyen araþtýrmalarda kullanýlabilecek.

PROJEYE KATILMAK ÝÇÝN BAÞVURMAK YETERLÝ
Projede yer alabilmek için, çalýþmanýn yürütüldüðü merkezlere baþvurulmasý yeterli oluyor. Ýlgilenen ve katýlmak isteyen hastalar ve hasta yakýnlarýnýn, AÜ Psikiyatri Bölümünden araþtýrma ekibi ile ''0312/5957109 ve (5956672, 5956615, 5956780)'' numaralý telefonlar ile temasa geçmesi gerekiyor.

Baþvurunun ardýndan projeye katýlan kiþilerle detaylý yapýlan görüþmenin ardýndan, psikolojik testler uygulanacak ve bünyesel özelliklerin deðerlendirilmesi için kan alýnacak. Tüm iþlemler bir gün içerisinde bitecek. Projeye katýlmak için ailede bir psikoz hastasý bulunmasý ve gönüllü olmak yeterli olacak.

Bunun dýþýnda, merkezde hala þizofreni, depresyon, disleksi baþta olmak üzere birçok hastalýk ve saðlýklý kiþilerle ilgili çalýþmalar yürütülecek.

IQ Seviyesi
 

IQ Seviyesi Ergenlikte Dibe Vurabilir

Yapýlan bir araþtýrma IQ'nun büyüme çaðýnda deðiþken olduðunu, bu dönemde sivri yükseliþler ve düþüþler gösterebileceðini ortaya çýkardý. Bugüne kadar IQ'nun stabil olduðu düþünülüyordu. Bu sayede de çocuðun akademik hayatýna ve iþ kariyerine yönelik tahminler yapýlýyordu. Ancak IQ ile ilgili son bulgular öðretmenlerin öðrencilerine yönelik akademik kariyer tahminleri yaparken aceleci davranmamasý gerektiðini gösteriyor.

Guardian'ýn haberine göre; Oklahoma State University'nin araþtýrmasýna göre,ergenlikte yaþanan beyindeki deðiþikliklere paralel olarak IQ seviyesi de etkileniyor. Bu yüzden de IQ seviyesinde hýzlý ve büyük deðiþimler meydana gelebiliyor.

University College London'dan Sue Ramsden'in 12 ila 16 yaþlar arasýndaki 33 öðrenci üzerinde yaptýðý araþtýrma da benzer bir sonuca ulaþtý. Bu öðrencilere 2004'te IQ testi yapýldý.

3-4 yýl sonra test tekrarlandýðýnda çoðunluk ayný IQ deðerlerine ulaþsa da bazý öðrencilerde sonuçlar 21 puana kadar artýp azaldý.Bilim insanlarý þimdi IQ'yu tam olarak deðiþtirenin ne olduðunu bulmaya çalýþýyor.

Araþtýrmacý Ýtiraf Etti: Verileri Uydurdum

Makaleleri uluslararasý bilimsel dergilerde yer bulan Hollandalý psikolog Diederik Stapel, yýllar boyunca araþtýrma verilerini "uydurduðunu" itiraf etti.Tilburg Üniversitesi'nde çalýþan Stapel, bir bilimadamý olarak baþarýsýz olduðunu ve yaptýklarýndan utandýðýný, ancak aðýr "performans baskýsýnýn" kendisini sahte araþtýrmalar yapmaya ittiðini söyledi.

Bu yýlýn baþlarýnda Stapel'in bazý çalýþmalarýný yayýmlayan saygýn bilim dergilerinden Science, konuyla ilgili editoryal bir uyarý yaparak, Stapel'in verilerinin güvenirliðinin kuþkulu olduðunu açýkladý.

Tilburg Üniversitesi'nin, çalýþmalarýyla ilgili eylül ayýnda soruþturma baþlatmasýnýn ardýndan Stapel'in üniversitedeki görevi de askýya alýnmýþtý.

Science Genel Yayýn Yönetmeni Bruce Alberts, yazýsýnda "Resmi raporun, Stapel'in sahtekarlýðýnýn çapýnýn oldukça geniþ olduðunu ortaya koyduðunu" belirtti.

Hollanda gazetesi "Brabants Dagblad"a bu hafta bir açýklama yollayan Stapel, "verileri çarpýttýðýný" kabul ederek, davranýþlarý nedeniyle özür diledi.

Stapel, "Bir bilimadamý, bir araþtýrmacý olarak baþarýsýz oldum. Araþtýrma verilerini çarpýttým ve sahte araþtýrmalar yaptým. Sadece bir kez deðil çok defa ve sadece kýsa bir dönem deðil uzun bir dönem bunu yaptým. Bundan utanç duyuyorum ve gerçekten üzgünüm" yazdý.

Science dergisinde nisan ayýnda, Stapel ve meslektaþý Siegwart Lindenberg'in ortak imzasýyla yayýmlanan araþtýrmalardan birinde, daðýnýk ve düzensiz bir ortamda yaþayan insanlarýn diðer insanlara karþý "ayrýmcýlýk" yaptýðý iddia edilmiþti.

Tünelin Ucundaki Iþýk Beyinde

Uzmanlar, insanýn ruhunun beden dýþýna çýkmasý, ölmüþ olan yakýnlarla karþýlaþma gibi deneyimlerin ölümden sonraki hayatýn kapýsýnýn aralanmasý deðil, beyin iþlevlerinin 'cilvesi' olduðunu söylüyor
Bir grup bilimadamý ölümün eþiðinden dönüldüðü anlarda yaþanan deneyimlerin beyin iþlevlerinin yoðunlaþmasýndan kaynaklandýðýný savundu.

Edinburg Üniversitesi ve Cambridge Týbbi Araþtýrmalar Konseyi uzmanlarý, bu konuda þimdiye dek yapýlan araþtýrmalarý gözden geçirdi.

Uzmanlar, insanýn ruhunun beden dýþýna çýkmasý, ölmüþ olan yakýnlarla karþýlaþma gibi deneyimlerin ölümden sonraki hayatýn kapýsýnýn aralanmasý deðil, beyin iþlevlerinin 'cilvesi' olduðunu söylüyor.

Araþtýrmacýlardan Dr. Caroline Watt, ''Beynimiz bize oyunlar oynamakta çok usta.'' diyor.

Ölümün eþiðinde hissedildiði söylenen tuhaf deneyimler, beynin travmatik bir anda insan bedeninin maruz kaldýðý týbbi durumu anlamlandýrma çabasý olarak yorumlanýyor.

Edinburg Üniversitesi'nde görevli Dr. Caroline Watt, ''Ölümün eþiðinden döndüðünü anlatan insanlarýn dosyalarýný incelediðimiz zaman, çoðunun aslýnda ölüm riskiyle karþý karþýya gelmediðini gördük. Fakat öldüklerini düþünüyorlardý.'' diyor.

Bilimsel kanýtlar, ölüme yaklaþma deneyiminin tüm yönlerinin biyolojik bir temeli olduðunu gösteriyor.

Ölümün eþiðinden döndüklerini anlatanlarýn sýkça sözünü ettiði bir unsur, 'öldükleri bilinci'.

Ancak bu hissin baþka ortamlarda da kendisini gösterebildiði kaydediliyor.

"Cotard Sendromu" ya da "yürüyen ceset sendromu" denilen bir hastalýk, bireylerin öldüðünü düþünmesine yol açýyor. Bu gibi durumlar aðýr travma sonrasýnda, ya da tifo ve multipl skleroz hastalýklarýnýn ileri safhalarýnda ortaya çýkabiliyor.

Pek çok kiþi de "öte tarafa gidip geldiðinde" kendisini bedeni dýþýnda, havada süzülür gibi hissettiðini anlatýyor.

Ayný His Beyinde Oluþturulabiliyor
Ýsviçreli uzmanlar ise, bu gibi deneyimlerin beynin algý ve bilinçten sorumlu kýsmýnýn uyarýlmasý ile oluþturulabileceðini söylüyor.Dahasý, "ucunda ýþýk olan tünel" de beynin belirli þekilde uyarýlmasý ile oluþturulabiliyor.

Pilotlar yerçekimi ivmesinden kaynaklanan G-kuvvetinde uçtuklarýnda kimi zaman kan basýncýnýn aþýrý yükselmesinden kaynaklanan baygýnlýklar yaþayabiliyor, bu sýrada tünelden geçme duygusuna kapýlabiliyor ya da göz merkezinde bir kaç saniyeliðine görüþü kaybedebiliyorlar.

Hatta ABD'de yapýlan bir araþtýrmaya göre tünelin ucundaki ýþýk, göze yeterli kan ve oksijen gitmemesi ile açýklanabiliyor.Mutluluk, ferahlýk, coþku gibi hisler ise ketamin ve amfetamin türü ilaçlarla oluþturulabiliyor.

Söz konusu araþtýrmada beynin salgýladýðý noradrenalin adlý hormonun da olumlu hisler, sanrýlar ve öte yana gidip gelme ile iliþkilendirilen duygularý oluþturabildiði kaydedildi.

Biliþsel bilimler dergisinde (Trends in Cognitive Science) yer alan makalede, uzmanlar "Tüm bunlar bir araya geldiðinde, bilimsel deneyimler, ölümün eþiðinden dönüþün tüm boyutlarýnýn nöropsikolojik ya da psikolojik temelleri olduðunu düþündürüyor." dedi.

New York Eyalet Üniversitesi'nden Dr. Sam Parnia ise, sadece ölüp dirilme hissinin deðil, mutluluktan depresyona tüm duygularýn beyin süzgecinden geçtiðini kaydediyor.

"Beyinde bunlardan sorumlu olan alanlarý bulmak, ya da ayný hissi oluþturabilmek, deneyimin hakiki olmadýðý anlamýna gelmiyor. Aksi halde, aþk, mutluluk ve depresyon da gerçek deðil demek gerekirdi" diyor.

Parnia'ya göre, "Pek çok kiþi de beynin iþlemediði (kalp krizi gibi) anlarda birþeyler gördüðünü anlatýyor. Bunlarý sýrf beyin ile açýklamak mümkün deðil, çünkü beyin devre dýþý halde."

