�ocuk Sa�l��

MsXLabs (https://www.msxlabs.org/forum/)

- Taslak Konular (https://www.msxlabs.org/forum/taslak-konular/)

- - �ocuk Sa�l�� (https://www.msxlabs.org/forum/taslak-konular/6414-cocuk-sagligi.html)

�OCUKLUK �A�INDA BESLENME

Sevgili Anne ve Baba,
�ocuklarda normal b�y�me ve geli�menin izlenmesi, normalden sapmalar�n tespiti yoluyla hastal�klar�n belirlenmesi ve �nlenmesi i�in gereklidir. Sa�l�kl� �ocuk takibinde d�zenli olarak boy, a��rl�k ve ba� �evresi �l��mleri yap�lmal�d�r.
Her �eyden �ok sevdi�iniz bebe�inizin b�y�mesi, geli�mesi ve sa�l�kl� bir ya�am s�rmesi ��phesiz ona sa�layaca��n�z imkanlarla m�mk�nd�r. D�zenli olarak doktora g�t�rmek, kilosunu ve boyunu �l�t�rmek, a��latmak ve uygun besinlerle beslemek suretiyle iyi geli�mesini ve sa�l�kl� kalmas�n� sa�layabilirsiniz. Belirli bir �ocukta saptanan de�erler normal s�n�rlar i�inde olsa bile, zaman i�inde �ocu�un kendine �zg� b�y�me grafi�inden sapmalar olabilir.
"�ocukluk �a��nda Beslenme" ad�n� verdi�im bu k�lavuzda, do�du�u andan itibaren 5 ya��na gelinceye dek �ocu�unuzun b�y�me geli�mesindeki �nemli a�amalar� esas alarak, beslenme konusunda yol g�stermeyi ama�lad�m. Her �ey �ocuklar�m�z�n sa�l�� i�in ..

0 - 4 AYLIK BEBE��N BESLENMES�:

Anne s�t� m�kemmel besin i�eri�i ile kolay hazmedilir, etkili bir bi�imde kullan�l�r. Bebe�inizi hastal�klardan korur, mamalarla beslenmeden daha ucuza mal olur. Bunun �tesinde emzirmek suretiyle, anne bebek ba��n�n kurulmas� kolayla��r, yeni bir gebeli�in gecikmesi ve annenin sa�l�kl� kalmas� m�mk�n olur.
Do�umdan sonraki ilk 4 ayda yaln�zca anne s�t�yle beslenen bebekler ishal ve zat�rree gibi bula��c� hastal�klara, alerjik rahats�zl�klara daha az yakalan�rlar, daha sa�l�kl� b�y�rler. Bu nedenle;
�lk 4 ay bebe�inizi tek ba��na anne s�t�yle besleyiniz. Bu aylarda anne s�t�yle birlikte verilen ek besinler bebe�in anne s�t�nden yeterince yararlanmas�n� engeller.
Bebe�inizin yaln�zca anne s�t�yle beslendi�i bu d�nemde, su kayb�na yol a�an hastal�k halleri d��nda ilave su gereksinimi yoktur! E�er ishal gibi mutlaka su verilmesi gereken bir durum s�z konusuysa kaynat�lm�� su veriniz.
�lk g�nlerde gelen anne s�t� �ok besleyicidir. Bebe�inizi istedik�e ve s�k s�k emzirerek bu s�tten yararlanmas�n� sa�lay�n�z. Anne s�t�n�n artmas�n� sa�lamak i�in s�k emzirme birinci ko�uldur. Bebe�inizin emmedi�i durumlarda, g��s�n�zde s�t birikimi s�z konusu oldu�unda t�rle ad� verilen pompalarla bo�altma i�lemi yapabilirsiniz. Bu pompalar hemen her eczaneden kolayl�kla temin edilebilmektedir.
T�m annelerin s�t� yararl�d�r. Ba�lang��ta olduk�a koyu olan s�t�n�z zamanla sulu bir hal al�r; bu, anne s�t�n�n genel �zelli�idir ve tamamen do�al bir durumdur. Benim s�t�m bebe�ime yaram�yor gibi s�zlerin hi�bir anlam� yoktur. ��nk� her annenin s�t� kendi bebe�i i�in �zeldir.
Bebe�iniz her beslenmeden sonra az miktarda kaka yapabilir, bu durum bazen yanl��l�kla ishal olarak de�erlendirilir. Oysaki alt�n sar�s� renkte, k�t� kokmayan, sulu, g�nde 7 - 8 kereye kadar olabilen bu d��k� tamamen normaldir. Yine ayn� �zellikleri ta��yan ama 3 g�nde bir bol miktarda yap�lan kaka da normal kabul edilir. Ancak d��k� �ok sert ise nedeni ara�t�r�lmal�d�r.
G��s u�lar�nda meydana gelen �atlaklar genel kan�n�n aksine, temizlikteki yetersizlikten de�il, uygun emzirme pozisyonunun ve tekni�inin sa�lanamamas�ndan ileri gelir. Bebek, memenin sadece ucunu de�il renkli k�sm�n �nemli bir b�l�m�n� bir a��z dolusu almal�, �ene ucu meme cildine temas eder vaziyette ve alt dudak d��a k�vr�lm�� olmal�d�r. Bu �ekilde bebe�in yanaklar�nda �i�lik olu�ur ve yutkunarak annesinin s�t�n� ald�� kolayca fark edilir. E�er �atlak meydana gelmi�se do�ru pozisyonda ve uygun emzirme tekni�iyle sorun k�sa s�rede halledilir. Beslenme sonras� bir miktar anne s�t�n�n �atlak b�lgelere s�r�lerek kurutulmas�n�n yararl� oldu�u d��n�lmektedir.
Emziren anneler her zaman bol ve pamukludan yap�lma sutyen giymelidirler.
Anne s�t�n�n yetmedi�i inanc�yla doktora dan��madan yeni bir g�daya ba�lanmamal�d�r. D�zenli kilo alan, g�nde ortalama 6 kez beslenebilen, bezini g�nde 6 defa �slatan bir bebek anne s�t�n� yeterince al�yor demektir. Kaka say�s� beslenmenin de�erlendirilmesinde g�venilir bir i�aret de�ildir.
Anne s�t�n�n yeterlili�i en iyi �ocu�un gereken tart�y� almas�yla anla��l�r. Bu nedenle bebe�inizi d�zenli aral�klarla sa�l�k kontrollerine getiriniz.
�al��an anneler s�tlerini sa�d�ktan sonra, kaynat�larak steril edilmi� �i�elerde oda s�cakl��nda 8 saat, buzdolab�nda 24 saat ve buzlukta dondurarak 6 ay saklayabilirler. Bu ama�la saklanan anne s�t� hi�bir zaman kaynat�lmamal�d�r.
Bebeklere ilk ya��n sonuna kadar kaynat�lmam�� su verilmemesi tavsiye edilir.
Bebeklerini emziren annelerin iyi beslenmesi anne bebek sa�l�� a��s�ndan �ok �nemlidir. Bu nedenle annelerin; g�nde 2 litre (10 su barda��) kadar sulu g�dalar (su, s�t, az �ekerli limonata, komposto �orbalar, vb.) almalar� �nerilir.

G�nl�k beslenmede en az 2 su barda�� s�t veya yo�urt, 1 k�fte kadar et ve bir adet yumurta, 3 ince dilim ekmek veya 3 porsiyon unlu yiyecek 2 adet meyve bulunmal�d�r. Anne s�t� verirken sigara i�memeli, �ay ve kahve gibi besleyici de�eri olmayan i�ecekleri t�ketmemelidir.

4 - 9 AYLIK BEBEK BESLENMES�

Yaln�z anne s�t�yle beslenen bebeklerde ek g�dalara d�rd�nc� aydan sonra ba�lan�r. 4-6 ay aras�nda anne s�t�yle yeterli b�y�me geli�me sa�lan�yorsa sadece anne s�t�yle beslemeye devam edilir, bu durumda ek g�dalara alt�nc� aydan sonra ba�lan�r.
Bu d�nemde �ocu�unuza verdi�iniz ek g�dalar anne s�t�n�n tamamlay�c�s�d�r.

