KELİMELERİN YAPI ÖZELLİKLERİ

KÖK :

Bir kelimenin, daha küçük parçalara ayrılmayan, anlamlı en küçük parçasına denir.
Kelimenin kökünün, kelimenin tamamı ile ilgili olmalıdır.
Örnek: “Okul” kelimesinin kökü, “oku” fiilidir. Fakat bu kelimede “ok” kısmı da bir anlam taşır. Ama okul ile ok arasında bir ilgi yoktur.
Kökler iki çeşittir:

• İsim Kökleri
• Fiil Kökleri

İSİM KÖKLERİ :
Bir varlığı, niteliği, ilgiyi veya duyguyu en kısa biçimde tanıtan köklere denir.
Dört çeşittir:
a)Varlık kökleri : Çöl, yol, sıra, ev…
b)Nitelik kökleri : İyi, güzel, kötü…
c)Duygu kökleri: Ah, vah, tüh, ey…
d)İlgi kökleri : Ben, sen, o, ile, için…
İsim kökleri cümle içinde “isim, zamir, zarf, sıfat, edat, bağlaç ve ünlem” göreviyle kullanılabilir.
Dilimizde isim kökleri en fazla üç heceden oluşur.
Örnek:Karınca, kelebek, araba…

FİİL KÖKLERİ :

Hareketleri, işleri anlatan köklere denir.
Örnek:Gel-, otur-, ver- …
Sesteş (Eşsesli ) Kökler : Kullanıldığı cümleye göre hem isim, hem fiil olabilecek köklere denir.
Örnek:Yaz, kız, geç…
GÖVDE : En az bir yapım eki almış olan sözcüklere denir.
Örnek:Uçak, gözlük, evci…

YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER

• Basit Sözcük :Hiç ek almayan veya yapım ekleri dışındaki ekleri almış olan sözcüklere denir.
• Ev, yol, git, otur, evler, evi….
• Türemiş Sözcük : İsim veya fiil köklerine çeşitli yapım ekleri getirilerek oluşan sözcüklerdir.
• Evli, yolluk, gergin, başla…
• Birleşik Sözcük : İki veya daha fazla kelimenin birlikte kullanılmasıyla oluşan sözcüklerdir.

Dedikodu, mirasyedi, Karaköy…