Parnia, "Yaþayanlar açýsýndan gerçek görünen bu tür ölümün eþiðinden dönme deneyimleri, biz geri kalanlar için de ölümün nasýl bir þey olduðuna dair ipucu veriyor" diyor.

Meditasyon Ýle Sinir Hücreleri Arasýndaki Baðlantý
 

Meditasyon, Sinir Ýletiþimini Etkiliyor

Meditasyon, beyin sinir hücreleri arasýndaki iletiþim aðý üzerinde etkili oluyor. Araþtýrmalar, düzenli yapýlan meditasyonun, insan beyninin korku, psikolojik rahatsýzlýklar ve dikkat sorunlarýyla ilgili bölümünde olumlu etki oluþturduðunu gösterdi.

Bilim insanlarý, sonuçlarý Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayýmlanan araþtýrmada, düzenli olarak yapýlan meditasyonun, insan beyninin korku, psikolojik rahatsýzlýklar ve dikkat sorunlarýyla ilgili bölümünde olumlu etki oluþturduðunu gördü.

Araþtýrmada, beynin algýlama ve otokontrol ile ilgili kesimleri arasýndaki iletiþimin de daha güçlü olduðu tesbit edildi.

Araþtýrmayý yürüten, Yale Üniversitesi'nden Judson Brewer, düzenli meditasyonun aðrýlara karþý etkili olabildiðini, sigara ve benzeri maddelerin baðýmlýlýðýndan kurtulmada da fayda saðlayabildiðini belirtti.

Brewer, yaptýklarý araþtýrmada, meditasyonun özellikle Default Mode Network (DMN) olarak adlandýrýlan iletiþim aðý üzerinde etkili olduðunu gördüklerini ifade etti.

Rüyalar Ýle Travma Sonuçlarý Arasýndaki Baðlantý
 

Rüya Görmek Acýlarý Hafifletiyor

Rüya görme sürecinin daha iyi anlaþýlmasý, travma sonrasý duygusal bozukluk yaþayan kiþilerin tedavisine ýþýk tutabilecek.Amerika Birleþik Devletleri'nde yapýlan bir araþtýrmada, rüya görmenin travmalarýn oluþturduðu olumsuz etkileri azalttýðý tesbit edildi.
California-Berkeley Üniversitesi'nde yürütülen araþtýrmada deneklere rahatsýz edici ya da üzücü, duygusal resim ve fotoðraflar gösterildi.Bir süre sonra, ayný deneyime ikinci kez tabi tutulan deneklerin bu kez beyin aktiviteleri de incelendi.
Sonuçlar, iki gösterim arasýnda uyumasýna müsaade edilen deneklerin beyinlerinde duygularla iliþkilendirilen bölgenin daha az etkin olduðunu, bunun yerine akýl ve mantýkla ilgili kýsmýn etkinleþtiðini ortaya koydu.

Rüya Görme Ýle Travma Ýliþkisi
Current Biology (Güncel Biyoloji) isimli akademik dergide yayýnlanan araþtýrma bulgularý, rüya görme ile hafýza arasýndaki baðlantýya odaklanýyor.
Yaþamlarýnda þok edici, travmatik olaylar yaþayan insanlarýn bazýlarýnda travma sonrasý kalýcý duygusal hasarlar oluþtuðu, kabul gören bir bilimsel gerçek.
Bilim adamlarý uyku sýrasýnda rüya görülen aralýðýn, beynin yeni yaþanan, taze anýlarý iþleme biçimine de etkisi olduðunu düþünüyor.
Bu nedenle rüya görme sürecinin daha iyi anlaþýlmasýyla, travma sonrasý duygusal bozukluk yaþayan kiþilerin tedavisine ýþýk tutabileceðini söylüyorlar.
Söz konusu araþtýrma kapsamýnda yer alan 35 gönüllü denek iki gruba bölündü ve kendilerine duygusal tepki oluþturabilecek 150 adet resim gösterildi.
Daha sonra gruplardan birinin gece iyi bir uyku çekmesi saðlandý; diðer gruptaki denekler ise uyumadýlar.Beyin faaliyetlerinin izlenmesi için bir MR cihazýna baðlanan deneklere ayný resimler yeniden gösterildi.
Uykusuz olan gruptaki deneklerin beyinlerinde, duygularla ilgili alanlarýn diðer gruptaki deneklere göre daha faal olduðu tesbit edildi.
Dinlenmiþ olan gönüllülerin beyninde ise faaliyetler daha çok mantýk ile iliþkilendirilen bölgelerde yoðunlaþtý.

Normalden Az Noradrenalin
Araþtýrma ekibinde yer alan doktor Matthew Walker, iki grup arasýnda ortaya çýkan farkýn uyuyan deneklerin beyinlerinde, rüya gördükleri sýrada noradrenalin maddesinin normalden az miktarda salgýlanmasýndan kaynaklanabileceðini söyledi.
Stres ve sýkýntýyla baðlantýlý olduðu bilinen kimyasal maddenin azalmasý sayesinde maruz kalýnan duygusal tecrübelerin etkisinin zayýfladýðýný düþünen Walker, iyi bir uyku çektikten sonra, olumsuz deneyimlerin þiddetinin hafiflediðini, bireyin kendisini bu gibi olumsuz deneyimlerle mücadele edebilmek için daha güçlü konumda gördüðünü söyledi.
Araþtýrma sonucunu deðerlendiren psikolog Rodernick Orner ise uykunun travmatik anýlar konusunda olumlu bir etkisi olsa da, travma sonrasý duygusal sorun yaþayan hastalarý etkileyen daha pek çok unsur olduðuna dikkat çekti.

Kiþiler Arasýndaki Yakýnlýk Derecesiyle Esneme Arasýndaki Baðlantý
 

Bilim insanlarý esnemenin, kiþiler arasýndaki yakýnlýk derecesine baðlý olarak karþýdakine geçebildiðini tesbit etti

Esnemek bulaþýcý; Ancak bilim adamlarý, kiþiler arasýndaki yakýnlýk derecesinin esneme hareketini taklit etmede etkili olduðunu saptadý.

Ýtalya'daki Pisa üniversitesi bilim adamlarý, sonuçlarý PLoS One dergisinde yayýmlanan araþtýrmada, esneyen kiþiye yakýnlýk derecesi ne kadar ileriyse o esnediðinde karþýsýndakinin de esneme ihtimalinin o kadar yüksek olduðunu tesbit etti.

Bilim adamlarý, bir yýldan uzun bir süre, 109 yetiþkini normal hayat akýþlarý içerisinde takip etti. Avrupa, Kuzey Amerika, Asya ve Afrika'dan seçilen 56 kadýn ve 53 erkek deneðin hepsinde de insanlarýn arasýndaki yakýnlýk derecesinin, esnerken diðerinin de esnemesinde etkili olduðu görüldü.

Esneyen akrabaysa en yoðun þekilde taklit edilirken, arkadaþ ve tanýdýklarda bu durum biraz daha azaldý, hiç tanýnmayan kiþide zayýf olarak ortaya çýktý.

Bu baðlantýnýn sadece empati geliþtirebilenlerde bulunduðunu ifade eden bilim adamlarý, küçük çocuklar veya otizm hastalarýnda bu durumun söz konusu olmadýðýný belirtti.

Hayata Yenilmemenin Sýrrý

Ýnsanlarýn büyük çoðunluðu boþanmadan, iþsizliðe, baþarýsýzlýktan yakýnlarýn kaybedilmesine hayatýn türlü zorluklarý ile yüzleþtiðinde zaman zaman depresyona girer, morali çöker. Ancak böyle bir duygusal çöküntüyü hiç yaþamayan tanýmayanlar da var. Peki bu nasýl oluyor? Baþlarýna gelen olumsuzluklara raðmen depresyona girmemeyi baþaranlar, "metanet sahibi" kabul ediliyor.

Manchester Üniversitesi'nden psikolog Dr Rebecca Elliott'a göre hepimiz bir eðri üzerine serpiþtirilmiþ durumdayýz. Elliott "Bir uçta çok hassas durumdakiler var. Çok düþük düzeyde stres karþýsýnda, hatta hiç stres varolmayan durumlarda bile ruh saðlýklarý bozulabiliyor. Diðer uçta ise feleðin tokadýný yemiþ, türlü olumsuz deneyimler yaþamýþ ancak yine de iyimser ve olumlu bir bakýþý koruyabilenler var." diyor.

'Metanet' Edinilebilir Bir Þey mi?
Doktor Elliott'a göre insanlarýn büyük bölümü ise ortalarda bir yerde... Birileri için mümkünse; 'metanet' edinilebilecek, öðrenilebilecek bir þey mi o halde? Örneðin izleri beynin kimyasýnda bulunabilir mi? Ya da sinir sistemindeki iletim mekanizmalarýnda? Doðuþtan sahip deðilsek, sonradan metanete kavuþabilir miyiz?

Tüm bu sorularýn ortak yanýtý: Bilmiyoruz. Ancak Dünya Saðlýk Örgütü'ne göre dünyada 120 milyon kiþi depresyondan muzdarip olduðu için, bulmak durumundayýz. Hele de uzmanlara göre depresyona teslim olanlarýn sayýsý günümüzde geçmiþe göre artýþtayken ve depresyon gençler arasýnda da yayýlýrken...

Kadýnlarýn Depresyona Girme Oraný Erkeklerin 2 Katý
Dünya Saðlýk Örgütü verilerine göre yüksek gelir grubundaki ülkelerin halklarýnýn yüzde 15'i hayatlarýnýn bir aþamasýnda depresyon yaþýyor. Orta ve düþük gelir düzeyindeki ülkelerde oran yüzde 11 olurken, genelde kadýnlarýn depresyona girme oraný erkeklerin iki katý.