Ek G�dalar:
�ocu�un ay�na uygun b�y�me ve geli�me s�recini destekleyen, de�i�ik tatlarla tan��mak suretiyle sonraki aylarda kolay yeme al��kanl�� kazand�ran, besleyici de�eri y�ksek ama allerji yapma niteli�i az olan besinlerdir. Meyve suyu veya meyve p�resi, sebze �orbas� veya sebze p�resi, muhallebi, yo�urt, peynir, re�el, bisk�vi, ekmek, yumurta bebek beslenmesinde �nde gelen ek g�dalard�r.
Ek g�dalar� ka��k ya da bardakla veriniz.
Yeni deneyece�iniz yiyecekleri �ocuk a�ken al��k oldu�u yiyeceklerden �nce veriniz. Miktar� daima azdan ba�layarak artt�r�n�z.
Yeni g�dalar�n allerji yap�p yapmad��na dikkat ediniz. Bu nedenle ayn� g�n i�inde birden fazla yeni besin denemeyiniz. ��pheli bir g�day� kesti�inizde belirtilerin ge�ip ge�medi�ini kontrol ediniz. Bir iki g�n sonra yeniden deneyiniz.
Bebe�inizin ho�lanmad�� nemli yiyecekleri zaman zaman yeniden deneyiniz.
Meyve Suyu:
Elma ve �eftali gibi meyvelerin sular� taze olarak 1-2 tatl� ka�� miktar�ndan ba�lanarak verilir ve yava� yava� artt�r�l�r. Portakal ve mandalina suyunun daha ileri aylarda verilmesi uygun olur.
Meyveler iyice y�kan�r, kabuklar� soyulur ve cam rendede rendelenir. Temiz bir tel s�zge� veya t�lbentle s�z�lerek suyu elde edilir. Meyve suyuna ba�land�ktan bir iki hafta sonra p�re halinde verilebilir. Meyve sular�na �eker eklenmemelidir!
Sebze �orbas�:
Meyve suyuna ba�land�ktan iki hafta kadar sonra ��le ��n�nde verilmek �zere patates, havu�, pirin� ve taze sebzelerden g�nl�k olarak haz�rlan�r. Bir iki tatl� ka��ndan ba�lanarak yava� yava� artt�r�l�r. D�rt haftal�k bir s�re i�inde tam sebze p�resine ge�ilir.
1. Hafta (sebze �orbas�): 3-4 su barda�� su, 2 orta boy havu�, 1 orta boy patates 45 dakika kapakl� kapta pi�irilir. Tel s�zge�le hi� ezmeden suyu bir ba�ka kaba al�n�r. Bir �ay ka�� irmik ilavesiyle tekrar 5-10 dakika pi�irilir. S�v� miktar� 200 gram olacak �ekilde ayarlan�r.
2. Hafta (basit sebze p�resi): Ayn� �ekilde pi�irilir. Havu� ve patatesler tel s�zge�ten tamamen ezilerek p�re olarak ge�irilir. Bu p�renin i�ine yine irmik kat�larak maman�n haz�rlanmas� tamamlan�r.
3. Hafta (kar��k sebze p�resi): Havu� ve patatesin yan�na 1 �ay ka�� pirin� ve her g�n bir yenisi ilave edilmek �zere mevsimlik sebzeler eklenir. �rne�in ilk g�n 3-4 yaprak maydanoz, ertesi g�n maydanoz ve bir ka� yaprak �spanak, sonraki g�n ilaveten d�rtte bir enginar, daha sonra d�rtte bir domates gibi .. Tel s�zge�ten ya da blenderden ge�irilerek elde edilen p�reye yine bir �ay ka�� irmik eklenerek 5 dakika daha pi�irilir.
4. Hafta (tam sebze p�resi): Ayr�nt�lar�yla anlatt��m �ekilde haz�rlanan p�reye 1 �ay ka�� zeytin ya�� veya past�rize tereya�� kat�l�r.
Alt�nc� aydan itibaren sebze �orbas� ya da p�resine 1 yemek ka�� k�yma (3 kez �ekilmi� ya�s�z sinirsiz dana) eklenmelidir.
Muhallebi:
Sebze p�resinden 1-2 hafta kadar sonra genellikle 5. aydan itibaren ak�am (gece de�il) ��n� olarak verilir. 1 su barda�� s�t, bir tatl� ka�� pirin� unu, 1 tatl� ka�� toz �ekerle yap�l�r. So�uk s�t�n bir k�sm�yla pirin� unu iyice ezilir, kalan s�t eklenir kar��t�r�larak pi�irilir. Ate�ten indirmeye yak�n �eker eklenir. �lk g�nlerde s�t suland�r�labilir.
Muhallebi, kutu mamalarla da haz�rlanabilir. �zellikle inek s�t� proteinlerine duyarl� olan bebeklerde bu durum tercih edilir. Bir su barda�� su 1 tatl� ka�� pirin� unu kar��t�r�larak pi�irilir. Ate�ten indirildikten sonra i�ine 5-6 �l�ek haz�r mama toz halinde kat�l�r. Topaklanma durumunda tel s�zge�ten ge�irilir. Son y�llarda s�t �ocuklu�u d�neminde inek s�t�n�n hi� kullan�lmamas� y�n�nde olan g�r��ler giderek a��rl�k kazanmaktad�r.

Yo�urt:
S�t kaynat�l�r, elin dayanabilece�i s�cakl��a kadar so�utulur. 1 litre s�t i�ine bir �orba ka�� yo�urt 1-2 ka��k s�tle suland�r�larak eklenir, yava��a kar��t�r�l�r. Hareket ettirmeksizin s�cakl��n� koruyabilecek �ekilde 3-4 saat bekletilir. Bir kase kadar ikindi ��n� olarak verilir.
Kahvalt�:
�ocuk alt� ya da yedi ay�n� bitirdikten, sebze p�resi, muhallebi, yo�urt gibi g�dalara iyice al��t�ktan sonra kahvalt�lara ba�lan�r. S�t, beyaz peynir, re�el, pekmez, ekmek veya bebe bisk�visi ba�l�ca malzemelerdir. Tuzu al�nm�� bir par�a beyaz peynir ve re�el s�tle ezilir. Kar��ma ekmek i�i kat�l�r. Bu ama�la 3-4 bebe bisk�visi kullan�labilir. Kahvalt�ya �nce 1-2 tatl� ka�� olarak ba�lan�r, miktar� giderek artt�r�l�r. Bal allerji yapma olas�l�� nedeniyle bir ya��ndan �nce tercih edilmez. �stenirse 1 �ay ka�� ya� eklenebilir. Bir s�re sonra peynir, re�el, ya� ve ekmek s�tten ayr� olarak verilebilir.
Yumurta:
Kat� olarak pi�irilmi� yumurtan�n sar�s� 1 �ay ka�� miktar�ndan ba�lan�p giderek artt�r�lmak suretiyle kahvalt�ya ilave olarak verilir. Bir haftan�n sonunda bebe�iniz bir tam yumurta sar�s� yiyebilir. �yice al��m�� olan �ocuklara yumurta kay�s� k�vam�nda verilebilir. Yumurtan�n beyaz�n�n bir ya��nda �nce verilmesi genellikle tercih edilmez.
Tah�ll� �orbalar:
Mercimek, yo�urtlu yayla, ac�s�z tarhana �orbas� gibi g�dalar, taze sebze �orbalar�na al��t�r�lm�� olan bebeklere 7. aydan sonra de�i�ik tatlar� ��retmek amac�yla verilebilir.
K�fte:
Sebze �orbas�yla birlikte, ya�s�z sinirsiz �� kez �ekilmi� dana k�ymas�ndan baharats�z olarak haz�rlanm�� 1-2 k�fte 6. Aydan itibaren verilebilir.
Bal�k ve Tavuk:
Bebe�iniz yedi sekiz ayl�k oldu�unda k�ymaya alternatif olarak p�re halinde ��le ��n�nde tavuk ve k�l��ks�z bal�k eti verebilirsiniz.
Karaci�er:
Kuzu ci�eri tercih edilir. Az tuzlu suda ha�lan�r, zar� ��kar�l�r, rendelenerek bal�k ve tavuk etleriyle d�n��ml� olarak sebze �orbalar�yla birlikte verilir.
�ay:
�ay�n besleyici hi� bir de�eri yoktur. Aksine di�er g�dalar�n besleyici de�erini d��r�r, barsaklardan demir emilimini bozarak kans�zl��a yol a�abilir. Bu bak�mdan s�t �ocu�u beslenmesinde yeri yoktur.

