Hukuki Dayanak
Madde 2- Bu Yönetmelik, Kanunun 2 nci maddesi, 3 üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası, 7 nci maddesinin (1), (4) ve (5) numaralı fıkraları, 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentleri, 9 uncu maddesinin numaralı fıkrası ve (1) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentleri ile (3) numaralı fıkrasının (a) bendi, 10 uncu maddesinin (4) numaralı fıkrası, 11 inci maddesinin (3), (4) (5) ve (11) numaralı fıkraları ile ve (9) numaralı fıkralarının (c) bentleri, 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi ile (2) numaralı fıkrası, 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası ile (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ve geçici 2 nci maddesinin (h) bendi uyarınca düzenlenmiştir.

Kısaltmalar
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;

Kanun; 4389 sayılı Bankalar Kanununu,

Kurum; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

Kurul; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

Fon; Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunu,

ifade eder.

Özkaynak ve Konsolide Özkaynak
Madde 4- Özkaynak, ay sonları itibarıyla hesaplanmak üzere, bankaların ana sermaye ve katkı sermayeleri toplamından, sermayeden indirilen değerlerin düşülmesi sonucu bulunacak tutarı ifade eder.

Ana sermaye; ödenmiş sermaye, kanuni, ihtiyari ve fevkalade yedek akçeler, vergi karşılığından sonraki dönem kârı ve geçmiş yıllar kârı toplamından oluşur. Ana sermayenin hesaplanmasında, bankaların dönem zararı ile geçmiş yıllar zararı toplamı indirim kalemi olarak dikkate alınır.

Katkı sermaye; genel kredi karşılığı, banka sabit kıymet yeniden değerleme fonu, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ile sermayelerine katılınan diğer ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı, alınan sermaye benzeri krediler, muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıklar ve menkul değerler değer artış fonu toplamından oluşur.

Bankalar özkaynaklarının, Aralık ayı hariç olmak üzere, ay sonları itibarıyla hesaplanmasında, aktiflerindeki sabit kıymetler için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 1987 yılı baz alınarak açıklanan toptan eşya fiyatları genel endeksinin aylık dönemler itibarıyla hesap edilen oransal değişimlerinin yüzde on eksiğini esas alarak yeniden değerleme yapabilir ve bulunacak tutara katkı sermaye içinde yer verebilirler.

Genel kredi karşılığı tutarı, katkı sermaye toplamına dahil edilir[1]. Muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıkların toplam tutarının, ana sermayenin yüzde yirmibeşini aşan kısmı, katkı sermaye hesaplamasına dahil edilmez.

Katkı sermayenin ana sermayenin yüzde yüzünden fazla olan kısmı, özkaynak hesabında dikkate alınmaz.

Kurumun uygun görüşünün alınması kaydıyla, bankalarca sağlanan ve kalan vadesi beş yıl ve daha uzun olan sermaye benzeri kredilere katkı sermaye içinde yer verilir. Sermaye benzeri kredilerin, ana sermayenin yüzde ellisini aşan bölümü katkı sermaye hesabına dahil edilmez. Sermaye benzeri krediler;

a) Başlangıç vadesi en az beş yıl olan ve bu süre içerisinde geri ödeme opsiyonu bulunmayan,[2]

b) Bankanın tasfiyesi halinde, hisse senetlerinden bir önce, diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi kredi verenlerce kabul edilen,

c) Defaten kullandırılan ve herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir türev işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, başka kişilere temlik edilemeyeceği yazılı olarak belirlenmiş,

d) Bankanın doğrudan ya da dolaylı iştirakleri dışındaki kişilerden sağlanan

kredilerdir.