Dr. Bill Deakin, Rebecca Elliott ve ekipleri, Ýngiltere Týbbi Araþtýrmalar Konseyi desteði ile bunu saðlamaya çalýþýyor. Beynin iþlevlerini incelediklerini anlatan Bill Deakin, bunlarýn baþýnda farklý ortamlara uyum saðlamamýzý kolaylaþtýran biliþsel esnekliðin ve beynin üzüntülü anýlardansa mutlu anýlarý iþleyip saklamaya ne ölçüde odaklandýðýný anlamanýn geldiðini söyledi.

Manchester'da yapýlan çalýþmada gönüllüler önce dört kategoriden birine yerleþtirildi. Bu kategoriler yüksek ve düþük stres ile depresyonlu ve depresyonsuz yaþamý eþliyordu. Sonra stres altýndaki hormon düzeylerinin ölçülmesi için tükürük örnekleri alýndý, beyinleri iþlevsel MR denilen ve beynin hangi alanýnýn aktif olduðunu gösteren görüntüleme sistemleri ile incelendi. Duygusal yükü yoðun resimler gösterilen deneklerden bunlarý ezberleyip hatýrlamalarý istendi.

Ýlk verilere göre daha metanetli olarak tanýmlanabilen kiþiler resimlerdeki mutlu yüzleri daha kolay hatýrlarken, üzüntülü ya da korkulu yüzleri kolay tanýyamýyor. Kiþinin 'metanet' düzeyi yükseldikçe, olumlu sözcük ve imgelerin belleklerinde kalýcýlýðý artýyor.

Uzmanlar araþtýrma sonuçlarý doðrultusunda bireylerin profilini çýkarabilmeyi umuyor. Bunun sonucunda ilk akla gelen çözüm belirlenen kilit belirteçler doðrultusunda bir sohbetle terapi yöntemi geliþtirmek.

Metanet Hapý
Uzmanlar bir tür "metanet hapý" geliþtirilmesi beklentileri karþýsýnda ise temkinli. Rebecca Elliott "Bu teorik olarak mümkün olabilir ama insanlar bu tür bir ilaç almak ister mi bilmiyorum" diyor.

Yolu ne olursa olsun, insanýn zorluklara karþý dayanma gücünü artýracak bir yol bulma fikri, yine de uðrunda çalýþmaya deðer görünüyor.

Zeka ve Önyargý Baðlantýsý
 

Önyargýlý Ýnsanlar Düþük Zekalý Çýktý

Düþük zekalý insanlar, ýrkçý ve önyargýlarla beslenen ideolojileri daha kolay benimsiyor.
Huffington Post'un haberinde yer alan araþtýrma sonuçlarýna göre, düþük zekalý insanlar, ýrkçý ve önyargýlarla beslenen ideolojileri daha kolay benimsiyor.

'Psychological Science' (Psikolojik Bilim) dergisinde yayýmlanan makaledeki araþtýrma sonuçlarý, çocukluðunda I.Q. (zeka katsayýsý) testlerinde düþük puan alanlarýn, ileride önyargýlý olmaya ve basmakalýp ideolojilere inanmaya daha yatkýn bir tablo çizdiðini gösteriyor.

Zeka katsayýsý, sonuçlarýnýn ne kadar güvenilir olduðu senelerdir psikologlar tarafýndan tartýþýlan standardize testlerle ölçülüyor. Söz konusu araþtýrmaya liderlik eden Dr. Gordon Hodson, LiveScience'a verdiði röportajda, "Araþtýrma sonuçlarý bir kýsýr döngünün göstergesi. Zeka katsayýsý düþük kiþiler önyargý oluþturmaya meyilli. Bu da onlarý, yeniliklere karþý daha tutucu hale getiriyor. Yeniliklere direndikçe de yine önyargýlara daha müsait oluyorlar" diye konuþtu.

Hodson, düþük zekalý insanlarýn "sistemi ve düzeni" destekleyen ýrkçý ve önyargýlarla beslenen ideolojilere daha yakýn durduðunu, çünkü bunun, karmaþýk dünyayý algýlamada kolaylýk saðladýðýný ifade etti.

Gerçeklik Karmaþýktýr
ABD'nin Virginia Üniversitesi'nden Psikolog Brian Nosek de, Kanada'daki meslektaþýnýn bu görüþlerini destekleyen açýklamalarda bulundu.

"Gerçeklik karmaþýk ve düzensizdir" diyen Nosek, "Ýdeolojiler bu karmaþýklýðý giderir ve daha kolay çözümler önerir. Öyleyse, biliþsel kapasitesi düþük olan insanlarýn kolaylaþtýrýcý ideolojiler benimsemesine þaþýrmamak gerekir" ifadesini kullandý.

Nosek, bu kiþilerin hem liberal hem muhafazakar ideolojileri kendilerine daha uygun bulduðunu da ekledi. Araþtýrma, yayýna girdikten sonra birçok tartýþmayý ve eleþtiriyi beraberinde getirdi.

LSD Tedavisi
 

Alkol Baðýmlýlýðýna LSD Tedavisi

Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden akademisyenler, daha önce yapýlmýþ, LSD'nin alkolikler üzerinde denendiði altý çalýþma olduðunu belirledi. Araþtýrmacýlarýn Psikofarmakoloji Dergisi'nde yayýnlanan raporu, 1960'larda yapýlan çalýþmalardan elde edilen verilerin yeniden incelenmesiyle hazýrlandý.

Bu çalýþmalarda 500'den fazla denek üzerinde farklý testler uygulanmýþ. Deneklerin tamamýna, alkol baðýmlýlýðýnda uygulanan standart tedaviler verilirken aralarýndan bazýlarýna bir doz da LSD verilmiþ. Deneylerin sonuçlarý, LSD verilen deneklerden yüzde 59'unun alkol kullanmayý býraktýðýný gösteriyor. Bu oran standart tedavi uygulanan hastalarda yüzde 38 seviyesinde.

Araþtýrmacýlar, alkol baðýmlýlýðýnýn tedavisinde LSD kullanýmýnýn çok önemli sonuçlar ortaya koyduðunu ve bu yöndeki araþtýrmalarýn ilerletilmemesinin þaþýrtýcý olduðunu belirtiyorlar.

Yasalar Gevþetilmeli
Uyuþturucu maddeler konusunda geçmiþte Ýngiltere hükümetine danýþmanlýk yapan Profesör David Nutt, LSD kullanýlan tedavi yönteminin, muhtemelen uygulanan diðer tedavi yöntemleri kadar baþarýlý olduðunu belirtti ve daha fazla araþtýrma yapýlmasýna olanak saðlamak için, çalýþmalarda yasadýþý uyuþturucu maddelerin kullanýmýný sýnýrlayan yasalarýn gevþetilmesi gerektiðini söyledi.

LSD Nedir?
Tatsýz ve kokusuz bir madde olan LSD çavdar ve diðer tahýllarda yetiþen bir tür mantar olan, ergottan elde edilen liserjik asitten üretiliyor. LSD'nin halüsinojen olarak sýnýflandýrýlmasýnýn nedeni, kiþinin gerçek algýlarýnda bozulma oluþturarak, gerçek gibi gözüken ama gerçekte olmayan imajlarý görmesine, sesleri duymasýna ve dokunsal duyumlar algýlamasýna yol açmasý.

Beyaz, tatsýz, kokusuz olan LSD toz halinde veya sývý formunun çeþitli uyuþturucu maddelere emdirilmiþ haliyle de bulunabilir ve aðýzdan yutarak veya dilin altýna konulup emilerek kullanýlýr. LSD'ye tolerans hýzla geliþir ve üç dört gün sürekli kullanýmý takiben tolerans üst düzeye varýr, baðýmlýlýk baþlar.

Joh Lennon'ýn The Beatles'ýn ünlü þarkýsý 'Lucy in the Sky with Diamonds'ýn baþ harfleriyle LSD'ye gönderme yaptýðý iddia edilir ancak Lennon bu teoriyi hep yalanlamýþtý. Ancak Paul McCartney 2004 yýlýnda verdiði bir röportajýnda þarkýnýn açýkça LSD'yi ve etkisini anlattýðýný dile getirmiþti.

LSD'nin etkisi bir saat içinde baþlar, 2-4 saat içinde en üst düzeye varýr, 8-12 saat içinde sonlanýr. Fiziksel olarak titreme, yüksek tansiyon, beden ýsýsýnda artma, terleme ve görme bulanýklýðýna yol açar. Yüksek dozlarda kullanýcýda hissizlik, kaslarda güçsüzlük ve titreme görülür.

Kullanýcýnýn motor becerileri ve koordinasyonu bozulur.LSD kullanýmý, yüksek tansiyon ya da beden ýsýsýnýn artýþýndan kaynaklanan ölümlere neden olabilir. Yüksek dozda kullaným nedeniyle ölüm rapor edilmemiþtir. Ancak LSD etkisi altýndayken ya da onu takiben intihar vakalarý kayýtlara geçmiþtir.

Kullanýcýnýn mantýklý düþünme becerisi ortadan kalktýðý için tehlikeli davranýþlar, þiddet ve kaza sonucu ölümler, cinayet ve kendini yaralama vakalarý da bildirilmiþtir.

Korku Ölüm Nedeni Olabilir mi?
 

Ölümüne Korkmak Gerçek mi? Bir Ýnsaný Ölümüne Korkutmak Mümkün mü?

Bundan birkaç yýl önce, Amerika'nýn North Carolina eyaletinde Larry Whitfield, birinci dereceden adam öldürmekten ömür boyu hapse mahkum olmuþtu. Whitfield, 79 yaþýndaki Mary Parnell'in evine, baþarýsýz bir banka soygunundan sonra saklanmak amacýyla girmiþti.

Ev sahibi, hýrsýzý görünce öyle korktu ki kalp krizi geçirerek vefat etti. Polis, Whitfield'in Parnell'e dokunmamasýna raðmen, yaþattýðý korkunun ölüme yol açtýðý ve bu nedenle 'birinci dereceden insan öldürmek' suçundan yargýlandýðýný açýkladý.