6-8 AYLIK BEBEKTE BESLENME �EMASI:
_____________________________________
1. ��n (saat 06.00-07.00)
Kahvalt� + Anne S�t�
Ara ��n (saat 09.00-09.30)
Meyve Suyu
2. ��n (saat 11.30-12.30)
Et + Sebze Mamas� + Anne S�t�
Ara ��n (saat 15.30-16.00)
Yo�urt + Meyve P�resi + Ekmek
3. ��n (saat 18.30-19.30)
S�tl� Muhallebi + Anne S�t�
Gece ��n�
Anne S�t� (1-2 kez)
_____________________________________

Anne s�t� verilmeyen bebeklerde bunun yerine uygun �ekilde haz�rlanm�� haz�r mama verilebilir. Ancak unutulmamal�d�r ki hi� bir mama anne s�t�n�n tam olarak yerini tutamaz. Bu nedenle bebe�inizi kendi s�t�n�zle beslemek i�in olabildi�ince gayret g�steriniz.
Et olarak 1 k�fte, 5 tatl� ka�� karaci�er veya tavuk ezmesi d�n��ml� olarak verilebilir. S�tl� muhallebi yerine mamalardan haz�rlanm�� muhallebiler ya da haz�r unlu s�tl� mamalar verilebilir. Sebze mamas� ve muhallebi ��nleri �nceleri az miktarda ba�lan�r, daha sonra 200-250 gram (bir kase dolusu) olarak haz�rlan�r.

9-12 AY ARASI BEBE��N BESLENMES�:
�ocu�unuz i�in bu d�nemde �zel yiyecekler haz�rlaman�za gerek yoktur. Yeti�kinler i�in pi�irilen t�m ev yemekleri az ya�l� p�reler halinde bebe�e verilebilir.
�rnek M�n�:

Sabah: Kahvalt�
1 Bardak �ekersiz s�t
1 Yumurta sar�s�
1 Tatl� ka�� re�el ya da pekmez
1 �ay ka�� ya�
1 �nce dilim ekmek veya 3-4 adet bisk�vi

Ara: Meyve p�resi

��le: K�ymal� sebze p�releri
Dolma i�leri, sebzeli k�fteler
Kuru baklagil p�releri
Bir dilim ekmek i�i (sebzelerle)

Ak�am: Muhallebi (veya ��le ��n�n ayn�s�)

Sebze olarak bakla ve patl�can bebek beslenmesinde tercih edilmez. Bir ya��na basan bebekler aile sofras�na oturtulur, kendi kendine yemesi i�in te�vik edilir. Di�er s�tl� besinlerin yan� s�ra g�nde bir bardak s�t i�mesine �zen g�sterilir.

1-5 YA� �OCUK BESLENMES�:

Dokuz aydan sonra �ocu�un temel g�das� olmaktan ��kan anne s�t� 2 ya��na dek anne i�in uygun olan bir zamanda kesilebilir.
Bir ya��ndan sonra 13-14 ayl�k olan �ocu�a, �atal ka��k kullanma al��t�rmalar� yap�labilir. Ailenin di�er fertleriyle birlikte sofrada oturan �ocu�un ayr� taba�� olmal�, neyi ne kadar t�ketti�ine dikkat edilmelidir.
Bu d�nemde de �ocuklar g�nde d�rt ��n beslenmeli, temel besin gruplar�ndan (s�t ve s�tl� g�dalar .. etler, yumurta ve baklagiller .. sebze ve meyveler .. unlu ve ni�astal� besinler) yeterli ve dengeli t�ketmelidirler.
�lkemizde en s�k yap�lan hatalardan biri �ocu�u yemek suyuyla beslemektir. Hi� bir besleyici de�eri olmayan bu beslenme bi�imi uygulanmamal�d�r.

Her g�n yar�m litre s�t �ocuklara verilmelidir. S�t her �ekilde verilebilir. S�t�n i�erdi�i kalsiyum �ocuklar�n geli�imi i�in �ok �nemlidir. 25 gram peynirde de 200 gram s�tteki kadar kalsiyum vard�r.
Her g�n et ve baklagillerden bir ikisi beslenme listesinde bulunmal�d�r.
Her g�n bir yumurta yedirilmelidir. D�zenli et verilen �ocuklara g�n a��r� olabilir.
G�nde bir ya da iki kez sebze verilmelidir.
G�nde bir iki kez meyve yenmelidir. Fazladan bir ��n meyve vermek sebzenin yerini tutabilir. Meyve sular� da meyvenin yerine ge�ebilir.
G�nde bir iki kez ni�astal� besinler ve �� dilim ekmek beslenme listesinde bulunmal�d�r.
�ocuklara olabildi�ince erken d�nemde kendi kendilerine �atal ka��k kullanarak yemeleri ��retilmelidir.
Her �e�it �ekerleme, pasta, kek, dondurma s�k s�k verilmemesi gereken yiyeceklerdir. ��nler aras�nda �ocu�a �ekerleme vermek i�tah� azaltarak yetersiz beslenmeye yol a�t�� gibi di� ��r�klerinin de �nde gelen nedenidir.
�ay ve kahve verilmesi i�erdikleri uyar�c� maddeler nedeniyle sinirlili�e yol a�t��ndan bu i�ecekleri �ocuklara hi� tatt�rmamak en iyisidir.
Bu d�nemde �ocuklar a��z ve di� sa�l�� konusunda e�itilmelidirler. 1,5 - 2 ya��na gelen �ocu�un bir di� f�r�as� olmal�, macunsuz olarak f�r�alama e�itimi verilmelidir. �� ya�tan itibaren di� macunu kullanmaya ba�lanabilir.

Sevgili Anne ve Baba,
Haz�rlam�� oldu�um bu k�sa ve �zl� beslenme k�lavuzunun, bebe�inizin yeterli ve dengeli beslenmesi i�in g�sterdi�iniz �abada size yol g�stererek yararl� olaca��n� umut ediyorum. Bebek beslenmesi ile ilgili kapsaml� ve kaliteli �ok say�da kaynak eseri kitap��larda bulabilir, merak etti�iniz ayr�nt�lar� doktorunuzla konu�arak bilgilerinizi peki�tirebilirsiniz.
Sa�l�kl� ve ba�ar�l� nesiller yeti�tirmeniz dile�iyle ..

Oldu da bitti ma�allah...
Erkek �ocuklar�n kabusu s�nnet, onlar i�in her ne kadar zor g�z�kse de sa�l�k a��s�ndan �ok faydal�.

Penis kanseri, cinsel yolla bula�an hastal�klar ve rahim kanserinin olu�umunu engelleyen s�nneti Memorial Hastanesi �roloji B�l�m� Ba�kan� Prof. Dr. Kemal Sar�ca anlatt�.

S�nnet nedir?

S�nnet penisin u� k�sm�ndaki s�nnet derisinin kesilerek ��kart�lmas� �eklinde tan�mlanabilir. Bu uygulama farkl� toplumlarda farkl� nedenlerle eski �a�lardan g�n�m�ze kadar s�re gelen bir gelenek olmas� yan�nda, g�n�m�zde Amerika Birle�ik Devletlerinde en s�k uygulanan pediatrik cerrahi i�lem olarak da t�p d�nyas�n�n g�ndemindedir.

S�nnetin her erke�e mutlaka yap�l�p yap�lmamas� konusundaki tart��malar uzun s�re g�ndemde olmu�tur. Tart��malar bir yana, s�nnet bir�ok toplum ve k�lt�rde, faydas�n� ya da t�bbi gereklili�i d��n�lmeden dini inanc�n gere�i ve gelenekler nedeniyle uygulanmaktad�r.

Bug�n, d�nya erkek n�fusunun yakla��k %15’i s�nnetlidir. S�nnet adetinin ne zaman ortaya ��kt�� bilinmemektedir. G�n�m�zden 14.000 y�l �ncesine kadar dayand�� d��n�lmektedir. Yontma ta� devri ma�ara resimlerinde bile s�nnetli erkek tasvirleri vard�r. Eski m�s�rda bulunan tarih �ncesi mezarlardaki b�t�n erkekler s�nnetlidir.

Sa�l�k gerek�esiyle de s�nnet ger�ekle�tirilir mi?

S�nnet dini ya da sosyok�lt�rel nedenler d��nda baz� t�bbi zorunluluk hallerinde de uygulanmaktad�r. Bunlar s�nnet derisinin darl��, bu darl�k nedeniyle s�nnet derisinin geri �ekildikten sonra eski yerine getirilememesi ve peniste �i�lik morluk olan durumlar, s�nnet derisi iltihaplar� ve s�k ge�irilen idrar yolu enfeksiyonlar�d�r.

S�nnetin faydalar� nelerdir?

