[KisukE UraharA]

El Salvador

El Salvador Kuzey Amerika'da yer alan yaklaşık 6.9 milyonluk nüfusa sahip bir ülkedir. Ülke, batıda Guatemala'ya, kuzey ve doğuda Honduras'a, ve güneyde de Büyük Okyanus'una komşudur. El Salvador, Amerika anakarasının nüfus yoğunluğu en fazla olan ülkesidir (özellikle başkent, San Salvador) ve ayrıca bölgenin en sanayileşmiş ülkesidir. Resmi adı El Salvador Cumhuriyeti'dir (İspanyolca: República de El Salvador, IPA: [re'puβlika ðe el salβa'ðor]). Ülke İsa peygambere atfen "Kurtarıcı" anlamına gelen İspanyolca karşılığından gelmektedir ve toprakları İspanyol himayesi öncesinde Cuscatlán diye adlandırılmıştır.

Tarihi

İspanyol kaşif Pedro de Alvarado 1524 yılında Meksika'dan yola çıkarak El Salvador adını verdiği yere geldiğinde, burada yerliler yaşıyordu. İspanya, El Salvador ile birlikte etrafındaki birçok ülkeyi 300 sene boyunca işgal etti. 1821 yılına kadar Guetamala' ya bağlı bir eyalet olan ülke, buradaki İspanyol yönetiminin sonaermesinden sonra 1823 yılında Orta Amerika Federasyonu içerisinde bulunan bir ülke oldu. Federasyonun 1840'ta dağılmasından sonra 30 Ocak 1841' de bağımsızlığını ilan etti.
1970'li yıllarda sağ ve sol çatışmalarına sahne olan ülke, 1979 yılında cuntacıların iktidara gelmesi ile duruldu. Cunta bazı reformları başlattı fakat şiddet tırmanmaya devam etti.1981'de ulusalcı gerillalara karşı ABD yardım yolladı.

[Edd-iTöR]

[asla_asla_deme]

EL SALVADOR, Orta Amerika cumhuriyet­lerinin en küçük ve en yoğun nüfuslu ülkele­rinden biridir. Batıda Guatemala, kuzeydoğu ve doğuda Honduras, güneyde Büyük Okya­nus ile çevrilidir. Kıyılarının uzunluğu 335 kilometreyi bulur.
Ülkenin batısından doğusuna doğru uzanan iki dağ sırası kuzeyde 2.400 metreye kadar ulaşır. Honduras sınırı boyunca uzanan bu dağlar güneye doğru alçalır, daha güneyde de ortalama yüksekliği 1.200 metre olan yanar­dağ bölgesi başlar. Ülkede etkin ya da sön­müş 20'den fazla yanardağın oluşturduğu bu dizinin en yüksek dağı 2.381 metre ile Santa
Ana'dır. İki dağ sırası arasında yer alan düzlük, deniz düzeyinden yaklaşık 600 metre yüksek yaylalardan oluşur.

EL SALVADOR'A İLİŞKİN BİLGİLER

YÜZÖLÇÜMÜ: 21.041 km2. NÜFUS: 5.083.000 (1988).
YÖNETİM: Cumhuriyet. BAŞKENT: San Salvador.
DOĞAL YAPI: Güneyde, Büyük Okyanus boyunca 335 km uzunluğunda dar bir kıyı şeridi uzanır. Ülke iki yüksek sıradağ ile ikiye bölünür. En yüksek tepe 2.381 metre ile Santa Ana'dır. Ülkedeki 300 ırmaktan yalnızca Lempa'nın bazı bölümleri ulaşıma elveriş­lidir.
BAŞLICA ÜRÜNLER: Kahve, mısır, pamuk, pirinç, şeker,altın, kimyasal maddeler.
ÖNEMLİ KENTLER: San Salvador, Santa Ana, Mejicanos. San Miguel.