Geçtiðimiz yýllarda konuyu araþtýran Scientific American dergisi, Boston Kadýn Hastanesi Nöroloji Bölüm Baþkaný Martin A. Samuels ile 'korkudan ölüm' üzerine bir söyleþi yapmýþtý. Ýþte o söyleþiden çýkan sonuç:

Evet, korkudan ölmek kesinlikle mümkün. Doðada bir hayvan hayati tehlike içinde bulunduðunda, sinir sistemi otomatik (istem dýþý) olarak; kalbin ritmini yükseltir, kaslara daha fazla kan verir, göz bebeklerini büyütür ve sindirimi yavaþlatýr... Bütün bunlar kavgayý kazanmaya veya kolay kaçmaya yardýmcý olacak hareketlerdir. Bu tepkimeler ilkel insanlar için kesinlikle gerekliydi, ancak modern çaðlarda 'savaþ veya kaç' tepkisinin yararý çok kýsýtlýdýr. Sinir sistemini bu kadar yýpratan, doðal iþleyiþinin dýþýna çýkaran hareketlerde bulunmanýn vücuda verdiði zararlar bir hayli fazladýr. Buna,vücudu iflas ettirmek,yani ölüm de dahil...

Rüyalar Kontrol Edilebilir mi?
 

Akýllý Telefonla Rüya Kontrolü

Edinburgh Bilim Festivali kapsamýnda, rüyalarýn akýllý bir telefon aracýlýðýyla kontrol edilmesi üzerine bir araþtýrma baþlatýldý. Uzmanlar rüyamýzda ne göreceðimizi kontrol edip edemeyeceðimiz üzerine bir araþtýrma baþlattý. Araþtýrmada, seslerin rüyayý yönlendirebileceði tezi sýnanacak.

Bu deney için geliþtirilen bir akýllý telefon uygulamasý, uyuyan insanlara ormanlýk bir yerde ötüþen kuþlarýn ya da kýyýya vuran dalgalarýn seslerini çalacak.

Gönüllü Baþvuru Bekleniyor
Edinburgh Bilim Festivali kapsamýnda deneyi baþlatan Profesör Richard, binlerce kiþinin araþtýrmaya katýlmasýný umuyor. Wiseman, bu kitlesel deney için halkýn gönüllü olarak baþvurmasýný bekliyor.

Deneyde, uyuyan bir kiþiye, uyandýrýlmadan 20 dakika kadar önce kaydedilmiþ sesler dinletilecek. ‘Dream : ON’ adlý uygulama, uyuyan kiþinin ne zaman rüya görmeye baþladýðýný ve ne zaman rüyanýn bittiðini takip edebiliyor. Bu sayede kiþi rüya görmeye baþlarken sesi baþlatacak ve rüya bittiðinde çalar saat iþlevi görerek deneði uyandýracak. Deneye katýlan kiþi daha sonra gördüðü rüyayý "Dream Catcher" adý verilen rüya kayýt veri tabanýna bildirecek.

Tatlý Rüyalar Üretkenliði Artýrýr
Profesör Wiseman "Ýyi bir uyku ve tatlý rüyalar görmek insanýn üretkenliðini artýrýr ve hem de bedensel ve psikolojik saðlýk açýsýndan hayati önem taþýr" dedi.Wiseman buna karþýlýk rüyalarýn nasýl oluþtuðu konusunda çok az fikrimiz olduðunu vurgulayarak, deneyin bunu deðiþtirmeyi hedeflediðini söylüyor.

Ýnternet Baðýmlýlýðý Ýle Keþifçi Düþünce Arasýndaki Baðlantý
 

Fazla Ýnternet Beyne Zarar

Ýnternette uzun süre vakit geçirmek beyin saðlýðý açýsýndan tehlikeler barýndýrýyor.Ýnternette saatlerce vakit geçirdikten sonra aðýr bir yükün altýndan kalkmýþ gibi mi hissediyorsunuz? Günümüz nesli neredeyse günde 8 saatini internette gezinerek geçiriyor ve bunun sonucu yorgun bir beyin oluyor.

Ýnternette geçirilen zaman sadece bir kullanýcý deneyimini barýndýrmýyor. Örneðin internette alýþveriþ deneyimi de tekil bir þekilde gerçekleþmiyor. Kullanýcýlar çoðu zaman internetteyken önlerinde dört ayrý sekme açýk halde email’ler arasýnda dolaþýrken, tweet atarken ya da word’de yazý yazarken bir yandan da alýþveriþ yapýyor.

Çok Ýþi Bir Arada Yapmak Keþifçi Düþünceyi Öldürüyor
ForensicPsychology.net tarafýndan yapýlan bir araþtýrmaya göre bu þekilde yapýlan çoklu iþler stres seviyesini artýrýyor ve keþifçi düþünmeyi azaltýyor. Online ortamda ayný anda birçok iþ yapmak beynimizi ve zihnî durumumuzu olumlu olarak etkilemiyor. Aðýr internet kullanýcýlar depresyona girmeye 2.5 kat daha meyilli… Üstüne üstlük internet baðýmlýlýðýnýn, beyindeki beyaz maddeyi yani hafýza ve duyulara ait yeteneklerin iþlemesini saðlayan transmiterleri azaltmasý da beyin için hayli olumsuz bir durum.

Kayýt Altýna Alýnan Akýl Hastasý ve Baðýmlýlarýn Kimlik Bilgileri
 

Baðýmlýlar Fiþleniyor mu?

Saðlýk Bakanlýðý psikiyatri kliniklerine gönderdiði bir yazýyla alkol, uyuþturucu baðýmlýsý ve akýl hastalarýnýn kimlik ve iletiþim bilgilerini istiyor. Bu bilgilerin kayýt altýna alýnmasýnýn gerekçesi ise, hastalara daha kolay ulaþmak olarak gösteriliyor. Uzmanlar, hastanýn toplum içinde deþifre olabileceði endiþesinde.

Saðlýk Bakanlýðý alkol, uyuþturucu baðýmlýsý ve akýl hastalarýný kayýt altýna alýyor. Bakanlýk ad, soyad ikametgah ve irtibat numarasý olmak üzere hastalarýn tüm bilgilerine eriþilebilecek bir havuz oluþturacak. Ýstanbul Þizofreni Derneði Baþkaný Gülseren Koçer, "Önemli görevlerde olan þizofreni hastalarý var. Onlar deþifre edilirse görevlerini yapamaz. Çünkü toplumda önyargý çok fazla" ifadeleriyle uygulamayý eleþtirdi.

Hastalar Deþifre Edilmemeli
Uzmanlar karara tepki göstererek, bu hastalarýn deþifre edilmemesi gerektiðini belirtiyor. Baðýmlý ve akýl hastalarýna ait bilgilerin tek havuzda toplanmasý, gizlilik korunursa olumlu sonuçlar da verebiliyor. Acil durumda veya kimsesiz hastalara sahip çýkýlmasý açýsýndan bu uygulamanýn faydalý olabileceði belirtiliyor.

Psikoloji ve Psikiyatri ile ilgili Haberler / Kiþilik Çatýþmasý
 

Deðiþtirmeyin, Anlamaya Çalýþýn!

Ýnsanlar arasýnda yaþanan birçok sorunun temelinde kiþilik çatýþmalarý yatýyor. Çatýþmalarýn en aza indirilmesi için ise kiþilikleri deðiþtirmeye çalýþmak yerine onlarý tanýmak gerekiyor.Psikiyatrinin sosyal bilimler ve felsefeyle iliþkisi konularýnda yaptýðý çalýþmalarla tanýnan Ankara Numune Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Psikiyatri Kliniði Þefi Prof. Dr. Erol Göka, toplumumuzda psikolojinin hafife alýndýðýný ve psikoloji terimlerinin önemsenmediðini belirtti.

Toplum hayatýnda yaþanan birçok sorunun temelinde kiþilik çatýþmalarýnýn yattýðýný ifade eden Göka, ''Ömrümüzün dörtte biri kiþilik çatýþmalarýyla geçiyor, bunun için mutlaka kiþilikleri tanýmamýz gerekiyor. Ýþyerinde yapýlan araþtýrmalara göre bir yöneticinin vaktinin dörtte birini iþyeri geçimsizlikleri alýyor. Ailede bu oran daha yüksektir. Bunu çözmenin yolu kiþilikleri tanýmak ve farklý kiþilikler karþýsýnda ne yapacaðýmýza dair fikir geliþtirmektir'' diye konuþtu.

Psikolojiyle iliþkiler çok önemli olmasýna raðmen bu konunun hafife alýndýðýný dile getiren Göka, ''Psikolojiye arabamýz kadar önem vermiyoruz. Ehliyet alabilmek için kursa gidiyoruz, sýnavda baþarýlý olursak ehliyet alabiliyoruz ama evlilik için böyle bir kural yok ya da insan iliþkilerine arabamýza verdiðimiz önemin onda birini bile vermiyoruz'' dedi.

Kiþilikler Deðiþmez
Herkesin, farklý ve deðiþmez kiþiliði olduðunu anlatan Prof. Dr. Göka, þunlarý söyledi: ''Nasýl derimiz bedenimizi koruyorsa, kiþiliðimiz de ruhumuzun örtüsüdür. Hepimizin farklý bedeni gibi farklý kiþilikleri var. Bu farklý kiþiliklere karþý nasýl davranmamýz gerektiðini bilmemiz gerekir. Kiþiliklerimiz farklý olduðu kadar olgunlaþmamýzda farklý. Bir insanýn olgunlaþmanýn hangi mertebesinde olduðunu anlamamýz gerekiyor.

Bazý insanlar 40 yaþýna gelmiþtir ama 4 yaþýndan bir farký yoktur. Deve diþi gibi gözüken bazý insanlar davranýþlarýný kontrol etme ve kimliðini geliþtirme yönüne baktýðýmýzda çocuktan farksýzdýr. Buna göre de farklý kiþilikler karþýsýnda farklý davranýþ iliþkileri geliþtirmemiz gerekir. Kiþilikler deðiþmez, insanýn bedeni, göz rengi ve parmak damgasý gibidir. Dolayýsýyla kimseyi deðiþtirmeye çalýþmamak gerekir. Herkesin kendi doðrusu vardýr. Karþýmýzdaki insandan deðiþiklik istiyorsak, deðiþtirmek istediðimiz yönünü küçültüp doðrudan onu deðiþtirmeye çalýþmamýz gerekir.''

