Sanat Kuramları

Sanat ve estetik kuramları, insani değerlerin anlamlarını, biçimleri aracılığıyla ifade eden kültür ve sanat yapıtlarında yansıtılmakta olan kültürel, sosyal ve politik dünya görüşlerini araştırıp tanımlarlar. Günümüze kadar felsefi estetik daha çok Batı'nın bir niteliği olarak görüldü. Son birkaç on yılda, Doğu'da ve Batı-dışı diğer ülkelerde düzenlenen uluslararası sempozyumlar ve yapılan yayınlar, sanat ve estetik kuramlarının tarihsel ve kavramsal zenginliğini gösterdi. Bu doğrultuda, Batı kökenli çağdaş sanatın, olgusal temellerinin sorgulandığı ve yaratma süreçleri bağlamında estetik değerlerin Asya ve Anadolu köklerinin de tartışıldığı görülmektedir.
Estetik kuramlar şu başlıklar altında toplanır:

Yansıtmacı kuram
Dışavurumcu kuram
Biçimci kuram
İşlevsel kuram
Kurumsalcı kuram

Yansıtmacı Kuram
Yansıtmacı kuram, sanatçının bir nesne ya da manzaraya sadık kalarak resmetmesini vurgulayan kuramdır. Kimi zaman resmedilen acı çeken gibi gitmeyen bir konum olabildiği gibi ideal ve güzelliği işleyen konular da olabilir. Sanat yapıtları daha çok natürmortlar, peyzajlar, portreler, heykeller ve görünümler gibi konulardan oluşur. Sanat eğitiminde çok az yararlanılan bir metottur.
Metafizikçi yaklaşım: Dış dünyada gördüğümüz her şey yansıtmadır. Gerçek onlardan aldığımız duyum ve izlenimlerdir.

Dışavurumcu Kuram
İç dünyanın yansımasıdır. Bir sanat yapıtının duygusal ya da simgesel özelliğini vurgulayan kuramdır. İzleyiciler gördükleri renk ve çizginin kullanımını onlarda uyandırdığı duygularla sanat yapıtına yaklaşırlar. Kimi sanat yapıtları izleyicide duygu uyandırmak amacıyla nostaljik ve abartılı formlara yönelebilirler. İnsanın içindeki değişimi yansıtmaktadır. Düşünce ve akıl konusunu farklı yönden ele alırlar, anlamsızlık üzerinde dururlar.
Amaç, öznel ya da içsel gerçeği yansıtmaktır. Olaylara nesnel değil de tinsel açıdan bakarlar. Renkler ve çizgiler doğal yapısı içinde değil, duygusal tepkileri yansıtarak kullanır.

Biçimci Kuram
Yeryüzünde gördüğümüz her şey yeryüzüne aittir. Sembollere önem vermeyen ve sanatsızlığa doğru yönelen bu hareket nötr bir zevk geliştirmeye yönelmiştir. Geometrik formların önemine paralel olarak olağan biçimi basite indirgemede madde ve renk olgusuna önem vermektedir. Bu kuramın kapsadığı konular; bina içleri ve açık havada sergilenebilen büyük heybetli yapımlardan, bunlardan oldukça farklı boşluğa karşı biçim oyunlarıyla ya da basit biçimlerin önceden düşünülmüş bir kural ya da sisteme göre değiştirilmesiyle oluşturulmuş biçimsel düzenlemelere kadar yayılır.

İşlevsel Kuram
İşlevsel kuram sanatı yaşama sokar. Bütün kullanım eşyalarını sanata yansıtır. İşlevsel sanatın diğer boyutu edebiyat, din ve sosyopolitik konularda düşünceleri geliştirme işlevi yükler. İşlevsel görüş sanat yapıtının ahlaki bir görüşü ya da mesajı iletmedeki başarısıyla değerlendirilir. Başka bir deyişle insan gerekli olan tüm ürünlerin tasarımı ile ilgilidir.

Kurumsalcı Kuram
Bir yapıtı sanat olarak değerlendiren ya da karşılaştıran kuruma dikkati çeken bir tanımdır. Bir müze, şirket, devlet, dairesi gibi kurumlar hangi sanatın kurum için iyi olduğuna karar verir.

Derlemedir.

MsXLabs Üye Girişi