S�nnetin bilimsel ara�t�rmalar ile g�sterilen pek �ok faydalar� bilinmektedir. Bunlar aras�nda, s�nnetli erkeklerde penis kanserine rastlanmamas�, cinsel yol ile bula�an hastal�klara daha az rastlanmas� say�labilir.

S�nnetli erkeklerin e�lerinde rahim a�z� kanserinin daha az izlendi�i belirlenmi�tir. Ancak s�nnetin yap�lmamas� gereken baz� t�bbi durumlar da bilinmelidir. Bunlar aras�nda idrar kanal� a�z�n�n normal yeri d��nda, penisin alt ya da �st b�lgesine a��ld�� do�u�tan penis-idrar kanal� anomalisi olan �ocuklar, kanama-p�ht�la�ma bozuklu�u olan �ocuklar say�labilir. O nedenle s�nnet �ncesinde �ocu�un mutlaka bir uzman doktor taraf�ndan muayenesi yap�lmal�d�r.

Yeni do�anlar�n neredeyse yar�s�nda, s�nnet derisi penis ba�� izlenecek kadar geri s�yr�lamaz. Alt�nc� aya kadar bebeklerin ancak % 20’si t�m�yle s�yr�labilen s�nnet derisine sahipken, 3 ya��nda bu oran % 90’a ula��r.

Puberteye kadar ise hemen t�m �ocuklar�n s�nnet derileri tamamen geri �ekilebilecek hale gelir. O nedenle s�nnet derisinin yeterince geri s�yr�lmad�� g�ren anne babalar zorlayarak s�nnet derisini geriye �ekmeye �al��mamal�d�rlar.

S�nnet ka� ya��nda yap�lmal�d�r?

�deal s�nnet ya�� konusunda halen bir fikir birli�i olmamakla beraber, t�bbi gereklilik hallerinde her ya�ta yap�labilir. Genel uygulama �ocu�un yap�lan i�lemi anlamayaca�� 2 ya� �ncesi ya da i�lem anlat�ld�� zaman anlay�p ikna olabilece�i ya�lar olan 6 ya� sonras� s�nnet yap�lmas�d�r. Ancak g�n�m�zde yayg�nla�an genel anestezi alt�nda uygulanan s�nnet ya� s�n�rlamas�n� ortadan kald�rm�� gibi g�r�nmektedir.

3-6 ya� aras�ndaki �ocuklar fallik d�nem i�inde bulunduklar�ndan, lokal anestezi alt�ndaki s�nnet ile kastrasyon korkusuyla ruhsal sorunlarla kar��la�abilirler. Psikolojik nedenlerle bu ya� grubunda da lokal anestezi ile s�nnet yap�lmas� uygun de�ildir.

Lokal anestezi amac�yla penis k�k�ne ince bir i�ne yoluyla uygulanan lokal anstezik ila�lar ve ve yine b�lgesel etkili uyu�turucu kremler kullan�lmaktad�r. Ancak �ocuk hi� ya da �ok az bir a�r� duymas�na ra�men i�lem kendisine yeterince anlat�lmam�� ve g�n�ll� de�il ise s�nnet i�lemi i�in �art olan hastan�n hareketsiz kalmas� sa�lanamaz, dolay�s�yla ideal bir s�nnet i�lemi ve kanama kontrol�n� sa�lamak �ok zorla��r.

Genel anestezi alt�nda yap�lan s�nnetlerde i�lem hem �ocuk hem de doktor taraf�ndan daha konforlu �artlarda ger�ekle�ebilmektedir. S�nnet bir cerrahi giri�imdir ve mutlaka asepsi dedi�imiz mutlak cerrahi temizlik �artlar�n�n, kullan�lan aletlerin sterilizasyonunun sa�lanmas� gerekmektedir.

��lem sonras� kanama kontrol�n�n ve a�r�s�z bir s�nnet sonras� d�nem i�in gerekli ila� uygulamalar� g�n�m�zde s�nneti gerekleridir.

S�nnet, �ocu�a nas�l anlat�lmal�d�r?

S�nnetten �nce �ocuk, ger�ek bilgilerle bilgilendirilmelidir. �ocuklara "s�nnet olmayaca��, i�ne veya kesme gibi i�lemler yap�lmayaca��, sadece muayene olaca��" �eklinde kand�rmalar s�kl�kla yap�lmaktad�r. Daha sonra �ocuk ger�ekle kar��la�t��nda korku ve tepkisi daha fazla olmakta, ayr�ca ebeveynine ve hekime g�veni sars�lmaktad�r.

Toplu s�nnet uygulamas� da �nemli bir ele�tiri konusudur. Toplu s�nnetlerde her �ocu�a gerekli duygusal ve teknik �zenin g�sterilmesi, her �ocuk i�in ayr� steril alet temini zordur. Karga�a ortam�nda hatal� s�nnet, infeksiyon ve di�er komplikasyonlar�n olu�ma ihtimali daha fazlad�r. Bu sebeplerle toplu s�nnet uygulamas�ndan ka��nmak gereklidir.

S�nnet herhangi bir rahats�zl��a neden olabilir mi?

Cerrahi bir m�dahale olan s�nnetin bir tak�m istenmeyen komplikasyonlar� da vard�r. Bunlar aras�nda en s�k rastlananlar kanama ve enfeksiyondur. Daha az izlenen ancak ciddi olabilecek komplikasyonlar aras�nda ise glans denen penis u� k�sm�n�n kesilmesi, peniste kanlanma bozuklu�u ve morarma, uygulanan lokal anestezik ilaca kar�� olu�abilecek alerjik reaksiyon ya da methemoglobinemi durumu, idrar kanal�n�n t�kanmas� ve idrar yapamama gibi durumlar say�labilir.

S�nneti yapan ki�inin e�itim ve deneyim d�zeyi a�a�� indik�e, veya toplu s�nnetlerde oldu�u gibi, ardarda yap�lan s�nnet say�s� artt�k�a komplikasyon oran� da y�kselmektedir. S�nnet kesinlikle hafife al�nmamas� gereken ciddi bir cerrahi giri�imdir ve mutlaka uzman hekimlerce uygun ko�ullar alt�nda uygulanmal�d�r.

AN� BEBEK �L�M� SENDROMU: BE��K �L�M� SENDROMU

TANIM:
Ani bebek �l�m� sendromu (AB�S), 1 ya��ndan k��k bebeklerin bilinmeyen nedenlerle aniden �lmelerini tan�mlayan bir terimdir. Ani bebek �l�m� sendromu (be�ik �l�m� olarak da bilinir) geli�mi� �lkelerde 1-12 ayl�k bebekler aras�nda en s�k g�r�len �l�m nedenidir.
Birka� t�bbi ara�t�rmada, bu sendromla ili�kili biyolojik ve �evresel risk etmenlerinin belirlenmi� olmas�na kar��n ger�ek nedenle ilgili kesin bilgi yoktur. D�nya �ap�nda yap�lan bir�ok �al��mada y�z�koyun (karn�n�n �st�ne) yat�r�lan �ocuklar�n y�ksek risk alt�nda olduklar� g�sterildi. Bebeklerin yat�r�lma pozisyonu �lkeler aras�nda farkl�l�k g�steriyor; ABD'deki bebekler on y�l �nce �o�unlukla y�z�koyun yat�r�l�yordu. Daha sonra baz� �lkelerde oldu�u gibi ABD'de de annebabalar sa�l�kl� bebeklerin s�rt�st� yat�r�lmas� i�in te�vik edilmeye ba�land�.

JAMA'da yay�mlanan �� yeni ara�t�rma, bu konuda h�l� ba�ka �al��malara gereksinim oldu�unu ortaya koydu. Ulusal �ocuk Sa�l�� ve �nsan Geli�imi Enstit�s�'n�n (National Institute of Child Health and Human Development: NICHD) bir �al��mas�nda ABD'de y�z�koyun yat�r�lan bebeklerin oran�n�n 1992 y�l�nda %70 oldu�u, ancak 1996 y�l�nda %24'e d��t�� saptand�. Ayn� s�re i�inde ani bebek �l�m� sendromu yakla��k %38 azald�. NICHD'nin y�r�tt�� ikinci �al��mada, d��k gelir d�zeyine sahip, Afrika k�kenli Amerikal� annelerin bebeklerini y�z�koyun yat�rma olas�l��n�n daha fazla oldu�u belirlendi. Ara�t�rmac�lara g�re, do�umdan sonra bebe�inin hastanede y�z�koyun yat�r�ld��n� g�ren annelerin %93'� evde de ayn� pozisyonda yat�r�yor.

