[Blue Blood]

Sarah Bernhardt
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Nadar_1.jpg
Nadar'ın Sarah Bernhardt portresi

Sarah Bernhardt (d. 23 Ekim 1844 - ö. 26 Mart 1923) Fransız tiyatro aktrisiydi. Ününü Avrupa'da 1870'lerde duyurdu, ve bunun ardından Avrupa ve Amerika'da aranılan biri oldu. Ünü ciddi drama aktristi olarak gelişti ve "Kutsal Sarah" takma adını aldı.

İlk yılları
Paris'de Henriette Rosine Bernard olarak doğan Bernhardt; "Youle" ismiyle tanınan Judith van Hard isminde Hollandalı Musevi bir hayat kadınının hayatta kalan evlilik dışı en büyük kızıydı. Babası Fransız bir avukat olan Edouard Bernard olarak gözüküyordu, ve Sarah eğitimini Fransız Katolik okullarında aldı.
Geçimini sağlayabilmek için, kariyeri aktrislik ve hayat kadınlığınını bir karışımıydı - bu zamanlarda, her iki meslek de bir bakıma skandaldı; ancak hayat kadınları sosyal çevrelerde kabul edilmekteydi ve eğitimli olmaları durumunda eşit olarak görülmekteydiler. Bu vesile ile hayat kadınlığının yanı sıra bazı durumlarda daha saygı duyulan bir mesleğe ek iş olabiliyordu. Duc de Morny sponsorluğunda 1859 yılında tiyatro eğitimi için Convervatoire de Musique et Declamation okutuldu.

Sahne kariyeri

400px-William_Downey_(1829-18_),_Sarah-Benhardt.jpg
William Downey'in Sarah Bernhardt portresi

Sahne kariyeri 1862'de başlayan Sarah; ünlü Fransız okulu Comedie Francaise'de bir öğrenciydi. Ünü de 1870'li yıllarda Avrupa'da yayıldı ve Amerika'da New York'a kadar uzandı. Kısa bir süre sonra dramatik aktris olarak bir ün kazandı ve "Kutsal Sarah" lakabını bu dönemin en ünlü aktrislerinden biri olması sayesinde kazandı. Liane de Pougy de başta olmak üzere bir çok genç kadını aktris olarak yetiştirdi ve eğitti.

Görsel sanatlar ve kayıtlar
Bir sahne sanatçısı olsa da; Bernhardt bir çok prodüksiyonda kayıt diyalogları da yaptı. Bunlardan ilki de; Jean Racine'in Phedre'sini Thomas Edison'un New York City'i 1880'lerde ziyareti sırasında okumasıydı. Aktrisliğinin yanı sıra; görsel sanatlarla da ilgilendi; ressamlık ve heykeltıraşlığın yanı sıra; Antonio de La Gandara'ya da modellik yaptı. Bunun yanı sıra bir çok kitap ve oyun da yayınladı.
Bernhardt'ın ayrıca opera üzerinde de etkisi olmuştur. Tosca ve Salome örneğin; operanın en tanınmış iki kadın kahramanı Bernhardt'ın oyunlarında yazdığı karakterler üzerineydi.

Sosyal hayatı, evlilikleri ve ilişkileri
Ligne prensi, Belçikalı soylu Charles-Joseph-Eugene-Henri ile bir ilişkisi oldu ve bu ilişkide tek çocuğu olan Maurice Bernhaardt (1864) doğdu. (Prens ise Polonya prensesi Maria Jablonowska (d. 1863 - ö. 1914) ile evlendi) Daha sonraki sevgilileri arasında sanatçılar da vardı. En tanınmışları, Gustave Dore, Georges Clarin, Mounet-Sully, Lou Tellegen, Alphonse Mucha da bunların arasındaydı. Mucha ise tanınmış Art Nouveau'sunu Sarah üzerine yapmıştı.
Daha sonraki yıllarda Yunanlı Aristides Damala (Jacques Damala) isimli aktör ile Londra'da 1882 yılında evlenen Sarah'ın bu evliliği her ne kadar kağıt üzerinde Sarah 1889'da 34 yaşında ölümüne kadar sürse de; daha ilk yıllarında sona ermişti ve sebebi de genç aktörün morfin bağımlılığıydı.Bu evliliğin son yıllarında da İngiltere kralı Edward VII. ile bir ilişki yaşamıştır.

Sessiz film kariyeri
Bernhardt ayrıca sessiz filmlerin en ünlü aktrislerinden biriydi. 1900 yılında Hamlet olarak Le Duel d'Hamlet'i oynamıştı (Teknik olarak bu tam olarak bir sessiz film değildi, silindirler sayesinde film gösterilirken bir yandan da diyaloglar dinleniyordu) Bu filmle beraber 8 filmde ve 2 biyografi filminde oynadı. En son filmi Sarah Bernhardt a Belle-Isle (1912) günlük hayatını anlatan bir filmdi.
Sarah Bernhardt Fransız Legion D'Honeur (Onur nişanı)'nı 1914'de aldı.