Karanlýkta El Yordamýyla Gitmeyin
Ýnsanlar farkýnda olmasa bile yaþadýklarý birçok sorunun temelinde kiþilik çatýþmalarý olduðunu belirten Göka, þöyle devam etti: ''Ýnsanlar 'kocam cimri ne yapmalýyým, ben gezmekten hoþlanýyorum ama eþim evden dýþarý çýkmak istemiyor, alýþveriþ yapmak istiyorum ama arkadaþlarým beni eleþtiriyor' gibi sorunlardan dert yanabiliyor.

Bunlarýn temeline bakarsanýz hepsi kiþilik çatýþmasý. Günlük hayatýmýzda, evde, iþyerinde ve sokakta yaþadýðýmýz birçok sorunun temelinde kiþilik çatýþmasý var. Bu konuda en ufak bir bilgimiz olmadýðý için herkes karanlýkta el yordamýyla gitmeye çalýþýyor. Hâlbuki kendi kiþiliðimizi ve karþýmýzdaki insanlarýn kiþiliðini tanýmamýz ve ona göre davranýþlar geliþtirmemiz gerekiyor.''

Kiþilikler tanýndýkça, insanýn bu konuda ne kadar zengin olduðunun anlaþýlacaðýný ifade eden Prof. Dr. Erol Göka, insanlarýn insan iliþkilerine özen göstermeden iliþkilerini sürdürdüðünü fark etmesiyle sorunlarýn çözüm bulabileceðini sözlerine ekledi.

Dýþlanmanýn Neden Olduðu Ruhsal Bozukluk
 

Tanýmadýðýnýz Ýnsanlara Gülümseyin

Bilim insanlarý, tanýmadýðýmýz kiþilere gülümsemenin insanlar arasýndaki baðý güçlendirdiðini, onlarý görmezden gelmenin ise anýnda olumsuz etkilere neden olduðunu yaptýklarý deneyle kanýtladý.Society for the Study of Motivation dergisinde yayýmlanan araþtýrmaya göre, sokakta tanýmadýðý insanlarýn gülümseyerek selam verdiði kiþiler, kimsenin suratýna bakmadýðý kiþilere kýyasla kendilerini insanlara daha çok baðlý ve yakýn hissediyor.

ABD’nin Indiana Üniversitesi’nde sosyal psikolog olan Eric Wesselmann, “Aforoz edilmek acý verici bir þey... Toplum içinde insanlarýn dýþlanmasý hoþ bir þey deðil” ifadesini kullandý.Bilim insanlarý, tanýmadýðý kimselerden güler yüzlü bir yaklaþým görmeyen insanlarýn psikolojik bir acý çektiðini ancak bu acýnýn fiziksel boyuta da geniþleyebileceðine dikkat çekti. Geçmiþte yapýlan araþtýrmalar, yalnýzlýðýn daha zayýf bir baðýþýklýk sistemine veya atardamarlarýn sertleþmesine neden olduðunu göstermiþti.

Laboratuvar ortamýnda yapýlan deneyler, bir insanýn kýsa bir zaman için bile olsa (örneðin,önemsiz bir bilgisayar oyunu oynanacaðý bir sýrada ), dýþlandýðý zaman kendilerini kötü hissettiklerini ve bozuk bir ruh haline büründüklerini gösterdi.

Wesselmann ve meslektaþlarý, insanlarýn topluma kabul edilme veya dýþlanmaya yönelik ipuçlarýna dikkat ettiklerini öngörerek, farkýndalýlýðý ölçmek için bir deney yaptý. Kalabalýk bir kampüsteki 239 yaya, bir deneyin içinde olduklarýnýn farkýna varmadan gözlemlendi. Araþtýrma ekibindeki insanlar, gözlemlenen kiþilerin yanýndan geçerken ya gülümseyerek selam verdi, ya da denekleri görmezden geldi. Araþtýrmacýlar, yanlarýndan geçen kiþilerin sanki havaya bakarmýþ gibi tepkisiz kaldýklarý deneklerin sonraki hallerine odaklandý.

Görmezden gelinen denekler, bu tecrübenin hemen ardýndan araþtýrmacýlarýn uzattýðý ankete maruz kaldý. Toplamda, yanlarýndan geçen insanlarla çok az etkileþimde bulunan veya onlarýn farkýna bile varmayan dört ayrý grup ankete katýldý. Katýlýmcýlar, yanlarýndan geçenlerin bir araþtýrmada yer aldýðýný bilmiyordu.

Dýþlanmanýn Dayanýlmaz Acýsý
Anketin sonuçlarý, yanlarýndan geçen insanlarýn en ufak bir sýcaklýk göstermemesinin, insanlarý anýnda etkilediðini gösterdi. Suratýna bir kez bile bakýlmayan insanlar, gülümseme olsun olmasýn tanýmadýklarýndan selam alanlara kýyasla, kendilerini toplumdan daha uzak gördüklerini belirtti. Yanýndan birisinin geçip geçmediðini fark etmeyenler ise diðer iki grup arasýnda yer aldý.
Wesselmann, büyük þehirler, banliyöler ve kýrsal alanlarda yaþayan insanlarýn, içindeki yaþadýklarý yerleþim birimi ve kültüre göre farklý selamlaþmalara sahip olduðunu belirtti. ABD’li araþtýrmacý, bu farklýlýklarýn yaptýklarý araþtýrmanýn sonuçlarýný etkileyebileceðini ancak “havaya bakarmýþ gibi görmezden gelmenin” neden olduðu etkinin her yerde ayný olduðunu belirtti.Wesselmann ve meslektaþlarýnýn yaptýðý deneyin detaylarý ise, Þubat ayýnda Psychological Science dergisinde yer aldý.

Korku Hastalýðý Hakkýnda
 

'Korkunun Þekli'

Ýnsanlarýn neden bazý hayvanlardan korktuklarý üzerine araþtýrma yapan biliminsanlarý 'korkunun þekli'ne ulaþtý.

Ýngiliz psikoloji profesörü Jon May, yaptýðý araþtýrmalar sonunda "korkunun þekli"ni tarif etti. May'e göre korkunun þekli "çýrpý gibi ve kavisli bacaklar"... Bu iddiasýný ise en iyi þekilde örümceklerin desteklediðine inanýyor.

Plymouth Üniversitesi'nde çalýþan profesör May, "Ýnsanlarýn örümceklerden ve onun gibi sürüngen hayvanlardan korkmalarýnýn en büyük nedeni bu çýrpý ve kavisli bacaklarý. Yýrtýcý hayvanlardan daha çok örümceklerden korkmamýzýn nedeni bu bacaklarýn görüntüsü ve þekli. Tek örümcek deðil. Bu þekle ve bacaklara sahip olan her canlýdan korkuyoruz. Resimlerini görmek bile bizi korkutuyor" dedi. Örümceklerin çýrpý bacaklarla yürüyüþ þeklinin ise korkuyu artýrdýðý belirtiliyor.

Ýntihar Eðilimi
 

'Yýlda En Az Bir Milyon Kiþi Ýntihar Ediyor'

Dünya genelinde en az bir milyon insan intihar ediyor. Gerçek sayýnýn çok daha fazla olduðunu savunan bilim insanlarý, kadýnlarýn ölüm gerekçelerinin baþýnda intiharýn geldiðine dikkat çekti.Dünyanýn farklý yerlerindeki bilim insanlarýnýn yaptýðý araþtýrmalar, intihar üzerine benzer sonuçlar ortaya koyuyor. Bilim insanlarýnýn ortak görüþü, intihar eden insanlarýn sayýsýnýn dünya genelinde dikkate alýnmadýðý yönünde.

Ýngiliz bilim dergisi The Lancet, farklý ülkelerde yapýlan araþtýrmalar sonucunda, dünya genelinde kadýnlarýn ölüm sebepleri arasýnda intiharýn ilk sýrada geldiðini ortaya koydu. Erkeklerde ise trafik kazalarý ve þiddet olaylarýnýn ardýndan intihara baðlý ölümler üçüncü sýrada geliyor. Dergi yaralanma ve öldürme baþlýðý altýnda birçok araþtýrmaya imza attý. Dünya Saðlýk Örgütü (WHO) de, dünya genelinde yýlda bir milyon kiþinin intihar ettiðini tahmin ediyor.

Araþtýrmalar dünya genelindeki intihar vakalarýnda artýþ olduðunu gösteriyor. Londra Üniversitesi'nde Alexandra Pitman'ýn yürüttüðü bir araþtýrma da, özellikle Brezilya, Singapur, Litvanya ve Ýrlanda'da intihar eden genç erkeklerin sayýsýnda artýþ olduðunu ortaya çýkardý.

Net Verilere Ulaþýlamýyor
Oxford Üniversitesi'nden Profesör Keith Hawton ve Kate Saunders'ýn yürüttüðü bir araþtýrma ise dünya genelinde intihar edenlerin, özellikle de gençlerin sayýsýný net olarak ortaya koymanýn mümkün olmadýðýný, resmî verilerin gerçek sayýlara dayanmadýðýný ortaya koydu. Ýntiharýn suç sayýldýðý ülkelerde, intihar vakalarýnýn yetkilileri korumak adýna gizlendiði ve net verilerin olmadýðý belirtildi.
Bilim insanlarý intiharla mücadelenin zor olduðuna dikkat çekiyor. Profesör Hawton ve Saunders'ýn yaptýðý araþtýrma, antidepresan ilaçlarýn her zaman etkili olmadýðýný gösteriyor. Hong Kong Üniversitesi'nden Profesör Paul Yip, “Ýntihar etmek isteyen herkes, intihar etmesini saðlayacak gerekli aracý bulabileceðini düþünüyor” diyerek, zehirli maddeler ve diðer birçok intihar etmeye araç olabilecek ilaçlara eriþimin engellenmesiyle, intiharlarýn azaltýlabileceðini ifade etti.

