[Blue Blood]

James Cook

475px-Captainjamescookportrait.jpg

James Cook (27 Ekim 1728 - 14 Şubat 1779) İngiliz denizcisi ve kaşifidir. Özellikle Pasifik Okyanusunda yaptığı seyirleri ve bu seyirlerde yaptığı ada keşifleri ile ünlüdür.
Hayatı
İngiltere'de Yorkshire'de doğdu. 5 kardeş olan Cook ailesi ile Great Ayton'daki Airey Holme çiftliğine taşındı ve burada okula gitti. 13 yaşında babasına çiftlikte yardım etmeye başladı. 18 yaşında Whitby limanından yola çıkan Free Love adlı kömür gemisinde miço olarak ilk deniz yolculuğuna adım attı. Kaptanlık için gerekli cebir, trigonometri, denizcilikastronomi çalışan Cook, kısa zamanda dikkat çekti. 24 yaşına geldiğinde ikinci kaptanlığa kadar yükselmişti. 1755'te gönüllü olarak Kraliyet Donanması'na katıldı ve İngiltere ile Fransa arasında patlak veren Yedi Yıl Savaşları sırasında Quebec City kuşatmasına katıldı. Haritacılık konusunda başarısı dikkat çekti; kaptanlığa yükseldi. 1760'ta Kanada'daki görevi sırasında St. Lawrence Kanalı'nın haritasını çıkararak 200 ingiliz gemisinin kayıp vermeden Quebec Koyu'na demirlemesini sağladı. 1763 ve 1767 yılları arasında ise Newfoundland adasıyla Labrador yarımadasının haritalarını çıkarmayı başardı.

Keşifler

450px-Cookroutes.png
Rotaları: 1. yolculuk (kırmızı), 2. yolculuk (yeşil), 3. yolculuk (mavi)

1768 yılı Mayıs ayında Cook , Pasifik Okyanusu'nu keşfetmekle görevlendirildi. Cook'un yolculuklarının tarihteki önemli etkilerinden biri Avrupa ülkelerinin Pasifik'te kurduğu sömürgelere öncülük etmesi oldu.

İlk yolculuk (1768 - 1771)
İlk yolculuk için Whitby limanından Earl Of Pembroke adlı kömür gemisi satın alındı ve Endeavour olarak adlandırıldı. Gemi Rio De Jenerio'dan Tahiti'ye ulaştı.
3 Ocak 1769'da gerçekleşecek Venüs'ün Güneş önünden geçişini gözlemlemek Cook ve ekibinden bu yolculukta beklenen görevlerden biriydi. Geçiş süresi saptanarak önce Venüs'ün dolayısıyla diğer gezegenlerin Güneş'e olan uzaklığı hesaplanacaktı. Ne yazık ki, ölçümlerdeki hata payının beklenenden fazla olmasi bu gözlemin başarısına gölge düşürdü. Cook daha önce 1766'daki güneş tutulmasını gözlemlemişti.
Ekim 1769'da Cook Yeni Zelanda'yı ziyaret eden ikinci Avrupalı oldu. Daha önce tek bir ada olduğu düşünülen Yeni Zelenda'nın iki adadan oluştuğunu keşfetti ve Kuzey Adası ile Güney Adası arasındaki boğaz Cook Boğazı adını aldı.
Nisan 1770'te Avustralya'nın güney kıyıları keşfedildi. 16 Haziran'da Endeavour Avustralya'nın güney doğusu açıklarında karaya oturduğunda gemi kıyıda onarıma alınırken; Avustralya bitkileri üzerine ilk koleksiyonları oluşturdular. Ardından gemi Afrika'nın güney ucundaki Ümit Burnu'na (Cape of Good Hope) ilerledi. 1771'de Endeavur İngiltere'ye geri döndü. Dönüşünden sonra günlükleri yayınlanan Cook bilim dünyasında da tanındı.

İkinci yolculuk (1772 - 1775)
18. Yüzyılda Ekvator'un güneyinde keşfedilmemiş topraklar olduğuna inanılıyordu. Cook'un ikinci yolculuğu öncelikle bunu kanıtlamaya yaradı. Bu yolculukta Cook daha önce hiçbir Avrupalı'nın ilerlemediği kadar güneye ilerledi. Antarktika'nın çevresini dolaştı. Ancak kıtayı çevreleyen buzlar karanın görünmesini engellediğinden Antarktika'nın varlığı 1840'a kadar kanıtlanamadı. 1775'te İngiltere'ye döndüğünde Kraliyet Donanması Cook'a onursal emeklilik hakkı tanısa da bu Cook'u denizlerden uzak tutmadı.