Kariyerinin sonları
1915'de, ciddi bir sakatlığın 10 yıl ardından, ayakları tutmuyordu ve tekerlekli sandalyede bir kaç ay geçirdi. Yine de, kariyerine ayakta durabilmesi için tahta bir destek kullanarak devam etti. 1915'de Amerika'da başarılı bir turne ardından; Fransa'ya geri döndü ve kendi prodüksiyonlarında ölene kadar oynadı.
Başarıları Daniel (1920), La Gloire (1921) ve Regine Armand (1922) yi de içerdi. Fiziksel durumu yüzünden sahne üzerine hareket edemiyordu ancak yaşlılığına rağmen değişmeyen sesi ile izleyicileri etkileyebiliyordu. 26 Mart 1932'de oğlu Maurice'in kollarında öldü ve Fransa'daki Pere Lachaise Mezarlığı'na gömüldü.

Kitapları

• Dans les Nuages, Impressions d'une Chaise Charpentier (1878)
• L'Aveu, drame en un acte en prose (1888)
• Adrienne Lecouvreur, drame en six actes (1907)
• Ma Double Vie (1907; as My Double Life, 1908)
• Un Coeur d'Homme, pièce en quatre actes (1911)
• Petite Idole (1920; as The Idol of Paris, 1921)
• L'Art du Théâtre: la voix, le geste, la prononciation, etc. (1923; as The art of the Theatre, 1924)

Tiyatro kariyeri

Sarah_Bernhardt_as_Cleopatra_1891.jpeg
Sarah Bernhardt Kleopatra rolünde

• 1862: Racine'in Iphigénie'i, ilk rolü
• 1862: Eugène Scribe - Valérie
• 1862: Molière - Les Femmes Savantes
• 1864: Labiche & Deslandes, Un Mari qui Lance sa Femme
• 1866: T & H Cognard - La Biche aux Bois
• 1866: Racine - Phèdre - (Aricie)
• 1866: Pierre de Marivaux - Le Jeu de l'Amour et du Hasard (Silvia)
• 1867: Molière - Les Femmes Savantes (Armande)
• 1867: George Sand - Le Marquis de Villemer
• 1867: Georges Sand - "François le Champi" (Mariette)
• 1868: Alexandre Dumas, père Kean (Anna Damby)
• 1869: Coppée -La Passant, (Zanetto); ilk sahne başarısı.
• 1870: George Sand - L'Autre
• 1871: Theuriet - Jeanne-Marie
• 1871: Coppée - Fais ce que Dois
• 1871: Foussier ve Edmond La Baronne
• 1872: Bouilhet - Mademoiselle Aïssé
• 1872: Hugo - Ruy Blas (Doña Maira de Neubourg, Queen of Spain)
• 1872: Dumpère Mademoiselle de Belle-Isle (Gabrielle)
• 1872: Racine - Britannicus (Junie)
• 1872: Beaumarchais - Le Mariage de Figaro
• 1872: Sandeau - Mademoiselle de la Seiglière
• 1873: Feuillet - Dalila (Princess Falconieri)
• 1873: Ferrier - Chez l'Avocat
• 1873: Racine - Andromaque
• 1873: Racine - Phèdre (Aricie)
  Sarah Bernhardt Theodora rolünde
  
• 1873: Feuillet - Le Sphinx
• 1874: Voltaire - Zaire
• 1874: Racine - Phèdre (Phèdre)
• 1875: Bornier - La Fille de Roland
  • Alexandre Dumas, fils' L'Étrangère (Mrs. Clarkson)
  • Parodi - Rome Vaincue
• 1877: Hugo - Hernani (Doña Sol)
• 1879: Racine - Phèdre (Phèdre)
• 1880: Émile Augier - L'Aventurière
• 1880: Legouvé & Scribe - Adrienne Lecouvreur
• 1880: Meilhac & Halévy - Froufrou
• 1880: Dumas fils' La Dame aux Camélias (Maguerite)
• 1882: Sardou - Fédora
  • Sardou - Théodora (Theodora, Empress of Byzantium)
• 1887 : La Toscade Victorien Sardou
  • Dumas fils' La Princesse Georges
• 1890: Sardou - Cléopâtre, Cleopatra
• 1893: Lemaître - Les Rois
• 1894: Sardou - Gismonda
• 1895: Molière - Amphytrion
• 1895: Magda(translation of Sudermann - Heimat)
• 1896: La Dame aux Camélias
• 1896: Musset - Lorenzaccio (Lorenzino de' Medici)
• 1897: Sardou - Spiritisme
• 1897: Rostand - La Samaritaine
• 1898: Catulle Mendès Medée
• 1898: La Dame aux Camélias (Marguerite Gautier)
  • Barbier - Jeanne d'Arc
  • Morand & Sylvestre - Izéïl (Izéïl)
  • Shakespeare - King Lear (Cordelia)
• 1899: Shakespeare - Hamlet (Hamlet)
  • Shakespeare - Antony and Cleopatra (Kleopatra)
  • Shakespeare - Macbeth (Lady Macbeth)
  • Richepin - Pierrot Assassin (Pierrot)
• 1900: Rostand - L'Aiglon L'Aiglon
• 1903: Sardou - La Sorcière
• 1904: Maeterlinck - Pelléas et Mélisande (Pelléas)
• 1906: Ibsen - The Lady From the Sea
• 1906: Mendès' La Vierge d'Avila (Saint Theresa)
• 1911: Moreau - Queen Elizabeth (Queen Elizabeth)
• 1913: Bernard - Jeanne Doré (Jeanne Doré)

