Salamon Adato (Salamon Adato Kimdir? - Salamon Adato Hakkında)

Asi-BeL · **17-11-2006**

Av. Salamon Adato 1946 ve 1950 seçimlerinde yüksek oy oranları ile seçilerek, T.B.M.M. 8. Dönem ve 9. Dönem'de DP İstanbul milletvekilliği yapmış, böylece Cumhuriyet'in çokpartili seçim ortamında seçilerek Meclis'e giren ve ayrıca bir muhalefet partisinden seçilen ilk gayrimüslim milletvekili olmuş Yahudi asıllı Türk siyasetçidir.

Meclis'te yaptığı en önemli girişimlerden biri, 1938 yılında kabul edilen ve cemaat vakıfları mütevelli heyetlerinin Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından atanmasını öngören kanunu değiştirterek, seçimlerin cemaat üyeleri tarafından yapılmasını sağlayan yasayı kabul ettirmiş olmasıdır. Böylece 1931 yılından beri boş olan hahambaşılık makamı için seçim yapılmasını sağlamıştır. 25 Ocak 1953 günü düzenlenen ve Rafael Saban'ın Hahambaşı seçilmesiyle sonuçlanan seçimi bizzat yönetmiştir.

Öncesinde, 2. Dünya Savaşı yıllarında Sarayburnu açıklarında demirleyen ve Yahudi Soykırımı'dan kaçmış Romanya göçmenlerinin bulunduğu Struma gemisindekiler için, cemaat ileri gelenlerinden aile dostu Simon Brod ile birlikte girişimlerde bulunanlar arasında yer almıştır.

Milletvekili seçilmesinden bir ay sonra, Hüseyin Cahit Yalçın, Tanin Gazetesi'ndeki başyazılarında Adato'yu doğrudan hedef alıp Sovyet ajanı olmakla suçlamış, ısrarla istifa etmesini talep edip, Türkiye'ye olan sadakatini sorgulamıştır. CHP'yi ayırımcılıkla itham ettiği; "Meşhur Varlık Vergisi ile ocaklarımızı yıktı, bizi vatan hizmetine çağırdığı zaman temiz duygularımızı ihlal etti. Çünkü bize silah yerine kazma kürek verdi, askeri talim yerine toprak kazdırdı" şeklindeki konuşması basında suçlamalara neden olmuş ve doğum yeri olan Edirne'de yayınlanan Edirne Postası Gazetesi'nde hakkında şu ifade kullanılmıştır: "Salamon Adato TBMM'nin bir üyesi gibi değil, bir siyonist misyoneri gibi konuşmaktadır."

DP iktidara geldiğinde, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın Amerikan Yahudi Komitesi (AJC) tarafından davet edilmesinin sağlanmasında destek olmuştur.

Siyasi yaşamı boyunca etkin bir kimse olan Salamon Adato, 1954 yılında Adana'daki bir duruşmadan dönüşündeki uçak kazasında hayatını yitirmiştir. Neve Şalom Sinagogu'nda Hahambaşı Rafael Saban ve üst düzey siyasetçiler, Demokrat Parti milletvekilleri ve avukat meslektaşlarının hazır bulunduğu cenaze töreninden sonra İtalyan Mezarlığı'na gömülmüştür.

Türkofil bir kimse olarak bilinen, rivayete göre, ada vapurlarında Yahudi ve Rum kadınların yüksek sesle kendi lisanlarını konuşmalarına tahammül edemez, yavaş konuşmalarını isterdi. Ayrıca, Samet Ağaoğlu'nun iyi bir dostuydu.

Kızı Renate Hayim Adato Almanya'da yaşamakta, Sami ve Cem adlı iki torunu bulunmaktadır.

17-11-2006	#1 (mesaj-linki)
Asi-BeL	Salamon Adato (Salamon Adato Kimdir? - Salamon Adato Hakkında) Av. Salamon Adato 1946 ve 1950 seçimlerinde yüksek oy oranları ile seçilerek, T.B.M.M. 8. Dönem ve 9. Dönem'de DP İstanbul milletvekilliği yapmış, böylece Cumhuriyet'in çokpartili seçim ortamında seçilerek Meclis'e giren ve ayrıca bir muhalefet partisinden seçilen ilk gayrimüslim milletvekili olmuş Yahudi asıllı Türk siyasetçidir. Meclis'te yaptığı en önemli girişimlerden biri, 1938 yılında kabul edilen ve cemaat vakıfları mütevelli heyetlerinin Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından atanmasını öngören kanunu değiştirterek, seçimlerin cemaat üyeleri tarafından yapılmasını sağlayan yasayı kabul ettirmiş olmasıdır. Böylece 1931 yılından beri boş olan hahambaşılık makamı için seçim yapılmasını sağlamıştır. 25 Ocak 1953 günü düzenlenen ve Rafael Saban'ın Hahambaşı seçilmesiyle sonuçlanan seçimi bizzat yönetmiştir. Öncesinde, 2. Dünya Savaşı yıllarında Sarayburnu açıklarında demirleyen ve Yahudi Soykırımı'dan kaçmış Romanya göçmenlerinin bulunduğu Struma gemisindekiler için, cemaat ileri gelenlerinden aile dostu Simon Brod ile birlikte girişimlerde bulunanlar arasında yer almıştır. Milletvekili seçilmesinden bir ay sonra, Hüseyin Cahit Yalçın, Tanin Gazetesi'ndeki başyazılarında Adato'yu doğrudan hedef alıp Sovyet ajanı olmakla suçlamış, ısrarla istifa etmesini talep edip, Türkiye'ye olan sadakatini sorgulamıştır. CHP'yi ayırımcılıkla itham ettiği; "Meşhur Varlık Vergisi ile ocaklarımızı yıktı, bizi vatan hizmetine çağırdığı zaman temiz duygularımızı ihlal etti. Çünkü bize silah yerine kazma kürek verdi, askeri talim yerine toprak kazdırdı" şeklindeki konuşması basında suçlamalara neden olmuş ve doğum yeri olan Edirne'de yayınlanan Edirne Postası Gazetesi'nde hakkında şu ifade kullanılmıştır: "Salamon Adato TBMM'nin bir üyesi gibi değil, bir siyonist misyoneri gibi konuşmaktadır." DP iktidara geldiğinde, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın Amerikan Yahudi Komitesi (AJC) tarafından davet edilmesinin sağlanmasında destek olmuştur. Siyasi yaşamı boyunca etkin bir kimse olan Salamon Adato, 1954 yılında Adana'daki bir duruşmadan dönüşündeki uçak kazasında hayatını yitirmiştir. Neve Şalom Sinagogu'nda Hahambaşı Rafael Saban ve üst düzey siyasetçiler, Demokrat Parti milletvekilleri ve avukat meslektaşlarının hazır bulunduğu cenaze töreninden sonra İtalyan Mezarlığı'na gömülmüştür. Türkofil bir kimse olarak bilinen, rivayete göre, ada vapurlarında Yahudi ve Rum kadınların yüksek sesle kendi lisanlarını konuşmalarına tahammül edemez, yavaş konuşmalarını isterdi. Ayrıca, Samet Ağaoğlu'nun iyi bir dostuydu. Kızı Renate Hayim Adato Almanya'da yaşamakta, Sami ve Cem adlı iki torunu bulunmaktadır.