Massachusetts ve Ohio'daki yakla��k 8000 annenin yer ald�� ba�ka bir �al��mada bebeklerini bir ayl�kken y�z�koyun yat�ran annelerin oran� sadece %18 iken, bebekleri �� ayl�k oldu�unda bu pozisyonda yat�rmaya ba�layan annelerin oran�n�n %29'a y�kseldi�i belirlendi.
Ara�t�rmac�lar bu art��n, annelerin ailelerinden, arkada�lar�ndan, ba�ka �ocuklardan ve bebeklerinin davran��lar�ndan etkilenmeleri sonucu ortaya ��kt��n� bildiriyorlar. Ara�t�rmac�lar, bebeklerin y�z�koyun yat�r�lmas�n� �nlemek amac�yla Afrika k�kenli Amerikal�lar ya da �spanyol k�kenliler, d��k gelir d�zeyine sahip, 29 ya��ndan gen�, daha �nce �ocuk sahibi olmu� ya da 8 haftal�ktan k��k bebe�i olan, y�ksek risk grubundaki annelere y�nelik e�itim programlanna gereksinim oldu�unu belirtiyorlar. Ayr�ca, hastanelerde de yeni do�an bebeklerin s�rt�st� yat�r�larak do�ru uyku pozisyonunun yerle�tirilmesi gerekti�i vurgulan�yor.

AN� BEBEK �L�M� SENDROMUNA �L��K�N R�SK ETMENLER�:

Ara�t�rmac�lar, ani bebek �l�m� sendromunun nedenini bilmemelerine kar��n, olas�l�� art�ran etmenleri tan�mlad�lar:

Y�z�koyun uyuyan bebekler
Sigara duman�na maruz kalan bebekler
Anneleri gebelik d�neminde sigara i�enler
Anneleri ilk hamileli�i s�ras�nda 20 ya��ndan k��k olanlar
Anneleri do�um �ncesi sa�l�k bak�m� i�in hi� ba�vurmayanlar ya da ge� ba�vuranlar
Erken do�an ya da d��k do�um a��rl�kl� bebekler
K�� aylar�nda do�anlar
Erkek bebekler

R�SK AZALTMANIN YOLLARI:
Ani bebek �l�m� sendromunu �nlemenin g�venli bir yolu olmamas�na kar��n, riski azaltabilecek �nlemler �unlard�r:

Bebekleri s�rt�st� yat�rmak
Do�umdan �nce iyi bir sa�l�k bak�m�
Sigara i�ilmeyen bir �evre
Sert bir yatak
Bebe�in alt�na yast�k ya da battaniye gibi yumu�ak malzemeler yerle�tirmemek
Bebe�i �ok s�cak ortamda bulundurmamak (giydirerek, �rterek ya da a��r� s�cak bir odada yat�rarak)
Rutin kontrolleri ve a��lar� yapt�rmak
Hafif bir hastal�ktan sonra bile bebe�i birka� g�n yak�ndan g�zlemlemek

KAYNAKLAR:
National Institute of Child Health and Human Development "Back to Sleep" Campaign 31 Center Drive, Room 2A32 MSC 2425 Bethesda, MD 20892-2425 800/SOS-CRIB or www.nih.gov/nichd/
Sudden Infant Death Syndrome Alliance 800/221-SIDS or www.sidsalliance.org
American Academy of Pediatrics SASE (business sizel to: SIDS Fact Sheet AAP P.O. Box 927 Elk Grove Village, IL 60009 National lnstitute of Child Health and Human Development, SlDS Alliance, American Academy of Pediatrics, AMA's Encyclopedia of Medicine

Y�r�te� Yararl� M�, Zararl� M�?

http://www.sagliklicocuk.com/sc01/crklr/file/sss/CokSorulanSorular_img/sss02.gif
Anne babalar, bazen bebe�in y�r�mesini kolayla�t�raca��na inanarak, bazen de onun ho��a vakit ge�irip e�lenmesi i�in y�r�te� al�yorlar. Evet, ger�ekten de bebekler y�r�te�te ho� zaman ge�irebilirler, fakat doktorunuza dan��t��nda bunu onaylamad��n� g�receksiniz. Y�r�tecin, san�lan�n aksine, y�r�meyi kolayla�t�r�c� de�il engelleyici etkisi vard�r. ��nk�, kolayca hareket kabiliyeti kazanan bebek, kendisi �aba harcamaya gerek duymayacak, y�r�me denemelerinden vazge�ebilecektir. �stelik y�r�te�te; y�r�me i�in �zellikle �nemli olan kal�a ve �st bacak kaslar� de�il, alt bacak kaslar� �al��maktad�r. Ayr�ca, bebe�in tak�l�p d��me, �nceden ula�amad�� tehlikelere ula�ma riski vard�r. Bebe�in emeklemesi, yerde yuvarlanmas� onun geli�imi a��s�ndan daha yararl�d�r, haz�r oldu�unda nas�lsa y�r�yecektir

Bebekte Otistik Bozukluklar

Otistik bozuklu�un genel anlamda belirgin belirtileri olmas�na kar��n, baz� durumlarda anne babalar taraf�ndan ge� farkedilebilmektedir. Otistik bozukluk, ilk 36 ayda baz� belirtiler vererek yava� yava� kendini g�stermeye ba�lar.

Normalde bebeklerin geli�im d�nemleri i�erisinde bebeklerin anne veya di�er insanlar ile ileti�im ve etkile�im �ekli �nemlidir. Bebek ilk do�du�u andan itibaren etraf� ile ileti�im ve etkile�ime girmek ister . Bu ileti�im ve etkile�im; g�z ile nesneleri ve insanlar� takip ederek, agulama ile sinyal vererek, kar��s�ndakine g�l�msemede bulunarak, g�z konta�� kurarak olabilir. Otistik bozuklu�un ba�lang�c�n�n, ilk 36 aydaki belli bir normal geli�im d�neminden sonra g�r�lebilece�i gibi, do�umdan itibaren baz� belirtiler ile birlikte de g�r�lebilir.

Otistik bozuklu�u olan �ocuklarda �� temel belirti vard�r. Bunlardan birincisi ileti�im alan�ndad�r. Yani konu�ma, jest ve mimikler vb, ara�lar ve etraf ile ileti�imin olmamas� veya �ok k�s�tl� ve s�n�rl� olmas�d�r. Aileler �o�unlukla �ocuklar�n� ''konu�muyor'' diye kulak-burun-bo�az hekimine veya �ocuk hastal�klar� hekimine g�t�r�rler. Daha sonra da, yap�lan tetkiklerin normal ��kmas� ile �ocuk psikiyatristlerine giderler. �kinci bozulan alan ise �evre ve di�er insanlar ile etkile�im alan�d�r. Yani �ocuk ba�kalar� ile duygular�n�, ba�ar�lar�n�, sevin�lerini payla�maz ve etraf�ndaki insanlar ile kar��l�kl� etkile�ime girmek istemez. Zaten otizmin kelime anlam�na uygun olarak '' kendi halinde, kendi kabu�unda” davran�r. �nsanlar�n duygusal de�i�iklikleri ve sinyalleri onlar� etkilemez veya �ok s�n�rl� olarak etkile�im g�r�l�r. Ya��tlar�n�n yan�na gitmez, onlar ile ilgilenmezler. ��nc� temel bozulma alan� ise �srarla tekrarlayan davran��lar ( d�nme, sallanma, z�plama vb.) ve �ok s�n�rl� olan ilgi alan�d�r. Bu durumdaki bir �ocuk �ama��r makinas�n�n d�nen merdanesi kar��s�nda saatlerce oturup bakabilir veya bir araban�n tekerle�ini saatlerce �evirebilir veya bir e�yan�n par�as� ile saatlerce oturup u�ra�abilir.

Ek olarak ayak ucunda y�r�me, yandan bak��, a�r�ya dayan�kl�l�k, yemek konusunda g�da se�imi vb belirtiler ile otistik �ocuk di�er �ocuklardan kolayl�kla ay�rt edilir. Otizmin temel tedavisi e�itim olmakla birlikte erken tan� ve hastal��a ba�ka sorunlar�n e�lik edip etmedi�i �nemlidir.

�nemli olan anne babalar�n bu konuda uyan�k olarak erken tan� ve tedavi a��s�ndan bilgili olmalar�d�r.