Film kariyeri

• 1900: Le Duel d'Hamlet (Hamlet)
• 1908: La Tosca (Tosca)
• 1911: La Dame aux Camélias (Camille)
• 1912: Adrienne Lecouvreur (Adrienne Lecouvreur)
• 1912: Elisabeth Reine d'Angleterre (Kraliçe Elizabeth)
• 1912: Sarah Bernhardt à Belle-Isle (kendisi)
• 1915: Mères Françaises (Kızılay hemşiresi)
• 1915: Ceux de Chez Nous (biyografi)
• 1916: Jeanne Doré (Jeanne Doré)
• 1921: Daniel
• 1923: La Voyante

[Blue Blood]

[BYAYD SPEOPLE]

Sarah Bernhardt

[Bia]

Sarah Bernhardt

(1844-1923). Fransız tiyatro oyuncusu Sarah Bernhardt'ın annesi Hollandalı, babası Fransız'dı. Gerçek adı Henriette Rosine Bernard olan Sarah, Paris' te doğdu. Sahne yaşamına ilk kez 18 yaşında, Comedie-Française'de adım attı. Sanatçı tiyatrodaki ilk başarısını, 25 yaşında, François Coppee'nin Le Passant ("Yoldan Geçen") ad­lı tek perdelik oyunundaki halk ozanı Zanetto rolüyle kazandı. Ardından 1872'de Victor Hugo'nun Ruy Blas adlı manzum oyununda büyük bir başarıya ulaştı. Sarah Bernhardt, Racine'in Phedre (1879) ve Hugo'nun Hernani oyunlarında olağanüstü bir oyunculuk yete­neği göstererek Fransız sahnelerinin kraliçesi oldu.


İnce yapılı, siyah, anlamlı gözleriyle çarpıcı bir güzelliği olan Sarah Bernhardt'ın, pürüz­süz sesi için Victor Hugo "altın ses" derken, bir başka eleştirmen, "Sadece altın değil, şimşek ve gök gürültüsü, cennet ve cehennem var bu seste", demişti.


Sarah dramatik oyunculuğuyla olduğu ka­dar, olağandışı kişiliğiyle de ün kazandı. Sanatçının odasında bir insan iskeleti ve tabut sakladığına ilişkin söylentiler dolaşıyor ve alışılmamış davranışlarından söz ediliyordu. Alabildiğine kararlı ve güçlü bir kişiliği olan Sarah Bernhardt, heykel ve resimle de uğraş­tı. Bir roman ve oyunculuk konusunda bir kitap yazdı. "Çalışmak benim yaşamım" di­yen ünlü sanatçı 1870 Paris kuşatmasında bir hastane kurdu.


1879'da Londra'daki gösterilerinin biletleri kapışılıyor, halk "Tanrısal Sarah" için deli oluyordu. 1880'de gezgin bir tiyatro topluluğukuran oyuncu, düzenli olarak Fransa dışında turnelere çıkmaya başladı. Aynı yıl ABD ve Kanada'ya, daha sonra Güney Amerika ve Avustralya'ya gitti. Bu ülkelerde Sardou'dan La Tosça ve Fedora, Rostand'dan L'aiglon ("Yavru Kartal") ve Dumas'dan Kamelyalı Kadın (La Dame aux Camelias) gibi klasik ve modern oyunlar sahneledi. Sarah Bernhardt gittiği her yerde başarı kazandı. Paris'te, kendi tiyatrosunda erkek rolüne çıkarak Hamlefi oynadı.

1905'te bir oyun sırasında dizini inciten Bernhardt, 1915'te kangren oldu ve sağ bacağını kestirmek zorunda kaldı. Ne olursa olsun oyunculuğu bırakmadı ve ABD turnesinde, oturarak oynayabileceği rollere çıktı. I. Dünya Savaşı'nda, Fransız askerlerini cephede, tekerlekli sandalyesiyle ziyaret etti.

"Sahnede, kendi savaş alanımda öleceğim" diyen sanatçı, gerçekten de, 79 yaşındayken La Voyante ("Geleceği Gören Kadın") adlı bir Hollywood filminin çekimi sırasında Paris'te öldü.

Kaynak: MsXLabs.org & Temel Britannica