Kullanılacak sermaye benzeri kredilere ilişkin yapılacak sözleşmelerde (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen koşulların, faiz ve diğer masraflar hariç ana para geri ödemesinin beş yıldan önce yapılamayacağının, sözleşme dönemi boyunca vadeden önce geri ödeme opsiyonunun bir kereden fazla tanınamayacağının ve bu opsiyonun kullanılabileceği tarihin açıkça hükme bağlanmış olması zorunludur.[3] Bu maddede belirtilen koşulları taşıyan sermaye benzeri kredilerin katkı sermaye hesabına dahil edilebilmesi için kredi sözleşmesinin aslı veya noter onaylı örneği, sözleşme henüz imzalanmamışsa aslı izin verilmesinin ardından ibraz edilmek üzere, sözleşme taslağı ile birlikte Kuruma izin başvurusunda bulunulur. Önceden ibraz edilen sözleşme taslağı hükümleri ile, izin verilmesinin ardından ibraz edilen asıl sözleşme hükümleri arasında, kullanılan kredinin sermaye benzeri niteliğini ortadan kaldıracak şekilde farklılıkların bulunması halinde verilen izin iptal edilir. Bu kredilere uygulanacak faiz oranlarının sözleşmede açık bir şekilde belirlenmemesi ve benzer kredilere göre aşırı ölçüde yüksek olması halinde, kredinin katkı sermaye hesabına dahil edilmesine izin verilmeyebilir. Gerekli koşulları taşıyan sermaye benzeri krediler Kurumun izninin ardından banka kayıtlarına intikal tarihi itibariyle katkı sermaye hesaplamalarına dahil edilir. Sermaye benzeri krediyi kullandıran kişi ya da kişilere bankaca doğrudan ya da dolaylı olarak nakdi kredi kullandırılması halinde, kullandırılan kredi tutarı katkı sermayenin hesaplanmasında sermaye benzeri kredi toplamından indirilir. Sermaye benzeri kredilerin vadesinden önce geri ödenmesine, bankanın kredi sınırlarına ve standart oranlara uyumu gözetilerek Kurumca izin verilebilir.

Katkı sermaye hesaplamalarına dahil edilmesine Kurumca izin verilen sermaye benzeri kredilerden kalan vadesi beş yıldan az olan krediler her bir yıl için yüzde yirmi oranında azaltılarak katkı sermaye hesaplamalarına intikal ettirilir. Vadesine bir yıldan az süre kalan sermaye benzeri krediler katkı sermaye hesaplamasında dikkate alınmaz.

Bu maddenin dokuzuncu fıkrası uygulaması bakımından, vadeden önce geri ödeme aksiyonu tanıyan ve bu opsiyonun kullanılmaması halinde faiz artışı öngören sermaye benzeri kredilerde kalan vade, sermaye benzeri kredinin temin edildiği tarihte öngörülen faiz oranına göre yapılacak faiz artışının;
a) Yüzde birden fazla olmaması veya
b) Başlangıçta uygulanan kredi faiz farkının (kredi spreadi) yüzde ellisinden fazla olmaması,
halinde vade tarihi, diğer hallerde ise opsiyonun kullanılabileceği tarih esas alınarak belirlenir. Opsiyonun kullanılabilme tarihi esas alınarak kalan vadesi belirlenen sermaye benzeri kredilerde opsiyonun kullanılmaması halinde, bu tarihten itibaren vadesine göre tespit edilecek yeni kalan vadeye isabet eden orandan başlanılarak sermaye benzeri kredi katkı sermayeye dahil edilmeye devam olunur.[4]

Sermaye benzeri krediye uygulanması öngörülen faiz oranı ile opsiyonun kullanılmaması halinde uygulanacak faiz oranı için bir endeks değer belirlenmiş olması halinde, bu endeksler arasındaki swap faiz farkı (swap spread) onuncu fıkra uyarınca yapılacak faiz artışı hesaplamasına dahil edilmez. Ancak, opsiyonun kullanılmamasına bağlı olarak öngörülen prim, masraf, tazminat ve benzeri adlar altındaki ilave yükümlülükler faiz artışı hesabında dikkate alınır. Vadeden önce geri ödeme opsiyonu tanıyan ve kalan vadesi vade tarihi esas alınarak belirlenen sermaye benzeri kredilerde opsiyonun kullanılmasına kredi sınırlarına ve standart oranlara uyulması kaydıyla Kurumca izin verilir.[5]

Kurumca izin verilmesi halinde, bankanın sermaye artırımlarında kullanılması hissedarlarca kesin ve yazılı olarak taahhüt edilen, karşılığında hiç bir şekil ve surette faiz tahakkuku ve ödemesi yapılmayan ve tasfiye halinde, hisse senetlerinden bir önce, diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi kabul edilen, herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir türev işlem ve sözleşmeyle ilişkilendirilmemiş, bankaya
[1] 31 Ocak 2002 tarih ve 24657 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiştir.

[2] 13 Ağustos 2005 tarih ve 25905 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiştir.

[3] 13 Ağustos 2005 tarih ve 25905 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiştir.

[4] 13 Ağustos 2005 tarih ve 25905 sayılı Resmi Gazede yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.

[5] 13 Ağustos 2005 tarih ve 25905 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.