Mevcutluk Sendromu
 

Kovulma Korkusu Fazla Mesai Sebebi

Ýngiltere’de müdür ve yöneticiler arasýnda yapýlan bir anket oldukça ilginç sonuçlar ortaya koydu.Çok sayýda çalýþan, yöneticilerinin fazla çalýþtýðýný düþünür. Ýngiltere’de Chartered Managment Enstitüsü’nün 1,334 orta derecede yönetici ve müdür arasýnda yaptýðý anketin sonuçlarý bu kanýyý doðrular nitelikte.

Ankete katýlan yöneticilerin tamamý iþlerini kaybetme korkusu nedeniyle gönüllü olarak fazla mesaiye kaldýklarýný belirtirken, bu durumun aile yaþantýlarýný son derece olumsuz etkilediði konusunda da görüþ birliði içerisindeler.Katýlýmcýlarýn üçte biri üzerlerinde bunaltýcý derecede çok iþ yükü olduðunu söylerken, ayný oranda katýlýmcý, daha iyi bir iþ bulduklarý anda mevcut pozisyonlarýndan istifa edeceklerini ifade etti.Her ne kadar çok çalýþmanýn saðlýk üzerinde de yadsýnamaz etkileri olsa bile, katýlýmcýlarýn yüzde 43’ü ‘yöneticiler hastalýktan ötürü iþe gelmemezlik etmez’ gibi yazýlý olmayan bir kural olduðunu vurgulayarak asla hastalýk izni kullanmadýklarýný belirtti.

Saðlýk Sorunlarý Hayatýn Bir Parçasý
Ankete katýlanlarýn yüzde 20’si son bir yýl içerisinde depresyon geçirdiklerini ifade ederken, yüzde 60 oranýndaki katýlýmcý da kronik yorgunluk problemi yaþamalarýna raðmen uyku sorunu da çektiklerini ifade etti.Çok çalýþmanýn hayatlarýndaki diðer direkt etkileri sorulduðunda ise üçte iki oranýnda katýlýmcý, düzensiz çalýþma saatlerinin çocuklarýyla iliþkilerini olumsuz etkilediðini söyledi.Chartered Managment Enstitüsü’ne göre 2008’de yaþanan mali krizin yöneticiler arasýnda ‘'mevcutluk sendromu'nu'' son derece artýrdýðý ortaya çýktý.

Mevcutluk sendromu ise yapacak bir iþ olmamasýna raðmen, üstleri etkilemek ve iþe baðlýlýðýný göstermek amacýyla ofiste uzun saatler geçirmek olarak tanýmlandý.Lancaster Üniversitesi Yöneticilik Okulu profesörlerinden Cary Cooper, iþte yaþanan yoðun stresin davranýþ bozukluklarý þeklinde kendini gösterdiðini belirtti.Cooper ayrýca birçok yöneticinin konsantrasyon problemi çektiðini ve çabuk sinirlenen insanlara dönüþtüðünün altýný çizdi.

Panik Atak ve Kalabalýk Korkusu
 

Panik Atak Yalnýzlaþtýrýyor

Uzmanlara göre, panik atak bozukluðu olanlarda, kalabalýk korkusu geliþiyor, korunmak için devreye giren kaçýnma davranýþlarý, kaygýya neden oluyor. Bakýrköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalýklarý Hastanesi (BRSHH) Baþhekimi Doç. Dr. Erhan Kurt, panik atak bozukluðu olan hastalarda, agorafobi adý verilen kalabalýk korkusu geliþtiðini belirterek, panik ataklardan korunmak için devreye giren kaçma ve kaçýnma davranýþlarýnýn, korku ve kaygý devamýna neden olduðunu bildirdi.

Panik atak rahatsýzlýðýnýn sosyal yaþamý olumsuz yönde etkileyen önemli bir psikolojik sorun olduðunu ifade eden Kurt, Panik atak rahatsýzlýðýnýn, toplumun yüzde 1,5 veya 2'sinde görülebildiðini ve rahatsýzlýða kadýnlarda erkeklere göre iki kat daha fazla rastlandýðýný, ergenlik ve 30'lu yaþlarda da zirve yaptýðýný kaydetti.

Korkularý Hafýzadan Silmenin Yolu
 

Korkuyu Yok Etmek Artýk Mümkün

Bilim insanlarý, zihinde yeni oluþmuþ korku gibi duygularý hafýzadan silmenin mümkün olduðunu keþfederek, hafýza ve korku araþtýrmalarýnda çýðýr açabilecek bir adým attý. Ýsveç’teki Uppsala Üniversitesi’nden Thomas Ågren tarafýndan yürütülen araþtýrmada, yeni oluþan duygusal anýlarý beyinden silmenin mümkün olduðu ortaya çýktý. Psikolog Ågren, meslektaþlarý profesörler Mats Fredrikson ve Tomas Furmark ile yürüttüðü çalýþmada, araþtýrma konularýný þöyle özetledi:

Öðrenilen bilgiler, protein oluþumuyla gerçekleþen pekiþme sürecinin yardýmýyla uzun süreli belleðe kaydediliyor. Ýnsanlar öðrendikleri bir þeyi hatýrladýklarýnda, hafýzaya kaydedilmiþ olan bilgi bir süreliðine istikrarsýz hale geliyor, ancak bir baþka pekiþme süreciyle bilgiler tekrar hafýzaya yerleþtiriliyor. Baþka bir deyiþle, insanlar, gerçekte olaný deðil, gerçekleþtiðini düþündükleri þeyler hakkýnda akýllarýnda kalanlarý hatýrlýyor. Dolayýsýyla, hatýrlama eyleminden sonra tekrar gerçekleþen pekiþtirme süreci bozulmasýyla, hatýrlanan þeyin içeriðini deðiþtirmek mümkün olabiliyor.

Science dergisinde yayýmlanan araþtýrmada, gönüllülere normal bir resim gösterdikleri esnada elektrik þoku verildi. Yapýlan bu iþlemle, gösterilen fotoðraflar, deneklerde duygusal hafýzalarýna yerleþecek bir korku hissi oluþturdu. Fotoðraf, hafýzaya kaydolan bu korkuyu ortaya çýkarmak için elektrik þoku olmadan tekrar gösterildi. Deney grubuna, resim üst üste gösterilerek pekiþme sürecinin tekrarlanmamasý saðlanýrken, kontrol grubuna ise resim uzun aralýklarla gösterilip yeniden pekiþme sürecinin gerçekleþmesine izin verildi.

Deney Grubunda Korku Ortadan Kayboldu
Deney grubunda, pekiþme sürecinin tekrarlanmasýna izin verilmeyerek, resimle baðdaþtýrmýþ olduklarý korku yok edildi. Diðer bir ifadeyle, resim hatýrlanmasýna raðmen, korku uyandýrmaya devam etmedi. Bunun yanýsýra, yapýlan manyetik rezonans görüntülemede (MR tarama), beynin duygusal hafýzayý kontrol eden kýsmý olan amigdala tarandý ve korkunun tamamen ortadan kaybolmuþ olduðu görüldü.

Ågren, “Bu araþtýrmadan alýnan sonuçlar, hafýza ve korku üzerine yapýlan araþtýrmalarda bir dönüm noktasý olabilir. Bulgular, en nihayetinde, anksiyete sorunlarý, travma sonrasý stres bozukluðu ve panik atak gibi problemlere sahip milyonlarca insan için geliþmiþ tedavi teknikleri üretilmesini saðlayabilir” açýklamasýný yaptý.

Zekilik Ýle Mutlu Olma Arasýndaki Baðlantý
 

Zekiler Daha Mutlu

Zeka seviyesi düþük kiþilerin mutsuz olma olasýlýðýnýn, zeka seviyesi yüksek olanlara oranla daha fazla olduðu belirlendi. "Psychological Medicine" dergisinde yayýmlanan araþtýrmada, Ýngiliz bilim adamlarý, düþük IQ seviyesinin genellikle düþük gelir, çeþitli saðlýk sorunlarý, günlük yaþamda baþkalarýnýn yardýmýna ihtiyaç duyma ile iliþkilendirildiðini ve tüm bu unsurlarýn da mutsuzluða katkýda bulunduðunu açýkladý.

6 bin 870 kiþinin katýldýðý çalýþmada araþtýrmacýlar, katýlýmcýlara kendilerini mutlu hissedip hissetmediklerini sordu. "Kendisini çok mutlu hissettiðini" söyleyen katýlýmcýlarýn yüzde 43'ünün, IQ seviyesi 120-129 olan grupta yer aldýðý belirlendi. "Kendisini çok mutsuz" hissedenlerin büyük bir kýsmýnýn ise IQ seviyesi 70-79 olan grupta olduðu ortaya çýktý. Araþtýrmayý yöneten Angela Hassiotis, elde edilen sonuçlarýn normal zeka seviyesinin altýndaki kiþilerin kendilerini mutsuz hissetme olasýlýðýnýn daha yüksek olduðuna iþaret ettiðini söyledi.

Hassiotis, yoksul ailelerin çocuklarýna yönelik uzun süreli stratejilerin, çocuklarýn hem zeka seviyesine hem de mutluluklarýna olumlu etki yapabileceðine dikkati çekti. Araþtýrmada, zeka seviyesi düþük kiþilere daha fazla destek verilmesi gerektiði belirtildi. Normal zeka katsayýsý ise 90-110 olarak kabul ediliyor.

Hayvan Sevgisinin Ýþ Hayatýndaki Olumlu Etkisi
 

Ofiste Baþarýnýn Anahtarý Yavru Kedi Resimleri

Japonya’da bulunan Hiroshima Üniversitesi’nden bilim insanlarýnýn yaptýðý araþtýrma hayvanlarýn iþ hayatýna olumlu katký saðladýðýný ortaya çýkardý. Çalýþmaya göre iþ yerlerinde masalarýna yavru kedi ve köpek resimleri koyan kiþiler yaptýðý iþlere daha çok odaklanabiliyor. Bilim insanlarý masalarýnda kedi ya da köpeklerinin fotoðraflarýna bakarak çalýþan kiþilerin çalýþýrken özellikle yavru hayvan resimlerine bakmasýnýn motivasyonlarýný olumlu yönde etkilediðini belirtti.