Uzm.Dr. Esra �zayd�n

Bebeklerde Uyku D�zeni

Yeni do�an bebe�iniz ilk haftalarda g�nde 17-18 saat uyur. 3. ayda ise uykusu g�nde 15 saate d��er. Ancak bu uyku hi�bir zaman gece olsun g�nd�z olsun aral�ks�z olarak 2-3 saati ge�mez. B�ylece bu d�nemde siz de hi�bir zaman 2-3 saatten fazla aral�ks�z uyuyamazs�n�z.

Bu yaz�da sizlere bebeklerin uykusu bu konusunda birka� ��t verilecektir.

0-3 ay: Yeni do�an bebe�iniz ilk haftalarda g�nde 17-18 saat uyur. 3. ayda ise uykusu g�nde 15 saate d��er. Ancak bu uyku hi�bir zaman gece olsun g�nd�z olsun aral�ks�z olarak 2-3 saati ge�mez. B�ylece bu d�nemde siz de hi�bir zaman 2-3 saatten fazla aral�ks�z uyuyamazs�n�z. Ya beslemek i�in, ya alt�n� almak i�in veya sadece oynamak i�in uykunuz mutlaka b�l�necektir. Bu durum �o�u bebekte 5-6.aya kadar s�rer.Bu s�re i�inde size d��en g�rev bebe�inizin uyku al��kanl�klar�n� yerle�tirebilmek i�in al��t�rmalara ba�lamakt�r.

Bebe�iniz uykusu geldi�inde g�zlerini ovu�turmak, kulaklar�n� �eki�tirmek gibi birtak�m hareketler yapar. Bu hareketleri ��renin.

Bebe�inize gece ve g�nd�z�n fark�n� ��retmeye ba�lay�n.Buna 2 haftal�kken ba�lay�n.G�nd�z onunla oynay�n, konu�un, ilgilenin. Gece uyku vakti geldi�inde ��klar� karart�n, oynad��n�z oyunlar� m�mk�n oldu�unca yava�lat�n. Onun ilgisini �ekecek t�m aktiviteleri s�n�rlay�n. �ama��r, bula��k makinesi vs. aletleri �al��t�rmay�n.

6-8 haftal�k oldu�unda bebe�inize kendi kendine uyuma �ans� tan�y�n. Onu yata��na yat�r�n, uyutmak i�in �aba sarfetmeyin, kuca��n�za almay�n veya sallamay�n. B�ylece kendili�inden uyumay� ��renme �ans� tan�y�n.

3-6 ay: 3-4 ayl�k olan �o�u bebek g�nde 15 saat uyur. Bunun yakla��k 10 saati gece, 5 saati ise g�nd�zd�r. Eskisi gibi her 2-3 saatte bir uyanmamaktad�r. Geceleri ancak bir ka� kez beslemek i�in uyanabilirsiniz. G�nd�z uykular� ise 2-3 parti halinde yakla��k 5 saat olacakt�r.Bu d�nemde:

Bebe�inizin uyku saatlerini planlamaya ba�layabilirsiniz. Geceleri 20- 20.30 s�ralar�nda uyumas� uygun olacakt�r. Bu saatlerde bebe�iniz �ok enerjik g�r�nse de yatmas�n� sa�lay�n. g�nd�z uykular�n� da belli saatlere planlamaya �al��n.

Yatma zaman� i�in bir tak�m al��t�rmalar geli�tirmeye �al��n. Onu yat�rmadan �nce oynad��n�z oyunlar� yava�lat�n. Pijamalar�n� giydirin. Hikaye anlat�n, ninni s�yleyin. I��klar� azalt�n. Bunu her g�n yaparak bebe�inizin yatma saati geldi�ini ��renmesini sa�lay�n.

Bebe�iniz gece uykusunu 10 saat uyuduktan sonra onu uyand�r�n. b�ylece g�nd�z uykular�n� da d�zenli uyumas�n� sa�lars�n�z.

6-9 ay: G�nl�k uykusu yakla��k 14 saattir. 7 saate yak�n bir s�re hi� uyanmadan uyuyabilir. Sabah ve ��leden sonra olmak �zere g�nde iki kez k�sa s�reli g�nd�z uykular� uyumas� uyku d�zeninin sa�lanmas�nda faydal� olacakt�r.

Bu d�nemde yatma zaman� i�in daha �nceden geli�tirdi�iniz al��t�rmalar�n faydas�n� g�receksiniz. Art�k �nceden al��t�rd��n�z gibi pijamalar� giydirdi�inizde, hikaye okuyup ninni s�yledi�inizde uyku zaman�n�n geldi�ini kabul edecektir.
Her g�n ayn� saatte g�nd�z uykular�na yatmas�n� sa�lay�n.
Kendi kendine uyuyakalmas�n� sa�lamaya �al��n.

9-12 ay: Bu aylarda muhtemelen bebe�iniz geceleri 10-12 saat ve g�nd�zleri iki kez yar�m- 2 saat uyuyor olacakt�r. Size d��en ise yatma zaman� al��kanl�klar�n� bozmamas�n� sa�lamak, kendi kendine uyumas� i�in gerekenleri yapmak olmal�d�r.

12-18 ay:Bu aylarda bebe�iniz g�nde 13-14 saat uyuyacakt�r. 18 ayl�k oldu�unda g�nde iki kez olan k�sa g�nd�z uykular�n� ��leden sonralar� yar�m- iki saatlik tek uykuya indirebilir.Size d��en ise yatma zaman� al��kanl�klar�n� bozmamas�n� sa�lamak, kendi kendine uyumas� i�in gerekenleri yapmak olmal�d�r.

18- 24 ay:Geceleri 10-12 saat, g�nd�zleri 2 saatlik bir ��len uykusu yeterli olacakt�r. Bu aylarda �ocu�unuz olu�turdu�unuz al��kanl�klar� y�kabilmek i�in �e�itli hilelere ba�vurabilir.

Uzm.Dr. Esra �zayd�n

Bebeklerde Ate�le Gelen Havale

Son zamanlarda salg�n halini alan grip, herkeste y�ksek ate� nedeni oluyor. �zellikle bebekleri olan aileler, ate�le gelen havaleden endi�e ediyorlar. Gerek telefon ve gerekse mektupla bana ula�an okurlar�m aras�nda, bebeklerdeki y�ksek ate� kar��s�nda ne yapmalar� gerekti�ini soran okurlar�m �ok fazla.

Bebeklerin hastal�klar�n� anlamak �ok kolay de�il. Derdini anlatamad�klar� i�in, sadece a�larlar. Genelde huzursuz ve �ok a�layan bir bebekte de a�lama da ipucu olarak de�erlendirilmeyebilir. E�er bebe�in yeme, i�me ve uyuma al��kanl�klar�nda dikkat �ekici bir de�i�me varsa, o �ocu�un hasta oldu�u d��n�l�r. Her hastal�k ate� y�kselmesine neden olmazsa da, bebeklerde ve k��k �ocuklarda infeksiyon hastal�klar� daha s�k rastland�� i�in, hastal�klar�n�n b�y�k bir k�sm�nda ate� y�kselmesi olacakt�r. Bu nedenle bebe�in ate�ini �l�mek sa�l�� hakk�nda bilgi verecektir. Cildin terli ve bebe�in hareketli olmas� nedeniyle, koltuk alt� yerine makattan ate� �l�mek daha do�rudur.

E�er bir bebe�in makattan �l��len ate�i 38 dereceden fazla ise, o bebekte y�ksek ate� oldu�unu kan�tlar. Ancak �o�u zaman ate�in y�ksekli�inden �ok bebe�in genel durumu daha da �nemlidir. Ate�i normale yak�n ama halsiz, devaml� uyuyan, mama yemek ya da s�t i�mek istemeyen bir bebek, 39 derece ate�i olmas�na ra�men, canl� hareketli, beslenmesini s�rd�ren bir bebe�e oranla daha hastad�r. E�er iki ayl�ktan k��k bir bebe�in ate�i 38 dereceyi a�arsa doktora g�t�rmek gerekir. �ki ayl�ktan b�y�k bebek i�in doktora g�t�rme s�n�r� 39 derece ate�tir. Ancak daha d��k rakamlarda da olsa ate�, �� g�nden daha fazla s�r�yorsa, doktora g�t�rmek gerekecektir.