Ülkenin en uzun ırmağı Lempa ve birçok daha kısa akarsu bu bölgeden Büyük Okya-nus'a doğru akar. Toprakların büyük bir bölümünü ekili alanların oluşturmasına karşın yabanıl yaşam büsbütün yok olmamıştır. May­munlar, jaguarlar, tapirler, pek çok kuş, sürüngen ve balık türü vardır. İklim Büyük Okyanus kıyılarında sıcak, yaylalarda ılıman, dağlarda serindir. Mayıs-ekim ayları yağış­lıdır.
Nüfusun yaklaşık yüzde 94'ünü mestizo denen beyaz İspanyol göçmenleriyle Yerliler' in karışımı oluşturur. Resmi dil İspanyolca' dır ve nüfusun yüzde 75'i Katolik'tir. Resmi din yoktur. Nüfusun yüzde 40'ı kentlerde yaşar. Başkent San Salvador ülkenin en kalabalık kenti ve en büyük sanayi merke­zidir.

Ekonomi

El Salvador ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayalıdır. Ülke yüzölçümünün dörtte üçünü tarım alanları oluşturur. Ülkenin en önemli ürünü kahve aynı zamanda dışarıya satılan başlıca üründür. Yanardağ yamaçlarında, kül ve lavın oluşturduğu verimli topraklarda yeti­şen kahvenin yanı sıra, pamuk ve şeker de dışarı satılan ürünlerdendir.
El Salvador'da ayrıca iç tüketime yönelik çeşitli sebze ve meyveler yetiştirilir. Orman­lardan genellikle kökboya ve kereste eldeedilir. Bir tür lif olan heneken ise çuval, ip, sicim, hamak ve ağ yapımında kullanılır. Hayvancılık ve balıkçılık da ekonomide önemli bir yer tutar.Ülkenin kahveye olan bağımlılığını azalt­mak amacıyla sanayileşmeye ağırlık verilme­ye başlanmıştır. Başlıca sanayi dalları araşın­ca da petrol arıtma, giyim eşyası, dokuma, çimento, kiremit, deri, ayakkabı yapımı, şap­ka ve besin maddeleri vardır.

Tarih

İspanyol kâşif Pedro de Alvarado 1524'te Meksika'dan yola çıkarak El Salvador adını verdiği topraklara vardığında, burada Yerliler yaşıyordu. İspanya, El Salvador ile birlikte öbür dört Orta Amerika ülkesi olan Guate­mala, Honduras, Nikaragua ve Kosta Rika'yı 300 yıla yakın bir süre yönetti, 1821'e kadar İspanya'nın Guatemala'daki genel valiliğine bağlı bir ülke olarak yönetilen El Salvador, bölgedeki İspanyol yönetiminin sona erme­sinden sonra, 1823'te kurulan Orta Amerika Federasyonu içinde yer aldı. Federasyonun 1840'ta dağılmasından sonra El Salvador 30 Ocak 1841'de bağımsız bir cumhuriyet oldu. Bağımsızlıktan sonra da ülke ekonomisinde ve siyasal yaşamında kahve üreticisi az sayıda zengin toprak sahibi egemenliğini korudu.
1970'lerin sonuna doğru sağ ve sol gruplar arasındaki şiddet olayları iç savaşa dönüştü. 1979'da sivil ve askerlerden oluşan bir cunta, seçimle işbaşına gelmiş olan devlet başkanının yönetimine son verdi. Cunta bazı reformları başlattı, ama şiddet olayları sürdü, binlerce sivil öldürüldü. 1981'de ABD, gerilla savaşı sürdüren solcu Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin sosyalist ülkelerce silahlandırıldığı gerekçe­siyle, El Salvador'a yaptığı askeri yardımı artırdı.
1982'de, yeni bir yönetim kurmak amacıyla seçim yapıldı ve yeni bir anayasa kabul edildi. 1984'te, Hıristiyan Demokrat Parti'den Na-poleon Duarte devlet başkanı oldu. ABD Duarte hükümetini sürekli olarak destekledi. 10 yıldır süren iç savaş ortamında yapılan 1988 devlet başkanlığı seçiminde ise aşırı sağcı Milliyetçi Cumhuriyetçi İttifak birinci parti durumuna geldi.

Msxlabs & Temel Britannica