Ýngiliz Daily Mail gazetesinin haberine göre çalýþmayý yürüten ekip üç öðrenci grubu üzerinde bir test gerçekleþtirdi. Bir grubun masasýna lezzetli yiyeceklerin fotoðraflarý, diðer masaya yetiþkin kedi ve köpeklerin resimleri, son masaya ise onlarýn yavrularýnýn fotoðraflarý yerleþtirildi. Çalýþma performanslarý incelenen gruplar arasýnda yavru hayvan resimlerinin bulunduðu masada çalýþan öðrencilerin performanslarýnýn diðerlerine göre %10 oranýnda arttýðý görüldü.

Hiroshima Üniversitesi’nden Hiroshi Nittono araþtýrmayla ilgili olarak þunlarý söyledi: “Sevimli hayvanlarýn fotoðraflarý bulunduðu mekanlara sempatik bir hava veriyor. Ayrýca masa baþýnda çalýþmak gibi özel konsantrasyon gerektiren durumlarda dikkatli davranýþ eðilimlerini arttýrýyor."

Beyin Taramasý Yöntemiyle Karakter Analizi
 

Bilim insanlarý, ilk kez beyin taramasý yaparak bir kiþinin kim hakkýnda düþündüðünü ortaya çýkardý. Geliþtirilen yöntemin, ileride otizm ve diðer sosyal etkileþim bozukluklarýnýn tedavisinde kullanýlabileceði ifade edildi.

ABD’li sinir bilimciler, geliþtirdikleri beyin taramasý yöntemiyle, insanlarýn belli bir ortamda kim hakkýnda düþündüklerini tespit etmeyi baþardý. Cornell Üniverstesi’nden Nathan Spreng ve meslektaþlarý , sinir bilim alanýnda yeni kapýlar aralayabilecek deneylerini 19 gönüllü üzerinde gerçekleþtirdi. Gönüllüler, farklý karakter gruplarýndan seçildi. Bazýlarý diðer insanlarla iþbirliði yapmak konusunda biraz istekli iken, diðerleri soðuk ve isteksiz kiþilerden seçildi. Grupta yer alan diðer iki grupta ise giriþken ve sosyal kiþilerle, içine kapanýk bireyler tercih edildi. Bilim insanlarý, gönüllülerin her birine toplumda en çok tercih edilen popüler isimlerden biriyle adlandýrdý ve cinsiyete göre eþleþtirme yaptý.

Düþünceler Soru Ýþaretini Ortaya Çýkardý
Cerebral Cortex dergisinde detaylarý yayýmlanan deneyde, gönüllülere farklý sosyal senaryolar içinde nasýl davranacaklarýný ortaya koyacak sorular soruldu.Bu sorular evsiz bir savaþ gazisi para istediði zaman nasýl bir tepki verileceði gibi belli sosyal etkileþimler üzerine odaklandý. Gönüllüler sorularý cevaplarken, fMRI (fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme) ile beyin faaliyetleri gözlemlendi.

Deney sonunda, gönüllülerin gösterdiði karakterin, alýn korteksinde meydana gelen spesifik beyin aktiviteleriyle baðlý olduðu görüldü. Beynin bu kýsmý, insanlarýn diðer insanlar hakkýnda karakter analizi yaptýðý yer olarak biliniyor. Buradan yola çýkarak, araþtýrmacýlar gönüllülerin kim hakkýnda düþündüðünü tespit etmeyi baþardý.Discovery News’a konuþan Spreng, “Hayatýnýz boyunca tanýþtýðýnýz ve hatýrlamayý baþardýðýnýz tüm insanlarý düþündüðünüzde, bu deneyin ölçeði inanýlmaz boyutta... Kullandýðýmýz yöntem, tecrübelerin paylaþýlmasý ve insanlarý hakkýnda daha fazla bilgi edinmek için kullanýlabilir. Ayrýca, gelecekteki olaylar hakkýnda yeni geliþmeler yaþanýrken neler düþündüðümüzü de anlayabiliriz” dedi.

'Sinirli Lego’lar çocuklarý etkileyebilir'

Yapýlan bir araþtýrmaya göre Lego’larýn yüz ifadeleri gittikçe kýzgýnlaþýyor. Bilim insanlarý, çocuk geliþimini etkileyebileceði için oyuncak üreticilerinin çatýþma temasý üzerinde durmasýndan endiþe duyduklarýný belirtti.

Yeni Zelanda’nýn Canterbury Üniversitesi’nde araþtýrmacý olan Dr. Christoph Bartneck, minik Lego oyuncak figürlerindeki mutlu yüz ifadelerinin sayýsý azalýrken, sinirli yüz ifeadelerinin sayýsýnýn arttýðýný tespit etti.

6 bin Lego’yu inceleyen Bartneck, ‘çatýk kaþlý öfkeli figürlerin çocuk geliþimini olumsuz yönde etkileyebileceðinden endiþeli olduðunu’ söylerken, genel olarak ‘çatýþma temalý oyuncaklarýn sayýsýnda artýþ yaþandýðýný’ ifade etti.

Bartneck, “Uygun yüz ifadelerinin nasýl üretileceði ve algýlanacaðý üzerinde durulmasý gerekiyor. Çocuk oyuncaklarý ve nasýl algýlandýklarý çocuklarýn geliþimi için çok önemli” dedi.

Guardian sitesinin haberine göre, 1990’larda çok çeþitli yüz ifadeleri üretmeye baþlayan Lego þirketi, her yýl oyuncaklarýna çok sayýda yeni yüz eklemeye devam ediyor.

KIZGIN SURATLAR DA AKILDA KALIYOR
Yeni oyuncaklarda, ‘mutluluk’ ve ‘kýzgýnlýk’ en çok kullanýlan duygusal ifadeler olarak öne çýkýyor. Bartneck, “Yüz ifadelerine bakýlarak oyuncaklarýn doðrudan iyi veya kötüyü temsil ettiði söylenemez. Zaman zaman iyi karakterlerin sert ifadeleri ve kötülerin güzel yüz ifadeleri olabilir. Her iki durumda da, oyuncaklarýn yüz ifadelerindeki çeþitlilik genel olarak artmýþ durumda” dedi.

Bartneck, ‘Lego ile büyüyen günümüz çocuklarýnýn sadece gülümseyen yüzler deðil, kýzgýnlýk ve nefreti yansýtan yüzleri de hatýrlayacaðýna’ dikkat çekti.

Yeni Zelandalý araþtýrmacý, “Oyuncak yüzlerini tasarlayanlar çok dikkatli olmalý ve oyuncaklarýn çocuk geliþimindeki önemini unutmamalý” uyarýsýnýn altýný çizdi.

Araþtýrmanýn bulgularý, Japonya’nýn Sapporo kentinde 7 Aðustos’ta baþlayacak ‘Birinci Uluslararasý Ýnsan-Distribütör Etkileþimi Konferansý’nda sunulacak.

Huzursuzluk, Öðrenmeyi Etkiliyor!
 

Bir danýþmanlýk þirketinin bekleme salonunda bir baba ve oðlu oturuyorlar. Üzgün ümitsiz... Psikolog hanýmla görüþme sýralarý geldiðinde önce baba görüþmeye alýnýyor. Ve ýstýrapla söze baþlýyor. “Oðlum okulunda çok baþarýsýz. Hiç öðrenemiyor. Birçok uzmanla görüþtük en sonunda %70 öðrenmeye kapalý olduðu tespit edildi. Son çare size geldik. Zihninde büyük bir problem var. Ne olur yardýmcý olun.”

Psikolog babayý ayrýntýlý olarak dinledikten sonra öðrenciyle görüþüyor. Pek çok uygulamalar yaptýrdýktan sonra anlýyor ki çocuðun zihni kapasitesi aslýnda çok yüksek. Þaþýlacak bir durum. Biraz aile ile görüþtükten sonra öðrencinin zihnini öðrenmeye neden kapatmýþ olduðunu anlýyor. Zihni bloke eden sebep: Huzursuzluk...

Öðrenciyi bir kenara býrakýp tamamen aile üzerinden danýþmanlýðýný sürdürüyor. Gerçekten aile huzursuzluðu oldukça ilerlemiþ boyutta olduðundan huzur tesis edici tavsiyelerde bulunuyor. Baba önce ne ilgisi var diyerek itiraz etse de stresin zihin üzerindeki olumsuz etkisi kendisine açýklandýðýnda ikna oluyor. Ailece “huzur” ortamý oluþturmaya çalýþýyorlar. Daha o dönem bitmeden oðullarý okulda derece öðrencisi oluyor.

Geçen yýl yaþanmýþ olan bu olay; zihin aktivasyonunun temel mayasýnýn huzur duygusu olduðunu göstermiyor mu? Niçin aile sistemi kuruluyor dersiniz?

Aile sistemi gerçekten çok büyük bir kýymettir. Aile sisteminin hedeflerinden biri de olumlu ve yüksek duygularý tesis etmektir. Sanki kiþinin en büyük ihtiyaç duyduðu güzel duygularýn üretim merkezidir aile. Sevgi deðerlilik huzur adalet þefkat güven gibi... Fakat zihin dünyamýzýn tetiklenmesinde ve etkin olarak çalýþabilmesinde huzurun ayrý bir yeri vardýr.

Huzur öyle ilginç bir duygu ki; aile ortamýnda otomatik olarak yaratýlýr. Aile fertlerine düþen görevse sadece onu bozmamak huzur yýkýcýlarýndan uzak kalmaktýr.