Ate� y�kselmesi v�cudun savunma mekanizmalar�ndan biridir. V�cutta vir�s ya da bakteri cinsi bir hastal�k etkeni oldu�unu ve v�cudun buna kar�� tepki g�sterdi�ini kan�tlar. Ate� y�kselmesi halinde hastal�k etkenleri faaliyetlerini s�rd�remez ya da �l�rler. Bu nedenle ate� y�kselmesi hastan�n yarar�na bir durumdur. Ancak, y�ksek ate�in devam etmesi, v�cudun hastal�� yenemedi�ini g�sterir. Hastal��n devam etmesi organlarda kal�c� bir bozukluk yaratabilece�i i�in, m�dahale edilmelidir. Doktor, yapaca�� muayeneden sonra hastal�� te�his edecek ve gerekli �nlemleri alacakt�r. Gerekli tedaviye ba�lamadan ate�i d��rmek yararl� bir davran�� de�ildir.Ate�in, savunma sistemi i�in yararl� oldu�unu belirttim ancak bunun tek istisnas�, y�ksek ate�le gelen havale n�betidir.

Beyin h�crelerinin normal d�� bir aktivite g�stermesi sonucu ortaya ��kan, v�cuttaki istemsiz kas�lmalara, t�p dilinde konv�lsiyon, halk aras�nda da havale ad� verilmektedir.Tipik bir havale n�betinde bebek �uurunu kaybeder, kol ve bacaklar� kas�l�r. Birka� saniye sonra, kol ve bacaklarla y�zde ritmik kas�lmalar olmaya ba�lar. Bir s�re sonra da b�t�n belirtiler kaybolur.

Havale n�betleri genellikle 6 ayl�k ile 5 ya� aras�ndaki �ocuklarda olur. �o�u zaman y�ksek ate� ile beraberdir. Ancak ate�in y�ksekli�i ile havale ge�irme aras�nda her zaman bir ilinti yoktur. Yani baz�lar�nda �ok y�ksek ate�te havale olmazken, baz� bebeklerde daha d��k ate�lerde bile havaleye rastlanabilir. �ocuklar�n %4-5 inde hayatlar�nda en az bir kez havaleye rastlan�rken, bunlar�n yar�s�nda bir kereden sonra havale g�r�lmez. Eskiden, havale ge�iren �ocuklarda mutlaka beyin hasar� kalaca�� d��n�l�rken, bunun do�ru olmad�� art�k anla��ld�. �nemli olan havalenin kendisi de�il, havaleye neden olan hastal�kt�r. Bu iyi tedavi edilmedi�i taktirde hasar kalabilir.

E�er bebe�in ate�i y�ksekse, d��rmek i�in, giysilerini ��kartmak, ba��na ve g��s�ne �slak bez koymak, t�m v�cudu serin su ile �slat�lm�� bezlerle silmek yararl�d�r. Havale ge�iren bebekte, kolonya gibi alkoll� maddeler kesinlikle kullan�lmaz. Ayr�ca ate� d��rmek i�in su dolu k�vete sokmak da tehlikeli olabilir.Kusmaya ba�larsa, y�z�koyun ya da yan yat�rarak kusmu�un nefes borusunu t�kamas�n� �nleyin.Nefes almas� g��le�irse, alt �enesini hareket ettirmeye �al��arak nefes almas�na yard�mc� olun. �o�u insan, havale ge�iren ki�inin dilini �s�raca��n� ya da yutaca��n� ve nefes yolunun kapanaca��n� d��n�r. Dil �s�rma olursa da �ok �nemli de�ildir. Bunu �nlemek i�in a�z�na elinizi ya da ba�ka cisimleri sokmak tehlikeli olabilir.E�er nefesi durursa, yapay solunuma ba�lamay�n, k�sa bir s�re sonra kendili�inden soluk al�p vermeye ba�layacakt�r.

Havale n�beti ge�tikten sonra, bebe�in devaml� doktoru varsa, ona haber verin. Bebe�i muayene etmek isteyecektir. E�er bu doktora ula�am�yorsan�z, bir hastanenin acil k�sm�na g�t�r�n. Yukar�da da belirtti�im gibi, havaleye neden olan hastal�k, �o�u zaman havaleden daha ciddi sorun yarat�r.

Uzm.Dr. Esra �zayd�n

Ani Bebek �l�m�

Ani Bebek �l�m�
T�pta SIDS olarak adland�r�lan su sorun, hi�bir bir neden olmaks�z�n ani bir �ekilde bebe�in ya�am�n�n sona ermesi olarak bilinir. Bebek �l�mlerinde �okca rastlanan SIDS, bebek 12. ay�n� doldurana kadar ortaya ��kabilir. En �ok ikinci ve d�rd�nc� aylar aras�nda g�r�l�r. D�rd�nc� ayla onikinci ay aras�nda SIDS’e daha az rastlan�r. Bir �ok bebekte bu �ekilde nedeni bilinmeyen �l�mlerle kar��la�mak m�mk�nd�r. �zellikle erkek bebeklerde oldu�u bilinmektedir ve k�� aylar�nda daha �ok rastland�� da g�zlenmi�tir. Bu durumla kar��la�an bebeklerin b�y�k k�sm�n�nda uyudu�u s�rada ya�am�n� yitirdi�i bilinmektedir.

Erken ya�larda gebe kalan kad�nlar�n bebeklerinde SIDS'le kar��la�ma olas�l�� daha fazlad�r. Ayr�ca alkol, ila� ve sigara ba��ml�s� olan annelerin bebekleri de risk alt�ndad�r. Gebelik d�neminde iyi beslenmeyen annelerde ve de ekonomik nedenler y�z�nden ge�im zorlu�u �eken ailelerin bebeklerinde SIDS daha fazlad�r. Olmas� gerekenden �ok daha kiloya sahip olan bebekler ile premature bebeklerde SIDS g�r�lmesi de beklenebilir.

Bebeklerde SIDS ile kar��la�mamak i�in uzmanlar taraf�ndan bir tak�m �neriler verilmektedir. Bu tavsiyelere uyuldu�u taktirde bebeklerde ki �l�m riskinin azald�� g�zlenmi�tir. Olduk�a �nemli olan bu olay �zerinde fazlas�yla durulmal� ve duyarl� olunmal�d�r. Ebeveynlerin bu uyar�lar� dikkate almalar� yararl� olacakt�r.

•Gebelik d�nemlerinde al�nan g�dalara dikkat
edilerek, s�rekli olarak hekim kontrol�nde olmak
gerekir.
•�nemli bir sorun olmad�� taktirde mutlaka bebe�i
emzirmelidir
•Bebek do�duktan sonra s�rekli hekim g�zetiminde
olmal� ve anla��lamayan bir durum g�r�ld��nde de
derhal hekimle irtibat kurulmal�d�r.
•Is� bebek i�in �nemlidir. Bu nedenle bebek
odas�n� s�rekli orta derecede bir �s�da olmas�na
dikkat edilmelidir.
•Bebek odas�nda s�rekli temiz hava olmas�n�
sa�lamak gerekir.
•Bebe�in odas�nda ya da bebe�in yer ald�� hi�bir
yerde sigara i�ilmesine m�sade etmeyin. Sigara
i�ilen b�l�mlerde bebe�inizi bulundurmay�n.
•Bebe�in yata��n�n �ok yumu�ak olmas�n� izin
vermeyin, bunun yerine sert bir yatak se�in.
•Bebek �ar�af�n� yata��n alt kenar�na s�k��t�r�n ve
b�z��mesini engelleyin.
•Bebe�in yata��n�n s�rekli temiz olmas�n� sa�lay�n.
•Uyuma esnas�nda bebe�in y�z�n� kapatmay�n.
•Bebe�in mutlaka s�rt �st� yatmas� gereklidir, bu
�ekilde yatan bebeklerde SIDS olma oran� olduk�a
azalm��t�r.
•Bebe�in yata��nda fazlal�k hi� bir �ey
bulundurmay�n.
•Bebe�i yata��n alt b�l�m�ne de�ilde, �st b�l�m�ne
yat�r�n.
•Bebek yata��n�n alt�na hi� bir �ey sermeyin.

VENTR�K�LER SEPTAL DEFEKT VDS-�OCUKTA KALP DEL��

K��K VENTR�K�LER SEPTAL DEFEKT (VSD)

Kalbin iki kar�nc�� aras�ndaki duvarda a��kl�k olmas�d�r (�ekil 2). Bu a��kl�k vas�tas�yla sol taraftaki temiz kan�n bir k�sm� sa� tarafa ge�er. Bu olay akci�er atardamar�nda hafif bir bas�n� y�kselmesine sebep olabilir. Hastan�n �ikayetlerinin ciddiyeti ve tedavi �ekli (ila� veya ameliyat) b�y�k �l��de a��kl��n b�y�kl��ne, yani buradan ge�en kan�n miktar�na ba�l�d�r. K��k VSD’li hastalarda genellikkle hi�bir �ikayet g�r�lmez.

