André Gide
Doğum: 1869, Paris
Ölüm: 1951, Paris
Fransız oyun yazarı.
Çok zengin bir burjuva ailesinin çocuğuydu. Ailesinden sıkı bir dinsel eğitim aldı. Liseden sonra öğrenimini sürdürmedi. Hiçbir zaman para kazanmak amacıyla çalışmak zorunda kalmadı. Zenginliği nedeniyle kamuoyunun yargısını dikkate almaksızın, istediği gibi yazabildi. Mallermé'nin evinde toplanan simgecilerin çevresine girdi (1891).
İlk yapıtı olan ve iç dünyasındaki çatışmaları, bir günlük biçimi içinde yansıtan "Les Chaiers d'André Walter"ı (André Walter'ın Defterleri, 1891) bu çevreden esinlenerek yazdı. Birçok geziye çıktı. Fransa ve Belçika'nın Afrika'daki sömürgelerinde dolaştı (1925-1926). 1927'den başlayarak toplumsal sorunlara eğildi. Sömürgeciliği eleştiren kitaplar yayımladı. Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı (1947). Yapıtları, Katolik Kilisesi tarafından yasak kitaplar listesine alındı (1952). İki dünya savaşı arasında Fransız edebiyatının en etkin temsilcilerinden biri oldu ve Fransa dışında da büyük yankı uyandırdı. Tüm yapıtlarında, kiliseyi, evliliği, gelenekleri ve ahlâkı, insanın kişiliğini çarpıtan güçler olarak gösterdi. Gide'in yapıtları, büyük ölçüde kendi yaşamının çözümlemesidir.
İlk büyük başarısını "Porte Etroite" (Dar Kapı, 1909) romanıyla kazanan yazar, bu ve "Symphonie Pastorale" (Pastoral Senfoni, 1919) adlı yapıtında dünya zevklerinden el çekmeyi vurgularken, "L'İmmoraliste" (Töretanımaz, 1902), "Corydon" (1911) ve "Les Caves du Vatican" (Vatikan'ın Zindanları, 1914) gibi yapıtlarında dünyadan sınırsız tat almayı, esriklik içindeki bir yaşam duygusunu dile getirir. Gide'in en önde gelen romanlarından biri de "Les Foux-monnayeurs"dür (Kalpazanlar, 1925). O zamana dek işlediği temaların bir bireşimini oluşturan romanın kahramanı, yazarın kendisidir.
Edebiyatın hemen her alanında yapıt vermiş olan Gide, yaşamının sonuna dek tartışma konusu edilmiş bir yazardır.
MsXLabs.org & Morpa Genel Kültür Ansiklopedisi