Üçüncü yolculuk (1776 - 1779)
Cook Temmuz 1776'da üçüncü yolculuğuna çıktı; bu kez Avrupa ve Asya arasında kuzeyden bir bağlantı olup olmadığını araştırdı. Bu başarısız girişimin ardından 1778'de Hawaii Adaları'na ulaşan ilk Avrupalı oldu. Daha sonra Afrika'nın güney ucunu dolaşarak, Hint Okyanusu'na yöneldi. Kuzey Amerika'yı keşfetmek üzere doğuya yöneldiğinde bilmeden Juan de Fuca Bogazı'nı geçti. Kuzey Buz Denizi'ne ulaşmayı hedeflediğinde dev buz kitleleri yolunu kesti ve Hawaii'ye geri döndü. Geminin teknelerinden birinin çalınması üzerine yerlilerle çıkan tartışmada Cook öldürüldü (14 Şubat 1779).

[ThinkerBeLL]

James COOK (1728-1779)
MsXLabs.org & Temel Britannica

Dünyanın en büyük kâşif ve denizcilerden biri olan James Cook, İngiltere'nin Yorkshire kentinde bir tarım işçisinin oğlu olarak dünyaya geldi. 13 yaşında bir mağazaya çırak olarak girdiyse de, kısa bir süre sonra Kuzey Denizi'nde, kömür taşıyan gemilerde çalışmaya başladı. Daha sonra donanmaya katıldı. Kısa sürede kaptan oldu. Kanada'daki St. Lawrence Irmağı' nin haritasını yaptı.
Nevvfoundland kıyılarının haritasını yap­maktaki başarısı üzerine, 1768'de Büyük Okyanus'un güneyine yapılacak bilimsel amaçlı bir gezide Cook'a kaptanlık görevi verildi. Gemideki bilim adamları, Tahiti Ada-sı'nda Venüs gezegeni ile ilgili gözlemlerde bulunduktan sonra, Dünya'nın güneyinde var olduğuna inanılan efsanevi Terra Australis kıtasını aramaya koyulacaklardı. Cook, 80 tayfa ve üç bilim adamı ile birlikte Endeavour adlı gemiyle denize açıldı. Güney Amerika kıtasının güney ucundaki Horn Burnu'nu dolaşarak, Büyük Okyanus'un ortasındaki, Tahiti'nin de aralarında yer aldığı Cemiyet Adaları'na ulaştı. Daha sonra Yeni Zelanda kıyılarını keşfedip haritasını çıkardı. Yeni Zelanda'nın iki büyük adası arasındaki boğa­za sonradan Cook Boğazı adı verildi. Kaptan Cook batıya doğru yoluna devam ederek Avustralya'ya ulaştı. Geçtiği yerlerin İngilte­re'nin olduğunu ilan ederek, kıtanın doğu kıyıları boyunca kuzeye ilerledi. Yolculuğun başlangıcından tam üç yıl sonra, Doğu Hint Adaları ve Güney Afrika yolundan İngiltere' ye döndü.
Cook 1772'de, güney denizlerini gidilebile­cek en uç noktaya kadar araştırmak amacıyla ikinci yolculuğuna çıktı. Güney Afrika'daki Cape Town'dan kalkıp, 1.000 gün boyunca bu soğuk bölgelerde 120 bin km yol alarak Dünya'nın çevresini dolaştı. Güney Kutup Dairesi'nin güneyine geçti ve Antarktika buz alanlarının ötesinde olamayacağı varsayımı ile güneyde bir kıta bulunmadığı kanısına vardı.
Cook bir yıl kadar ülkesinde kaldıktan sonra, Asya'ya kuzeyden ulaşacak bir denizyo­lu bulmakla görevlendirildi. Ümit Burnu'nu dolaşıp doğuya geçerek, bir kez daha Yeni Zelanda'ya uğradı. Daha sonra, Büyük Ok­yanus'u geçip Kuzey Amerika kıyıları boyunca kuzeye giderek, Kuzey Amerika'nın Oregon'dan Kuzey Buz Denizi'ne kadar olan batı kıyılarının haritasını çizdi. Bering Deni­zi'nden geçerek Bering Boğazı'na girdi. Yolu­nun buzlarla kaplı olduğunu görünce, kışı geçirmek üzere, kuzeye giderken yolda keş­fetmiş olduğu Havvaii Adaları'na döndü. Ora­da Yerliler ile çıkan bir çatışmada öldürüldü.
Kaptan Cook'un keşfettiği yerlerin çoğuna onun adı verildi. Cook, uzun yolculuklarda birçok denizcinin ölümüne yol açan iskorbüt hastalığının önlenmesinde taze sebze ve li­monun yararını ortaya çıkarmış olmasıyla da tanınır.

[Blue Lucifer]

Scurvy hastalığı yüzünden bütün mürettabatın öldüğü bir dönemde kaptanlık yapmaktadır. Limon, greyfurt yedirerek mürettebatını ve kendini bu hastalıktan korumuştur. Çünkü iskorbüt (scurvy) hastalığı, C vitamini eksikliğinden ortaya çıkmaktadır.
İngilizlerin hala gururlandıkları kaptanları Hawaide öldürülmüştür. Yeni zellanda, antartika, avustralya gibi yerlere ilk giden kişi olmuştur. Hawaii'de kendi adında bir şehir vardır. (Captain Cook)