Tan� nas�l konulabilir ?

Tan� genellikle herhangi bir nedenle doktora gidildi�inde muayene s�ras�nda �f�r�m�n duyulmas� ile tesad�fen konur. Kesin tan� �ocuk kardiyoloji uzman�nca yap�lan muayene ve ekokardiyografi ile konur.

Tedavide ne yap�labilir ?

K��k defektlerde genellikle tedavi gerekmez. Ancak s�nnet, di� �ekimi, di� dolgusu gibi baz� giri�imler �ncesinde endokardite (kalbin i� tabakas�n�n iltihab�) kar�� koruyucu tedaviye ihtiya� g�sterirler.

�leriye d�n�k yap�lmas� gerekenler :

Defektin kendili�inden kapanma ihtimali oldu�u unutulmamal�d�r. Hasta doktorun �nerece�i belli kontrol aral�klar� ile takibe gelmelidir.

GEN�� VENTR�K�LER SEPTAL DEFEKT
(VSD)

Kalbin iki kar�nc�� aras�ndaki duvarda b�y�k bir a��kl�k olmas�d�r Bu a��kl�k vas�tas�yla sol kalpteki temiz kan sa� kalbe, buradan da akci�erlere gider. Bu olay bir taraftan akci�er atardamarlar�nda bas�n� y�kselmesine sebep olur, di�er taraftan artan kan ak�m� kalbin daha fazla �al��mas�na ve daha fazla yorulmas�na sebep olur.

Tan� nas�l konulur ?

Bu bebeklerde h�zl� nefes al�p verme, �zellikle emerken a��r� terleme, yeterli kilo alamama ve emme s�ras�nda yorulma dikkati �eker. Tan�, muayene s�ras�nda �f�r�m duyulmas� ile ve kalp yetersizli�i bulgular�n� belirleme ile konur. Bu hastalarda s�k s�k zat�rre, bron�it gibi akci�er hastal�klar� da s�k g�r�l�r. Genellikle �ocuk doktora hasta oldu�unda g�t�r�ld��nden, b�yle a��r hasta ve huzursuz bir bebekte di�er bulgular zor farkedilir. Bu hastalar�n bir k�sm� akci�er enfeksiyonu tadavileri ile k�smen d�zelmekle birlikte, kesin tan� konulmas� bu nedenle �ok gecikebilmektedir. Erken tan� i�in �lkemizde sa�l�kl� �ocuklar�n da doktor kontrol�ne g�t�r�lmesi al��kanl��n�n kazan�lmas� �artt�r. Kesin tan� �ocuk kardiyoloji uzman�nca yap�lan muayene ve ekokardiyografi ile konur.

Tedavide ne yap�labilir ?

Kalbin �al��ma g�c� ila� tedavisi ile artt�r�lmaya �al��l�r. �ocuk b�y�d�k�e a��kl��n k��l�p k��lmedi�ine bak�l�r. D�zelme saptanmayan hastalarda bu a��kl��n cerrahi olarak kapat�lmas� gerekebilir. Baz� hastalarda cerrahi �ncesinde kalp kateterizasyonu yap�lmas� gerekebilir. Cerrahi i�in uygun zaman genellikle 6 ay civar�d�r. A��kl�k bir yama ile kapat�l�p, kan ge�mesi engellenir. Ameliyat�n az da olsa risk ta��d�� bilinmelidir.

�leriye d�n�k yap�lmas� gerekenler :

S�nnet, di� �ekimi, di� dolgusu gibi baz� giri�imler �ncesinde endokardite ( kalbin i� tabakas�n�n iltihab�) kar�� koruyucu tedaviye ihtiya� g�sterirler. Bu ameliyat olmu� hastalar i�in de 4-5 y�l s�re ge�erlidir. Hastalar�n belli aral�klarla doktor kontrol�nde olmal� gerekir.

RESP�RATUAR S�NS�SYAL V�R�S HASTALI�I --RSV

Respiratuvar sinsitiyal vir�s (RSV) iki ya��na kadar hemen hemen t�m �ocuklar� enfekte eden �ok yayg�n ve bula��c� bir vir�st�r. RSV bebeklerde bron�iyolit ve zat�rre gibi ya�am� tehdit eden �iddetli solunum yolu enfeksiyonlar�na yol a�ar. Yenido�an yo�un bak�m �nitelerinde ciddi salg�nlar yapar. Y�ksek riskli bebeklerde (premat�re bebekler, kalp, akci�er sorunlu ve ba��kl�� bask�lanm�� olan �ocuklar) �nemli oranda morbidite ve mortaliteye yol a�ar.

Ayr�ca bebeklikte ge�irilen RSV ileri y�llarda reaktif hava yolu hastal�� (RAD- reaktive airway disease) geli�imine yol a�abilir. Halen �iddetli RSV enfeksiyonunun etkili ila� tedavisi olmay�p, enfeksiyon kontrol� ve �nleme en etkili se�enekler olarak g�r�lmektedir.

�lk olarak 1956 y�l�nda �st solunum yolu enfeksiyonu ge�iren bir �empanzeden izole edilmi�tir.

RSV �ok bula��c� olup insandan insana temas ya da kirlenmi� e�yalarla bula��r. Damlac�k yoluyla bula�ma olduk�a k�s�tl�d�r. ��nk� vir�s aerosol i�inde inaktive olmaktad�r. Kulu�ka s�resi birka� g�n ile bir haftad�r. Viral �o�alma bebeklerde ve ba��kl�� yetersiz ki�ilerde olduk�a fazla ve uzun olup hastaneye yat�r�lm�� bebeklerin vir�s� 21 g�n boyunca yayd�� g�sterilmi�tir. Sekretuvar ve serum antikorlar� koruyucu olup, internal viral proteine kar�� h�cresel imm�n yan�t enfeksiyonun sonlanmas�n� sa�lar. �mm�n yan�t humoral ve h�cresel olmakla beraber do�al ba��kl�k yetersiz olup reenfeksiyon s�kt�r.

Il�k iklimlerde k�� mevsiminde tropikal iklimde ya�murlu d�nemlerde enfeksiyon s�k g�r�l�r. Bebeklerin yar�s� k�� aylar�nda RSV ile enfekte olur. �ki ya��na kadar hemen her �ocuk enfeksiyona yakalanarak 24 aya dek %95 kan�nda antikor (+) olur.

RSV’li bebeklerin %2’sinin hastaneye yat�rmak gerekir. Bunlar�n be�te biri solunum deste�ine gereksinim duyar. Y�zde 1.5’i �l�r. Dereli ve arkada�lar� iki ay ve iki ya� aras� 65 akut bron�iyolitli hastaneye yatan �ocukta ve alt� ay - sekiz ya� aras� �st solunum yolu enfeksiyonlu 35 �ocukta RSV seropozitifli�ini ara�t�rm��lar ve birinci grupta %29.2, ikinci grupta %11.4 olarak bulmu�lard�r.

Alt� ay�n alt�ndaki �ocuklarda �iddetli enfeksiyon i�in risk etmenleri vard�r: Bunlar; premat�re do�um, imm�n yetmezlik ve kalp-akci�er hastal�klard�r. D��k sosyoekonomik durum daha y�ksek atak oran�na neden olur .

Tan�

Ba�l�ca laboratuvar y�ntemi respiratuvar sekresyonda vir�s�n saptanmas�na dayan�r. Bu testler bebeklerde eri�kinlere g�re daha duyarl�d�r. ��nk� bebeklerde vir�s sa��lmas� daha uzun ve yo�undur.

Klinik Belirtiler RSV enfeksiyonu �ocukluk �a��nda en s�k burun ak�nt�s�, �ks�r�k ve ate� ile karakterize �st solunum yolu enfeksiyonu �eklinde g�r�l�r. Vir�s ayn� zamanda krup, orta kulakiltihab�, bron�iyolit ve zat�rreye yol a�ar. Bron�iyolit ve zat�rre olgular�nda hastaneye yat�� en s�kt�r .

Radyografide havalanma fazlal��, diff�z interstisiyel tutulum, peribron�ial kal�nla�ma ve kendili�inden d�zelen segmental atelektazi g�r�l�r .

Tedavi

Tam bir tedavisi olmay�p destekleyici tedavi uygulan�r.