Psikoloji Gündemi
 

Duygularýn Vücut Haritasý Çýkarýldý

Bilim insanlarý, güçlü hislerin vücudumuzda ‘nasýl daðýldýðýný’ gösteren haritalar hazýrladý. Proceedings of The National Academy of Sciences dergisinde yayýmlanan araþtýrmaya göre, hislerin vücudumuzda izlediði yollar, Batý Avrupa ve Doðu Asya kültürleri arasýnda farklýlýk gösteriyor. Araþtýrmacýlar buradan yola çýkarak, duygularýn ve sebep olduklarý bedensel izlerin biyolojik bir temeli olduðunu belirtti. Araþtýrmada yer alan Finlandiya’nýn Aalto Üniversitesi’nden Profesör Lauri Nummenmaa, “Duygular sadece zihinsel deðil, ancak bedensel durumu da ifade ediyor. Böylece bizi hýzla tehlikelere karþý hazýrlýk almaya itiyor, ayný zamanda çevremizdeki sosyal etkileþimlere de tepki vermemizi saðlýyor” dedi.

Topografik Harita Ortaya Çýktý
Science Daily'nin haberine göre, Finlandiya, Ýsveç ve Tayvan’da 700’den fazla birey üzerinde yapýlan deneyde, araþtýrmacýlar denekleri farklý hislere yöneltti. Ardýndan, deneklere bilgisayar üzerinde insan vücudu gösterilerek, bedenlerinin neresinde hislerin artýp azaldýðý soruldu.Denekler, birçok duygu halinde hislerin vücutlarýndaki yayýlýmýný gösterdi ve hislerin topografik haritasý oluþturuldu. Araþtýrmacýlar, yeni bulgularýn, duygularý ve bendensel temellerini anlamak konusunda önemli bilgiler sunduðunu, böylece duygusal bozukluklara yeni tedaviler geliþtirebileceklerini ifade etti.

Psikoloji Gündemi
 

Akýllý Telefonlarýn Baðýmlýlýk Potansiyeli

Psikologlar, akýllý telefonlarýn baðýmlýlýk potansiyeli konusunda uyardý. Özellikle genç kullanýcýlar tehlike altýnda.Focus dergisine konuþan çocuk ve ergen psikiyatri uzmaný Christoph Möller, gençlerin mobil iletiþim araçlarýnýn sürekli varlýðý nedeniyle davranýþlarýný kontrol etmede zorluk yaþadýðýný kaydetti. Möller, ”Akýllý telefonlar yaþamýmýzýn her alanýnda sürekli bize eþlik ediyor. Giderek daha fazla oranda davranýþ ve düþüncelerimizi kontrol ediyor“ dedi. Möller, akþamlarý ve hafta sonu düzenli olarak iletiþim araçlarýndan kaçýnýlmasýný ve sanal dünyadan gerçek dünyaya geçilmesini önerdi ve ekledi: “Kendimizi iletiþim araçlarý tarafýndan kullanýlýyor hissetmemek için daha fazla gerçek deneyimler yaþamalýyýz ve bunlarý yoðun bir biçimde yaþamalýyýz.“

Yüzde 10'luk Tehlike
Almanya Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan yaptýrýlan Pinta Diari çalýþmasýna göre, 14 -16 yaþlarý arasýndaki gençlerin yüzde 4'ü internet oyunu ve sosyal aðlar baðýmlýsý. Yüzde 10'luk bir oran ise tehlike sýnýrýnda olarak kabul ediliyor. Bonn Üniversitesi, geliþtirdiði “Menthal” adlý bir akýllý telefon uygulamasý ile kullaným davranýþlarý üzerinde veri toplamayý hedefliyor. Uygulamayý geliþtiren ekipte olan Alexander Markowetz, “Ýnternette nasýl davrandýðýmýzý bilirsek aþýrý kullaným ve gerçek baðýmlýlýk arasýnda bir sýnýr çizebiliriz” diyor. Markowetz, akýllý telefonlarý pantolon cebindeki paralý oyun otomatlarý olarak nitelendiriyor. Menthal adlý uygulama ile ilgili çalýþmaya katýlan öðrencilerin, cep telefonlarýný günde ortalama 80 kez kullanýma açtýklarý görüldü. Bu da 12 dakikada bir kez kullanýma açmak anlamýna geliyor.

Psikoloji Gündemi
 

7x8’i Ezberlemek Neden Zor?

Çarpým tablosunda bazý iþlemlerin neden kolay, bazý iþlemlerin ise neden zor olduðu belli oldu. Kafiyenin akýlda tutmayý kolaylaþtýrdýðý belirlenirken, belli bir kural olmamasý nedeniyle 6, 7 ve 8'li iþlemlerin daha zor ezberlendiði tespit edildi.Fransýz matematik uzmaný ve psikolog Nicolas Gauvrit, çarpým tablosundaki bazý iþlemlerin neden akýlda zor kaldýðý sorusuna yanýt buldu.

Yýllardýr bilim insanlarýnýn kafasýný meþgul eden soruya üç açýklama getiren Gauvrit, çarpma iþleminin sonucunun çarpýlan sayýlarla "kafiyeli" olmamasýnýn ezberi zorlaþtýrdýðýný belirtti. 5x5=25 veya 6x6=36 iþlemlerinde "kafiye" bulunduðunu, bu nedenle kolay akýlda kaldýklarýný belirten Gauvrit, sayýlar ve sonucun birbiri ile uyumlu olmadýðý 7x8=56 iþleminin daha zor ezberlendiðini söyledi.

Nicolas Gauvrit, 3x4=12 gibi küçük sayýlarýn çarpýmýnýn günlük hayatta daha sýk kullanýldýðý için daha kolay hatýrlandýklarýný kaydetti. Fransýz matematikçi, 10 ile çarpýmlarda sonuca sadece 0 eklenmesinin, 5 ile çarpýmlarda da sonucun 5 ya da 0 ile bitmesinin ezberi kolaylaþtýrdýðýný ifade etti. Gauvrit, ancak 6, 7 ve 8'ler için böyle kolay bir yöntemin bulunmadýðýný vurguladý.

Psikoloji Gündemi
 

Müzik Zevki ile Düþünme Biçimi Arasýndaki Baðlantý

Ýngiltere'de yürütülen bir araþtýrma, empati yeteneði güçlü olanlarýn hafif müzikten hoþlandýðýný ortaya koydu. Cambridge Üniversitesi'nde yapýlan araþtýrma, empatik düþünme biçimine sahip kiþilerin daha sakin ve yumuþak müzikleri dinlemekten hoþlandýðýný, sistematik düþünme biçimine sahip kiþilerin ise heavy metal ya da punk gibi daha kompleks müzik türlerinden hoþlandýðýný ortaya koydu.

Araþtýrmada, 4 bin katýlýmcý önce düþünme biçimleriyle ilgili teste tabi tutuldu. Testte, bir þeyin tasarýmý, araba motoru, tamir gereçleri ve diðer insanlarýn neler hissettikleriyle ilgili sorular yer aldý. Katýlýmcýlara daha sonra 26 farklý türden 50 müzik parçasý dinlettirildi ve bu parçalarýn deðerlendirilmesi istendi.Test sonuçlarý, empati hissi yüksek kiþilerin daha çok R&B, hafif rock ya da folk müziði dinlemekten hoþlandýklarýný, sistematik düþünme biçimine sahip olanlarýn ise daha çok heavy metal ve jazz'ý tercih ettiklerini ortaya koydu. Cambridge Üniversitesi doktora öðrencisi David Greenberg, bulgularýn, müzik endüstrisi tarafýndan deðerlendirilebileceðini belirtti. Greenberg, bazý müzik akýþ sistemlerinin kiþinin düþünme biçimine göre kiþiye özel müzik önerilerinde bulunabileceðini söyledi.

Uyku Anýnda Öðrenme Kapasitesinin Sýnýrlý Olduðu Keþfedildi!

Belçikalý bilim adamlarý, uykudayken öðrenme kapasitesinin sýnýrlý olduðunu tespit etti. ULB Nörobilim Enstitüsü'nden araþtýrmacýlarýn yaptýðý çalýþma sonucunda, beynin uyanýkken olduðu gibi uykudayken de sesleri algýlamayý sürdürdüðü, öte yandan sesleri birimlerine göre gruplandýrmayý baþaramadýðý gözlendi.

Ýlgili araþtýrmada, uykudayken bir dizi sesi istatistiki öðrenmenin mümkün olup olmadýðýný ortaya koyacak biçimde, deneklerin serebral akviteleri, manyetoensefalografi (MEG) ile incelendi. Deneklerin beyninde uykudayken tekil seslere MEG yanýtý tespit edilirken, uyanýkken olduðu gibi istatistiki ses kümelenmesini yansýtan bir veriye rastlanmadý.

Kaynak: Scientific Reports (7 Aðustos 2018)

Kötümser Tutumun Kaynaðý Belirlendi!

Beynin belirli bir bölgesinin uyarýlmasýyla oluþan negatif duygulanýmlarýn karar alma sürecinde kötümser ve irrasyonel seçimlere yol açtýðý belirlendi. Bu baðlamda beynin kaudat çekirdek bölgesinin uyarýlmasýnýn karar alma sürecinde kötümserliðe yol açtýðý gözlendi.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ne (MIT) baðlý McGovern Beyin Araþtýrmalarý Merkezi'nde görevli araþtýrmacýlar, hayvanlar üzerine yaptýklarý deneylerde, beynin kaudat çekirdek bölgesinin uyarýlmasýnýn stres altýnda kötümser deðerlendirmelerin biçimlendirildiði davranýþlara yönelttiðini gözlemledi.

Hayvanlarýn, söz konusu bölgeden gelen uyaranlarýn etkisi altýnda davranýþlarýnýn olasý faydalarýndan daha çok olasý kötü sonuçlarýna odaklanarak karar verdikleri belirtildi. Kötümser karar alma davranýþýnýn, ilk uyarýmýn ardýndan gün boyu sürebildiði de ifade edildi.

Bilim insanlarý bunun insanlarda depresyon ve anksiyete bozukluðu hastalýklarýnda da karþýlaþýlan bir duygulaným/eylem modeli olduðuna dikkati çekti. Bulgularýn söz konusu hastalýklarýn tedavisi için yeni olanaklar saðlayabileceðini belirten araþtýrmanýn baþyazarý Ann Graybiel, "Anksiyete ve depresyon için bir vekalet makamý bulmuþ gibiyiz." ifadesini kullandý.

Kaynak: Neuron (11 Aðustos 2018)